장음표시 사용
31쪽
m Diosco RIDIs LIB. E . tione secerat: , hoc est arborem υζωτον, id est , nodosam uocans. Ad hune
modum neque alii qui ex partium omni ratione aut circumscripetione fruticem de finiunt, nodos ei assignant. Igitur quod nodi in Rhodio ligno scateant, non probat fruticem fuisse: sed intortam & tuberosiam arbusculam. Est enim incurva, tuberia bus 5 conuolutis pectinibus intorta eius materia , qtiae res manifeste indicat arboAris potius caudicem quam fruticis uirgas suis . Fere enim omnes frutices c paucis a modum exceptis multis longis, rectiso uirgis a radice assurgunt,ut spina Crispina, Rhamnus, ct Oxyacantha: adde Corylum bticum, Sambucum, Agmina,Eleagnum, di id genus alios. Quo si,quod non existimemus,solum Aspalatum tortis enasci caudicibus. Si uero idipsum quis affirmer,ei confestim,argumentsi ex nomine sumptum obiiciemus. Dicitur enim Aspalatus alio uocabulo etia Erysi sceptrum, quae uox pluribus comis est herbis, ut Cypero, Chamaeleoni albo, Spinae alba . Obseruauimus auterios diligenter no nisi recta attollentibus capitatis herbis,Erysisceptri cognomen. propter aliquam sceptri similitudinem, imponi. Sic enim sceptri cacumen sinu latur utrius in Cham fleonis Capitulum,sic etiam Cyperus in erectorii caulium stimis initate diffus agerens comam sceptri imaginem repssentat. Quemadmodsi quot spina alba que procero,tereti, harundineo caule, caulicp imposito capitulo non disisse milem sceptro prae se fert figuram. Ita, F etiam Aspalatu recta in altu attolli censemus, cum θί ipse Erysisceptri nomine gaudeat quare hoc Ruellii argumentum no probati uti sum Rhodii ligni habitum. Quod autem subiungit spinis id inhorruisse, ut declarant aculeorum uestigia, multo est incertius: Apparent quidem in supeisicie elisus tubercula quq iam,&nOdi,5c Praeciserum ramulorum uestigia,sed quae nihil misnus referant quam aculeorum reliquias. Aculei enim Aspalati, quantum ex Theocritato etiam colligere possumus, raciles oc ad uulnus infesti sunt,quemadmodii Rham ni minime , crassi aut lati,ut tanta uestigia tuberacp occupare aut tegere unquam po tuerint. Deferimus igitur hanc rem omnibus bonis di aequi iudicii hominibus diluindicandam, qui aperte cognoscent nullis aculeoi u uestigiis exasperari id lignum, sed ramorum potius resectorum Sc tuberoibris nodorum reliquiis inaequale reddi. F
tetur tamen ipse quom Ruellius,sipiculis suis castratu id afferri. Quapropter nec ista ratione cuiquam persuadebit, spinosium fuisse Rhodium lignu. Modicam arborem fuisse ipsi quom ex materia non usi adeo crassa colligim us. Sed non continuo Aspais latus est, quod modicae arboris magnitudinem habet. Neq; enim adeo gracilia sunt haec ligna ut fruticis sui se uideri possint: asseruntur enim saepius me quae una manu
nemo com plectatur. U idimus nos non raro a caudice aut radicum principio resecta tubera, que crassitudine utramque manum implerent,oc propter eam amplitudinem
pocula ex ipsis facta memini. Contra Aspalatus frutex,quo medici usi sunt,ea crassitudine non describitur. Quod uero ponderosum sit lignum Rhodium perinde non comprobat Aspalatum id esse: non enim quicquid ponderosissimum est θί lapidis mod0 aquar in ieetum subsidit,Aspalatus, nominandum erit,cum nullus unqua sicri/ . ptor tanti ponderis tantaei densitatis notam Aspalato tribuerit. Consertur enim quod ad pondus hoc loco attinet)sibi ipsi ab auctoribus Aspalatus.Itaque in eo probatissimus cessetur,qui in suo genere densissimus 3c ponderosissimus fuerit. Siquidendia tradiit authores omnium lignoru ponderosissimum esse Aspalatum. Nam qus pondere alias superant arborum materiae numerantur, Ebene, Buxi, oleastri ocid genus arborum,quariIm nulli fere pondere inferius est Rhodium lignum. Nos uero non ita ponderosiim esse Aspalatum uel inde colligimus, quod quidam seruolaccus est Plinio dicatur, hoc est rarus,fungosus,leuis pqui improbatur dic probatur ponderosior.Ergo credendum est Aspalato materiam esse densiorem, lignosiorem, 5 grauiorem Ferula,non omnium ponderosissimam, sed natura accedere ad ligni alicuius lentorem oc duritiam:id enim Dioscoridi aIlis Graecis signiscat , de Latinis ligno sus,non quod omnia ligna soliditate uincit, sed quod prope ad ligni naturam duritia accedit,illud enim non ligno sum sed lignum Sc plusquam lignum appellandum est. Longe igitur maius est Rhodio ligno pondus, quam Aspalato tria
Dulimr:quapropter neque densitas eius nimia,necp modum excedens duritia,neque
tactu sensibilia spissitudo cauta censendae sunt, ob quas Aspalatus uideri posui.
