Valentini Henrici Volgeri Introductio universalis in notitiam cujuscunque generis bonorum scriptorum cum nnotis et augmento Henrici Meibomii

61쪽

perperam' niundi multis ostendit prol*οm. adlect r. in pro rom s liter supra Jam laudatus clarissimus Lambecius Qui proinde ea re permotus, ipsemet ad historiam litterariam elaborandam animum appulit Prodromi historiae literariae libro primo ct secundi quatuor capitibus una cum ei agraphia reliquorum triginta sex librorum Ham- burgi decennio abhinc in specimen futuri grandis operis editis' protegore ad lector post Prodromum absilutum

auitam super Historiam literarium pollicitus sedin

ipsiusime Bibliothecae Chronologicae classicorum autorum Jo. Jacobi Frisii Tigurini novam editionem, cum accurata emendatione supputationis temporum, aliisque necessariis

animadversionibus' locupletissimo indice, inter scriptaram absioluta sed nondum edita promissi catalogo scriptorum, quem Rerum amburgensim librosecundo anno post sexag 1amum primo publicato subjunxit, idem Lambecius.

Insigniter porro quoque universum hoc argumentum

illuuravit non semel jam tum stupra laudatus Philippus Labbeus, confecta Bibliotheca Vnimersaltu Quge quantopere profutura sit huic doctrinae, facile aestimare licete Claudii Galeni cironologico elogi , quod ex illius parte

altera excerptum Parisiis anno hujus saeculi sexagesimo Vulgavit.

Quibus omnibus demum annumero Ioannis Pierii Valeriani de literatorum infelicitate libros, a Gesnero tamen d in prima epitomerati ero non indicatos. Ad quos deinceps ante viginti duos annos insignem appendicem addidit in Batavis Cornelius Tollius. Nisi quod uterque de solis recentioribus iisque maxime qui voce stricte acceptao litterati peculiariter audiunt, Pierius etiam pr-cipue de solis Romanis, Tollius autem unice de Italis &Gallis agat. De

62쪽

3 1Xrston ver Io v I v v I Ugses ALI . De elogiorum imaginum scriptoribus collectori husve quae huc pertinent, e proxime praecedenti capire sunt repetenda.

egerunt recensentur.

' gredior iam SEPTIMAM classem , iis tributam,

- qui disciplinarum ac doctrinarum rationem habuerunt. Qui perquam varii sunt, pro scientiarum dc artium diUer-ssitate atque amplitudine. Ordior autem a Theologii scriptoribus Ecclesiia1ticis. Quorum aetates primum omnes illi Indicaverunt, qui in primi ordinis consideratione sunt commendati Chro- nologi videlicet, qui quidem praeter publica regnorum civitatum res alia quoque annotaverunt Libros deinde ab eis compositos indicando simul Theologicos scriptores notos faciunt catalogorum confectores, tum alii tum pra cipue Gemerus cum suis epitomatoribus atque continua

PECULIARITER autem complures hoc argu-rnentum ex professo tractaverunt. Ubi prii num locum illis tribuimus, qui studii Theologici partitione instituta, quinam ad unumquodnue caput vel cogma ejus pertineant,' in quo illustrando vel agitando potissimum quaveratione occupati fuerint aut praecipue excelluerint, scriptores indicaverunt. Cui notitiae comparandae primum inserviunt duo catalosi, quos libro quarto Bibliothee sua Diactae Sixtus Seneniis addidit item decem generales illi indices, quos suo de Scriptoribus EcclesiasticM libro subjunxit Robertus Bellarminus. Quamvis enim in recentiorum scriptorum enumeratione non nisi eorum untaxat ii faciant

63쪽

IN NOTITIA A se Rr pro Ri At Apuri afaciant mentionem , qui Romanis sacris addicti fuerunt, exclusis simpliciter aliis omnibus nihilominus tamen non poterit non etiam ita scriptorum isthaec recens magno aliis esse usui. Nisi plane fallor, huc vel ad sequentem certe scriptorum Ecclesiasticorum censum pertinent quoqueJoannis Molani Lovaniensis Bibliotheca Tbeologica

Corneli Schultingi Bibliotheca Ecclesiastici, Valerio

Andrea memoratae.

