장음표시 사용
201쪽
ta ARTis PROBATORIAE LIB. I. in globulos susum , vel disiectum in particulas utile est. Mossum globulos con ficiendi docet Agricola, per forcipem cuin modiolo tali , qualis est in globjs scopi e torulo paruorum fundendis. Alias funditur indiguos, vel la
minas, di dis erpitur forficibus, aut alijs instrumentis. granulatur, vel l Da reditur , .aut in bracteas ducitur, ut in catillo fuat. Graia alia pagamenti id. o fiunt ut M qualis possit esse mistura,&specimen ad examen iustum. Nam inaequalis valoris partes ad aequalitatae sunt reducendae. Et hoc nomine et am interdum fiunt a moneta rijs ad contemperandas massas. Alij dun taxat in bractea, ς tenuunt, praesertim nummos maiores. Solent autem etiam alia metalla comminui, yeluti cum fundunt m in alueo im, ut fiant
virgae seu bacilli, qu0 digrios vocant, qui post ea forcipe alioue instrumento franguntur, quale quid Hamagno igni lapid: bus, panibus, S c. euenita Venae teruntur in puluerem, sicut & defluxibus dictium est. Quod autem plumbi pondus septem &nouem centupondiis des nitur, id vulgariter intelligendum est, quod ut plurimi a requiratur tantum in venis. Vrge lite aliti necessitate, etiam octo, quindecim & simili numero comperente praescribi rur, quo modo Facti sus centenis libris aeris nigri S degeneris, iungit quindiales centenas plumbi. Agricola etiam sextuplum plumbi ad- ij citi si vena auri refractoria , sed cum fluxu. Sed de his admonent sifillatim
Inseruit huic negotio tabula Facti iij duifex; quam non pigebit rece
fuisse. I. In argenti Sauri examine centupondio uni uenae fcix dis addi: septi istum plumbi,disssici lassi ixu, decennoue cupiti. Semicentupondio plu-bi candidi, ad ij ce cc ιitupondias uindecini. Vni centupondio lapidis ae rei ad argentum : viii aeris tractabilis; uni aenis inti actabilis pio argento : uni stannica m p an a rij a d a I gen t u m: via i v e n ae a u r P ro au ro: vo i gra no rυ m a V rsfero rum, debentur quindena centupCndia plumbi nigri. Vari aeris asperi ad aes regulare, appone duo centupondia plumbi nigri: uni aeris plumbati, sesqui-ccntupondium. IL Additio plumbi in marcis. Vni marcae granalioru quorum valor ab uno lothone ad 8. appone marcas plumbi ro. uni argenti fabrilis, cuius valor ad 13. loth. ascendit: vni irem nummorum aureorum ad totiui . septenas adde marcas. Vni argenti fulminati; & nivsti,quinas. Vnia γgenti aurati adis. loth. uni auri a tr. caract. usq; ad a . ad ij ce item quinas. ni argenti aurati ad i3. loth. I. plumbi nigri marcae iungantur. Vnim arcae Immismatum, quinum valor a Io..ad ia. loth. debentur plumbi nigri marca octodecim.
De externis quibusdam adminiculis. gorgumsi a
202쪽
re, ne auravitai lenta attrahatur, qua aqua vi plaesiq; se muniant alexi te js.)F uia si statoria eris caualis ferreiu,seu canna bsedalis, a Litudin e d giti,per quam cineres in catillum Ha efflantur. e lueolin istoriin, excavatin Anter vel patina oblonga lignea eris instam oui per dimidiumsecti, ad vena. trito eluendi acipartibu, lembin e fugacibus, impulsu marem aqua promota separandab. Eoaem etiam spetiatur scoriarum ,
flveolusfusoriin e F capsia quaedamserrea oblonga angusta ad metata in virga eu digitos fundenda comparata, si os manubrio instrAdta. Catim triangulares, sunt vasa ex terra luto Frmo,Vacutiore basi tereri in ampliorem capacitatem in triangulum desinentem producita, ad eliquanda confundendas metalla, o interdum etiam purificanda instituta. Haec fiunt maioris minorisve capacitatis, sicut&testae. Et plaeciam Q; adaptatur eis tripes suus, vel aliud su stentaculum, ut ignis undiquaq; possit admitti. Alias etiam vari j sunt usiis in carmentis quoque, in calcinatione d pluribus magisterijs per ignem perficiendis.
