장음표시 사용
411쪽
Neriorum sanequidem. Pάντων μὴ
λ ηαι ΟυDiγν HκMπIων ο nMω αν, &c. Non solum Macrobius lib. I. Somnii Scipi auctor est ειάει και aesi, ut hoc differre, quod ατη una stella sit, Απον signum stellis eoactum,quod nos fydus Vocamus. Sed & Galenus etiaComment.I.1n libr.I. Epide iii ipso satim mirio, ait Graecos ut plurimum vqcam id quod ex multis stellis constet, απομ ut vel Taurum totum,vel Risuam eius partem,ut Succulas ic Vergi lias Eue tamen etiam,st,ctim interdum singulos ας id est,
siligulas deitas i rsibi appellehi. Eth on tamen contra, id i
cet quod ex multis constet, ἀτερα, id est , stellam' appellare , sed astrum tantd Vnam vero qualibet stellam, non αλα solum, vo dixi,inquit,sed etiam astrum,ut Arcturum, Caniculam, Luciferum,Hesperum. Sane Etymologici auctor τ lasμι xἐμ
l vaproprie. de planetisidaei. λ sict de fixis seu immobili
bus. Utcunque /tatem sit, sueveriorum certe omnium cQrporum cani dico, & stellarum tam fixarum quam errantium quae sui orbis partes esse densiores,& Ciceroni a. de Natura deo ex nobilissima purissimaque aetheris parte gigni dscutur) omnia quaestini vim efficientiamque sentiunt,experiuntur & recipitit, tam per eos quibus corpora callestia regu tu spiritus,quam per ipse rum etiam corporumotum, lume & calorem siue is ipsis insit,& huc per eoru radios dimanet,sive jn lius inserioribus per inci' latissimos illos orbium motus,& radiorum reflexionem cause tur. Huc adde quod omnia quae sunt,totius mundi partes sunt Est enim totum hoc uniuersum, quem mundum & caesum di cimus, Vnum veluti dorpus multis partibus continuis inte' gratum. Cuius corporis caelum id nomen iam ea significa tione usurpo, qua Aristoteli libro primo de caeso capit. 9. dici cituς corpoream molem extremo & inferiori caeso Lunae, Nsupremo item puniae contentam significare .pars est
purissima , dc ut cus nihil desit , quaeque onmes dimetisionς
412쪽
habeat , ex perfectis perfectissima , abs qua . initium motus est 5e Visin haec sustunaria tanquam in sua membra dimanat. Haud aliter quam ex capite vis animalis N senties in omnes &extremas etiam corporis partes derivatur & profluit .Neque vero vim 1llam pinnario Caelitus huc demitti velim intelligi. Ea quippe ab essector architecto & molitore rerum omniu Deo opti. max. ad ipsum castum primum,deinde ab ipso tandem tanquam instrumento in haec inferiora transmittitti notaequod instrumento quidem ille egeat, sed quia sic melius fore ratus est praestantissimus ille mundi architectus & artifex. Et huc pertinere videatur quod Moyses primo capite Originu scribi prin-eipio deum creauisse castum & terram. Nam per cassum, agentem causam,per terram, materiam Moysem intellexisse auctuet
est Ioan .Picus Mirandula ca. 2.expositionis primς Heptapli.Sed nec hoc etiam mysterio earere credendum est,quod apud Moysem,in opere diei quarti Deus iussit ut existerent luminaria,quς& in signa & tempora & dies & annos essent, & in casso lucetia terras collustrarent. Itaque Deum duo luminaria magna creauisse &casso collocata inseruisse, maius ad diei minus ad noctis moderationem,& ad lucem etiam & tenebras discernendas. Ex quibus verbis licet intelligere, Deum simul cum dicto duo luminaria magna creauisse,quae in signa essent, quae sivis cursibus tempora metirentur, & adhaec quae largo lumine terras complendo vim suam pariter in haec inferiora praeside & moderatore spiritu diuino,quem creatis illis Deus impertiuit, transfunde
causa est.Ιn signa autem nobis duo illa luminaria sunt, ut id obiter de meo sensu interpreter, vel quia diuinitatis nobis praebent argumentum nam doctore Paulo , per visibilia huius mundi in inuisibilium cognitionem deuenimus vel quia cum expletis
cursibus suis eodem redierunt,annum, mesem,diem absolutum
re perfectum esse nobis significant. Scio tamen Augustinum ea posita esse in signa dicere,non qualia Astrologi, sed qualia nau iae & agricolae observent cuius generis sunt quae Virgilius lib. I Georgicon describit,cum canit'SUver olem ad rapidum Liasique sequentes
Re cies,nunquam te crastinasaliet Hora,neque insidijs nocitu capiereserenae..de quae sequuntur.
