장음표시 사용
181쪽
SANDARACHA GRAECORUM est Arsenicum rubrum, sed in pulverem redactum, color mutatur in intense croceum seu flammeum, instar corticis mali aurantii. Rcius gcst. Vide Arsenicum SANcΤI VITI CHORRA vide Chorea Sancti Viti. S ANGUI FIC AT Io, Vide Haematosis. SANGUINAL 1s & S ANGUI Ν ARI A Vide Coronopus. SAΝGUis, est liquor rubicundus, Venis, arteriis, aliis qlle statibus corporis contentus Compositus ex cibiS poetibusque per lactea vasa in Uenas snsusis di circulatione
diuturna, actione cordis, pulmonum , alior Umque Viscerum & arteriarum mutatus in animalem indolem , & co-l0re adscititio inde rubro gaudens; insemiens nutritioniae vitae sustentaculo,& ex quo omnia reliqua liquida ani- Talia secernantur, deteXitque microscopium quod san- dis ruber ex globulis componatur, qui singuli ex sex mi-n tribus pellucidis, albis, in unum comprestis, & rubrum
bum sormantibus, constant, Vocatur etiam cruor, alqima Virgilio. Ari oph. Aἶαα , ' Εαe Poet. R. bicet. G. Bluet, gebluet. Gall. Du Sang. A. Bl00d. SANGU1S DRACO Nis, est Lapathi species cujusc0stae rubicundum habent colorem. B. DJahe-bIsrd roo riddcr I smarte of roo de patich. G. Roth rittera Gall. Sang de dragon, ou Patience rouge. A. DragonS-blood. SANGUIS DRACONIs, est resina rubra , penitus in p. Vini alcoholisato solubilis, saporis adstringentis, pro fures ex arbore Draco dicta, diebus canicularibus partim Nnte, partim Vulnere cortici illato, quae Solis aestu tum risiccatur : adsertur nobis in solliculis ex soliis hujus ar- is convolutis. Arbor ista crescit in insula Porto sancto ut cus est admodum durus, superius dividitur in octo plures ramos, qui iterum subdividuntur, in CUjUS eX- mi ate soli a se erigunt instar Pancratii. Vel juccae Ame- Canae , memini me hanc plantam vidisse Amstelodami. ructus cerasis similes sunt, colore subflavo, gustu subaldo. intus dicunt, detrahist pelle, draconem repraesenta- - sunt qui Dio Poridis cinnabarim esse Velint. ACCUI3l illinus Loe ferus notat duplicem nobis exhibere san- idem Pharmacopolia haud quaquam sola puritate, qV0d creditur, feci ipso genere arborum, eX quibus Col' : Itur, differentem t unum nimirum in glebis, cxijUS es
182쪽
Occidente quoque alterum in guttis cujus ex sel Orien te nobis sit copia : ille in Canariensi insula manat. ex de hiscente caudice arboris pruni ferae cujusdam, Draco, d
diae, si Chusitano candori fides est; si Arabjbus Persisque
credendum; idem ex arbore santalina rubra prolicitur :hos ita sentire persuasit communis lachrymae cum Santalo color, bonitatis nota, Virtus & demum patria , Videlicet
Cholomandeta vulgo Cormandel) Madagascar&. hiopia, sive potius aethiopiae ora illa , quae sanili barat a Vel Zanguebara inscribitur suffulcit opinionem etymi inter diversas gentes cognatio & consensus quando iidem Vocabulo, quo Persee Draconis succum Chum Sengyoon, id est sanguinem sangibarensem nuncupant , eodena quoque gentiles Gangetici, santali rubri lignum indigitant, id a pellantes, Vel lingua sua populari Decanica R et Loan in , id est sanguineum iantalum : vel docta Bralimenum sanas cretica : Ralta TVannoonam, quGd idem lonat: Vel Rahta TVand oram Sanuhi. id est sanguinem santalum satagibarense , sive Ethiopicum. EX alia rursUS arbore eundem succum derivari contendunt alii: nec mirum diisse teri de illius natalibus, addit Cl. Autor : Varium enim adulterium , quin suppolitiuum hujus nominis genus, quod arte componitur, & pro encaustis & pictoribus venale prostat, Variam c0njecturae & erroris occasionem ignarjs rimatoribus suppeditant. De hoc Ver6 posteriori, quem sanguinem in guttig appellant, inter Nigritas orientis, Malajus, JaVanosque exploravit Autor A quod artificio eliciatur ex fructu parvulo, strobili figura, arboris, ,βλας ου spinosissimae r eliciendi hic modus est reponuntur fructus in craticula supra Vas amplum , fictil ,.q00d aquam ad sui dimidium continet; quo facto , Vas leviter operculatum supra prunas collocatur, eo line, ut eleVatus aquae bullientis vapor fructus emollisti, atque emaciet; itast Ut tinctura sanguinea, qu9e in disiecto fructu, calen enui tu extricatus, exsudet, oc in si persicie fructuum lina itur. Haec bacillo abrasa, in solliculos reconditur, eX solio
aranu naceo complicatos, mox illo nectendos in scriem, in ae e tamdiu suspendendos, donec inciusus fang j exaruer n. I b aliis simplici coctione opus perficitur : n, lani um 1 Que eo strobili excoquuntur donec iubedinem
in aqua dep0suerint i haec, rejecto tructu, coctione ulte riori l
183쪽
in spisum succum redigitur, solliculis pariter inves. Vendum , hujus plantae deicriptio apud Cl. Loempserum
cta quod vulneribus injecta serrum & spicula facile & ci
tra sensum do oris exigat, ut nonnulli arbitrantur : sed potius qu id ei in sistendo sanguine undecunque emanant, mira admodum insit efficacia ; adeo ut hunc ipsium abs0r- here videatur. idem quod Pi in Vir. SANO UISU GA, idem 'uod Hirudo. S A N I C U L A , Planta ossicinalis, quae plurima solia hahet ex radice erumpentia lata, obrotunda, dura, in quin partes divisa, denticulata ' polita, pulchri coloris vi risis, splendentis, & interdum in margine mbra , pedi culiς longis adhaerentia : caules ex his enascuntur ins ijus rubicundi; & in summitate habentes flores ros eos& umbella os in capitulum conglobatos; plurimis petat jSconstantes in orbem positis ad centrum floris plerumque revexis, di calici insidentibus : is autem abit in fructum ex duobus seminibus compositum, hinc gibbis xechina tis, inde vero planis : ex floribus 'nonnulli sepe steriles iurit : dicitur & Diopensis, a Vulneribus sanandis nomen traxjsse Vulgo constat. s. Tanihel. a Saraikel, sanit te. Gall. Sanine. A. Idem. SANIRs, est in vulneribus vel ulceribus materia pure tenuior, acrior, sanguinolenta, omnia Vascula quae in sinu ulcerato attingit, erodens cum dolore. B. Uloedisse riter. V. Blutig eiter 'duenner eiter. Gall. Sanie , mali essi
SAΝΙΥAs, vide Lingleia. SANTOLINA, est planta, quae instar Arbusculae habet caules vel Virgas lignosas, leviter lanugine obductas, Eneras, rat ollas : solia parva, valde angusta, Cana, mi nutim dentieulata, ita ut quatuor serh denticuli in eadem phalange agminatim dispositi cori spiciantur, Odore medi-Pamentoso, & cum quadam suaVitate gravi, sapore par tun acri, partim amaro : flos est flosculosus, globosus , plurimis scilicet sosculis constans multifidis, embryoni insidentibus, soliolis imbricatis intermediis, & calice squa-m01b quasi hemisphteriis 'comprehensis embryo autem
184쪽
deinde abit in semen, pappis nequaquam instruetum est Chamaecyparissias : nomen videtur habere a Santonibus Galliae Aquitaniae populis. Gall. Garderobe. SANTONICUM, seu SEM ENTINA, dicitur a Santonibus Galliae Aquitaniae Populis, apud quos copiosissime provenit. B. IV spm-pruid /-G. Zitruen- samen, Wurm samen. Gall. Barboime, Poudre a vera, δε-