Ne mus etiam subrubere dc in purpuram quandam exuto cortice tendere hoc gnum.
32쪽
gntim. Miror autem cum Rhodio ligno diuersi sint, sibissi alternis uicibus immixti
colores, cur silentio praeterierit candicantem, di pallidum: rubescentem tantum
purpurascentem cligens forte, quia hi propius quam illi ad descriptionem acceis debant. Sed pace Ruellii Zi uenia bonorum omnium diXerim , non rubescere, nesue ad purpuram vergere Rhodium lignum. Floridi enim oc iucundi aspectus
colores , significat p prior uox illa medium inter candidum ci sanguineum aut roseum colorem : altera ex modico candido ec roseo in profunis diorem,hoc est purpureu uergentem. Rho dium uero lignum talibus nunquam blanditur coloribus,sed habet uenas partim albicanies, partim pallidas,partim in spadiisceo fusicas et nigras qui omnes aspectu luridi sunt,nec quicqua gratis prster diuersiis talem habe rari s inaedi' inuenitur quod no distinctos habeat hos omnes colores. Ais spalatus uero neque pictus est neque maculis diuersi coloris dis inctus, sed uno tantatum conspicitur, ex duobus tamen persecte mixtis. Miror etiam non dubitare aut perpendere Dioscoridis interpretes cuinam Aspalathi parti inesse debeat subruishens aut purpurascens color. Nam dubium nobis relinquit Dioscorides utrum decortice an ligno id intelligendum sit, cum probat aspalatum Mετα το πίριφώιΩΛνοω, um φυbi οντα , hoc cst, post eXcorticationem subruffum aut purpurata scentem , indesinite enim ponitur infinitiuus πτεριπλοι2uνα. Interpretes uer0 omnes,quemadmodum etiam Plinius infinitiuo modo positum uerbum in particiis pium Latinum conuertunt quo fit ut omnes intelligant eum colorem ipsum tignum prae se ferre debere , postquam deglubatur. Nos uerὀ contrarium intelligimus censemus enim id de cortice dicere Dioscoridem. Nam quamuis totus hic seu tex
Aspalatus nominetur,a medicis tamen id nonacetiam ad certam eius partem,quemaxime usui fuit translatum esse uerisimile uidetur. Ita enim Casiam. ita Cinamomum appellamus,cortices tantum suarum arborum, cum id nomen alias totis arbustis rei uticibus proprium sit. Quemadmodum enim omncs odoratae arbusculae & Duti ces cortice maiorem quam ligno gratiam habent, ut Cinamomum,Casia Ealsamum re alia eiusmodi,ita etiam in Aspalato se rem habere ratiocinamur, sed id' nostra avis thoritate uix alicui persuadebimus: igitur licterum testimoniis adductis sorte fides
nobis habebitur. Plinius naturalis historiae libro XXIIII capite X11 I inquit uulis garis cuiusdam oc sylvestris spinae quae Aspalatus nominetur,di ex qua urnae sulloismae impleantur) radscemusum praebuisse, ea* multos per Hispanias fuisse usos ad odores oc unguenta. Deinde subiungit historiam Aspalati ut in oriente nasci ab auis
thoribus describitur, Si nos non dubitamUS, quin ea spina eadem cum aspalato fu,rit. Omnia enim de ea sicribit quae alii aspalato tribuerant, postquam in oriente Reniisti Aspalati uires recensiuisset, dicens. Similia praesare quoque Sylvestrem pItant. Non enim refert quod uulgarem hanc dicat spinam, nam uulgaris etiam erat Aspalatus in Aegypto, Syria, Cycladibus, Sicilia, Creta, Rhodo,Nisyro, Phocidis a rore pluribus locis enascens, ut Plinius scribit : sed non ubique odoratus. Itaque Aspalatus qui in Hispania uulgaris erat , nobis qui Digidiora loca incolimus non perinde uulgaris S cognitus est. Fuisse autem radicis usum iam ex Plinio probatauimus, non tamen indicat num totae radices an cortices tantum medicinam fece