413쪽
Melanchthon in Hesiodum posita esse in signa Solem & Lu
nam dicit, id est,dulcisitatem tempDrumiescere, ut alias assiussit maior , alias frigus acrius,alias maior siccitas,al1as ut uuidus magis sit aer.Ad propositum redeo iCOP eos paulo altius vim supellorum in haec inferiora disquirere &scrutata, 1 tres mun dos constitu entes,primum qum faciunt qui supremus est, & su perc testis,ubi optima, eximia & pr stantiisima natura,quam Deum nuncupamus,cum beatis metibus sempiterno artio frui tur. Secundum & medium eum qui firmamento a domiciliis nostris altissimo & omnia cingente caeno, & orbe Lunae omnium postremo &i infimo suis veluti terminis concluditur. Tertium infimum hunc & sublunarem. Ac primum quidem mundum optimum,sapientissimum,infinitum,lucis plenum, inaspectabi
Iem,ab omni concretione mortali alienti,vix cogitatione comprehensibilem,ad quem nulla vis possit pertingere,nulli nec ortui nec interitui obnoxium esse dicunt. Tertium & infimu contra,ab optimo illo primo di sapientissimo mirum quantum deficere aiunt,finitu quippe esse,tenebraru plenum, aspectabilem,
ex corruptioni obnoxiis element1S conflatum , sensu compre- litabilem, utpote corporatum,uietum,c ducum,& mortalem.
Medium autem seu C lestem utriusque mediam naturam sortiri volunt. Et sane permultis hic medius liaud aliter ac supercs lassis ille optimus,fapietissimus,infinitus,lucis plenus, nulli nec violentiae nec ortui aut interitui obnox1us,ut Plinio lib.2.ca. I. esse creditur.Aliis non item,sed finitus est. uce & tenebris temperatus, aspectabilis & corporatus,non ex elemetis quidem, sed sua tamen materia concretus & si ortui interitiaque obnoXius, quandiutissime tamen & quandiu summo architecto & rerum molitori Deo visum fuerit,ialis permansurus. Et secudum qui dem a primo immediate. Tertium a secundo cui contiguus est, regi dc gubernari volunt: unde pro constantissimo esse ponuntν
Nihil omnium hic esse,in quod vis ea cclestis non Iese insinuci, nihil omnino quamlibet vale mbi cium,quod c litus transinii
iam traffusamque vim pro suo modulo non recipiat & senti x unde fit ut nos omnes superiorum omnium astrorum Vim eΠi cientiamque sentiamus Δρ illorum facultate virtuteq; fruamur
a Sed qui inferiora haec. Solem Cicero de natura deoru 2.dictum esto ait, vel quia solus ex omnibus sydetibus tantus sit, vel qψ
414쪽
eumst exortus,obscuratis omnibuSselus luceat: in quam seu tentiam descendit etiam Macr .in lib.I.Somnii,quo loco causa, reddit, cur ibi Cicero ipsum ducem, principem, moderato rem reliquorum luminum, met- et1am mundi dotemperatio nem vocet. Quin & Plinius lita cap σ-Solem syderum ipsocii metasque rectorem, mu i totius animum ac planius mentem appellat.Hunc principale naturae regimen Credo decet,inquit, opera eius ςstimantes,&G Sane Solis in haec inferiora tam vari, multiplicesque sunt esse tus,tot tant que Virtutes, Ut is non modo Deus creditus sit & habitus , sed de virtutes eius singulae diis etiam nomina dederint. Ac primum quod Deus sit habitus , indicant hi ipsi tanquam Deo attributi maiestatis & diuinitatis
