장음표시 사용
181쪽
i P R AE F A T I o. idibin ornacumpurgari renu , focis o alijs, quanquam in his quoque Heniin quid vident ob cognationem, quam vaccae. Mi ad fodinas, ctos cinas excoctorias luseria sis adhibentur ; eos omnino oportet essesaga cis mos, o mineralium noticia instruosissimos. Itaque opiarunque cum probat orta coniungunt ab qui fune Itonis metallicae, ne desiit occastio etiam in ipsus ecus see demergin i,metasiorumqb ortum es matrices coram intuendi. GMagistri monetales sibi rapuerunt parsem misturarum. t Mercatores ponduου ct lapidem, cum externo valoresuo instituto adiunxerunt ; se sic in familius varias disrarita etiam haec ars eis, ne non idem cum reliq-im experiarer, doceat etiam hoc ipse se in principastum artium pede esse concupi cere , quanquam moechanica sit damnata. Sed ad praecepta r a me com
182쪽
ST ars mineralium, es in hispotissimum metassicorum probo dorum,ad quantitatem8ura essentia,perfecilionem, bonitatem , Umisturam cognoscenduraris. Artem nomino, quanquam potissima praecepta d beatChymiae & Pitysicae. Sunt'& membra artiti marteS, materiam di formam pari iure pollidentia. Magis autem id generis nomen ei compei th, quam scientia; cum sit πρ ἴαωτε . Subiectiam eius sunt res minerales quidem ; sed tamen exercetur magis in metallicis, qua voce non pura tantum, sed& impuram istaque comprehendo. Et placuit discretio generis mineralium, &speciei nietallicorum, quanquam Medicis sit pene idem metallum, & metallicum, quod fossile. Fines ab alijs in internam bonitatem, &externam discernuntur, quae sint proso sitae indagatoribus ; sed respiciunt ad monetas potissimum. Examinator omnino explorat quantum in vena sit substantiae purae, quantumque alienitatis. Deinde perfe- . ctumne id siit, an imperfectum, combustum, integrum volatile, fixum &α sitne mite, immite, Ita demistura, multane metalla sint confusa,an non,&c. Ex quibus consequenter etiam concludit &proiam
ciat de fructu, modo purgationis & alijs. C A P V T M. Probatoriae partes. embra habet duo ; Sceva ticum vnum ; Ergasticum alterum, quod iapsa doc masia. Et siceuasticum eris de apparatu Hserum instrumentorums ad
Non est otiosa haec distinctio in practicis; sed potissimum tunc valet cum non aliundeletuntur tanquam accommodata instrumenta, sed pro fria habentur, praesertimii ea non docentur alibi, i md ne permittuntur quidem fieri. Ita catini poteram a figulo praeparam sicut & catilli cineres, di fornaculae & alia. Sed solertes artifices talia in suis arcanis habent; & po- altis mutuantur ad suae actis sitbsidia aliquid operarum a figulis, caement
xijs: abus artificibus. Ita Iachsius de catillis in fine sui libes praecUit,ad -
183쪽
1 G A Raeis PROBATORIAE LIB. I. naonetque artem fabricandarum singularem magistris esse. Ita metallidi struunt suos focos fornacesque, nec asciscunt alienam mitrariorum &cae mentariorum operam ; delicatum admodum chymicum esse oportet, qui vitrorum lutationes, piae rasque fornaces,luta ipsa,&c. commodauerit artificibus alienis. Quid quod disciplinae primae pars sit, assuescere ad eiusmodi seruilia ZPotissima vase m instrumentorumseunt,fornacula ocu usorius, castilli cineret, acin, lixium, tum,caementum sux-,aquae loricis grana plumbi.
lobuli: quorum omnium fabricandorum ratio e pars disciplina probatorie. Reliqua abunde petuntur,ut dioptra ,fretra instulas atori , alueo loto-rim , alueo, Urius,catim triangulares, catini conformes, lapis lydius, magnes , argentum vivum , libelialondera, cucurbitae ,scalprum excisorium , o Fqua seunt alia, quorum tamen notitia ta inus ere necessarim.