Catin in conformis eζε caltae metallicin potissimu ex aere ferro aut orichaho, ex ore amplo rotundo, in conu desinens,ad metasia nobitiora grauiorai lers χωσεν eta pastinue a leuiorib .se parada. Metalla ubi in catinis triang ilarit, . quos& tigella vocant sunt dii l Din. iransfunduntur in hunc catinu in tus sebo illitum. A incussu labri per mallei ina, graue metallu dcors ini cogi ur. Ita etiam regulus ex stibio seg egatur; aurum peranti moniti, & alia rc purgat Ur.era Cortariolum ens modiolus calidorum cineres m formandorum i instar Iati circuli. v lo reus catini rex orichalc adtin. Vocant Nonniam seu Monacha. JConachim e spissistim cum tubere rotundo, ex basilata media prominente cuim incusu formatur catιί ouea Osunt hac instrumenta maiora minorane pro t res exigit. Vnicii e litus ferrevi recuruatin circa cissidem, I in circulum ab altera parte resexin ut teneripost adversanda. miscenda . materiabin catinis. Lastis odivi cos quaedam nigra est, aequabilis consistentiae, ta dura ad metalla ex aesti tu dijudicanda. Quo nigrior est. ed magis colorum differentias ostendi t. sicut viae mug in trade sub densissimis obscurissimisque nubibus V parente. Dc bel& dura esse , ne ab aquis fortibus & coloritio, quibus interdum perfunditur, damnum facile sentiat. Ita leuis est &consistentiae aequalis, ut metallicam lineam aequaliter repraesenter. Plerumque quadrangri laris & vncialis effingitur. Ad repurgandum eum piae rumque utuntur calce plumbi candidi, qua aequaliter extergetur,&mundatur. Potest&lixi vij s&pan nis pernicari. Est acuum doci masticarum comes, quo ipsae carere non pose
sunt, quanquam is non semper requirat illas, si ratio metalli notae st artifi- Bb a ci. In
203쪽
ci. In auro &argento misturisque eorum spectandis adhibetur peculiat; ter. Sed non semper meretur fidem, sicut Budeli) historia testatur, qui ait,tie aliquando ita delusium a Sophi sta fui fle, ut cum deesse t ad exactius audicium ocium, ex sola coticula argentum falsarium seu adulterinum emerit. Ita prinatu citrina dentis, decepit quosdam in coticula,ut putauerint eum aureum elle, quod minime gentium fuit. Huic edocti artifices maioris certitudinis gratia aureis lineis instillant aquam fortem, vel illinunt coloritium auri; a quibus quicquid noncstaurum, corroditur, aut mutatur, ut abstergi facile possit, vel evanescat aut aliis vestig l S agno catur. In argento argenti color, aqua tartati, bc similia apponuntur. lod ipsum faciendum etiam in acuum praes. ntia S comparatione iudico. Facili enim fuco contemperatioinstar acuum fieri potest Inducenda ig tur acris medicina est, tam acuum virgulae, quam metalli; &ex utriusq; pastione conformitas, vel discrepantia aestimanda, quod e d magis heri deo et, quod etiam acuum litura nos Rallat, praesertim si sunt triplices in auro &numero multo; ubi oculus non fatis discernat, eligit uec Oia fot mes, quod fieri poste in tanta varietate misturarum, seu linae in monetis, quiuis videt Cora quae de lapide lydio memorant, ex alijs petantur. Quaestio 'imagneticam quandam habeat familiaritatem, racile duculli eius vanitas, qu ae Paracellicum cuid redolet.
MCagnes qui Ot Herculeus lapis saxum eis quo errum attrahit, I a
terapaneplaga eptentrionalem designat. Vsis eius alias cop/osus eris; in probatoria vero discriminat veno erren, indicati quantum in eissit ferri. curn hydrargyro,& medicinis purgantibus inter miracula habuit Fallopius , quorum ratio reddi non possit, sed e Heditis cum stupore sit admirandus: Et sunt certe illa tria eius necessitatis quoque in re bus humanis, ut ab que illis multd incommodius, victuri essent homines, multaeque disciplinae forent mancae, sicut metallica nautica, astronomica, &c. in magnete docent; medicinam purgantibus; de variae artes praesertim
metallica in hydrargyro; nec similes eorum e X tant creaturae.
