장음표시 사용
211쪽
que materia morbifica non exantiatur Et si quis attentus fuerit ad rem, nunquam experietur, morbOS hoo modo, nisi casu, Vel ab aliis medicamentis, aut bona diaeta
curari; idem sit dictum de Fonticulis, haec enim circuiti FanguiniS Contrariantur. d. seton. G. Idem, uti &Gall. & A.
SEU ΤLO MALACHE, Vel S E U T LOM A C HIUM, quidam Belam alii Spinachiam esse tradunt. Gr. Σ ευτλον enim vel τευτλον enim Leta est, &-Malva.
SEVUM est pinguedo duriuscula, sumiturque a solis
quadrupedibus corruptiS.S E X C V X X, idem quod Semiuncta. SEXTA Ns, est librae seXta parS, uncias duas continens. SEXTARIUS , mensurae Romanae genus est , quod sit melle repleatur, pendet uncias triginta ; si oleo, uncias octodecim ; si vero aqua repleatur, pendet aquae Uncias viginti. Capit ut alii dicunt) mensurales uncias viginti olei pondere vero habet uncias sedecim, Drachmas quinque ila scrupulum unum, continet duas heminas Vulgo, 1eu uncias decem & octo. Dicitur seXta pars Congii. Aliis est vini libra cum unciis octo & olei libra una cum semisse. B. halbe n late. G. Ein naesel. Gall. Setier. SEXTULA, pendet scrupulOS quatuor. 'S E X U N X est pondus sex unciarum, siVe libra dimidia. SEXUs, sive C U N N U s est disserentia inter marem
Xilla, & ἀν ἰω capio. B. 't furechn der habe. SI A LAGOGA, sunt Medicamenta, quae saliVam mo
SI ALIS MUS, idem quod Pt ali mus. SI ALOCHUs, idem quod Pt ali mus. SI ALON, seu SILLOS, idem quod Saliva, a G, ω
saliuam emitto. SIBILUs AURIs, idem quod Tinnitus Auris. . SICILICUS, seu SICILIUΜ, ponderis nomen Veterinariis ulitatum , pendens unciam dimidiam sive drachmas quatuor alii putant esse quartam unciae partem. Si Cus & SICYos cumer dici Volunt a σευε& κίειν moVeo: quia cucumeres cito crescunt : hinCD ud α Σικλ
212쪽
Σtata Cucurbita alii a concitari & κύ- osculari,
Vel utero gerere, quoniam dicunt eo cibo Venerem accendi; sed hoc verum esse nequit, nisi a contrario Veritas elu.ceat. Vide Cucvme
Si DA, alii Althaeam volunt : sed alii Malum punicam ejusque fructum; alii quid simile putant: nomen eli a Sida Boeotiae oppido. SIDERATIO, idem quod Sphacelus, & Apoplexia. SIDERITIS, dicitur Herba judaica, aut Mille lium&c. Est planta, quae habet caulem lanuginosum, quadratum , flavum ; solia sibi invicem Opposita, oblonga, in margine incisa, lanuginosa, rugosa, saporis aditi ingentis, aliquantulum acris flores verticillati, in alis ibliorum plerumque incisorum congesti, coloris albi, subflavescentis, punctis rubris notati; singula pars horum storum sustinetur a duobus seliis subrotundis instar cristae galli incisis, quae soli a multum ab aliis soliis in parte infirma crescentinhus disserunt : semina sunt oblonga, nigricantia , In Cainsula, quae floris calix suit, recondita: radix lignosa: haec planta odore Lamium refert; crescit in montibus, locis siccis & incultis. Latinis Ferraria, quia Vulnera serro icta
firmiter conglutinati est serrum, ensis. Gall. Crapaudin .