rint. Igitur afferemus etiam aliorum testimonia. Serapion in capite Darsisahan hoc est aspalathi adducit authoritatem cuiusdam Sulachin,dicentis hunc in modume Darsi fallan est planta spinosse,ingrediens in speciebus medicinarum odoriferarumst habet florem croceum, Sc cortexligni eius tendit ad rubedinem. Idcirco si Araba Sulahiri subruffum colorem cortici ineste scribit, cur non etiam apud Dioscoridem uocabulum υχπερυγρεμ ad Corticem reserimus potius quam lignum snam ssilianum subruberet, de eo adseripsisset Sulahin, Sc non decortice: quapropter iste color tri huitur ei A spala th iparti, quae plus caeteris in usu fuit. Fuisse autem Corticis usum in medicamentis testatur Galenus diuersis locis: libris de Theriaca ad Pisionem re de Theriaca ad Pamphylianum in magmate Hedychroo secundum Magni descriptio nem. Vtrocp enim libro recipiendum esse iubet ad consectionem Hedychroi magmathis φλοιὸν, hoc est Aspalathi radicis corticem. Idem testatur Aeetius in suffiimigio quodam,corticem Aspalathi recipiendum praecipiens.Cum uero corticis,oc praesertim ex radice usus fuerit, Sc rubescens color manifeste cortici 4 Suis
33쪽
IN DIoscORIDIS LIB. i. 'larim Arabe assignetur, nemo temere affirmabit, ipsum Aspilati lignum rubere aut Durnurascere & utilius Cortice in medicina esse. Contra in Rhodio ligno cortices, studio & inu stria ceu omnis aromaticae facultatis di utilitatis expertes, cum proxumaec exteriori materia profundius resecta abiiciuntur, soliusque ligni cor odore re sapore commendatur. Ideo neque hac ratione Rhodium lignum Aipalatus eile potest odoris autem suauitatem in eius sumitu deprchendi non imus anticias . sed multa sunt praeter Aspalatum odoramenta quae iucunde olent per se aut Dosita. Taceo autem quod Aspalatus odote ad Castoreum acccdere quibusdiam scribitur.qualem odorem in Rhodio ligno tam crudo quam prunis imposito non
Ircipimu: Miramur praeterea cur Ruellius dicat Rhodium lignum leuem amaiarulentiam resipere quadansenuSamarescere, cum non inclinet tantum ad amarini,dinem resipit, quam in Aspalato esse debet. Si uero accurato gustum consulatamus oleastri saporem sed amariorem oc acriorem in eo sentiemuS. qui alias diligenter medicamentorum sapores cons yderat, ec nihil, quod addas eorum qualitates attinet,praetermirtere solet nullam amaritiidinem Aspalato tribuit: quam si euidens in eo esset, nequaquam silentio praeteriister. RhO Oucaero liano tanta inest amaritudo , ut nullius gustum fugere pol Sat. cui adiuncta cs cum aliqua adstringendi ui, manifesta acrimoma , quae paulatim Prorsus excalefactas fauces', propemodum ut Cocognidium exaspei et di edetineat, quare id in tertio gradu completo, calidum pronunciamus. At palato contra dilutius est temperamentum. Habet enim,ut Galenus testatur, liuersas quailitates acrem quidem calefacientcna,stypticam uero res gerant tantaque m caliculate ei stigiditate medium quiddam obtinet, ut ex uiribus ei attributis 'UOcmanuit. Si uero aliquantulum superat acrimonia adstringentem facultatcm quod tamcnnullus asserit primum ei completum caliditatis gradum assignemus. Quemadmo dum etiam facit Serapion, illud inter medicamenta recensens quibus primus est msiccitate S caliditate excelsus,quod Aspalati temperamentum duobus gradibus cxα cedit Rhodii ligni caliditas. Porro cum hae Rhodii ligni notae non possint ad A, conclusivispalati