Eu O argentum vivum in adri inicula pecialibus auri flectandi, apem fectionis metriticin istimandae ,si reliqua constentiaran. Matrem metallorum Fachsus plumbum appellat, quod ab eo ex v nis metalla cupide combibantur. Sed verius id nomen hydrargyro congruit, cum eiusdem quoque iudicio sit pars metallorum materialis,&ab eo sa-
scipiatur non aurum tantum, argentum serrum repurgatum, aes, plumbumque candidum, sed& mgrum, adeo ut hoc in pei secte coagulatu Shydrargyrus credatur; & omnia metalla in eum resoluantur.
Carbones eligendisiuni ij, qui mediocrem habeant crassiliem, qualia simia pagmenta οὐ medij. Uncinorism igni Uscatur
204쪽
'penduntur: ubi octonae uncisiancibuszecepta aquant momenta. Altera ponderantur venae I mctalla uxta cent; pondeta minora, ponderi vena re ponde . Tertia clausa e F Uitrea capsula eu domicilio ei ommium exastissima, humma quoque cum attentione, O s iratin contanentia moderanda, ut melleuissimae differentiae momentorum innotescant. Ad eam autem reuocanturgrana fulminata, V Pentaper magnete vel hydrargyrumistiave adminicula. Horum
pondis debet respondere excoctioni 2 fulminationi in magno igni, magnisquc
Mirum tamen est, in fulmine maioris ignis interdum plus prodire,&sere drachmam abundare. Alias etiam plurimae sunt caussae cur non respondeant indicata, ad eb utraro admodum diuinetur valor magnae quantitatis. Peccat aliquando docimastes, aliquando excoector,& fulminator. Interdum inaequalis eth materia, nec fieri potest, ut ad aequalitatem exactam reuocetur.Nonnunquam additamenta vel afferunt, vel rapiunt quiddani. Fieri item potest ut ignis maior in fauillam vertar, quod sustinuit ignem minorem, sicut in immaturis mollibusque fieri consueuit, ubi praete ita e si legitima fixio, seu repercussio, ut appellat Factilius. Ita si quid reliquiarum inicoriis, lapide rimis occultis fornacum haesit,id ditiorem exhibet venam in magno igni. Sed & fieri potest ut aliquid contumaciter restiterit probatori, quod tamen patet excoctori & fulminatori. Ob has caustas possitiat ditiora vel pauperiora pondera esse,&sic dissonare Caeterum tres illae libellar ab Agricola describuntur. Budelius tantumi tertiam pensilem cum suo loculamento ponit deq; eadicit quod ad omnia ponderandum adhibeatur. Alias in contractibus venditionis & emtionis, item monetali negotio &aurifabrili, suae sint libellae &pondera, de quibus requirantur commentarij Agricolae, Budaei, Budelii, Matthesij, Fachiij, &aliorum.Videtur autem Agricolae documentum conuenientius esse,qubdab alienis facile deprauentur libellae, . &sordes concipiant, atque ita exacta
libellavertinent m se librais, quarum genera quinque in probatoria, teste Fac o sunt necessariaprimum vocatur pondus centenarij, cuivi usus
Eius distributio est secundum partes centenarij &librae Massis librales secundum partes centenas ij sunt. I. pendens centupondium: a. librarum quinquaginta, seu dii nidium centenarium: 3. centenarij quadrans, sea; librae vigintiquinquees . librarum sedecim: s. librarum octo:-librarum
quatuor: 7. lib. duarum: 8. librae unius. Mail, semunciales: 1. semunciarum sedecim, quae marca &bes --i caturr a semunciarum seu lotonum in octo quae est dimidia marcaz3.seam unciarum quatuor, qui est marcae quadrans: .lotonum duorum: s. VniuS
205쪽
198 ARTIs PROBATORIAE LIB. I.&huius massae sint ditar ad complendam integram libram ,3 r. lotomam. Ex compositio te istorum facile post , iit colligi pondera reliqua cum suis disi ferentiis,veluti qm octauam centupondij requirit; massam octo,& alteram quatuor librarum iungat cum besse,&c.