De Fornacula. ES T duplex fixa, ta mobilis. Et utraquesecundia guram, vel rotunda
potens esse, vel quadrata, vel in imo quadrata veris fornicata. Fixa quadrata extruitur superfoco tres pedes ta damidium alto, cui immineat caminin. I Lateria eius,lateres, intritum vel istum. Altitudo est cubitalis; latitudo interna pedalis; longitudo pedisoduorum digitorum. Habet cineritium, cffocun , in quos ut ergasterium. Cineritium incipit a foci,cui insistit,pauimento, urrigitur digitis quinque, cum ostiosi lupa te anteriore pro cineribuι eximendis, Uimmittenda aura insternitur ei lamin errea, vel utina Vtraque a latere δεσhabet obunga foramina inposteriore quoque parte unum , ut in medio relinquatur Pacium teguia collocandae. Hac lamina gulina est, etiam dulex e citur , ut eo diuturniori t v m. Itaque colligantur vinculo ferreo duae tabulae, Icum una vitiumfecit, inuertitur, ut inferior integrasucceaeasuperiori labefactatae. Debet etiam e fornacuLaparumperprominere, ut se ineat valvulas, cambones, quae alis in introitu collocare conssuevimus. Ferrea lamina luto induci solita eLI, producitur extra ornacem longitudine dodrantiae, latitudine palmi. Pofflami; .am educuntur Latera ad iustam altitudinem , ut iusiummo sint orificium patenr, cui tamen adiacent Lateres, aliaue varuuia ad occludendum , reclu-άendumqh, atque ita temperandum ignem accommodatae. In anteriore parte ostiaolum timpos laminam effastitudine palmi, Uarcuatum. Cui fores ferreae, ve obex lateritius astat, ut claudi item queat. Si construitur gura quadrata ;aptior iudicatur Agricolae . Rotundampinxit Budelim Fachsim. In fornacula construenda variant artifices Quadratam & fixam descripsi ecutus maxime Agricolam. In libro alchemiae primo posui Fachii-anam etiam diligentius elaboratam. Addit Agricola ferreae & fictilis fabri
184쪽
Da s crv A si A. 777 eam quarum illa tamen non ita probatur Budelio, si cur fictiliς, quae mobilis est i et ferreis canthis mutata Lir; tametsi dc quadrata latentia super crassa rabula an fata, ut sit mobilis, possit constitui. Fiet i s autem ex Agricolae descriptione ita se habet: Lutum proti si missum , pingue, mediocre inter durum,'molis. Tabulae &parietessint crassa se quidigitum . Duae vero tatabuia aliis tres digitos,ferreosis constractae, vi die cum est in quadrata. Debeum G eodem modo excisa esse, oprominere. Facti situs tantum lacunaria extare mandat, quibus imponit fictilem ianuam semicircularem, quae in claudenda fornacula pro ostio est; alias sustinet res impositas , iacerque strata in planiciem su per lacunaribus. In inferiore parte fornacula lata e sto, tres palmos, &digitum unum, quod interiorem capaci catem attinet: longa tres palmos cum totidem digitis. In parte superiore qua fit angustior, latitudo est palmorum duorum cum tribus digitis; altitudo pedalis. Posterior pars in medio excisael , in modum semicirculi alti digitum medium; similitet latus utrumque. Orificium parte priore est altum palmum, latum pal. mum cum digito. Et adaptatur ianita fenestrata cum ansa, ut possit abstrahi& reponi, perque eius foramina ignis inspici. In summo sit operculum ter reum an fatum, filo ferreo vinctium. Foris ferramentis firmatur tanqtiam canthis, quae debitis silicis immissa ultro citroque serpiunt. Haec ex Agricola. Nullum hic est ostiolum pro cineritio; sed eius locum sustinent semici culares excisiones. Budelius pinxit item cum viro ostiolo, non apparentibus etiam excisionibus, quibus tamen carere non potest, oportet que ut saltem a tergi, fiant. Figura fornicata est. Cum aurem figura caeteraque omnia debeant respondere operi, & in fornacula ignis prunarum optas complea' ; facile halus modum inde coniicimus. Vt enim in alijs fornaci bus , si foramina & aditus undiquaque patent, prunis imus existentibus proportionaliter , ignis feruet, clausis omnibus tepet, & tandem etiam extinguitur; semipatentibus medio se habet modo, S sic in reliqua varietatate; ita & hic usia uenit. Notandum tamen consuesse in orificio ergastutali poni etiam latas prunas ; Et nonnunquam etiam admoueri catillo vel rest j Nec parui momenti est tegula excisa ad ignis moderationem, curus hiatus item valvulis suis possunt claudi&recludi. Tegula valde exci a qstuta osior e st: f igidior minus secta. Ita si humilis sit & patens, aestuat. Si fornax amplior iusto est, medemur ei per vastiorem tegulam, nihil aut parum excisam.