S1RFALBUM, est Collyrium siccum. Vide Coibrium. S I E L I s M V s, idem quod Salizatio, a m sputum
emitto. SI ELOCINETICA, idem quod Satizantra, ex o AMν sputum, & κινεω moVeo. SIGILLUM SALOMONIS, GVe POLYGONATUM,
planta est sic dicta ob characteres sigilli modo radicibus imprestas. Vide Polagonatum. SIGMoIDEs, sunt Apophyses ossium semiiunares; ut processus Ancyroides scapulae, & sinus Ostis radii, Graecorum antiquorum C. reserenteS. SIGMo1 DES, sunt ValVulae treS arteriae magnae, circa
cor foris spectantes sanguinem ex Ventriculo sinistro in Aortam quidem admittentes, sed illi regurgitare conanti suo explicatu & immediata clausura resistentes, dictae a littera C. seu sigma &-sorma. Vide Vareula. SIGNUM MORBI, Gri est, quidquid sensi
bus nostris est obvium, vel aliquid ad ipium pertinens, quod
213쪽
quod p0test indicare quare id quod ad curationem necessariam pertinet, indicatur. Signum est morbi causa vel Symptuma : signum est proprium vel commune : hoc separabile ; proprium inseparabile sive Pathognomenicum, Synedrelion, Epiphainomenon, Bolatim, Malum, Certum, Incertum , Sillulare, Lethale &c. Signa Sanitatis sunt Actiones integrae, Qualitates conVenientes, eλcreta & retenta bene convenientia. B. Ceilinicia drr Mehit. G. Di ex lichen der kranckhelten. Gall. 5 Igne de Maladie. A. AT0ken of the dii ease. Si LER, est Ligustici species , & dicitur Montanum, hinc corrupta voce, in omni lingua, Sermoniaine appella tur ; derivant nonnulli a saliendo, sed quare , me latet rest planta, quae habet caulem valde altum ad hominis quidem altitudinem, ramosum, pedunculos longos projicien tem , qui habent folia ampla, magna, in alas extensia in plures partes divisas , quibus tria adhaerent soliola ut in Meliloto, sed angustiora & molliora, aliquantulum odora, Ubi contunduntur sus est rosaceus & umbellatus, pluribus scilicet petatis constans in orbem positis, & calici insidentibus : is autem abit in fructum Compositum ex duobus seminibus sibi invicem adhaerentibus Oblongis, hinc gibbis & sulcatis cum tiris veluti iliaceis : inde vero planis, odoris ingrati : radiX crassa, longa, rugosa, alba, odora, Ilastinacae similis : crescit inprimis in iocis calidis in montibus. Gall. L eche on Sermoniaine. SILIGO, est tritici albissimi species. Gr. , &Wiλιγνις Vel σ λιγνις , putant derivari ab Hebraica voce
Schelo, nix, Ob farinae ejus albedinem. SILIQUA, Gr. Κερατι ν, seu KIRAΤ, est dimidium lupini, re siliquae sex pendent scrupulum. Semen autem in illiqua contentum, non tota siliqua, intelligitur, & id mediocre , non enorme & habilius; neque strigosum emaciatum, quare hordei aut tritici grana usurpamus, quae hodie minimum pondus faciunt, velut olim grana lentis, nonnullis est pondus quatuor granorum. Si L 10U A , est solliculus sive integumentum , Cui grana, leguminum Vel herbarum semina concluduntur. Nam n0n modo Legumina, sed & complures quoque & herbae & frutices siliquas proserunt. SILiQUA , est etiam Polliculus MIe Integumentum,
j grana leguminum includuntur. Ddd 3 SI
214쪽
SILI QUAE DULCEs, quarum arbor Gratonia appellatur; quae eit mediocris magnitudinis , habens plurimos ramos, magnos, duros , in latum se eX tendentes folia pinnata, oblonga, Carnosa, ner sa, dura, ad rachin communem cum impari extremo floreS sunt aputatj- P. Umerosis staminibus constantes ortis ex calicis 1isiura ; in calicis centro sit siliqua oblonga, compressa, paululum intorta , crassa , digito longior pollice latior, fusca, splendens, coloris obscuri, rubicundi dorso elatiore includens pulpam carnosam , rufam, dulcem, sub qua intra membranaceos loculos latitant semina plana 1 librotunda, compressa, fusca, lucida r dulcedo major in pulpa quam in cortice : Crescunt in Regno Neapolitano, insula Creta, Syria, Hispania &c. Fructus sunt siliquae instar oblongi & plani, extus colore castanei; intUS semina sere continent ut cassia sillula; fluctus ipsi dulces sunt, ideoque in morbis pneumonicis usui Veniunt. B. laros d. G. St. Johannis brodi. Gall. Carouche. A. S. JOhnse
SILIQUAsΤRUM seu piper Brasilianum est Capsici species a fili uis saliquastrum dictum : est arbuscula, quae
habet ramos a se invicem distantes, corticem purpureum,
nigricantem habentes: flores sunt papilion acet, ante soli a Vere erumpentes legum inoli, purpurei, plures simul juncti, pedunculis brevibus & nigris adhaerentes, quinquesidi ex quibus duo in inferiori parte positi superjores eX- superant magninidine: post sorem sequitur siliqua longa, Flana, membranacea purpurea, seminibus reniQrmibus& duris faeta : soli a sola es alterna nascuntur rotunda, Asarum referentia ἡ sed majora, nervosa, in parte superiori viridia, in inferiori albescentia, alae vexillo supereminenti crescit haec arbuscula in regionibus calidis circa ilumina.