historiam rcferri, haud uideo qua aliquis ratione nobis suadea' dem esse Rhodio ligno Aspalatum. Sed obiicietur nobis lariasse, quod potius indicemus quid non sit,quam quid siit Aspalatus. Verum aequos animos legentium id non spe offensurum. Longius enim ideo negotium tractauimus , ut reiecta falsa de Rhois dio ligno opinione alios etiam instigaremUS,Ut Uerum inquirant a nos etiam conabimur. Allatus cst hactenus in totam Europam pro Cassia lignea cortex radicis cuiusdam,crassiusculus,colore pinerascens,praesertim fractus gustu aeuticus tenui odore gustantium palatum achalitum commendans,quemcx Aspalati ucem quspeest Iesua detract bim opinamur,nihil tamen affirmamus,antequam ad cognitionem perueniamus.Vt autem aliquam calumni, partem effugiami osici
de sciuid sit apud authores odium lignum, cum oleae Aethiopicae histoliam
Duo sunt medicis praecipui odoris medicament eodem serenomine insigniista. Alterum Muscus alterum Moschus appellatur. Suod Moschi nonrane ab Aeaetio dicitur , Indicat cuiusdam Caprae odoratum pus est, cuius usum n s Arabes do,cuertuit. Quod autem Latinis Musicus, ueteribus Graeciss 5 et recenistioribus uer etiam siue dicitur. V1llosa ec odorata arborum canities musicus est e Cedri Quercus, Populi albae oc aliarum quarundam arborum ramis dependens qua crebro in odoratis unguentis, sumtibus & caeteris medicamentis
usa est antio tas. Quamuis autem musci appellatiouillo fana caniciem significet, quotiescunque tamen Bryi,Musci, Splachni aut Hi paeni uocabulum apud Graecos legentibus Occurrit, semper intelligendus est hic odo ratus arborum scus,quem Arabes Vsneam uocant. Non me
Barbariam dictientiam interBryon&Brion constituere, nec coniicere possu a fiet sit authoritate aut ratione. Nam candidos illos albae Populae racemi s
34쪽
rum incuria accidit, pro υ literat, scribentium. Aerius pluribus locis testatur ύπνον siue ιπον idem ei se quod Βρυον Sc hoc est, muschim arborum Odorarum.
Idem tamen author libro xxiii. capite cxviii in Masuaphi confectione interprcte Iais no Cornario, scribit Hipnum canaliculam paruam enecx arbore quae Damasceana dicatur,itemque cxea quae Rhodacinea appelletur. Qua quidem in re miror A eistium, si modo non mendosiim est eo loco Graecum exemplar: non enim tantum contra aliorum omnium authcu itatem, sed ec contra sitiam ipsius sentcntiam id prorudidiiser,cum alibi muscum μνον esse dixerit, cui nihil simile canalicitia qtra piam h here potest. Itaque mendosum suspicor esse hac parte exemplar, quod interprcs Cornarius quSritur etiam situ, carie ec blattis exeium fuissE. Por caniculam autem intelligendus est cortex ex arbore Damaldena detractus, canalis figuram habens quemadmodum in Catia a Cinamomo tridemus. Cum autem a nullo alio Hypis nus cortex autCanalicula esse dicatur, oc ipse Aetius tape testetur Hypnum idem
cum Bryo,lioc est pansco,& si laclino essὸ , non potest fieri quin defectus quidam sit in isto uerborum contextu. Contic o uero statim Hypni uocabulum in integris exemplaribus sequi Aspalatum aut alium quendam odorarum corticem de quo id dicat Aetius. In eam enim consccisonem alias non ingrederctur Aspais latus , qui tamen peculiariter omnibus fere odoramenris misceri uolet. Praeterea canaliculato Aspalati cortice medici urebantur, nasicitur etiam in Syria Rhodo
insula Aspalati arbiistula, ideo non sine ratione a Damasto Syriat urbe & Rhodo