Porro ut totum artificium probatorium est praeluditum; & quasi par tuam maioram ignium simulachrum : utrobique enim pene eadem fiunt quantitate dis reta: Ita & fornaculae fabrica, aliquantulum ei respondet, dcramen etiam fulminatoriam fornacem repraesentar, quasi ex duabus una fatacta. In quadrum murata est fornax excoctoria.&patet sili sum , sicut lateritia fornacula. Sed cum copia rerum, ignisque vehementia dis repens &
185쪽
, 8 ARTrs P Ron ATORIAE LIB. I. tantum analogiam habeant; mutati quaedam necesse suit. In fornacilla cineritium est, qua & cineres subterfugiunt, Δί vapores & aura intrat. In fornace exeoctoria vaporarium subiectum halitus derivat, a latere immissi folles flatum faciunt,di cineres cum fauilla expelluntur per summum.
Fornaculae pro catino est catillus cinereus , quem copellam vocant, in qua ipsa aemulatur. furnum fulminatorium, quomodo & tegula quae vicem operculi fulminatorii seu pilei sustinet: vel testa, nec cum pauca sit materia emuit, sed per ostiolum immittitur&extrahitur; Ιn furno excoctoria focus extruitur Mutomisto carbonum puluere, inque eo formatur catinus absque ostiolo, relicto duntaxat foramine quod oculum vocant, seu clausiam sieu apertum perpetuo ; unde eliquatum quod est in suffurnium vel catinum ante furnum decurrat. In opere verb maior est congruentia, ur
De catinis cinereiS. Fornacuti operationem iuuant, catini cineret, tesa Utegiis. Catini cinerei μnt vascula tota ex cineribus C, puluere , cum fundo σε se insimmo foueam instar acetabuli aut paten) obtinentia. Ea formantur ex massa puluerum impressa in mortariolum orichalceum , ta pistilli rotundi
impulsu excavata, tenuiquHaeuore ossium conserues, probe exiccata. Sunt dulices; maiores ,'menordis, pro copia rerum , quanquam in illi.
piarumquesegregatio argenti ab aere &plumbo instituitur , in his repurgatur a rum 2 argentum optambo combibito, c . Cape cineris lignorum exco ti, reuerberati, Hoti purgatis per cribrunti quampuris . uncia edecim: Cineris sistam eodem modos parati uncias o-Lto , terra Agubnapraeparatae vητim duin cumsemuncia. e ML sta exacte tra--ce per cribrum sit aceum, ut probe confundantur. dita aquasac massam , sed non nimis humidam, ne modiHo adhaeresica . mpede de ea in mortariolum iustae capacitatis, prout opus ipsum exiget, certam quantitatem . Incute pistillum ter pro magniturine catilli , coge materiam fmul figura in modum
catini. Sint autem rcitus aqua S , ut experimenta in diuersis catinis eadem
V per aequale Humbum instituenda, aequaliser possint excoqui. Catia formato insterge lavorem ex ossibin, cit quis tu pistilli probe extersita=te. Hoc fa-
Ito exi e ex mortariolo, inuersums catulum severiamella exseca pedetentim . suo vetustioressunt catilli,eo meliores. Fachsius.
In catillis fabrefaciendis sibi aliquid magς sterij arcani ponunt artifices, quod, ut Fachsius inquit, discipulis non concredunt, donec in arte diu sint versati, & erga magi strum se exanimo eius gesserint. Discordant aurem in materiae electione, & praeparationis diligentia , in his certant.