Longe copiosissimum vero in veterum recentiorum Theologorum libros , de uolibet etiam minutiorithemate sive capite tractandi amplam materiam suggerentem, indicem exhibuit laboriosissimus Ges erus in Partiationibus Ioeologicis, quae Pandectarum Universalium sive secundi Bibliothecae omi librum ultimum constituunt, Tiguri a Froschovero superioris saeculi anno undequinquagesimo excusis. Alii concisius quidem , perquam utiliter tamen, eandem viam studiosis monstraverunt. Quod

inter alia faciunt Gisberti Voetii Exercitia e Bibliotbeca studiosi Theologiae , praecipue vero ejus lib. a secto, qua seorsim de libris Theologicis agitur. Idem multo fusius adhuc egit libro secundo Bibliotheca Theolo cae contracta

Gerhardus Melerus. Et operosius insuper Gesineri civis atque ad ejus diligentiam proxime accedens Hottingerus Bibliothecari quadripartiti parte quarta Alios ejus generis scriptores laudare non opus est, posteaquam eieri Hottingeri industria iam eos memoraVit. Secundum locos communes Bibliothecam stiamin Theologicam Philosophicam adornavit quoque Paulus Bolduanus , sed ita ut Seorsim de fucris Ucatholicis . scripturae interpretibis commentariu consecit, is quem supra jam laudavi, Andreas Scholius. Cui tamen quinam Catholicorum nomine denotentur, neminem latet.

64쪽

Demum huc pertinent, quorum mentio iam Umnon semel itidem facta fuit, Theophili pigelii sacra bibliothecarum illustrium areana retecta , me manuscriptorum Theologicorum in praecipuis Europae bibliothecis exstantium designatio novis editionibus adornandis praecipue profutura.

ALII promiscue de scriptoribus Ecclesiasticis egerunr, idque duplici potissimum modo aliis temporum rationem habentibus, aliis duntaxat alphabeticum ordinem sequentibus. Quos quidem inter tractandi modos quanta sit dis- ferentia, tum alias prudentior quisque Dese aestimaverit, tum in fine universae hujus παιοι α manifesto Ostendetur. Primus igitur locus heic non immerito datur Hieronymo, qui Eusebii duini in magnaeX parte secutus librum reliquit descriptoribus Ecclesiasticu seu viri illustribus, culo a nato Servatore quarto Hieronymi librum Graece vertit Sophronius, is cujus mentionem fici inter ceteros ipsemet Hieronymus. Nec id sane infeliciter , judice Erasmo praefat. in schol Cui versionem eam e regione quoque apponi curavit Additi sunt postea a studioso quopiam ex alio catalogo fortassis a Dorotheo reliqui Apostoli ores eorum praecipui discipuli, qui tamen nihil scripserunt eoque ab Hieronymo praeteriti sunt. Quae

tarnen non minus Vertit idem Erasmus, ne Latina Gra cis non responderent.

Sintilem in modum taculo quinto Gennadius Massi- Iiensis itidem de uruillustribus librum composivit. Quemadmochim septimo taculo Isidorus Hispalensis scriptoribus oesesinisticu eodem Hild ephonsus Toletanus de miris Iustribus. Quorum hujus liber inter Isidor opera solet comparere. Id quod sine dubio inde sectum , quod Isidori vitam descripserit hie ut desonsus. Initio porro taculi

65쪽

saeculi duodecimi Sigebertus Gemblacensis duos libros de miris instribus, tertio declimo Honorius Augustodunensis de luminaribus ecclesiae sive scripsoribus ecclesiasticu unum,

eodem declinante Henricus Gandaverasis cognomento

Goethalsius de miris illast, ibis unum librum scripserunti quibus Hieronymi, Gennadii, Honorii Sige-berti de scriptoribus Ecclesiasticis libros recensuitJunctimque Colonia excudi curavit Susfridus Petrus Leovardiensis Frisius. Omnes autem septem nomenclatores illos

titulo Bibliothecae Ecclesiasticae cum auctariis scholiis AntaVerpiae vulgavit Alibertus imus. Seorsim Isidori

librum notis a sese illustratum in opere Hilaniae I strata

Andreas Scholius exhibuit. Hisce postmodum taculo quintodecimo exeunte accessitJoannes Trithemius, ceu Vulgo voce contracta nominatur, qui Trittenheimius a patria, vico ad Mosellam prope Augustam Trevirorum sito, proprie nuncupandus

esset, insigni catalogo scriptorum Ecclesiasticorum sive illustrium mirorum confecto. Quem integrum suae Bibliotheca inseruit toties jam laudatus Gesnerum post alias autem varias editiones una cum reliquis ejus operibus recensitum publico dedit arquardus Freherus. Ex qua enumeratione illud quoque simul observatur,

per miros itastres aliquam multis saeculis apud Christianos non nisi illos fuisse denotatos , qui Theologica studia tractavertant, atque ita nomen illud proprie tributum fuisse scriptoribus Ecclesiasticis. Nisi quod complures ex illis ipsis tum alia tum Philosophica quoque studia coluerint. Accedit, quod per aliquot tacula perquam rara fuerit eruditio, ea unice inter monachos haeserit atque apud eos quasi delituerit. Postea superiori taculo magnam hoc in genere ope a ram

