장음표시 사용
21쪽
me fusi , in Pedaci, Dioscotidis
dica materia librum , notationes.
feras,eade est planta, quapropter inepte quidam tanquam diuersas distinguunt, Iris S IreoS. Est autem Iris Illyricaealvulio Liradix, quae in pharmacopoliis Ireos oc Germanice Eumeret Amurn appellatur. non quod uere sit uiolae radix, seci quod βι uocalit. odore uiolas imitatur, ea propemodum sola ab authoribus cunetis aliis eius speciebus praesertur. Nascitur etiam apud nos 5 proprie uocatur olam ulteri I 'Plares moderici, ectramivei the w. Sed suas habet quibus ab Illyrica distinguitur notas. Est enim horribiliore odore iniucundior, remul id maiore acrimonia gua stanti molestior Ducess grani Gnidii modo exurit, quapropter caliditate quidem Illyricam plurimum superat: sed quanto hac illa est superior, tanto etiam aromatico odore sapore inferior existit. Vehemelius quom aluum quam Illyrica purgat. L stetiam in floribus differentia, siquide nostra Iris purpureum fert florem, in arcus coeat
testis colorem uatiantem, unde totum Iridis genus nomen inuenit.lllyrica uero canis didum producit. LI
Persuasum omnibus est Acorum eam esse herba,quae a nobis Gesbschmem lapis
pellatur,quantum uero haec a veritatae distet opinio,facile intelligunt qui rationem eccommunes sensus habent. Acorus enim in tertio calefaciendi ordine a Galeno ponitur, cum qua facultate etiam iucundum N aromaticum tam odorem quam saporem habet. Qui uero apud nos proueni falsb appellatus est Acorus: nihil acrimoniae,niis hilitem quod aroma redoleat aut sapiat sortitus, sed austeri ec acerbi saporis pluriis mum. hi inc necessario sequitur eum cotrarium uero acoro temperamentum habere. Atqui hoc non concesserim, eum sic in nostris terris degenerare, nam quamuis hic ipse falso uocitatus Acorus etiam in calidis regionibus nascatur, eandem tamen serisu it austeritatem:& ccontra uerus Acorus frigidioribus locis nascens eandem habeta rimoniam,quam in Syria multo calidiore terra enatus. Porrὀ uerus Acorus multorum iudicio nihil aliud est, quam illa radix quae hodie in omnibus totius Europae Pharmacopoliis calamus aromaticus appellatur:cui sententis nos quot eo us subiici ibimus, donec nos erroris couincat aliquis,multis id enim argumentis demonstrixi potest,ea omnia adducere longum foret:interim nobis sufficiat uirorum bonorum fides Sc authoritas,qui in Syria nostrum falso uocatum calamum nasci uiderunt,iliadem omnibus insignem notis quibus Acorus describitur. Quod autem uero Calamo aromatico careamus, suo demonstrabitur loco. Antonius Musa magni nomii nis in Italia Medicus,Acorum putat esse uera ec omnibus cognita Galangam, quam sententiam affirmare no postlim. Multo etiam minus eos probamus, qui Galangam
maiorem ante paucos annos afferri coeptam,Uerum Acorum esse autumant,in quam
opinionem ipse quo pene seductus fuissem. in ea autem adhuc sunt plures medicoorum , inter quos est etiam Leonhardus Fuchsius clarus apud nos medicus . Sed cum utra pGalanga Cypero sit cognata, Acoriis uero iridi , diuersum iudicauimus. Noo his etiam compertum est maioreri, Galangam soliis,caulibus,& palearcis,flore, resemine Cypero similem esse , sed undiss maiorem, nec habet grandem Iridi aut pseum doacoro aequalem luteumnorem qualis Acoro est. Acorus praeterea in consorian
22쪽
in impressis. ANNO ΤAT. VALERII coRDIdo ieritriatilo ualde commendatur. Galanga uerd narios eum subuertit re uomitum ciet,iamtum abest ut consertet:nihil enim odore aut sapore habet quod aromaticam' uim referat,sed simplicem tantum,eam puchcmentem dc ingratam talia gustu quam
olfactu acrimoniam. um calamum .d--4qura corruptas multi peregrinantes sicumst l.
Meon quod quidam etiam Meu appellant, solo tantum nomine cognoscitur:res aurem ipse hodic penitus incognita est,quamuis Pharmacopolae radiculas quasdam acres hoc nomine ostendimi: non tamen omnes eande demonstrant. Quidam enim Magistrantiam,appellatam radicem: quidam angelicam: quida Toydylon, hoc est, abce vivurn dictam radiculam : quidam ctiam alias asdam radiculas, quas agyrtae ollenia uocitant, Meu nomine vendunt. Verum aute Meum in calida medic mentorum feracissima Italia sponte uix nasciturmcdum in frigidiori Germania. Prois merea olim in Italia Medici hanc herba studiose in hortis serebant testante Plinio libro xxi statim in principio capitis xxxiij, ubi sic inquit. Meu in Italia non nisi a medicis seritur,*iis admodii paucis: Quapropter licet eius uice aliam eiusde facultatis ectemperamenti herba accipere,quana uerὀ pro ea capimus Meon nominare non pera in decocessum est. Militi au te aliquando mihi est a IoanneNesseo pharmacopola Francos ordiano, herbaru indagandarustudiosissimo homine, planta quaedam pro uero Meo quam secum ex Italiaattulerat caulibus,solsis,umbcllis,ec semine Anisi,tenuioribus tamen,Sc acri admodu F aromatico scaritiae,quae omnino uidebatur deseriptioni respondere. Quoniam uerὀ radaces eius no aderant,nihil certi iudicare potui:nam eae solar ex hac planta medicis in usu fuerit tanquam aliis herbae suae partibus folii semine,floribus*efficatiores. a
Cyperum Graeci etia Cypestum 5c Cypirum uocata l. Plinius tamen inter Cypera&Cypirum differentiam facit,sed magno errore. Reucra enim nihiI disserunt:quare siue Cypcru siue Cypirum pronuncies,au. alicubi si iptum reperias,eadem erit planta. Est aute perus iunctis odoratus, angulosus,triangularilite,a quibusdam etiam quadratus appellatus, sed male admodu,non enim quadrangularis illi est, sed tria gularis caulis. Eius autem duae sunt species,alter lo0gas habotradices,is Graecis u catur Cyperis,mpharmacopoliis uero Cypcrus Romanus siue longus alter rotunis das habet Sc siue inuicem cohaerentes radiculas, luem pharmacopolae Cyperum rotundu appellant: Grsci autem simpliciter. Germani utrunq; uocat retiners salsani hoc est sylvestrem Galangam.Porrd parcius effertur ad nos longus Cyperus.