S A P H AE N A , est Venae cruralis ramus internus, qui per Interius cruris latus sub cute sertur ad malleolum internum , ubi cum aliorum ramulis Varie in osculatur hanc antiqui in uteri affectibus frequentissimae secabant. Forte a manifestus, quia mani iuste demonstrari potest. B. mos brr-ader. G. Die frauen , Vel rosen ader. Gall. La Saphene. A. The saphene. SAPHAΤUM, est exulceratio crustos in capite , non absimilis Achori. Uide Achor. SAPHYRUs, est Gemma Caeruleo colore , pellucidi& diaphana. Sunt aliquae Colore carruleo albidae, seliae caeruleo saturo : hae mares, illae taminae appellantur laliae omni colore carent, albaeque Vocantur. Orientales inveniuntnr in Calectat, Cananor, Bisnagar, Zeilan, &praestantissimae in regno Pegia. Occidentales, variis in lo-ClS reperiuntur. Confinia Bohemiae, & Silesiae satis prae-1tantes ferunt. Praestantiores tamen sunt orientales, Cinlor in igne facile aufertur. B. Eappliter. G. Ein saphir. Gall. Saphir. A. Saphire. SAPIENΤ1 E DENT Es, Vide Dentes. S API NUs, est Abies, sive ipsius arboris insima pars enodis est. SAPONARIA, Planta officinalis, lychnidis species quae plures habet caules tenues, rotUndOS, NodosOS, rubicundos, Malala teneros: solia sunt ampla, nervosa, Plan 'taginis soliis similia, sed minora : flores crescunt in sunsemitate ramorum umbelli seri; pentapetali, ut plurimum coloris pulchre purpurei, interdum rosei, aliquando alni , Odortiteri : floribus succedunt fructus plurimis seim tabus tenuibus, Obrotundis , rubris, faeti; radix est lon ga, rubra nodosa, Oblique repens in terra : sic dicitur,
185쪽
quod saponis loco Gubstitui potest ob succum ei insiden
sse vel destillato, coctione unitis, & redactis ad materiam consistentem vel plane solidam , virtutis miscendi oleola aquosis, & abstergendi quasvis sordes qui cum Oleo eX- presso fiunt Vulgares minit. : qui cum destillatis oleis, sa-p0nes philosophorum nuncupantur. B. tarp. SAPOR, Vide Gusus.
SARACENICA SOLIDA Go, a nonnullis Corrupta Voce Carta Iago vel magis depraVata Pilago nominatur, cum dicendum esset Ceratophylace, quia nimirum partem oculorum corneam seu ceratoida defendath salutique percusssam ac laesam restituat. Dicitur etiam Herba Fortis,
vel quibusdam placet Sortis sorae a Saracenis reperta fuit. B. vii deiis monti-brili d. G. Der Heidnisi h wund-kraui. Gall. Verge dorbe. A. Consiund of saracyns. S A R C I TE s, idem quod Ana rea & Leuco Igmatis. S ARCO CELE, est Hernia carnosa testiculorum, quando processus peritonori vasa spermatica in se continens ii tumescit, & increscit in carneam substantiam figurae sar
set, seisicli bruch. c,M Sarcocele. SARCO COLLA, est lachryma guremea in granulis, mannae seu pollini Thuris similis, colore 1ubrusso vel fla-V0, sapore amaro , dulcedinemque glycyrrhi gae aenati iam tem post se relinquente, profluit eX arbore quadam CXO-tica, spinosa & nodosa, ejusdem cum lachryma nonnii S, quae tum sponte, tum sauciata ' chrymam illam pse iundit. Adseitur nobis ex Persa, ex caro, &-glu ten quia dicitur ossa conglutinare- vel potius carnes Oileucoita ossa agglutinare dicitur. B. 3 ex glym. G. Fleisch leim. Gall. Colle chair, ou Sarcomite. A. Id .