Secundumen Mponderum eis Panorum, cuius Um e F in examinandis monetiae. Id diuiditur secundum lotones, qui sunt partes marcae,&grana, quae sint partes loronis redhiplices mali s. Secundum lorones prima massa sit marca integya,quq est sedecim lotonum: a. marca dimidia, octo lotonum . quati orto tonum: ψ. duorum ti . unius. Secundum partes lotonum siuunt massae septem;quarum prima est granorum nouem; secunda, sex: tertia, trium: quartae, duorum quinta, unius:sexta & septima, dimidij. Tertium genus ponderum eri ceratiorum seu carassiorum n experiendo auroisitatum. Hoc dili ribuitur secundum caracta, quae sunt partes marca, &grana,quae sum portiones caractae. Caractorum mastre sex sunt: & prima es marca integra,continens viginti quatuor caracta ab olitiae bonitatis. Secunda est sei marca, duro decim caractorum Tertia quadrans marcae, constans caractis sex. Quarta caractorum trium, quae est Octauam arcae: Qtii nista duorum, & Sexta unius. Granorum masti ilaritem ex bibentur sex, &prima est granorum nouem, secunda sex, tertia trium, quarta duorum, quinta&sextae unius separatim. Quartumgenin es S denariorum, S urpatur in granalijs aeris, 2 argento
aurato non monetati. Eius beni ficto etiampossumi ire, quantum nAmmorum euiiuube Veneris constituat marcam Erfurdicam, cyc. D: str. bt UI O mas , una
fit secundum lotones. qui sunt marcae partes & drachmasti; q as toto diuiditur,&respondent ponderi celenario. Sicus enim ibi dist tibiatae lum i brae a decima exta ad primam, ua hic lotones; & 1 cut ibi lotones, ita hic c h-
mar cum halleris. Itaq; quinq; sunt massae lotonum. i. est marca I6. lotonia, a. marca dimidia, lotonum octo, s. quatuor, . dilorui Γ, s. nius. In drachmis primam asia habet drachmas duas, seu 16. halteros, et drachmam unam, euhalteros octo. 3. halteros . qui sunt duodenar j nam denarius constat duo-hu; halleris,&accipitur hic pro nummo .habet halteros duos, seu nummum aut denarium unum, s.&6. singulos habet halteros Audenariola, qui&nummuli. istrantum genus etiam eris denariorum nummorum.'Vod item ex centenariosumi potest, visit massa i6.tibrarum pro una marca, massa verosedecim lotonu
prosicilicoseu didrachmo .Massulae ita designantur in loronibus: Prima hahet lotones is. adprobationes, estq; marca iecuda 8.tertia 4. qt arta 2.quin
II. In nummis seu denariis primam assi sit 8.nu morum seu scilici, qui est
duarum drachmarum,secunda A. seia unius drachmar tertia 2. quarta unius
num quinta dimidij,seu num uli,sexta unius quartae, septima unius o ctauae.
206쪽
Det S c EvAS I A. hibetur etiam ad inueniendum monetarum valorem, & tunc in fragmenta lotonu,&denarioru secatur,ut oste die Factisus, que potes cosulere. Caetemm computatio 2 distributiopartiumponderalium instituitur ad argetum ta aurum Quer mode. Marca argentea habet lotones sedecim, loto grana octodecim veliuxta Norambergicos, marca continet sedecim lotones, loto quatuor drachmas,drachma quatuor num sis die cundum Colonienses, marca diu Pitur in denarios duodecim, denariin in grana a . veliuxta Venetos es constat, oelo Oncius, uncia octo drachmu raris octodecim taruisseeugranis. Marca aure capit ad .caracta, caractum grana duodecim: saliis caracta in . . Grana diuiditur,&granesm in quatuor granula . , T iam in auro quam argento, quicquid αἱ et . caractarum ibi, licsedec istonum aut Ia denardorum dexacitae eripuritatis. Misturae vero deriominantura quantitatepin, nobiliori potissimi m intra tamen certogradus velutiaurtim odio decim ra Iarum eris,quod tantum habet puri auri inmarca, residuu-ada de s argenti, velaris, et viri si quod indicabit examen. Bainrgentum ex
denariorum eri, quod tot puxicontanet . reliqua pars, ne e De exin t alieni metalli puta aris, ve matis, quant 'uamo mineratia alutontermiserantur a Sophisis. Sic aurum a 3.cararitarum I st granorumiris, Dod habet tria grana msura,quibm a consummato distata.