Cyperus Indicus,cuia Dioscoride tribuitur amaritudo, Tingiberis sigura etino' ceus color, est absque dubio radiX,quam ubio Curcumam in pharmacopoliis uoiscant, quidam etiam terram meritam, quamuis torra no sit, sed radix ex India ueniens. Rarus eius est in medicina usus, sed frequens tingendis mensis aliisl rebus.
Cardamomi appellatione grana quaedam in pharmacopoliis habentur gustu& olfactu admodum aromatica Manardus Sc Antonius Musa contendunt nos uero Cardamomo carere,quoniam ab authoribus defc riptae nots granis Cardamomu a pellatis non conueniant. Quod quidem uerum esse ipse fateor, non tamen continuo proclamandum erat nos uero Cardamomo carere. Dioscorides enim re Serapion integros Cardamomi utriculos siue fructus granis confectos, ut olim asserebanturat non raro nostra etia aetate,descripseruit. Hodie uero ut plurimum cortices Quia
ligno si Ac nullius qualitatis sunt abiiciuntur, & sola grana solliculis inclusa propter
saporis ec odoris fragrantiam ad usum reponuntur:hinc etia est, quod Greci in com positis medicamentis semper experant Cardamomu. Cardamomi,hoc est,exenteratum re ex utriculis exempta viseera siue grana et ipsam medullam siue semina. Cardamomi autem hodie duo offeruntur genrea Maius alis terum lc Minus alterum. Maius fructum habet lignofum,fractu contumacem ficiis propemodum magnitudine oc figura:intus angulosis di aromaticisgranis mali Pu
23쪽
IN DIosco RIDIs.L1B. l. 2xisti modo plenum. Minus uero fructum fert auellana nuce ut plurimum triinorem, triquetrum & minoribus granis repletum, eiusdem saporis oc odoris sed uehementius palatu & linguam penetrantibus: ex his frequentius in usu est minus,qiiod limis
vliciter hodie Cardamomum uocatur, maius parcius affertur, propterea quidam in
eius locum Grana paradisi,alias Melligeta nominata ubstituerunt, eaΤCardamo; cartirid mum maius uocauerunt: improprie tamen oc male. Nam sapore quo piperi timilia sunt & odore.plurimum a Cardamomo differunt.Fructus tamen siue utriculi figura magnam habent cum maiore Cardamomo similitudinem,'ui oui plerun* magni tudine conspiciuntur,ct granis quae nouimus onusta sunt, Cardamomo initar anguaelo sis. Illi uero plurimum errant, qui Nigellae Citrinae semen Cardamomum ella creaedunt. quod etia Antonius M usa non immerito reprehendit Pori o Arabes utrumcpCardamomum generali nomine,&Cordument,re Saccolla appellant. Itaque uelle menter errant si qui Cardumeni apud Serapionem Carui agreste interpretantur: ideenim est cum Cardamomo. Nec aliquem suspendat quod Serapion eandem rem aliae hi Cordumeni alibi Sacolic non inc describit: in capite enim dc Cordumeni ea redicenset.quae apud Dioscoridem de Cardamomo leguntur: in Sacolla uero rem eo de pinnit modo ut Arabes descripserant, ct ut ipse vidcrat, quemadmodum adhuc a ur Cardamomum. Iam cum) Dioscoridis Sc aliorum Graecorum descriptioni, Cordumeni & Sacollae apud Serapionem, historiae per omnia conueniat, nemo diuersum statuat essie,Cardumenia Sacolla. Porro Arabes pulchre etiam suis nomini hus Cardamomi species distinguunt. Siquidem maius appellant Heyl, minus uero
Hel hanc,qui autem contrarium dicunt,errant.
Cum simpliciter Nardi uocabVlum apud authores reperitur emper Indicam uel Suriacam Nardum intelligere debemus. Sunt enim multae Nardi differentiar, utina dica& Syriaca quae tamen nullum nisi solis natalibus discrimen habent. Praeter hassant Celtica que etiam Saliunca uocatur:Montana: Rustica,quae etiam Asiaron: retica siue Phu Malobathrum:de quibus singulis deinceps agem . byriacam uriae autem siue Indicam Nardum, de qua nunc stimo nobis est, eam esse censemus quae adhuc inpli armacopoliis, Spica Nardi, Spica Inda,&simpliciter Spica appellatur,
cuiuS omnes notae adeo descriptioni conueniunt, ut nulla discrepet. Quapropter novarOcos mirari soleo, tui Nardo ucra nos carere contendunt. Falcmur tamen irvii nimc afferri Nardum ualde intactoratam, fatuo propemodum languidossodore, S antea humore aliquo dilutam &maceratam, ut tutiuS conuenientius plit
Celticam,hoc cit,nostratam Nard um pro Indica accipere.