SARCO EPIPLOCELE, est Hernia ca si a omextialis,
quando Omentum in carneam substantiam accrescit , α
186쪽
duratur, si circa umbilicum, sive in scroto sat A Caro, ἐπίπλοιον omentum, & tumor. R. et en ta ultis. vle is bituli. G. Des nabel; 'ei sicli bruch. Gali Hernis Gorne e du nomisit, ou iarco epiplocete. A. A flest
SARCOMA est carnis in naribus , vel alio corporis loco p. n. eXCrescentia. Item molarum in utero pi 'dueth a Caro, & porto, affero. B. ulrr3ig nit G. Ein fiet scheria ausivachS. Gall. Sarcome. A. Fle8hy e crescency or mole. SARCOMPHALU Μ, est carnosia in umbilico excrescentia, ex caro, & umbilicus. P ZU O NARCOPHAGUM, idem quod Camaereticu . S A R c o s I S, Vide Sarcoma.S A RCOTI C A sive carnem generantia sunt, quae mderato calore & Vi detersoria , sordes e vulneribus S ubceribus tollendo auferunt simul impedimentum dilud. Oujus virtute impediebatur enicacia illius causae, per quami
omnia in nobis nutriuntur a σα incarno.
Gall. Sarci tique s. SARDIUS LAPIs seu SARDA est Gemma senibilla 'nana, lotural carnis, seu carni sanguinolentae similis t acie Carne esus . Vel corrupte Coyneolus VocatUr. Non omnes unjusmodi inveniuntur coloris, alii enim sunt ru
bri alii exigua sanguinis rubedin . Laudatissimus Car neolus in Sardinia invenitur hinc in Epyro & AEgypto sed Babylonius caeteris praefertur, Indici & Arabici etiam
non Contemnendi, ut nec Europaei. 'aria in Bohemit cillesia aliasque regionibus praestantes inVeniuntur. B.Tar, sariaszol. G. I in carneol. Gall. Cornatine. A. Adardis stone, Carne l. . 'U D τ . IIS ARDONI Us Ris Us' est risus praeter Voluntatem nobis adveniens, ex convulsionibus Ortus, Cum labiorum εoris diducti ne. Esse in insala Sardinia Qntes dicunt. cir-Ca quos maxime Hyria Sardonia succrescit, Apio similis,
quae Comesta Vescentium nervos contrahit, rictu ora di lauCit; Ut, qui ita moriuntur, ridentium facie intereant.
ARE, idem quod mer . ni vivo ἔSARMENTA, praelongae sunt vitium virgulae, in quas vitis luXurians spargitur, hoc est, vitis ipsius, brachio,
187쪽
rum & caulium ligna, tam dum sunt in ipsa cite, quam
dum elisiecta vel exempta sunt. Ga l. Sarment.. SARSA PARILLA Radi X est sere insipida 'lignosa, βbrosa & uniformis. Color externus obscure grii eUS, vel aliquantulum savescens. Adsertur ex nova Hispania e-ru , aliisque locis Americana quam maxime sint lacem asperam referre asserunt. Praescribitur in podagricis doloribus , LuehVenerea, aliisque morbis B. Ealla parillittheride. n n. G. Sarsa par ille. Gall. Sarce paretve. i'. Salsa Parille. Dicitur & Zarzapillo. SARTORIUS MUSCULUS iive F ASCI ALIS LON GUs, est inter eos qui tibiam flectunt. Hinc interiori illi ossis tuberculo astixus, Hecustatim caeteris superstratu Sinusculis anteriori sub genu tibi se ossis acutae eminentiae implantatur. H. Lissi milibet spier l, starer spier. G. Der Windet inausia. Gall. Le Couturier. A. A 1 die Musile. S A s S A F R A s, arbor est praegrandis nascens in Elorida solio siculneo, cortice ex fulvo nigri cante i aliqUantum acri sapore sed aromatico, odore D.i e iii miculi di ci-namomi mixto redolente. Dicitur & Paname. Cortex dilignum in morbis podagricis & Lue Venerea in maλjrno usu sunt, praesertim si ex radice sit, qui pe radix reliquiSpartibus praeValet, adeoque & ejuS cortex. iciis holiti G. Fenchel holig. Gest Si 1 ras. A. idem. SATURANTIA sunt quae acidum e corpore nostro absorbent. Vide Aborbentia. SATURATUS, terminus est Chemicus. usurpatur quando talia duo cum invicem effervescentia , assunduntur sibi pedenti in ea copi4, donec unum aut alterum sal non magis przedominetur, Vel effervescentia inter ambo