66쪽

36 IN RODUCTIONIS NIVERSALIS ram naVavit Sixtus Senensis. Cujus Bibliothecae sanctae liber quartus potissimum huc pertinet , nisi quod in illis recensendis unice sit occupatus, qui sacram ScriptUram scriptis suis quoquo modo illustraverunt. Estque Biblio-i'v theca isthaec Hottingeri judicio caeteris religionis suae sociis, '' ' ob mariam seriptorum copiam, erectum in multis judicium. anteferenda Sub finem vero ejusdem taculi Antonius Possevinus libliothecam paratum aera scripsit. Quod utrumque opus itidem hujus generis est , inprimis

autem Apparatus, quem propterea quoque Pontificii prae aliis commendant. Unde Valerius Andreas, Possevinum in Apparatu sacro utilem magis dedisse operam Ecclesia quam Gesnerus sua Bibliotheca fecerat, censet. Neque ero Apparatum istum insignem esse librum negamus: quo tamen assectu Gesineri Bibliothecam illi postponant, cuivis liquet. Fatetur tamen idem Valerius, Posievinum, utpote hominem Italum, hallucinari interdum, Diere circan0men aut cognomen scriptoris exteri. Huc etiam sine dubio spectat inter Onuphrsi Patavinii libros absolutos , sed in lucem non emistbs, memoratum Chronicon Ecclesiasictim summorum Pontificum , Imperatorum, Patriarcharum, Conci, liorum, mirorum Ianctitate Srdoctrina idustrium. Sub initium porro hujus taculi Robertus Bellarminus librum edidit de scriptoribus Ecclesiasti is , qui inter praecipuos hujus argumenti libros non immerito numeratur; his Coloniae, tertium Lugduni im pressus. Nisi quod ipse Protestantium scriptorum plane nullum habeat rationem , idque ex omnibus manifesto odio Libri illius

continuationem ab anno I OO ad annum Isicio confecit Andreas u Saussa Episcopus Tullensis , Tulli Leucorum triennio abhinc excusam. Qui blas iungendus est Philip pus abbeus, tum exiguo libello sanctorum Putrtim scripto-

67쪽

IN NOTITIAM SCRIPTORUM C APUT VL 3

scriptorum Ecclesiasticorum Chronotraiae , tum tomu duobus dissertationum bilologicarum de scriptoribus Ecclesiasticis

publico datim quibus Bellarmini librum recens bilin auxit, additis etiam vindiciis contra Cocum, Rivetum, callos. Tametsi vero ejus testimonio non semel utitur doctissimus Hottingerus , tamen alicubi eo laudato addit H it vim

scriptor biliosus, qui plane Ismaelitica temeritate optimis h/φ' h p quibin is nulti religioni habita ratione, infulta scriptoribus. Quo mer me successu, me cavsae Pontificia compendio, alibi diximus. Et scriptum ejus , quod non di eor, ager laboriose quidem cultus; sed in quo spinae Dirtis ita luxuriant, ut ne quidem, quod bonae frugi esse videatur, aliunde

depromptum, decerpi queat. In eodem argumento versatur Johannis Gerhardi viri celeberrimi Patrologia Promisit quoque de scriptoribus

Ecclesiasticis commentarium, vir de alio non uno genere bonae eruditionis praeclare meritus, Gerardus Johannes Vositus sed promisit tantum. Praeterea in eodem argumento occupatur liber primus Bibliotbecae Theologicae contractae Gerhardi eieri. Nec minus eidem dicata est Bibliothecari quadripartiti pars tertia toties laudati Hottingeri. Nam Frisii Bibliotheca Patrum non est quod denuo memoretur. Multa quoque eruditionis est, ob varias eorum editiones indicatas imprimis commendabilis,

Christophori Sandii de Veteribisscriptoribus Ecclesiasticis tractatus, praefixus ejusdem Mucleo Historiae Ecclesiasticae,

nuper in publicum emis . His accenseri debet Ludovici Bail haud pridem edita Concionatorum Bibliotheca, in qua illustrium per omnes aetates tacula concionatorum elogia historiae, artes florilegia , nec non plurima ex ineditis manuscriptis lectiones antiquae exhibentur. Neque silentio taetereundus

68쪽

hic est Matthia Flacii Catalogus Testium veritatis, utpote in quo de recentioribus quibusdam Theologis nonnulli,

minus alias obvia, reperiuntur.

Quibus addi potest catalogus praecipvorum Theologorm qui post reformationem mixerunt, quem suae Historiae Eccle- pasticae subjunxit vir doctissimus Johannes Micraelius majorem laudem promeritus, si nihil affectibus in eo dedisset.