ωρ, νῆς, id est, omnipotens, Omnium rerum essector & pater, Mundi spiritus, vis, lux & mens dictus M appellatus est. Quae nomina si per similitudinem quandam analogiam aut participationem ipsi attributa sunt , abusi z certe. Sin ve-vera & quasi Deus non esset alius, licen tiose profecto nimi&, ne dicam impiEipsi ei concessa sunt illa &i attributa nomina.Vnus quippe Deus omnipotens est. Unus omnium quae sunt,quaeque Videntvr prinoem & origo.Mcns,luminti lumen re spiritus omnia vivificans, vim suam primu in huc aspectabilem Solem & c lestia alia con pora,deinde per illa tanquam initrumenta in haec inferiora de mittens, & omnibus communicans. Cuius tanti numinis Sol hic aspectabilis dc cclestis illius imago tantu est & simulachrum ut 55 Iamblicus & Dionysius censent mirum etiam quantu ab illo distans,qui non Sol simpliciter,sed Sol iustitiae,Sol aeternus, Sol vix mente & cogitatione nedum oculo comprehensibilis passim in sacris literis esse dicitur. Quin & poetae qui eum quasi
Deum inuocauerunt, hunc etiam errorem etiam fouerunt. Id
facit Chryses apud Homerum Iliados α.his Verbis, se κν τενεδοιοπι ἶφι -αμεις Σπινθάυ. Nos sic Latine, Audi me Smintheu,qui argente 'icula vibrans Et Chosam colu, diuam Gilam Tenedumque
415쪽
solem sub Liberi Patris nomine , Lunam sub Cereris inuocat
Virgilius Georgicon primo,sic canens, - Vos O clarissima mundi Lumina labentem caelo qui ducitis annum, Liber, alma Ceres. &quae sequuntur. Eos etia inuocat Varro de.re rustica li.I.c.I. Ex quibus omnibus perspicuum esse arbitror Solem & Lunam Creditos esse deos &habitos.Iam quod Sol pro variis,quas habet, virtutibus & eri inbus vatia & quidem deorum nomina habuerit, hinc constare arbitror, quod modo Apollo, modo Mars,interdum Minerua, V ulcanus,Phoebus,Heracleis,Diespiter , Iesus & Paean cogno. minatus est. Apollo quidem vel Era ααMag τας teκ int, id est, a iactu radiorum,vel αντο απολλυόη τα-id est, ab exa nimandis & perimendisi animalibus , eum scilicet pestem calo. ris intemperie emittit. Mars, quod calorem in animo & fangui ne excitet. Minerua, quod humanis mentibus prudentiam sv b.
ministret. Vulcanias ab ignea vi,quasi multis ignibus constet. Phoebus vel a candore & splendore,vel quia βίου ψωρ, id est, lumen vitae sis G, iura φ φοιταν ut Cornificio placet, quod, i feratur. Aeraeleis,quod eius splendor aeris gloria sit. Diespiter, diei pater, cum diem propulsis tenebr1s reducit. Ieius quasi prospex & salutaris Medicus, απο φ, id est, a fanado. Paean
id est, a feriendo,& pestiferum virus terris immittendo, quale immissum scribit Homerus Iliados oe . ad Chrysae sacerdotis
Sane huius *deris, id est,Solis duo sunt maximi effectus. Altciquo calore temperato mortalium vitam iuuat. Alter quo jδαμ radioru virus eiacula lux & immittit, vade inusti morbo α λ λονοζλκῖὶ Η αλιος δὲ appellantur. Mirum etia est quod gi I& gignatur. Nam mane nouo semper exoriens gignitur P qautem generat uniuersa seminando,fouendo,producendQ MI
416쪽
do,&augendo auctor Macrob. Saturna. primo,cap. 2o Iam vero quomodo idem ipse sit ὁ μαλιτακο-ων τὰ τ ιιέε κδι - ιιιγήνω m ρυθμον υ διατα ADDut hic loquitur Galenus id est, qui
haec inter1ora ratis ordinibus moderatur, gubernat & regit, fatacile ex eius accessu recessiuque intelligas. Nam is cum cursum