obserVetur. SATUR EI A, sive CUNULA, est herba aromatica, quae habet caulem parvum. rotundum , acutum, JEn Uginosum, rubicundum, ex uno pedunculo plureS tale, C.iules pascuntur : folia angusta, parva Oblonga Uyssorum reserentia, aliquantulum lanuginosa, inultis soraminibus pertusa - quae non penetrant 'odoris Thymi. sed debili Ἀ-rjs S minus penetrantis, saporis acuti. grati : flores iunt parvi, in alis foliorum sparsi non in capita congesti nec verticillatim dispositi, in pedunculis ras posis cret CentCS,
galea erecta, bisida, barba trifida, tegmenvo taedio cie'
188쪽
nulato semina minima, sere rotunda, in rapsula, quosioris calix fuit, inclusia r radix minima, sampleX, lign - 1a : haec planta in hortis colitur; putatur 1 saturando m. men habere; sed alii a Satyris nomen traxisse putant . quod sc. marcescentes ad coi s stimulet. Theoph.
SATURNUS, per eum intelligunt Chymici Plumbum
Unde Saturnina quae ex plUmbo parantur. SATYRIA sis , SATYRI AS M Us, PRIAPISMUs,
Vel SALAC1ΤAs, est nimia in Uenerem propensio hinc Saturiasis dicta, quod Satyri tales este creduntur. yria Glmus autem est Prjapus sive virilis membri invita erectio, etiam absque appetitu congressus, convulso & Teiano diu assecto pene, quod non sine dolore fieri solet, ita ut tensio a coitu peracto non remittat, uti in Satyriasi accidere solet, licet & in hac mox nova erectio, eaque se- plus subsequatur ; habet tamen Priapi simus id quoque,' quod subinde remittat, mox iterum revertatur, unde par- UT COnyulsio, partim motus convulsivus est : Reperiuntur Vero hi affectus complicati cum aliis morbis & qui-
dem Satyriasis cum Elephantiasi , Priapus cum Gono; - 'rbaea & Salacitas in iis qui multi roboris sunt, in herma, Colica cum multis statibus, Calculo Epilepsia , &Caeteris aliquando incidit Priapi simus, subsequente pollύ- tione, id quod etiam in animi deliquio & iis evenit, qui
sit PQ ad in Ur : huc quoque spectat pollutio dictaco urna, quae etiam diurna est, ac verius diceretur som- nota id est in sonas o & insomnio contingens. Dicitur, c I mgo Vorotri, a simius silvestris hominem re-rerens, re venerem sinimopere appetens, Vel a σαρη mem
A TYRI As MUs, idem quod Sat risus. SATYRION, hujus plantae sunt Variae species.varisque nominet, a Satyris nomen sibi invenisse putatur qui
Pisim sylvestres Dii colludentes Nymphis per sylvas &antia ad firmiorem venerem herbam hanc invenerunt. Velal CItur ὰτ--, τὸ ἁβοων. Gr. enim est puden- iam Virile, inguen, pudendum. Vide Orchisci AURE, Gr. Σαυρη putatur esse Nasturtium, quod instar lacertar mordeat sua acrimonia. S Λ -
189쪽
SAXI PRAGA, SAXI FRAGUM, & SAXI FRAGIA, est herba, quae habet caulem minimum, tenerum, rotundum, villosum, ramosum, purpureum : solia Obrotunda,
in margine lucisa , laederam terrestrem sere reserentia, 1ed succulentiora & magis alba, pediculis mediocriter longis & villosis adhaerentia: flos est rosa us, pentapc talUS, c lici quinquefido innatus; post florem apparet fructus
obrotundus, qui in duo loculamenta per maturitatem de-lijscit, fundens semina minima, rubicunda, longiuscula :radix est librosa, cui adhaerent tubercula instar seminum Coriandri crassa, coloris parum purpurei, Vel rubicundi, partim albi, saporis amari ; haec tubercula Vocantur urplurimum semina saxjiragae : haec planta crescit in locis incultis, ut circa montes, qua dicitur saxa seu renum calculos poste frangi : dicitur etiam , quoniam tu 1axis proveniat. Gall. Saxifrage.