SILO, est is, qui habet nasum resimum, hoc est, sur-SUm Vei Sus repandum ' more simiae. B. Iaam ui et usus. I. Rumpsi nasZ, der eine ubergestilpte naten hat. Galb
Sirpe, Silpe & Serpe, atque porro Lac Serpicium, unde Laserpicium. Vide Laserpicit . SI
215쪽
SIMILARCs PAR TRS, sunt, quae sibi ubique per totum similes sunt nec variationem aliquam ulli bi obtinent, tales autem partes Plae sunt librillae ultimae, solidae, non magjs Vasculosae, omnium partium sirmarum Corporis animalis, hae enim lunt merae expansiones longitudinales, oditrinae; ac ubique in tota longitudinn eaedem, oriundar i compositae ex meris particulis elementaribus, antea suidis, nunc consolidatis; fibrae hae erunt proin sibi similes; Verum Omnes partes de quibus Anatomici tam sollicite agunt suis divisionibus in Similares & Dis Smilares, non ubique sunt similares, sed ex plurimis componuntur: Veluti Os constat substantia durissima, sed ubique habet Vacta languinea membranas in cancellulis suis, glandulas, medullam , ductus medullares &c. Unde id minime pars similaris dicenda erit. B. Etiam antige diclen I snheleliteiens luilitare destria. G. Theile die ei nander gleiclifeyn. Gall. Les Parties Similaires. A. The simple Paris,
similar PariS. SIMPLICEs PARTES, Vide Similares Partes. SIMPLIC1A , sunt medicamenta unius generis & nominis , eX quibus seorsim collectis componitur materia medica, ut sunt radices, herbae, semina, floreS, gummi, succi, partes animalium &c. B. genees naidde, leti. Gall. Des Simples. Si MUs , est cui nares depressae superiuS. Gr. σιμος. B. Ita natus. G. Sch nasse, der eine sache, Oder mitteneingedruchte naseia hal. Gall. Canius. A. Fiat nosed .
SINAPI, & SINAPIs, est planta, quae habet solia Rapae, sed minora & magis aspera caulis quatuor Vel quinque pedes altus est , rotundus, villosus, in multos ramos divisus flores quadrisidi, crucisorines, savi, post sorem sequitur siliqua oblonga, breVis , angulosa, acuta septo intermedio cui valvae utrinque adhaerescunt iuduo loculamenta divisa, seminibus feta ut plurimum sub rotundis, rubicundis, aut nigricantibus, parVis, sapori acris, servidi; siliqua in cornu quoddam fungosum siunili semine praegnans plerumque desinit radix est lignosa, sta
gilis, alba, librosa. Gr. N απυ Vel , ejuS nomen Uenit e Graecia in Latium, censeturque dici, οτι σίνετιμ τάς
ἐν τῆ ο μῆ, hoc est, quod olfactu luminibus ossiciat. ergo a et , laedere, di oculus, vel a & πα is, quod
216쪽
Parum pascat, Vel a ri & π ω, quod ob acrimoniam non possit bibi. Pleraque Graecia Nam , nominat, quasi Na
pD , quod sit acris, & proinde incommoda. Alii Nan
per pri Vationem Videlicet N- ιον, quasi immite dici volunt quoniam acrimoniae vel ementis particeps sit. B. itio, ita art. G. Senss. Gall. Moutarde. A. Mustata.