suum inflectens ad Meridiem tantum abscessit quantum abscedere potuit veteres id tempus Brumale Solstitium seu Bruma a dierum breuitate appellauisse auctor est Macro.lib. I.Saturna. c. 27. Quanqua Victorinus in M. Varrone; & Philander in Vitruvium negent Veteres τροπὰς χειμερινας Brumale Solstitiused Brumam tantum appellauisse) Hyemes efficit.Inde remeando quartam Zodiaci partem conficiens, cit id lepus quod Hyemi senescenti adiunctum Ver dicitur.Inde tantu spatij oberrans& ad Septentriones cursum suum dirigens Aestates facit. Parietiam ratione Zodiaci reliquam partem quartam conficiendo, id tempus emcit,quod Aestati senesceti adiunctum Autumnus dicitur. Porro Bruma esse circa octauum Calendas Ianuarias, Aequ1noctium Vernum mense Martio Circa octauu Calendas Aprilis Solstitium ultimo mense Iunio circa octauam partem Cancri' Aequinoctium Autumni circa octauu Caledas Octobris cum octava Librie parte Sol attingit, docet Columella rei
rusticae lib. 9.c.I . quanquam idem etiam scribitii. I.c. a. numero 38s. Hipparcho placere decimosexto Calendas Ianuarii Solem in Capr1cornum trasitum facere & Brumale Solstitiu esse. Sic enim loquitur ibi Columella, cotra opinione tamen Victorini & Philandri doctoru hac aetate virorum. Quod autem ad Hyeme attinet,etsi ea frigore assiduo,gelu, nivibus,pluuiarum& imbrium copia horrida est, ignaua,ad generationem rerum,
quas terra in usus animantium producat, minime accommoda, id tamen videtur afferre commodi, quod terra fructibus,frugibusque Aestate & Autumno collectis effoetam & emaciata, contrahendo,dens ando,indurando,naturalemque terrς calore intro Contrahendo, ac interdum etiam velut datis induciis tepore relaxando & imbribus mitioribus irrorando & veluti impingua-dO,subigere, fermentare, & ad noua quasi foetura pr parare Vi detur,qua ratione niX etiam messem augere dicitur Aristoteli Meteororum 2.cap.3.Vt& poeta ibidem, Candida nix nimium, rufundis acumina Ῥytur Tu eadis vi soccus,m bus apta Nevis.
417쪽
Huc pertinet,quod Theophrastus libello de ignesctabit, frigugidem etiam nonnunquam quod Calorem esticere videri,iam ab solute quam superlate,cum re fructus frigoribus coqui, & mgus perinde ac aestu adurere praedicant, quod non ustre loquun tur tamen,cu Sc coquere & vrere frigus videatur noui sua spon. te,sed ex consecutione,quia scilicet cogat dccon aliaet calorem huius rei essectorem,qui c piosior etiam protinu valentior est. Hyemi V er succedens & terrae poros praeterita Bruma &1nte pescente anno aperiens velut rudimenta quaedam profert largae& copiosae frugisque segetisque, de terram Vescis floribus, her bis,frugibus,& fructibus incredibili multitudine & varietate distinctis vestit. yestas sequitur, quae increscentis caloris beneficio
auget,incrassat,confici concoquit quae Ver protulerat omnia. Autumnus Aestatem CXCipiens perfectam .maturitatem adfert. Sic ex quatuor leporum,quas Sol faciar, mutationibus, sibi in uicem nunquam turbato ordine succedetibuS omnium qui; terra marique gignimur mina causa que ducuntur. Tempus autem
generationis omnium fere Vivetium est Vemum dc Aestiuum, quib us scilicet SoI ad nos accedit. Tempus vero corruptionis est quo deficit elusinodi viventium productio, ut Autumnale &Hyemale,quo scilicet tempore Sol a nobis abscedit.Sic generationis tempus aequale est tempori corruptionis docente Arist tele lib.2.de generat.