HIS INSUPER omnino quoque ungendi sunt illi,

qui tum aliorum tum veterum priesertim vel saltem eorum nomina prae se serentibus Theologorum scriptis sub censuram vocatis , multa supposititia foeturae conVicerunt. Qualia quidem in nullo non etiam alio bona eruditionis scriptorii genere habentur tamen tanto major heiceorum est copia, quanto turpius ac periculosius fraudes illis plurimis imposuerunt. Redundant haec videlicet plerumq; quam maxime in ipsummet doctrina. QuDd in aliis generibus non perinde fit, ubi propter idem nomen vel aliam causiam potissimum circa veros librorum parcntes fuit aberratum. Quos inter primus locus non immerito fortassis tribui potest Gelasio Papae, qui exeunte taculo quinto in concilio Romae habito decretum sanxit, a Gratiano indistinct. XV. can ancta Romana relatum,quo complura apocrypha ab Hereticis conficta scripta repudiantur. sub anathematis indissolubili vinculo in aeternum damnantur. Post Romani Pontificis acra vi annis magis magisque invaluit. Donec tandem per Tridentina decreta longe plurimi libri, partim cum suis autoribus publice proseripti , partim clanculum mutilati depravatique uiat, confectis in eam rem indicibus prohibitoriis atque expurgatoriis. Damnantur autem iis libri non eo nomine, quod bonae fidei autores mentiantur; sed quod ab iis sint conscripti, qui puriorem doctrinam professi curiaeque Romanae

69쪽

mana vitia insectati suerunt Qua de caussa quoque paullo ante laudat Pontificii scriptores nullum temere laudant, qui sacris ipsorum non fuerit addictus Sed istiusmodi censores nequaquam nunc morabimur, quum plane hinc

sint alieni, supra quoque jam tum quae necessaria scitu essent

de iis notata.

Quum vero superiori taculo per singularem Dei

optimi maximi gratiam omnis generis melior eruditio una salutaris doctrina Christianique religiosi cultus puritas, quae traque per aliquot retro saecula altis quasi tenebris consopita fuerat d oppressa, rursus in apricam lucem re locarectar studiose quoque a doctis viris inquisiitum fuit in omnis ger eris scripta , quae doctorum Ecclesiasti, corum, inprimis autem priscorum Patrum nomina praese gerunt. Quod ipsum princeps omnium strenue magnotae cum judicio aggressus est Desiderius Erasimus Rotero amus omnium istorum a sese recensitis tum integri Voluminibus tum singulis libras, prout ibi res postularet accurataicensuras praemittendo.

Insignem deinceps operam alii quoque huic rei impenderunt, inprimis autem Angli E quibus primiam id fecit Johannes Juellus in bis ad Veris Pontificios scriptis libris. Nec minus deinde Johannes Ra inoldus , in Apologia bsum, in Lecitionibus, aliisque libris. Quorum studio post excitatus longe operosius S plane ex prosesibidem argumentum tractaVit Robertus COCum conscripta sive potius accurate collecta Censura quorundam scriptorum. Integrum namque titillum adscribere non opus est,

quum liber tuo merito quidem sit notissimus, bis etiam in hac ipsa Academia nostra recusis. Quibus addendus est Thomae Jamesii de corruptione Scripturae , conciliorum D Piarum liberi,

70쪽

4 IN OD acrIONII NIVERIALI sSimiliter e Gallis quoque nonnulli eandem rem prae clare persecuti sunt. Primum Andreas Rivetus, confecto Criticis acro. Qui usque adeo passim doctis sese probavit, ut editio eius aliquoties jam sit iterata Seorsim Episto larum, quae sub nomine primorum praesulum Romanorum per aliquot tacula Occidentalibus Ecclesiis obtruta sunt, accuratissimum examen instituit in Pseudo-Isidoro Θ Turrian mapulantibis David Blondellus, vir antiquitatis historisque Ecclesiasticae singulariter peritus. Post

Johannes Dallaeus edidit librum de Pseudepigraphis Apostolicis: dein alium descriptis Dion)m Areopagit D uatio Antiocheno suppositis, una cum elencho libri deca dinalibus Christi peribus Θprian falso inscite scripti, ien- Iura ust inianae Origenicorum aliquot operum interpretationis.

Atque hi praecipui sunt in isthoc genere nunc laudandi.

Illorum enim qui aliud agentes per occasionem tantaXat argumentum illud attingunt, nec potest nec debet nunc peculiaris mentio fieri.

EX EORUM qui imagines congesserunt ordine memorandam sese offert Πατειλον α sive descriptio S. Patrum Graecorum latinorum, qui in Augustana bibliotheca suntur, aeri incisa per Raphaelem Custodem, Augustae anno limus saeculi vigesimo quarto vulgata. DEMUM hanc tractationem claudat Historica e ico. mea descriptio praecipuorum Haere rebarum, qui ab Ecclesia catholica' Christiana ut sectari ac fanatici Xcommunicati re)emque sunt, in qua eorum dogmata non minusquam vitae initium inis breviter perstringuntur , per V. b. anno limus saeculi non apud Joh. Jansonium e-

CAPUT