S a N A P I S M U S, est medicamentum, ardorem, rUb
Iem, doloremque cuti, cui applicatur, inducens ; sorma ejus est similis cataplasmati, vel massie duriori. Paratur. que, ex Sinapi, Raphano Sire. Salo & Fermento Acido, asinapi semen. n. den niustert-yay. G. Ej ne artZneyvon senis, danait man die haut ausi beliget. Gall. Sin is me. A. Mustard Cataplasime. SINAPIUM, est embamma Vel intinctus , ex semine sinapi paratuS. SINCIPUT , Gr. , est pars anterior Cranii, a
fronte usque ad suturam Coronalem eXcurrenS. B. 't Nos:
se berii des hoot diu G. Der halbe hos si , die scorderetheii des haupis. Gall. Le Devant de la Tete. A. The Bre Vari of the Head. SINGULTUS , Gr. Λ ὸι. & Ai ξ a singultis. Est convulsio sibrarum muscularium insophagi, qua dia phragma, cui annectitur inter transeundum, re ipsum VCntriculum, ubi desinit, sursum trahit valida vi; dum simul eodem tempore ipsum diaphra a deorsum conVellitur, Unde CX compressione ventriculi, aer sursum pulsus sonitum aliquem edit & 1i diu durat malum, partes quibus diaphragma annectitur, uti cartilagines sunt ensiformis &Costarum spuriarum dolent, quod tam valide intus trahantur. Laborant autem Singultu, qui cibo aut potu non satis bono se impleverint; maXime autem nonnulli febricitantes Hysterica assectione amictae sceminae imo stes dii, qui I leuritidem, Colicam, Ne ritidem Iliacam passionem, gravem Vomitum, alvi suXum Vel Dysenteriam patiuntur quinimo cum aliis convulsionibus incidit, &a vomitoriis & catharticis , aut julapiis refrigerantibus Perperam datis, a cibis nimis celeriter ingestis saepe essicitur; quinetiam moribundos exercere solet. Denique reperitur singultus non lethalis qui per aliquot hebdomadas perseverare solet. B. nili i ldoli. G. Das schlucken,
217쪽
SIN Us, est, cum abscessus & ulceris initium satis an gustum apparet, profunditas vero se in latitudinem dissuta
SINUS MENINGIs, sunt cavitates, . quas GalenuS ventriculos crassae membranae VOCat non enim sunt Arteriae, vel Venae, sed inter ambas jacent intermediae, quare merito alio nomine donantur: primus & secundus sive laterales inter cerebrum & Cerebellum situm habent, & desinunt in sinubus vertebralibus; tertius ab osse cribrisormi incipit & in medio priorum sinuum finem consequitur; quartus a glandula pineali oritur & in medio lateralium sinuum desinit : quorum insertio vocatur Toreular Hero-pbili cranio egressi partim venis jugularibus continuantur , partim per totam medullae spinalis partem ad os sacrum usque descendunt, usus est Venarum Vicem agere, nam omnem sanguinem a Cerebro & cerebello accipiunt. X Venulis tenuiminis, & brevissimis, valvula semper in hos terminatis, & partim in venas jugulares, partim in sinus Vertebrales se exonerant. B. 25oe3em-holim I horli-holicia. G. Die kruemnae, oder busen der hirnharullein Gall. Sinus de la dure Mero , entre Ies queis on comprendle Iorcular Herophili, Hesy ὰ dire te Presseir d erophile.