Cestica Nardus absque ulla controuersia est ea, quae hodie a Pharmacopolisca Romana uocatur nulla cnim prorsus est quae descriptioni no conueniat nota.T statur Dioscorides b c Nardum Saliuncam ab incolis, ubi nasicitiir appellari, quod uocabulum interpres Uirgilius Marcellus in Gallicam peruertit, admodu1nfirmis Iationibus&argumcntis inductus. Nam Germani plerit eandem herbam adhuc Proprio ueterim nominc Eclit: ira appellant.Celtica aure Nardus apud nos in Germania Κ sinitima nobis Istria, Norico,Pannonia, & alpibus nostris prouenit 1deo Potius Germanica quina Gallica gnominari debet,cum in ipsa Germania α finitumis regionibus uersu hvbcrnum ortu nascatur: quo fit ut adhu x Noraco itria re Pannonia superiori iri maxima quantitate Venetias dei atur. Quare ipse Dioscorides huic Nardo Gallicae cognomentum non tribuitsed Celticae re Saliuncae. Vesta. Ium enim appellatiqui; tam Germani quam Galli ab historicis uocantur, quema modum etiam Galaurum. Itam etiam haec Nardus Galatica a Graecis nominatur. Adde quod Saliuncae uocabulu in lingua Germanica significet animum iuuenil em reddςns. Habent etia Germani alia nomina,quibus suam Nardum appellant,ut sunt
24쪽
ANNOTAT VALERII coRDIG avient lumen ξc Spica navbet . Sed omnium propriissimum Sc uetustissim16 5 - ὸ Romani in Saliuncam deflexerunt. Illi autem uehementer cristia auri di impingunt,qui Spicam siue Nardum Celticam eam putant esse plantam, quae
Lauendula maior siue Massiliensis Lauendulaec Spica appellatur,unde oleuSpicae in pharmacopoliis uocatum dicitur: toto enim coelo hae duae plantae distant. Siquide Nardus Celtica breuis describitur herbula,qua: propter breuitatem suam radicitus euulsa in manuales fasciculos perinde hodie,ut olim ligatur. Lauendula uexὰ maior lignostis,longus frutex est,nccpin fasces radicitus cuulsus ligatur. Narda Celticae folia subflaua describuntur. Lauendulae uer0 maioris ex uiridi colore incia nericium vergunt. Nardus Celtica luteo deserabitur flore L auendula maior seu Spiaca purpureum ostendit fere. In Celtica Nardo ibiae radices oc coliculi medicinam faisciunt: folia enim θί flores, quoniam ne saporern nel odorem habent,ex omni usa abdicantur. In Spica contra, soli flores & folia medica ui pollent: radices autem at caudices 5 uirgs,quonia ligno sis ec odoris saporis expertes siliat,nemini sunt usui. praeterquam in accendendo igne . Hunccnim usum in Narbonensi Gallia maxime eius parte,quae Prouincia uocatur, praes at,ubi frequens admodum est odoratissὸmi huius fruticis spicati prouentus. Certum igitur est Lauendulam maiorem siue Spicapi urimum a Nardo celtica differre, utracp enim sui generis est planta . Quid autem sit haec maior Lauendula, quae etiam Spica uulgo uocatur,indicabitur tertio huius operis libro,cum ad Stoechadem peruenerimus.
Montana Nardus, quae etiam Niris, Neris, Thylacitis oc Pyritis appellatur,olim
ex Cilicia coriaceis facculis,quos Graeci θυλακια uocat,ad exteras nationes ferebatur: partim ad med cinae usum,partim etiam ut in facrificiis,ignibus, propter iucundum
odorem iniiceretur, unde etiam illi Pyritidis nomen factum est. Hanc ita Spicamia vitestigit in Fastis suis Ouidius, cum ait, Et sonat accenso spica Cytissa foco. Nonhnim Crocus eo loco intelligendus est, qui igni iniectus foetet. Nardus uerὀmonatana in flammam iucundioris odoris resoluitur. Copiose haec in Cilicia prouenit. Quapropter potius Pauli Marsi Pisicinensis, quem Antonii Phanensis commenestarium in hunc Ovidii locum probauerim. Nam ille Nardi spicam, hic uerὀ Crocum per Cytissam sipicam intelligendum asserit. Porrὸ hodie nullus est apud nos monta,
nae Nardi usus quoniam non amplius affertur, praeterquam quod interdum casu cualiis mercibus apportetur, sed id rarissime accidit. Hi autem uehementer errant qui . montanam Nar dum eam putant esse herbam quae a nobis E anenteittevlein oc
uune: PDGa appellatur,muscus potius funiculi modo per terra serpens, quams μ' Γ herba,asperis locis enascens,nullo net sapore nes odore commendabilis.