In massis ponderalibus, & ipi brum ponderum dimensione, non est ca- tholicum praeceptu, nisi hoc, quod tot sint con stitu edae massae, quo tisi eruenire ad integram summa secudum quamlibet parte liceat ad quod postea alij assequuntur c si pendio trus, ali j non ita. Sic in mensura certa constitue da partibviq: distribuendis, sequenda lex publica est. &consuetudo regionis
quae cum sit varia efficitur ut in computo quoque speciali varius astumatur numerus,& nos istud praeceptum declarauimus exemplariter. Vsitata sunt
pondera centenariorum, lotonum, denariorum, caractarum,&vnciaram Halibi a Romana. Itaq; etiam ad haec respicitur maxime ab autoribus, quan- quam in partibus postea iterum dissentiant diu et s. Neque tamen mutatur interna bonitas siue secundum dena os duodecim.& grana a . compUte S, siue lotones Ic .&grana i8. Iratn: auro institui potest calaulus ad carinas &lotones. Conciliari enim posscitat: cum et . caracta tantundum Val Cat, quan- tum lotones sedecim, & unum Caras hum tantum, quantum d Uodecim gra-na,suntq; in16. lotonibus tot grana, quot in caractis 2 . Hi celaenii vicar , tiae 23. ponderent tantum, quantum μ. lorones cum sex grani: quod ostendit liquido distributio. Nam Σ3. caracta constant grahis 27 b. Haec sit peris R,
diuidendo red gas ad lorones, emergent 1 s. lotones cum residui S sex grani .dic .Fachsius etiam caraci as redigit ad lotones, drachnass,ni immulo' ,& hc Tum partes. Fcindamentum est aequaliras ponderisa . caractarum & 36. lo-aonum; item caracti unius, dc sic ilici cum nummulis seu denariis, &α
ConsulereIctes tabellam ab Uiba, olitanu
207쪽
An Tis PROBATORIAE LIB. I. Sic conciliantur denarii cumdotonibus, ut 11. denarij sint idem, quo δ' lotones 16. in quae distribuitur naarca,utrobique eiusdem ponderis. Itaque grana denari j 2 . conuenient cum unius lotonis granis 18. atque insuper habebunt grana sex: S duo denarij, erunt duo lotones cum granis Ir. tres denarij, quatuor lotones, nempe utrobique quadrans marcae. Vox totonis a Germanissumta, significat quidem vicesimam quartam partem librae Romanae,uel tricesimam secundam librae ciuilis in Germania. Sed in examine praesente decimam sextam partem marcae puri argenti, vel auri si1 ad totones eius pondus reuocatur designat: ut sit argentum duodecim lotonum, quod quidem tota massa pendet lotones sedecim ad complementum marcae,at uantum de Puro contineat semuncias duodecim. Cbnsequens his est, ut in calculo Arithmetico secundum regulam prOportionum non aberret tyro: veluti si examen indicauit in centupondio venae argenteae, de argento puro esse lotones octo, tantum erit & in centupo
dio maiore;&si iam plura sint centupondia plurium effusionum: in unam summam omnia suntcolligenda. Quod si cum argento, plumbum vel auru, vel aliud metallum e st,id quoque eodem modo iuxta analogiam computatur. Inde exurgit postea calculus secundum monetam, exitque lucri & damni ratio cum impensis. In granaliis argento & auro fabrili, similibusque,
res paulo maiorem attentionem requirit, quod hic computandum sit v-na detrimentum inter strendum accedens, precium item granulandi,&alia, quae ipse usus in specialibus monebit. Tantum de Scevasa probatoria.