186쪽
D κ sexu Ast A. 27'Modias autem formandi ubiuis est τnus, quantum adhuc comperi. In libro quodam mavuscripto D. Herdent , optimi docentur fieri ex cinere colurno vel clauellato praeparatis; calce octium arietum dc hoedorum cinstratorum; quorum singulis partibus ad ij citur dimidia ossis sepia . Mi sta subiguntur cum urina in massam , formanturque in catillum pro libituaccurate solidando. Cauitas conspergitur creta trita, densius quidem infundo; rarius in coeteris. Exiccatus ad fornacem catinus seruatur loco calido ne rumpantur margines, intus & foris liae oblinuntur aqua salsa, ct siccantur. In usu ubi incaluerunt, ini j citur aliquid farbi vitulini,& igni. absumitur. Hinc aurum &argentum dicitur praestans euadere. Agricola optimos catillos fieri docet ex cinere, carbonibus, arena, stipulis tale, pinguedine, alijsque sordibus repurgato, eluto, cocto, S ex cui .. Elutionis modum ait esse eundem qui terrarum, donec salem non sapiar. Et tunc est asia aqua in sole siccatur. Commendat eum quieti ex lignis firmis, ut fagino, qiterno, roboreo &c. Qui e mollibus, ut stramine, sarmentis, salice, &c. conficitur; non est aptus, quod inde rumpantur catilli. Deficiente tamen solido, iubet accipere quemlibet, modo purgetur ut dictum est,& in fornace pistoris vel figuli reuerberetur. Vettinior, melior. Laudabiles po stea fieri tradit etiam ex combustis ossibus inimalium, cornibus ceruinis, spinis piscium, scobe coriorum usta, seu rasu ra,&c. Quin & compositiones edocet; veluti cineris ossium de capitibus animalium pars una& dimidia; cineris fagini pars una; cineris rasurae coriorum combustae pars media: vel: cinerum scobis coriorum combustae, ossium crata ij ouilli, vel vitulini, cornu cerui combusti aequales; misceantur, cere uisia,vel aqua, vel lacte, i c. formentur catini. In ossicinis cinis e foco fulminatorio sumitur,& cum cineribus ossium fiunt catini. O- primi ex solo ceruino cornu parantur. H acie & alia multa Agricola..
Facti sitis confidit suae compositioni, sed diligetatissim re praeparatis partibus: Et in primis eligit cinerem qui inter fulminandum ad oras foci propellitur, in quo nihil est cilcis aut pinguedinis. Hoc deficiente alium qui sit obvius, capit; hunc per cribrum excutit, salem perlixi uitim extrahit, & recente semper aqua affusa tamdiu macerat, doncc uniuei sa ac monia secesserit. Hoc facto multam ad ij cit aquam, turbatque. Turbidum exhaurit, & per fili rum se taceum fundit, vel cribrum angustissimum , idqtie etiam donec cineres evadant arenosi , quos remoueri.
Transfusi sedimentum colligit, effusaque aqua siccat paulatim ad solem vel fornacem , siccatam massam reuerberat in figulina, & eluit denud , ne ex ea facti catilli dissiuant. Elutam siccat, puluerat & diligenter seruat, ne quid micarum vel urinae incidat, &c. Ossa vero potissimum vitulina , vel equina &c. coquit primum ut pinguedo abscedat ;
187쪽
postea calcinat in Dulma; taliaque inmortario per cribrum traijcit angu-
nare riseis c. Qt 'φψφδ eluit instas terrarum , ut a cenae se cogu Sζdimetitum in globos
paratis in modum osIium. Vmone scripsisset. Nunc consulendum fuit pluribus.