Asarum quamuis odore Nardum imitetur,ut etiam propterea sylvestris Nardus nominetur,nullum tamen sormam cum Nardo communem habet. Non defuerunt 'qui Asarum etiam Baccharem appellare propter o doris similitudinem: ambs enim, tam Asarum quina Baccharis odoratae describuntur, herb.ar diuersae tamen sent ut omnes testantur. Male igitur Baccharis descriptio in Asari historiam, ec econtra in Dioscoride, a l ibrariis translata est, natura diuersias, cande herbam e putantibus, in correctionibus uerὀ exemplaribus,seorsim de utracp agitur. Nam Asarum primo libro inter Aromata recenset Dioscorides: Baccharem uerὀ in tertio inter odoratas ct coronarias herbas describit. Est autem Asarum ea herba,quam nos i Iasielisur nominauimus,quod plerum A fere semper in coryletis nascatur. Antonius Musa Italus,diligens herbarum inquisitor, sed Germanic. ae linguae ignarus, ideo in uenia dignus,a lepore illi factum nome apud Germanos interpretatu sed male, re ab aliis fortasse persuasus: nam si a lepore eius nominis elymum duceretur non Daselmiri sed D ii enim tirn scribendumμpronunciandum esset, ut nostrae linguae uel medio
25쪽
phusiue Nardus Cretica quam etiam aliqui sylvestrem aut agrestem Nardum cobominat,solo odore Nardum aemulatur:caetera enim omnino illi dissimilis existit, haec autem ab omnibus esse creditur ea, quae Valeriana appellatur: quoniam uer3 Praecipuae notae descriptioni non respondent, non possum assentiri iis qui inuerteriis dis Graecis authoribus ec alias scribunt dic pronunciant Phu absque ulla controuerissiaeli. Valeriana. Non tamen negauerim Valerianam aliquam pliti esse speciem ais grestiorem, odore uirosiorem, radice multum a genuino differentem, ecueteribus non descriptum. Verum aute Phu ea est herba, quam Germani 'c yriacisera urget Barte sileti silici quasit Theriacariam herba,&fatiuam seu hortensem saliuncam aut Nardum appellant. Radices habet multas digiti crassitudine quae transuersae insuperficie terrae serpunt, sed graciles fibras a tenui tuberculo in terram agunt. Scio quidem Leonhardum Fuchsium diuersum il nobis sentire, credit enim uulgarem nostram Valerianam melius descriptioni conuenire, quam reliberum cuiuis relinquismus iudicium utranque Valerianam cognoscenti: habemus enim oc nos certas raationes,quibus persuademur hortensem illam Valerianam uerunt esse Phu . itain mianime ipse male habebit quod non secum sentiamus. t Matthiolit quos hanc up e Phu malvi appellat magis descriptioni re hondere putat, quam pbu agrest, quod
Malobathrum crediderunt multi Nardi Indicae solium esse,uerum decepti 5c nun. Dioscorides enim ipsal experientia contrarium testantur. Malobathrum ueteae res etia Graeci pυMον, Romani idesignificante uocabulo Folium nominabant. quoaeniam nihil aliud quam folium esset, sine radice, in India paludibus innatans,hinc unis guenta, quae Malobathro odorabantur, soliata Romanis dicta sunt,expetebatur solium hoc preciocissimis quibusis unguenti S. Iam uero amplius non assertur, praeaterquam quod casu nonnunquam cum Nardo Indica affertur, ut semel atque iterum deprehendimus. Itaque operaepretium nos facturos existimamus, si figuram ipsius descripserimus,ut aliis etiam id inquirendi ansaty& occasionem praebeamus. E st autem Malobathrum, folium propemodum rotundum, di disci figura orbiculatum, trium fere digitoru, quoquo uersus latitudine, colore in fusco dispadi eo cinericeu, uenosum,densuria laurino crassius, lentum,flexile, refractu contuma nisi omnino aridum fuerit, gustus acre,subamarum,tenye,per palatum se diffundens,oris*halitum odoris gratia diu commendans,odore acr , Nardi aemulum 8c admodum aromaticum. Eius in locum Casiae Cinamomi oc Caryophylli folia substituta sunt, quae
pro Malobathro quidem in usim recipere licet cuilibet ' sed eadem Malobathrum siue folium Indum appellare non perinde licere arbitramur.
Casta sue Cassia multiplices habet disserentias. Est autem Casia de qua hic agitur
Cinamomo cognata arbuscula, cuius ramuli di surculi si cuipso cortice, ligno adhue inherente uendantur, Xylocassia appellantur: cum uero exempto ligno cortices tantum adportantur,Calliae Syringitis uel Syringis nomine ueniunt,quoniam excavati cortices situlae similitudinem habeant. Talis est antiquorum Cassia fistula siue fiastularis Cassia Arabes uero aliam Cassiam fistulam in usum medicinae 1ntroduxearunt recentioribus Graecis appellatam Casiam nigram: quae fiuctus pr herae est arisboris in India,S mmcctiam Aegypto,ut aliqui tradunt,nascentis.Eum fructum Aristobulus fabam Indicam uocat,quoniam longis siliquis claudit sem1na fabis non dis rara Ἀ- similia, liuei ae penitus cum priore facultatis. Porro ueterum Cassia fistularis siueliis gnea multis saeculis in Europa uisa non est,sed eius loco cortex uenosus radicis cuiusdam gustu acerbus4tenuis uenditur. Iam uerὀ quorundam diligentia factum est,
ut aliquot eius species rursum adferantur, sed tanta est quorundam pharmacopolo. rumi nautata retinendorum erroris pertinacia,ut etiam admoniti,eam sibino comis parent. Habet autem Cassia haec tantam cum Cinamomo similitudinem,ut alterutra
26쪽
AN NOTAT. VALERII c ORDIines iam no raro degenerer,ut Galenus scriptum i eliquit. Ita* difficile est etia ipsius
Caidiae species omnes dignoscere. 4 1 Quod pro Folio hodie o kndunt,non uerum Potiumsed cinae folium est.Daphnuιdis cornomen a folio uumostdrum putat cordus.
Cinamomi non pauciores quam Cassiae species sunt:optimiim autem est quod Galenus in libro de Theriaca ad Pisonem dc de Antidotis describit: tali uero hodiet species mnino caremus. Hactenus enim ex omnibus eius speciebus tantum unum illud et aa ultima, nos in Germaniam allatum est, quod Arabes Darseni, Sc Graeci Charditum,hoc eibprq i uallare uocant,propterea quod baculorum crat studine uallos aequet. Quidam os nantur nos inimiuersum Cinamomo carere,& uocatum uulgo Cinamomum liue Uasi neliam Casiae potius speciem este. Cum uero tam Cinamomi quam Casi ε Pl es iunt
disserentiae,inter se ualde cognatae,icmei alium esset pronunciare nos in totuqUouis Cinamomo destitui. Cinamomum autem ut hodie affertur cortex est sui fruticis,caonali conuoluto similis,ideol Canellam aliqui uocant: nos uero Citii meri euert/Cancis borcteu, ct Cinaine ij id est Cinamomi cortices siue Canaales,siue libros,ec Cinamomum appellamus.