& corrup.cap. Lo. Ex his apparet verum id esse quod Galenus hic scribi ως ο μαλιτα κοσμῶν τα A me ρυωἰων 19 διαταπίων ο αλιω-5 ω, vκ απις ην κραφθινοπώζοτε κm est,Solem esse qui hec inferiora ratis ordinibus moderetur & gubernet. Nec ullum alium Veris, Aestatis, Autumni aut Hyeluis esse causam 3 Non altin tam maniferitam ex hac terreserisce. εὐι P αἈγψανως ουτως ἀπη ἰλυ- γηiνnς ωα γενν ν πεφυκW,&c.Siue Gam lenus hic loquitur deus animalibus quae nullo nec semine nec ovo e limo terrae vi caloris Solaris, siue de iis quae ex illis, semi' ne dico aut ouo generantur,sive ambo intelligat cum dicit ιλυω γαιης γεννα , profecto nullus alius a Sole plancta, immo nullum aliud corpus caeleste tam manifestam habet vim gignendi animalia ex hac terrestri , ce seu colluuione,id est,Vςlex limo,vel ex sua cuique rei subiecta materia in terra ut omni sunt in omnibus delitescente. Caetcrum quod quaedam etia λni
418쪽
malia nullo nec ovo nec semine elimo terrae, Solis beneficio gignantur, docet Plinius li. s.c. I .cu tradit Ranas semestri vita re solui in limu,& rursum Vernis aquis renasci.Pectines terrestresti: limaces in humore terreno certo anni tepore gigni. Et Arist lib.de natura unimalium s.ca Is .auctor est Anguillas, & eaequa intestina terra: vocatur,putresinis ratione prouenire,quaquam Plinius loco predicto scribat anguillas sese scopulis atterere,atq; ea strigmeta viuescere,nec aliam earum esse procreatione. Idem etiam ii.9α. 3 8.scribit,De turgente Nilo musculos reperiri incoahato opere genitalis aquae terraeque, iam parte Corporis viventes, nouissima effigie etiamnum terrena.quod 3c testatum reli quit Diodorus Sicul. 5c Ouidius lib.I. Metamorph.de hominis generatione loquens sic canit' l 4Natin homo esseime hunc diuino semine fecisIlle opifex rerum mundi melioris origo: Sue recens tellus seductaque nuper ab alto ethere,cognati retinebat femina eo li. Et paulo post, i . l . ι caetera diuersis testus animalia fismis Sponte sisa peperit,postquam vetus humor ab igne Percaluit Solis coenumque m daeque paludes
Intumuere ae tu foectiniaque femina rerum Vivaci nutrit olo,ceu matris in aluo Creuerunt jaciemque aliquam traxere morando.
Sicubi deferati madidosseptem lam agros Nilus antiquo sua flumina reddidit alueo, Athereoque recens exarsit Odere tellus, Plurima cultores Ner sis animalia glebis Inveniuntiem in his quaedam modo coepta,per ipsum
Nasicendis arium,quaedam imperfecta usque
Trunca vident humeris in eodem corpore sepe Altera p4ri luit; du es pars altera telim. &quae sequuntur. Sane testacea omnia sponte naturae in limo diuersa pro limi differentia oriri ,& in coenoso ostrea, in arenoso conchas scribit Arist o. .de natura anima.c.Is .eius rei causam nonnulli ad Varia radiorum errantium quae per Zodiacum contra motum primi mobilis feruntur,permistionem referunt, aisintque eam constitutionem caesi posse aliquando incidere,quae tum homines tum
ςquos & similium etiam perfectorum animantiu genus, ex ipsis
419쪽
elementis non aliter ac ranas, mures, locustas sepe sua sponte natas videmus,generet,quod tame fieri nec ne possit,tibi Ictor iudicandum relinquo. P aero autem cum orbium caelestiu du plex sit motus & conuersio. Vna, qua extimus globus reliquos omnes complectens , in quo infixi sunt illi qui volvuntur stella rum cursus sempiterni horarum 2 .spatio ab Oriente in Occia dens sub1ectos omnes secum rapit re rotat.Altera qua subiecti septem versantur retro atque eX rimum Canum motu intelligendum est priorem illam conuersionem uniusmodi sempex esse &constanti immutabilique rdine progredi, ac nihil habere coimirarij,eoque certe ne ortus nec interitus rerum sunt enim haec