208쪽
ocima aeriἱ alterum artis probatoria membrum , quo ipsa bandi forma mo 1 explicaturi
C A p V Υ II. De modo ignis in Probatoria.
ITV Iac quanquam ab quando etiam particularia sese offerant documenta, tamen omniasse iminuper ignem examinaripostulta, cuim modin inprimis tenendus, ut contruat operi. spatiosior,patentiori erifornacula ta tegula o iagni, validior praesertimo pruna intrarata copiosa. uo teritiores illa:prunas miores, o imbecillior, ut etiam tandem omnino suffocetur. Hinc existu)st, media regimina ta contemperationed calor . Fornax iusto maior, ignem exhibebmmitiorem: si tegula sit maior,nec excisa, aut saltem parum. Eqdem, emittet aestum , si orificium summum occludatur, quod tamen ea cum industria
feri pare εἰ nes ocetur opin in catig Ita clarii dendum eΗ ostiolum cinerat . Solet &humido,aut istud coelo minus intendili & si in eodem fo- eo iuxra fornaculam alius sit ignis. ' Itaque in acutis examinibus eiusmodi dispositiones sunt fugiendae, proptere* quod non requiratur idem perpetuo ignis gradus in uno opere, sed modo intendendus sit, modδ remitten-d his, cuius occasionem adsessi age a stuόsus, vel austrinus, & ignis iuxta fo- eum. Ρ i modo &radii seu nimia lux vit fida est, quae prolii bet' 401 mi nus ignis morere1 diiudicἡ . it que soletitvela nigra senestris aphendi. Ductum & supra de carbonibus est, eos mino es iusto, non praebete calorem
debitum sed potius suffocare. ε Ensin autem intenditur intestis carbonibin mediocribus, ali etiam alta. quanto maiσxi K l utente ostiolo cineγitu, cineribus V carbunculo Femotis a te-
Ma,m reposeism ζψρcribin; a b insuper etiam prunis magnis locatis in ostiolbad regulam irequiri ementiorem, claude domicili seu incinae omnes Misin, ex Cc cepto
209쪽
2ta. ARTis PROBATOR 1 ΑΕ L 1s. IIcepto camino,& uno aditu, o aer ingrediatur,ta nusto alio egressu inuento, poe . acutiam in infumibulum exiens exusset ignem tanquamsolis. Pergradm taliaetentim diminud augebi'egnem in Mnc modum.Si diminuendm e i, ex me prunam ex omolosuperiore, squa m im posse e ras an t e i n i n ten ii on e forti acti l ae) pcisteri repone operculumsummo foramini, relit Iodacio aperto, seu ri matransiuersi d/gui. Tertio admθue ostiolo merito valvula uama mineris velo etiam iam cinam iterum aperiendani csIe, ut aer non amplius con- sc rti in irruat in fornaculam, tu potius qua ille irrum pit, eum a duum este
claudendumi Quarto Ii adhuc frgidiore 6c , occlude oe tegulae foramina
posteriora ta lateraba persuas tabula . Etiam anteriorem partem obstru em icirculari tanua , ramo parumper excisa. Sic fornax adeost obscura. ut tegula cum cati sit, nigrab a CFrant maculab. Si vice m per gradu MVendud, opercu tam a summo remoue, stat semipateat, a tegula valvulam abstrahe. Ma huc frigid/or in amouea teg*la posteriorem tabulam, 2 repone ianteriorem saniram par&mpor excisam Tertio intendetur amplam si etiam Iarerat, claustra ad ma) a tegula. Adhuc magis si opercutam summum plane tostin, oe in locum anteriorD ianuae anonm tegula frunam unam atque alteram. Tandem cale et omnino , reiecitu etiam ι errorum obiaculis. ta acro intromiso, is
r T Deum e F inceptandum ita .fegula imponatu ornaci. Carbones tuma 1 - tribus flamma fit constans,di aequaliS,S qui non copiosum cine-
rein relinquant, a quo impeditur opus mi tantursu cenianturqh. Immitrantur catilli, ut totum istacium Ab tegula occupetur,quanquam non sis omnibust. urin, nam interim eodem igni reliquae possunt plintais exiccari, & firmitas compingi. Nonnunquam restae in onuntur cram catillis cinereis