Amomum,ut parens meus Euricius Cordus prodidit, est paruus ille re odoratus frutex ueluti unguibus quibusda in racemosam faciem couolutus, que monachi Rosam de Hiericho,& Rosam Sanctae Mariae uocant. Cui sententia: ego quo* subscribo quoniam nihil offendo hoc in fruticulo quod Amomi descriptioni ec notis repugnec. Antonius Musa tamen,harum rerum diligenS scrutator,huic iudicio contradiscit eo fretus argumento quod Amomo solia tribuantur Bryoniae,quod quidem nogare non possum: sed aequo animo de rebus iudicare oportet: authorum tradita,ec id de quo agunt authores diligenter oc fideliter perpendere. Dio corides enim comodo depingit Amomum, tuo in Oriente nai Hur. Parens uerὀmeus de Amomo iamdudum rescisso sententiam sua in dicit Ideo quamuis in Hierichuntide apud nos nem flores,nem Bryoniae folia depfehendamus,minime tamen certo quis statuat, momu non esse Sanctae Mariae siue Hierichuntida rosam Qua enim cotumacia tantillus frutex mul tos ante annos carptus,& in longinqua regione tranS maria uectus, toties pro miraculo ostentatus, oc inni eris tractatus gestatust manibus, folia sua re, inere cum etia intactae in solitudidibus propemodu Omnes, tam arbores,quam frutices θc herbs, singulis annis solibrem dehonestentur defluuio,ct nuper decerpta Peregrmantium capitibus imposita frons flaccescat,&quam primum folia amittat, uel leni admodu aures flatu. Quare no suspendat alique,quod Hierichuntis, siue Sanctae Mariae ros a Bryoniae folia no habeat cum ad nos adfertur. inquirendum potius iis quibus tam facilis est in Syriam nauigatio,qualia sunt Hierichuntidi rosae, adhuc in Med: a& A syria nascenti folia. Si Bryoniae maneat ergo ea Amomii: si uel ὀ disti milima, rumprimam hac de re merito dubitabimus: nemo enim temere negauerit nosti a Hierichantida rosam Bryonis similia habuisse solia cum adhuc in Oriente nasceretur. Igitur eousci patris subscribimus sententiae, donec manifeste demonstretur Hieracli untida rosiam dissimilia Bryonte folia habere. Est preter folia etia aliud quod Antonium Musam remoratur,nempe hoc,quod Hierichiantis rosa nares non uolnerat,quantumuis recens,quod dictu quomodo ipse intelligat no pollum conii, cere. A Dioscoride enim probatur Amomu --hoc est,odore feriens, quod uidelicet acri & aromatico odore olfactus organa afficiatrid aute facit uera Hierichuntis rosa,no tamen usi adeo ferit & uulnerat nares ut cruentae fiant.nihil enim ex censu aro matum hoc odore facere potest,sed attactu, ut Garyophylliati optima. . . Cinamomum.Ita* non uideo cur Antonius Musa alioquin doctissimus uir,hac in re hau scrupulosum sntellectu excitare debuerit in uocabulo γ' κῖκον. Porrὀ diis sunt Hieri
chunti dis rosespecies. Altera tota lignosa fractui co tumax, gustu insipida,nec odo' rata Alterat ignosa quide,sed fragilior gustu aromatica,Valde odorata,intUscpracea
27쪽
Costi triplex penus apud ueteres,in Arabicum, Syriacum,& Indicum diuiditur.
Recentiores uem, duas tantum ex sapore differentias statuunt alterum dulcem, aliterum amarum appellantes. Sed tanta est rerum confusio,ut 13 quem dulcem uocant amarus S quem amarum nominant dulcior gustu seritiatur. Conuenientius igitur eis ireterum modo secundum regiones, quibuS nascitur specics eius distinguere Ad
lae,m Comagene orientis regione, prouenientis radices uendere. Sunt enim notira
Campana Inula densiores, quapropter facile imperitis pro uero Costo substituim tur. Cuius doli nos quo* pharmacopolas admonemus nam idem adulterinus Costus hodie non minus quIm olim adfertur. Et pr aeter huncoharmacopolae uero Coste similiorem. Ideo quomodo adulterinus dignoscatur,docebimus ccationem pharmacopolis genuinum inquisendidatur1. Observavimus autem tapissime quatuor ad nos Costi appellatione amrri radice genere oc specie omnino Itiel fas. Primus enim aduehitur ex oriente Comageni Helenia radix,quae strati Inulae per omnia est similis, nisi soliditate 5 densitate innrem habet in cinericeo candicantem , saporem amariusculum ut nostra, non innacia adeo acrem idin ideo, quoniam inueterascit antequam ad nos perferatur. Affertur autem ea in partes pertransuersum aut longum incisa.Cum transuerse hierint inciis nostram Inulam eo de modo incisam orbiculato rugarum habitu,referunt. Prs er Comasenum Helenium nuperuendi coepit Costiusce radix per transiuersum in taleolas secta,crassitudine picruno manum complens, foris fusco, intus candicante olore cortice crasso substantiaraia,ec leuis odore cum teritur rancidam aliquam pDinauedinem olens, gustu supra modum acris, nauseosa, rancida saliuam ciens Langulationem comminans. Vtrass, adulterinus est Costus. Altera uero non sine
2 periculo intra corpus sumitur: est enim Thapsiae specie:
fossa ut ipsi ex Agyrtis audiuimus,qui semen eius nobis Tulerunt, in umbelli s s ea uti aut ethi modo enatum,crassium,nigrum,magnitudine et figurradicis suae quam Agyrtae corrupto nomine una cum Italis Costones,quasi Costumam rumuoInt. Huius autem usum ad interanea non temere probamus,soris uero in cisita efficacius etiam uero Costo ec profundius attrahit ruborem, tumor is excitat ec exulcerat ut Thapsia, cuius speciem esse ante diximus. Veri liquis & bene instructis per Germaniam pharmacopoliis, sipecies deprehendiamus uas,quarum altera Syriaci,altera Arabici Costi historiam radix si duum ad plurimum digitorum latitudine,per transuersum in taIeolas secta colorecandida,pOdereleuis, gustu acris, aromatica,acrimonia sua diu palatum obsidens odore acri cunda,oris halitum ad longum temporis acite odoris commendans. In summa,nihil deest quod ad Arabici historiam attinet. Alis tera crassitudine iam dictam aequat: sed buxeo colore, pondered ,o' ac sapore Arabico omnino similis.Tales quidem sunt Arabicus di Syriacus Costus.