sunt metallorumqgranorum fre anatoriorum adpurum ex otition I. Lateria earum M lutum pingue, veterum e catinis fragmentorum , laterumuefarina, velterra L ea, tacinorman sillo, cis icca L . Misit ira secundum Fachsium est talis: Argilia pinguis elutae Cent oudium unum; terrae I en is, vel fragmentorum e catinis . fibrae cuinqua ta; silicum fritorum, Oti, singulorum librae duodecim cum dimidia 'tra0
h. 8 ' --, ρομν μ' mundantur ut hiat massa pro testu
Vulgo vox testae tribuitur catillis cinereis, C A P Rae
188쪽
TQuia eLF dimidium cylindristegmentum, intus ex auctitum, oblongum,ad
modi uernaculi ιta ut d et aposteruorest riete tres digitos, anteriorem
raseat. A lateribus gulis duas veltra habe enestras;m parte anteriore qua etiam elatior ens patet n ρ ueriore ciauditur,sed reliciti, in ea vel foraminibin au quot, 'mbhusisiectassunt in imo trdis vel dua semicircularo eme diones, vel in modumsten, quinque fenestellas oblongis pertunditur, aut duabwfisuris. su omnibus sua ostiola vel valvulae e to debet tare Iondere, ut ruiopuspossit. Describunt tegulam suis mensuris. Agricola ait eam debere esse sesquip linum lataria altam palmum, iuxta orificium fornaculae. Longam verbpro eiusdem modo itantum ut partibus lateralibus &posteriore tres digitos
absit a parietibus. Crassitiem ponit talem, qualis est olt a: fi ctilis, de parte posteriore depressiorem iubet fieri quam anteriore, utcb commodius immitti,&eximi vicissim catilli & te stς queant. Fac tisius accommodat ad tuam
mensiaram, ad quam etiam totam dimetitur fornaculam, iubetq; internam capacitatem es se quinque mensurarum, cum parre quarta mensurae, longitudinem septem, cum una octava, altitudinem item internam tres Cumedia parte, crassitiem unam quartam. Ab utroque etiam latere, & in partepo steriore excindit altitudine unius mensurae. Variat autem illa exciso pro mater ijs examinandis, veluti Fachsius ad argentea specimina suam accommodauit. Agricola ad varia respexit,&plae runque se lititur modum fornacis,ita ut ad lucidam &la is fiat item spaciosior, sed minus excisa,vi supra dixi. Vsus eius est ad arcendos carbones cineresq; a materia catillorum& nimiam ignis vim prohibendam, maxime si non nimium est fenestrata. Nam patens multum,&humilis, etiam aestum admittit multum: quin perforamina fenestellasque aer sabit, & ignem temperat. Itaque & valvulae seu
obices modo apponuntur,modd remouentur, &nori nunquam etiam variant ad ignis gradum competentem procurandum. Talem Vsium praestant etiam capsulae illae concameratae, instar tegularuit in fornacibus vitrarijs,
que vitris c6flatis refrigerandis inseruiunt. Operi maiori aliti non adhibentur regulae. Catini vero cive rei maxime ad fulminandum similes fiunt, sed fixi. In orbe enim saxeo muris vel pilis muratis innit te suffultoque,tutum stramentis permistum altitudine trium digitorum ponitur, piloque ligneo truditur, dentaturque ad digiti spissatudine i n. Ei inlicitur cinis rarus, madefactusque scopis dilatatur. Huic alius cinis elutus madidusq; manuum impressum sternitur stibi turq;, &densatus pilo efformatur in speciem catini cum canali, stiper quo disseminatur cinis si cus per cribrum transactus. Vocant alias cineritium; sicut SI examen quod in eo peragitur, tam magno quam paruo opere. Reliqui catini in sornacibus exco choriis lasoriisq; , &
189쪽
ARris PROBATORIAE L IB. I. qui eis soris apponuntur , ex luto carbonario fiunt, sed cum emissario. . quem oculum nuncupant: Cineritio magis affines sitiat testae ustrina ruina magnae,in quibus panes fulminati uruntur pene ad purum. Sunt autem fictiles, ut catilli ficiales probatorij, & intus sternuntur fere eodem puluere, quo catilli cinerei, madefacto. Nam mistura fit ex ossibus cal- cinatis, inque puluerem redactis, cinere foci fulminatorij, vel farina laterum,& cinere. Haec in massam cum aqua coacta impinguntur in testam, sed pauca quantitate simul, quae pistillo dentato solidatur, & submittitur ei postea alia, & cogitur alarum, idqtre donec impleta fuerit te .sta. Tandem emugitur catinus benesicio scalpri recanti, relicta margine trium digitorum. Et inseminatur laeuor o ilium, eodem modo ut in catillis e st dictum, qui ubi pistillo impactus est, exiccatur iusto calore solis vel fornacis. Sunt aurem tales testae capaces triginta, & plurium librarum, &int dum circulis, cinguntun sarcis., ad coercendum ci
Testis probatoriis alioquin respondent laevi cariorum, α catini aurifabrorum,conchae aureae dictae, di his similia alia vasa. .