Teguia orificio pruna admoue.Ita calefiant vasa per horae dimidium. neque enim commitri illis quicquam debet, nisi sint percalefacta) Cum indicauerasset sincensa esse ulti cinerre cannaferrea, qui incideruntia in Catillas, ta remota pruna per Uragram plumbumforcipe 1None incaustum,.qui inseriore loco sit inattende fresilit crepat, nondumst incaluit catil ι, ta oportet Gijs nitim ex suent mora longiore in igni, donec plum m immessura quirae fun
J timor a quidem dimidia hora describitur; sed Est indefinitum tem pus, cum aliquando citius,aliqDando tardius pro amplithdineetegula' , 5 ignis modo de quo ante, idPerficiatur. Illa catillorum calefactio Germ: nis dicitur
210쪽
tracto, feruidium immittere & siccum. Iciem autem praeceptum etiam in magnis operibus est attendendum. Magister enim fornace inst ructa,&catilio parato, carbonibusq; immissis, praemittit dimidiae horae ignem, atque insuper etiam puncturam scoriarum, donec probe concalefiat. id citius as sequitur, si pridie quoque excoxit,aut eadem fornace est usus, quod ipsum euenit etiam fornacular. Humidior enim est diu non usiurpata, siccior quae ignem experta est frequentius,&nuperius. Curantem plumbum,& alia metalla exiliant non penitus feruefactis vasis, caussam dicunt esse humiditatem lati& cineris hancque comprobant cupri natura &aliorum, quae dum ad purum excoquuntur, incidente pauca aqua, vel re humida, excutiuntur cum magno fragore,& aduersari sibi aqueam humiditatem, igneamque siccitatem spirituosam, notum est ex tumultu ignitorum cum
restinguuntur. Sed obuiam iri potest huic opinioni per negationem parium. ibi enim cum cuprum exurgit, totum feruet, neque patitur idem,
cum adhuc quidem fluit, & ignitum est at caloris habet minus: quomodo euenire solet etiam in pinguedinibus & oleis feruefactis infusa aqua, unde
esseruescunt amplias, quod tota tunc spiritualem meditetur & igneam naturam; repente que ex raro in densium compellantur, cum tamen spiritus ita coacti in unum . prementique se cati uo& coangustanti cedere annixi ita fugam compellantur violentam, qua secum rapiunt quicquid occurrit, nec tam subito possint cogi, sed lento motu, qtio modo hallinitrum: pa latim discit ignem pati, quem confertum non sustinebat Cum ver dii plum bum Digidum cati l lis calefactis, nec percalescentibus imponituri magna e stcaussarum diuersitas Ibi feruet alterum, totumque spiritibus igneis est repletum, hic feruet neutrum, imo si ferueret catinus, non eueniret excussio. Nec par ratio est metalli feruidi, & catini se a lutL Sed & cur non aestuoso catino & frigido plumbo accidit , quod aestuos, aere & aqua figia
daὶ An mercuriale quid ea res ostendit Z aud totus fugit ex igni mercurius, aut totus acquiestit. Illud fit 1 volatili, & cum nondum est percalefactus,&ad ignis naturam adductus,sed retinet aliquid aduersi frigoris S humoris, hoc vero cum familiaris igni euasit, S ad eum proxime accessit totus inflammatus. Itaque dc metalla percalefacta ab humore frigido potissimum resiliunt etiam paruo principio motus accepto. Nec ue autem est 'catinum tunc consentire qualitate eadem, & pariter aestuare. Rumpi enim alias notum est, sed denso, penetrante J; corpore sese insinuate,&occupante spirituum stigam. Si itaq; ferues catinus inie cta materia dominatur& ea mutat totam, rurit se mutuo, sicut Jc cum utrumq; se g dum paulatim incalescit. Sin dominari nequit ob diminutum adhuc calorem, & nihilominus concluduntur spiri tuum viae, repelli tur Uimmissum est, nec exilit ipsum,sed excutitur,ut hic c utra fiat ac in feruete metallo, vel oleo, pice , Sc.