Indicum uero nondum nobis uidere licuit. Interim pharmacopolas hortamur,ut uetarum costum emere studeant, ct repudient tandem adulterinum. Porro non mel e Hieronumum Tragum credere costum etiam apud noSin Germania nasc1, csse
m quae Germanis Messi latin uvnuocatur, quam opinionem omnino
im obamus on tamen ideo existimet quispiam nos quidquamhac in re detraheremita uiri alioqui optimi, dc in iuuandaherbaria medicina diligentisilmi. eius enim studium Nindustriam ita probamus ut nunquam alterius,qui ante eum affermania linqua nostra aliquid de simplicibus medicamentis scripserit. Quid autem litea radix quam ipse costum esse contendit,suo loco indicabimus, quarto Dioscoridis libro cum ad Petasitis historiam perueniemus. ..
v i herba costus,quam aliqui Mentum Saracem DE sc HOENO, s Idesidunco odorato rotundo quem squinorum uulgo
νου Graecis Iunctim significat , qui in duo diuiditur genera, inermimodo
28쪽
ANNOTAT UALERII c ORDIratus cognominatur,alter palustris. Hoc autem loco inter aromata recenset Diosco.
rides,priorem Sc odoratum illum in Syria,Arabia dc Lybia nascentem, quem Graeciet αδυοσμον cognominant,Latini Iuncum odoratum lcretem ci rotundum,
ut distinguatur ab angulos odorato Iunco,de quo supra in Cypero dictum est Grsci tamen plerunt sine cognomento abs litte scribentes,semper rotundum Ομdoratum Iuncum uitelligunt,quod meminisse Graecorum lectores oportet. Expetebantur autem olim huiuS odorati teretis Iunci omnes partes ad medicinam, culmi uidelice flores,comae, ct radices: praeferebatur tamen atqs flos,quem peculiariter Σχώ, uel composito nomine Σχοι, θον api citabant. quo quide nomine hodie in pharmacopoliis non flores,sed culmi eius habciatur,ucrum corrupto:nam S quinantum appellant. Ital floris nomen culmis 5c stipulis inditum cst, non enim ad nos flores perferuntur, nec est aliquis nostrorum negociator: m quos nos percontati sumus ) qui in tota uita sua huc allatos uidisset. Quod quidem mirum non est,cum olim etiam in ipsam Graeciam non amplius deferrentur. Miratur enim Galenus eos qui Iunci flores semper expetere solebant, nam eius quoque aetate in Graeciam si rebatur odoratus rotudus iuncus , sirnamitare Camelis prerosius. Libentissime enim eo uescuntur, ut ipse testatur: ob quam causam nostri hunc odoratum teretem Iuncum, et a meistro ec maria eis baxus hoc est, Camelorum stramen Sc scenum appetis Iant. qua quidem in rc Galeni dictum confirmant. Contuli autem aliquoties hac de re cum mercatoribus , nonnulli si aliis grandaevis S magnis uiris , quitiisendae terrar sanctae gratia in Orientem hinc proficiscebantur. Ii retulerunt, negociatores ex Syria Alexandriam ducere Camelorum greges, quos Caravanas uocant, impositas merces ferentes, cum autem in selitudines perueniant inter Syriam 8c Aegyptum ad Arabiam sitas, neque pabuli neque aquae copiam inueniri. nasci tamen Ieacus uias ubique aridas ueluti stipulas casque numerosas, densas, Sc stipatas ex uno radicum cssipite,admodum Odoratas: luas obiter intereundum aut alias quiescentes
depascant Cameli, canal ob causam se pabulum hoc Nam cis baio appellare. Referebant etiam illos solere tali pabulo Camelos onerare,ne in steritiois ribus locis descerent iumenta: quod uero supersit Alexandriae ec Athairi uili admodum uendere. DE cALAMO AROMATI co. c AR a
Duo sunt Calami hoc est harundinis, quemadmodum etiam Iunc prima diuisos ne genera. Alter uulgari subit aquosis ae stagnantibus locis nascens:& odoratus Αρι uri alter,in India,Arabia Syria P proueniens, de quo hoc loco Diostorides agit. Vulis
pracatiὰ go in omnibus pharmacopoliis radix quaedam calami aromatici nomine uenditur, mouendi. sed nihil habet cum uero calamo similitudinis . antea autem a nobis indicatum est eam genuinum esse Acorum. Sed operae pretium nobis esse uidetur rationes, quiabus inducti id statuamus,hoc loco referre, ne uideamur sine iusta aliqua causare te, mere tot saeculis receptam opinionem impugnare,quamuis primi non simus cum ante nos Manardus ac parens noster Euritius Cordus idem fecerint. Vt autem res toista , legentibus hos nostros commentarios intellectu facilior fiat, eam paulo uerbo,
sus prosequemur sumpto ab historia Sc descriptione calami aromatici exordio.Principio igitur hec vi ord inata planta Calami nomen inuenit,quoniam Calamo, hoc est harundini alicui uulgari figura& habitu similis existit: uidelicet distractis per oblis quum transuersitimi radicibus, culmorum radicum* geniculatis internodiis, ec in his fistulae simili cauitate, aranearum telas referente in his lanugine, Sc tereti habitu. Aromatici uerὀ cognomentum ei propter odoris iucunditatem inditum est. Itaque quantum ex omnium authorum concordi historia , ipsa' oculata fide propria inspectione colligere possumus, Casamus aromaticus est uulgari harundini similis