octu fuserim in struitur tersitis, miraTirc vitamserreum, Auto, L a xumpauimento,ut catinii'ecium xxbibeat B circulm versim nare otia excisis, ens duorum palmorum ob pinet, asstiem semidigiti. --plitudo interior ut ait Agricola Qisum unum cum palmo habet. Usu eim aae fundenda,commissenda,repurgandas metalla est,nec raro in v inu sustinet lo
Furnus aurisasrorum parum aut nihil ab hoc soco distat. Agricola nominat fornaculam humilem Alij vetitosam, quomodo Budelius etiam fornaculam appellat, quod spiritalibus foraminibus δc carbonibus vitiis sit instrucha.. Addit Agricola temporaneam moque fieri ab artifi-eibus dispositionem. quae sit fornaculae simulachrum, quo pacto solemus nonnunquam ita, Chymicis destillationibus ex lateribus dispositis fornaces concinnare fortuitas. In eis tres lateres utrinque & retro collocati, eineritium complent : Et insternitur lamini ferrea, quae iterum cla ditur lateribus totidem ast exprimendum ergasterium .. Semper autem examina exacta in iusta fornacula fieri debent. In fortuitis, iudicium est perfunctorium , tunc quaesittam, cum Libito & ex imparato improuisoque examinanda vena,aut massa offerturia Carteriam illae fornaces selent ab artificibus peculiariter deseribi. Quando vero aquae soristes sum per destillationem praeparavidae; quindo vena: mercuriales exa-
190쪽
D E S c E V A S DA. sulphurea item '& pyritae atramentosi spectandi : fornacos ascensorias,descensorias, cortinas,&c. sumunt. 4 Chymicis, quomodo in defectu fornaculae confugere. possunt, necessitate ex improuiso urgente, etiam ad fabros auri, & ferri,&c. Qia ae paruo igni fluunt, cum additamentis maxime etiam ex tempore in foculo mens ali possiant procurari,
id quod quidam sibi in arg*nto rudi plumbeo gloriae ducunt. Sed is
c cita est ad similia per analogiam transire.
Cis probatoria sunt bractea metallicae,seu virgulae Misis, oblongae,formam Iatauom habenteς,ad explorati das)misturas bonitatemqj intrinsecam, ex comparatione linaearum in lapide lydis. Fiunt ordines potissimum quatuor, quod tot misturae,auri, Gargenti, Ustiae sint maxime in usu. dhibentureni 'ecialiter is examinvriorum duorum metallorum purortam excoctorumc) Priamus ordo eni aurici argenti secundus auri Ieris; terrius auri,argenti, ta aeris,
quartus argenti aeris. NAmerus accommodatur ad AI uncias,vel denarios,vet
caractin,qmio hae uni in besse: veluti inbesse argent unoederi emuncia,vel duodecim denarij, tot ergo acu ant in missura argenti O aris, ita utrima actust metalli puri reliqua plurimum persemuncias denarios,nonnunquam etiamsicilicos,quodsiisit,intinatior paulo res erit.In mistura auribargenti numerus acuum aisequitur cara fas, ut vicesima quarta sit purum aurum, prima vero unam auri cara tam,ta viginti tres argenti contineat. Ex aere auro Agricola tredecim form L, ut prima contineam portiones pares, nempe odecim auri es totidem arur secunda tredecim auri,Mundecim aeris,
itas deinceps insa d aurum purum. Ita ribebant aliae sieri ex aere, argento ει auro. Sed Budelio su filius e LE numerus varius. Itaque in iacubus quibus aurum examinatur,mistinam ex aere,argento es auro solum ficis ta ut unapausit aris, ae argenti. Videtur mihi Budelij ratio mogis esse perspicua, & ad usitatas. mi- suras accommodata. Q od si misturae sint plures, eae reatus ad for-
maculam reuocantur. Tres autem virgulacum ordines depingit. Primus est auri & argenti iuxta cara ctas 24- ut vltima contineat caractas z3. inar , gento,& ceratium unum de auro, atque ita deinceps usqtae ad aurum pu-;rum. Miscet autem argentum subduplo aeris. 'Secundus ordo continet acus ad argentum probandum, quarum mistura est ex aere & argento ad denarios duodecim, ita ut duodecima acus habeat aeris undecim, α. argenti unum denarium , progressu facta avsque ad argentum merum ta