SAXI FRAGA, seu LITHON TRIPTICA, sunt ea medicamenta, quae Valent calculum in renibuS Uel Vesica ha rentem frangere , & eXpellere eX corpore. B.
luit de naiddelan. G. Steinbrechende mittet. SCABIES , eli durior cutis aspretudo, leVisque e ulceratio pruriens, & interdum rodens, in hac pullulae oriuntur modo humidiores, modo sicciores : his ruptis ulcus fit; id purgata sanie crustula tectum obdurescit, Coautem gravius malum est, quo magis clitem asperat, quoque prurit magis, & quo plures Occusat partes , & quo somnum magis ausert praVis ea radicibus, quae talis eii nititur , magnoque nescito tollitur, itaque hanc Graeci αγρίαν, id est seram nominaverunt : scabies aljis quidem ex toto desinit, aliis certo anni tempore IeVertitur aegerrime autem tu senibus sanes it, pessimaque in capite esse solet, Gr. vel potius .: scabies est humida vel sicca; humida est cutis inaequalitas ab obstructione vasculorum lymphaticorum, cum pustulis humidis & purulentis cum prurigine qVadam conjuncta : Sicca esst quadruplex, Pruritus, Impetigo, Psora & Lepra; de quibus suoltico. B. G. Die raeudi eit, grind, kra ige, sicli bi eit der haut. Gall. Gale, Rogne. A. A Scab, scabbie, vel scabbednesse. SCABIOSA, est planta , quae solia habet ex radice erumpentia oblonga , ampla , Viliola, sorma Valerjanse
190쪽
majoris, profundius subinde laciniata, alias minus, sep rεst bucci : eX hiS erumpunt caules rotundi. Vilioli, cavi'
soliolis quibuidam cincti inferioribus sim j libus, sed mino. ribus os est stoiculosus ' plurimis scilicet flosculis ina, qualibus Constans, calice communi comprehensis : horun autem alii qui meditullium occupant . quadrifidi, aut quin Defidi caeteri ad oram positi, bilabiati sunt 'tingue embryonis supremae parti coronatae inlident, di calice
proprio Comprehenduntur, qui deinde abit in capsulam vel si stiplicon vel infundibuli formem 1emine fetam co ronato, quod prius embryo fuit : radj x est longa : cresta: in arvis. in segetibus planis, & levioribus pallim obvia :Uerba haec appellatur vel a scabro herbae habitu, vel quod 1 cabiei medeatur. B. . cho s liruiti , apostiem-lduid. G. Apostem kraui, grind-kraui. Gall. Scabie e. A. Si abjoUS. SCALA est instrumentum Chirurgicum, quo articuli dissocati restituuntur dicitur quoque Ambe. Gr. λλ. Η ern ledrri tali de r. G. Ein letter, stegen. Gali P chelle. A. A adder. item sic vocatur lamella partim
Ostea pat tim membranacea , quae Cochleam auris internaedi vj dit bifariam ita ut ejus dimidia cavitas cum altera nori communicet. Vide Cochlea. SCALENUM est par musculorum cervicem extendentium ; Oritur a prima thoracis costa Vertebrarumque Cervicalium procellibus trani vertis, anteriori tamen parte si . hi S obliquis adhaerentes in ipsis finem suum consequuntur. Perforati sunt ut nervis cervicalibus ad brachium tundentibus, ven j, & arteriis viam praebeant. B. Uc Pns
, CALDELLUM, Vide Scalprum. SCALPELLUM UMBILl CARIUM, Gr.
Ροα Est cultellus, quo Obstetrix praecidit infantium una
5CALPRUM est caelum, quo non tantum digitorum Verum etiam cubiti & radii capita amputantur. B cra dei rei SCALPRUM CHi RURGICUM Cesta, Scalpellus eid.