culmos emittens minoris ut plurimum digiti crassitudine, interdum uerΘ graciliores,exinteruallo geniculis interceptos, fistulae modo concauos, at 3 in ipsa cauitate aranearum telae similem lanuginem habentes, colore in candido ruflescentes. Radiis
cibus nititur culmis descriptis similibus, candidioribus tamen re crebrioribus geniculis praecinctis , cauis& ipsis. Odor 5 sapor tam radici quam culmo acris, suauis aromaticus, Schoeno quem Squinantum uocant non admodum dissimilis ' sedi
29쪽
poliis inter Squinanti ut uocat,stipulas & Spicam Indicam inuem mus. His enim nonunquam calu immixtuS ad nos fertur,alias autem per se non aduehitur. Subscribiis mus igitur nos quocp iis qui tradunt, nOSCalamo aromatico carere: nam uocatus in pharmacopoliis absolute Calamus, aut cognomento aromaticus, neque geniculam ras harundinis modo ex interuallo radiceS aut culmos, nequcconcauaS habet, ne
iubatam in summitate paniculam,sed magnum florem Iridi aequalem, coloreluteum, caulemcnec radices solidas. In lumma, iridi cognata est planta, nihil aliud quam uerus Acorus. Porro nihil mouet nos Hermolai Barbari doctissimi alioqui uiri authoritas, stribentis se legisse, in Maeotide etiam odoratum nasti Calamum,
radice subalbidaec sine fistulis, plena intus Δ amara, specie Acori, hoc est, ut recte intelligamus falso uocati Acori: nam hic Calamus quem Barbarus destribi idem
cum uocato uulgo Calamo aromatico existit: ideo non merito eos reprehendit qui hunc Acorum este putant. Quod autem dicit utrumque gentis Acorum Ois dore superare, ita intelligendum est. Verus Indicus Calamus, oc qui Calami noMmine ad 4 Leotidem paludem nascitur, odoris bonitate uincunt eam radicem striplicam falso Acori nomen habentem. Haec ideo longius executi sumus, Ut pharismacopolas ex negociatores instigaremus , ut tandem genuinum Calamum expotant. N am si Nardi spica Cardamomum alia aromata, ex India, Syria, oc Arabia afferuntur : quid impedit quo minus etiam Calamus ad nos adhichi queat Sed plerasque huiusmodi confusiones 5c errores rdidus quaestus oc foeda lucri cuis
Balfimum parua est arbuscula numerosis sarmentis fruticosa, cuius historia Ac descriptio non est eadem cunctis authoribus: aliis piceae, aliis Terebintho,aliis Pyxacanthae similem tradentibus. Propterea difficile nobis est, quicquam certi de ea prodere. Partes eius tres mcd: cis usui sunt, uidelicet lignu quod Xylobalsamu,fructus quem Carpobalsamum Sc Cassamum , atque liquor quem opobalsiamum ac Balissamelaeon uocant. Emicatior omnibus liquor, proxime fluctus, postremum bonistatis locum sarmenta siue lignum obtinent. Cortex tamen sarmentorum ipsura lignum medica ui stiperat. Fuit autem omnibus hucusque faeculis maximum praecaeteris aromatibus cunctis Balsamo prccium , ideo p mille modis adulterabatur, praecipue liquor, deinde etiam fructus,atque ipsa uirgulta. Hodie uero ne adult rati quidem opobalsami copia nobis contingit. Nouimus in omnibus pharmarucopoliis pro Xylobalsamo ostendi tenuia quaedam uirgulta , ex quibus maxima pars fatua, omn1s , odoris &saporis expers existit. Non dubium igitur, quin pro Xylobalsamo alterius cuiusdam fruticis sarculi uendantur: rcperiuntur tamen ii ter eos nonnunquam qui mirum in modum odoris o saporis gratia commendanis tur. Idem quoque de Carpobalsamo uocato usu uenit. Semina inania sunt θί insipiis
da , habent m siguram PIyperici fructuum, qua figura etiam Dioscorides nothum
Carpobalsamum depingit: non raro tamen inter ea inueni quae maiora essent adulaterinis granis, pleno pinguique intus οἱ oleo Q nucleo, odoris in attritu gratissimi, di quae gustu ineffabili odoris , saporisim gratia oris halitum diu commendarent. Porro ipsum Carpobalsamum uix credo ad nos afferri amplius, uastatis Syria, Iuis daea,& nunc etiam Aegypto,Turcarum ec Barbarorum rabie 5 incursionibus Itaaquc nemo speret temere se synceram Balsami lachrymam consecuturum. Vidimus tamen uerum Carpobalsamum, quod hominum memoria aliqui ex Aegypto attualerunt, Hierosolymis huc reuers colore fulvum, lentum,spissum S inueteratum,interim tamen suauissimi adhuc odoris,cuius tantillum totu palatum penetraret. ita dixisse hoc loco de Balsamo sitfficiat.Totam autem partium Bessami historiam 8 descriptionem desiderantes remittimus ad Plinium, Pausaniam, Strabonem,Hermolaum Barbarum, Quellium,ec alios,qui de toto frutice longius scripserunt. Nos quo patibi paulo diligentius quam hoc loco Balsami partes descripsimus it uolanoles in libris nostris de historia simplicium medicamentorum inquirere PQuunt.