A. Cavitie of the meninX. SINUS Ossi UΜ, sunt caVitates, quae capita aliorum ossum admittUnt. SION, & SIUM, est planta, quae habet Caules Crassos, angulosos, striatos, excavatos, in ramos diVisOS, quatuor Vel quinque pedes alios: filia conjugatim adnata unicostar, in margine incisa, crassa, oblonga : flores in umbellas crescunt, ex quinque petatis albis constantes, in Orbem positis; foribus succedit fructus ex duobus seminibus compositus subrotundis minimis, hinc gibbis & striatis , inde vero planis : habitus reliquus hujus plantae est instar Pastinacae : radix est parva. fibrosa, nigra : tota planta odorem bituminis habet, est Becabunga seu Ana- gallis aquatica & Laver quibusdam , aliis Vero Phellandrion, Vel Nasturtium aquaticum &c. Nomen sibi adsci
di vim nactum est, utpote quod a renibus calculos pel
218쪽
iat, urinam do menses ducat. Vel ut aliis placet ab eodem σε, ειν , quod in aquis Vacillando, ab aquis praeterlabentibus succitiatur. Vide Lazer. Si RENES, idem quod Sirones. SIRIA SIS, est cerebri & meningum, ab ardore solari, inflammatio, seu rectius) incalescentia; pueris propter tenuitatem Cranii, Vel sontanellam tenuissimam frequens, a ιrie Cavitas sincipitis. G. Das blattallen, schiecten. Odercine ensia indvng am hirn und hirnhaeuilein der kleinet inder. Gall. Sorte de mala te coissee par l'In ammatremis membranes du ceret eau, qui arriet e buvent pendunt lassoπrs caniculaires par les grandes chalcurs.
SIRONES seu CitIRONES, sunt pustulae, quae in Vinia manus & pedum plantis oriuntur, in quibus minutissimum quoddam vermiculorum genus sub cuticula latet. G.
NIS ARUM, & SIs En, est planta, quae crescit ad at titudinem duorum circiter pedum : solia plura uni costae adhaerent ut in pastinaca, sed minora, viridiora, &m0bliora, leviter in margine incisa : flos est rosaceus , & una bellatus, parVus, quinque petatis ut plurimum constan albis, in Orbem pontis, odorus : hunc sequitur fluctus parvus ex duobus seminibus compositus, oblongis , pati: lulum Petroselini seminibus majoribus, anguius, hinc gibbis & striatis, inde vero planis , coloris obscuri: radi CeS ex Uno capite plures pendulae glandulosae, tenera: &fragiles, rugosae, cortice tenui, pallidoque obducti , pulpa candida, digitali crassitudine, pedales quaedam, qu edam breViores multo, dulci & grato sapore nonnihil aromati-Co : dicitur esse radicula saccharea : Vocatur nonnulli S, quod singulae radices colli ac summi pectoris ornamenta, quaa eX auro, argento, gemmisque quondam fiebant, men tirentur. Sed malunt alii a fio S 1ione. Sunt qui extritis prioribus literis diminutrice Drma Servilium aut Servet iam, aut Cheruillam, pro Si erculo nominent. B. Sullirr- Do/tcl. G. Gierlein, gucker- urtZel, klingel-rueblein. Gall. Cherui. A. ScirretS. SISYMBRIU Μ, est planta aquatica, quae habet caules tres pedes altos, striatos, aliquando rubicundos, eXCaVa tos : solia oblonga, acuta, proinde laciniata , dentata, alternatim caulibus adhaerentia : si0res in summitate ra-
219쪽
morum Crescentes , pedunculis longis & tenuibus adhaerentes, quadrisidi savi crucisorines; sori succedit siliqua eXigua , brevis, divisa in duos loculos continentes semina obrotunda sere: radix oblonga alba, acri S , minimi digiti crassitiet: haec planta crescit in paludibus, & locis aquosis , est Cardamine, ut & Mentha aquatica dicitur a sisymbrio quae fuit Ueteribus in comoediis meretricula , appellatur etiam Corona Veneris r Vel quod ob odoris suavitatem quam prae se sert eo juVentu8 quae amoribus gaudet coronata in commessationibus tuis blando odoris obieetamento suas illecebras commendaret. Vel potius, quod Sisymbrii caulis articulatim per internodia
verticillato florum ambj tu concinne coronatur.