duo sibi contraria causam esse posse. Posteriorem Vero errates stellas per signiferi obliquitate circumagere ac rerum exortus facere,dum Solem quidem potissimum,sed & reliquos etia planetas in Septemtrione adducit Interitus vero dum in Austrum eunde abducit. Vt aute Solis reliquorumq; planetarii accessus
recessusque a Septemtrione in Meridie & cotra, perpetuato ordine & constantia,ac ne momento quidem permutatis vicibus sese excipiunt, sic ortus obitusque rerum semper erunt constantissimi,nec ullo Vnqua tempore,dum hac mundus erit,deficient Itaque appetente Verccum nos Vis illorum reuisit, innovari
omnia deprehendimus & exhilarari, prata herbis, agros frugibus,arbores frondibus & floribus, vites denique gemmis vestiri,Vnde poeta Georg1con adixit Ver adeo frondi nemorum, re Ῥriles uis. Vere tument terrae r genitalia femina poseunt. Sol quinetiam Vere primo ad nos rediens, magnam vim habet solicitandi animalia ag οῬαν - - ' ω γε νους δὶιαμοναν,Viphic loquitur Gale.id est,ad coitum & generis perpetuitatem propagationemque. quod in Vere maxime deprehendas, quo sempOre omnia fere animantia in Venerem ruunt. Quod Oppianus de canibus loquens liba.do venatione his verbis testatus est' qi I νυδι κερασαι ψιMν Ἀπλεῖ δεα γένεθλα,
Vere breuigratum, Veneris permitte cubile.
420쪽
Vere eanes, angues olucrestifice urifera queorquet amor flammis, multo Nehementius urens.
Dein particularibus eXemplis Vbi idipsum confirmauit, tali
Id est, ut interpres habet Vere homines 'sigrauius torquentur amore Vere furor Venem serpit popularis in omnes. Et Aristoteles in ea etiam Videtur esse opinione, qui l1bri quinti de natura animalium cap. 8.scribit plurimorum animantium naturam rem quidem Veneream pςr id tempus Jppetere, cum hyemis cessante saeuitia, aestatis clementia oritura quod tempus Veris esse docet,quo scilicet plurima Volatilia, pedestria & na tant1a ad co1tum eXcitantur:quaquam sint nonnulla,inquit,eorum omnium genera quae per Autumnum etiam & hyemem &coeant de pariant.Sane cum semini generatio sit ex fanguine in humores compleXo,quos perpetuo quidem habeat corpus humanum, sed tamen circvacti tempor1S r ti ne nunc auctiores, nunc pauciores & mage imminutos, mirum esse non debet , si
Vere,quo sanguis augescere solet Hippocrati lib.de Natura hu semen et1am auctius fiat,calidius, & mage spirituosum , & tale redditum penem distendat, & ad coitum generisque propagantionem animal solicitet, praesertim si ipsi ex caliditate & siccitate partium genitaliu accesserit acrimonia,quae titillet & prinritum cieat:vnde excretriX facultas iritat Veneris appetitum
in animante excitet. Sic comve hoc natura omniti animatium
est, ut habeant libidinem procreandi causa. Ex quibua omniabus liquet Solem ratis ordinibus haec inferiora gubernare. Nec ullumalium planeta Veris, Aestatis, Autunt,aut Hyemis,sicuti
etia nec maturitatis frugu & generationis animatium causam existere.Neque vero id cum dicimus, su0 munere aut Lunam,
ut aliasydera privamus. Nam quod Sol suaepraesentia diurna pexatur de efficit, id ipsum Lun , qvie Soli& vicaria est, & tamquam infima caeterorum planetarum vim in se recipit , in Solis. absentia efficere,quaquam illo multo imbecillius, comperitur Nam cum ea opaca sit,sed diaphana tamen transparens,de se . lucis expers nam si propxium haberet,eius nunquam fieret eclia psi 't lumen suum de Sole, ita de vim etiam mutu tur OPOC eQ s