30쪽
DE ASPALATO. L Eruditi quidam fruticem, quem pro Acitcupino '
Aspalati appellatione hodie nusquam in pharmacopoliis medicamentum haahetur. Est autem odoratus, spinosusq3 fruteX,Ut authores tradunt.Postlint autem rerum studiosi totam eius historiam ex Plinio,Hermolao ec Ruellio discere,nobis niis hil certi hac tenus scrutari licuit quod ad eius cognitione faceret. Non enim nomine tantum incognitus cst,desideratur etiam ipsa res. RecentioreS iIerd omnes,praeseristina uerθ Serapionis interpretes, tradunt Darsi ahan, hoc est Aspalatum elle Puniacam sylvestrem,seu ut ipsorum uerbis utar,arborem mali Granati sylvestrem: quod ὁὰ ho, nemini sano iudicio praedito unquam perluadebunt. Aspalatus enim odoratus silualia gustuque subacer est frutex. Punicae uerd tam Sylvestris quam satiuae materiapustieaolis &cortex nihil odorati,nihili acrimoniae prae se serunt,praeterquam quod folia graue stris. uem alique foetorem,sere ut Cynogi Oisa NUirens Sena attrectara emittant. Huius autem erroris causa est magna inter Punicam sylvestrem Sc Aspalatum, simiolitudo. Vtraque enim arbuscula frutico sis,multisque spinis armata esst,utriquc etiaam roseus flos. Nonnulli uero uehemcntius impingunt, qui credunt Aspalatum . siue ut Arabes uocant) Darsis ali an idem essecum Herberi, si moso frutice, aqui- ' busdam Oxyacantha uocato qui ec ipse sylvestri punicae non disseimilis cxisi it,1ds it β ρ ' secretum magnum solos se scire opinamur , quam opinionem Omnino Gubd ubis repὶ ObamuS. Scimus etiam Ioannem Ruellium constantcr affirmare, Aspalatum
illi tari esse ligmina Rhodium, uulgo cui ipse ait) ROdOen appellatum, quod mangois odium. nes Officinarum persepe pro Algalocho,hoc est ligno Aloe substituant, id tanto pere affirmat, ut dicat nullos nisi vexitatis surdos hoc inficiari posse. Nos autem saluo omnium bonorum fano iudicio, id insciari nos ingenue fatemur, qui ct ipsi tamen indagandae ueritatis magno flagramus studio Sc desiderio. Quare si quid contra
eius sententiam pronunciarecogimur,id faciemus rei cognoscendi studio, non quod authoritati doctissimi alioqui uiri quicquam detrahere conemur. Statuimus autem
contra eius iudicium, lignum Rhodium non esse Aspalatum , haud abstirilis rationi hus inducit. Principio igitur illud noulisse legcntes oportetuignum Rhodium,quod Ruellius uulgo Rodoen appellari stribit, idem effecit co quod apud nos a quibus Uam Rhodisium appellatur lignit. Venditur enim sepe pro AgaIocho,quod etiam
Nilo aloen,hoc est,tignet aloen uocata ponderosum est, ita ut aqus immersum Iaispidis modo subsidat,nec unquam postea emergat.Fiunt ex eo quom globuli quibus funiculo traiectis praeces suas mulierculae numerant. Est pi sterea odoratum in sumis Rufilli arta maidem est cum Rhodio cuius Ruellius memini nostru Rhodisium lignum.Comgumenta, pellimur autem deinceps singulas eius recitare notas, quas Rucllius Aspalati hiis quod storiae fc descriptioni applicat,&per omnia nuenire constanter affirmat. Primum dium lignu existimat Rhodium lignum cum nasceretur fruticosum fuisse idci et nobis testari qui fit Aly us adhuc ex asperatum scateat. Spinis nonnunquam inhqrruisse arbusculam, putat. declarare aculeorum uestigia.Modicam arborem uel fruticem fuisse fatis ligni rei ...' quias docere. Ponderectiam respondere Aspalato Rhodiu lignum asserit, quoniam 'f' lapidis modo confestim praeceps sidat. Addit praeterea hoc lignum subrubere oc in Purpuram qaandam,exuto cottice, tenderet, at duraciam ct sipissitudinem ei cstit sentiri. Odoris quot suavitatem indicare ligni sumitum, gustu lenem amari lentiam recipere,Zc quadantenus amarescere: denique gustu deprehendi in eo acriae nidem dia moniam 5 adstringendi uim quam Galcnus , Aspalato tribuat. Hae sunt eius rais
Iuta. tiones, quibus suam sententiam consa mare conatur, eas sigillatim confat reuerita,
tis causa cogimur. Principio autem ex nodi, nemo i atiocinari potest seu licem Rhodium lignum fuisse,cum ii non tam fruticibus quam arboribus proprri sint: neque ubia pars definitionis habeantur fruticem designantis.Theophrastus enim fruticem desiniens libro primo de historia plantarum sic inquit: Θαμυ- seu ut quaedam excinae
uero, quod ab radice, caudice multiplici ramosumque se attollit: ut Rubus, Paliuis rus. oc nullam facit nodorum mentionem sicuti paulo ante in arboris definitatione