SISYRINCH1UM & Sis YRICHION, e1t Iridis species, seu bulbus esculentus dicitur Vel a pabulosa atque carnosa radice : vel a rostrata forma hujus plantae, rostro suillo simili. b: es: porcus & ρο- fovea in usum Granarii excavata. Gall. Comme qui diroit Groin de Cochon. S I 1 A N I O N. est frumenti species. a frumentum.
SIT Is, est: desectus humoris salivae nempe ad irrigationem oris, linguae, labiorum faucium, dein partium internarum, neces arii; quo sensus inde excitatus sibi imaginatur potum este in auXilium Vocandum ut id incommodi . quod corpus ex desediti humoris patitur, tollatur. Sitis etiam est ordinaria quae homini sano obtingit vel praeterordinaria & nonnunquam depraVata qtiae aegris. Gr. Δὶψ O . B. G. Der durit. Gall. La Sos. A. Thirsi. SIUM, Vide Sion. SMI LAX, nomen hoc variis plantis imponitur; ut Sar- sapatilla vocatur imilax aspera Peruana; ConVolVulus dicitur similax laevis, Phaseolus similax siliqua sursum rigente : & unifolium dicitur similax unifolia humillima :smilax Vero aspera est planta , quae habet caules longos , duros, tiriatos, ramosos, sexiles, scandentes, spinis instructos, arbusculas vicinas & arbores apprehendentes :solia sigilli B. Mariae soliis sere similia, sed longe crastiora, rigida , nerV0sa , spinis non tantum per margines horrentia, sed & secundum nervos nunc ampla & Viridia, modo angustiora, & albis maculis conspersa, acrimoniam aliquam habentia : flores hexapetali, nudi, albi, exigui, in
220쪽
spicas digesti, anodori : ovarium in fundo foris spla aeri cum , brevi tuba itastructilin sit bacca sphaerica, mollis, post maturitatem rubicunda, sub tenui pellicula recondens semina sphaerica, laevia, mollia, eXteri US colori S ru-hri obscuri, intus albi; saporis ingrati : radix parVa, pe-Tennis , repens , fibrosa , alba , saporis subdulcis : haec planta crescit in sylvis, Gr. Lat. Convol-Cuius est nomen puellae, quae amore Croci pueri capta extabuit, mutataque est in fruticem sui nominis, quae similis est Hederae. B. Minde. G. Winde hi aut. Gall. LLieron, Lyet. A. Bind weed. SMILE, est Scalpellum, si Ve instrumentum chirurgi cum , quod utrinque aciem habebat, & lineas utrasque, Utrinque curvas; sed alteram concaVam, alteram Vero illi oppositam, gibbam. Cuspis autem acuta erat; diversi generis erant; aliud magnum , aliud parVum, aliud mediocre. Gall. Bi uri. SMYRNA, idem quod Μ rrha.S M Y R N I U Μ est planta , quae habet caulem tres pe- deS altos, ramosos, striatos , aliquantulum rubicundos :solia Apii soliis similia, sed majora, incisa in partes magis rotundas, odoris aromatici, saporis Petroselinum reserentis : flores rosacei & umbellati, parvi, albi; penta tali: his succedit fructus sere globosus Compositus ex duobus seminibus sibi invicem junctis crassiusculis, obrotundis, striatis, nigris, saporis amari, odoris Myrrhati : radix mediocriter magna, circulariS, alba, sUCCum amarum gustui praebens, & saporem & odorem Myrrhae habens: nomen accepit, quod radix lacrymam emittat Myrrhae similem : vel, quod huic idem odor sit, qui Myrrhae : σμυρνη enim est Myrrha. Uulgo vocatur Levi cum s quibusdam Ligusticum. Gall. Maceron. SOCO TORINA ALOE, Vide Succotrina. S o D A , idem quod Cephalalia. SODA, idem quod Ardor ventriculi. SODA , sunt cineres ex herba kali usti, quibus vitra
SOL, quid sit notum. Sed a Chymicis sumitur pro Auro adeo ut Medicamenta solaria sint ex auro parata. SOLANUM, Vulgare siVe hortense, est planta , quae habet caulem sesquipedem circiter altum, ramosum : si,