natalibus suis, Damas ena oc Rhodacinea nominari potuit. Scio tamen Retio Rhodacini nomine etiana Persicam malum dici. Cum uero Persica malus pro, certor ec crassior sit , quam ut tam pat u te canaliculae ex ea deglubi queant non uia deo qua ratione aliquis per Damascenam aut Rhodacineam arborem , Persicam malum intelligere debetat, praesertim cum nihil habeat quod iucunde oleat Persiis cae mali corte siue a caudice, siue ramis, siue radicibus detrahatur. Quantum uero ex internetis Cornarii translatione colligere licet, uidetur differentiam constiis tuere inter Damascenam ct Rhodacmeam arborem. Dicit enim: canalicula ea parisua est ex arbore quae Damascena dicitur , itemin ea quae Rhodacinea appellatur ea
rat1one canalicula cuius meminit Aetius non et set unius eiusdemque arboris coristo, sed duarum diuersariim , quod omnino absurdum est. Species enim indiuiis oua cum sit cacanalicula , e sirigulari ctiam arbore eam detrahi necessie est Ou arenos ita potius legendum apud Aetium existimamus. Canalicula ea parua est 'ex
arbore quae Damascena dicitur, quae etiam Rhodacinea appellatur. Non tamen quis liram existimet nos interpretem culpare. Credimus enim uitio exemplaris id accidisse, quam primum autem Graeci cxemplaris copia nobis facta fuerit dilonenter hunc locum considerabimus. Hactenus enim non licuit nobis sua lin ualcriptum legere. Porro hic odoratus arborum muscus, nusquam in Germaniae Pharmacopoliis cognoscitur, nec credo ipsum temere in reliquis Europae nationi, aut uulgo haberi aut cognosci. Recentiores magno errore muscum 5 mori lchum diuersis Sinai generis medicamenta, nominis silmilitudine decepti, coniun-cunt. Muscum enim tiocant non odoratos arborum uillos , de quibus iam diximus, sed late olens Indicar cuiusdam capreae pus, quod proprie Moschus ab auli1oisia in Naxibusdam recentioribus Castoreum , quamuis plurimum a
Mo Icho Castoret disserat: quoniam uero non raro Moschus folliculis oc u tricuisIis Castoreo similibus inclusis uendatur, atque ut ipsum fere grauiter oleat.Prois prer aliquam similitudinem id nomen ad eius est. Oportet igitur circumspectos
AgalIochum odoratum est Iulium,quod recentioribus Gi scis Xyloaloe, hocest, lignum
35쪽
IN DIO sc ORIDI g LIB. I. ssimum Noe appellatur, quo nomine uulgo m pharmacopoliis ostenditur. Qui udam e recentioribus id etiam simpliciter Aloe & Aloa nominant , quorum innumeruro est Ludovicus Vartomannus , qui Orientales Sc Australes regiones descripsit:. Videntur tarnen etiam ueterum nonnulli similiter per Aloen Agallochum intela Albe se stalexisse. Nam Diapastina illud quo lectulum suum odoris gratia consperserat miti cm litem liercula, de qua in prouerbiis Solomonis legitur,Mirrham , Al ocia oc Cinam mum recipit: quo loco minime intelligendus cst d cniatus ille amarissimus re gra uiter olens succus Aloe uocatus, qui nullis odoratis pulveribus , aut Diapasma
tis miscetur unquam,nec reputatur inter aromata re odoramenta. Iraque hoc proauerbioriim loco per Aloen Xylo aloen, hoc est, Agaliochum intelligimus, ceu plearisque etiam aliis locis. Sunt autem plures Agallochi differentiae , ex quibus optime quod adstos usus reseruant Indi ec reliqui Australes populi,nobis quod no ita bdnitate excellit mittentes.Miror autem nusquam apud Galenum incensu simplicium medicamentorum Agallochum inueniri,cu tamcn ante ipsum Dioscorides de eo egerit,ac post eu etiam Paulus Aegineta,qui Omnia sua ex Galeno excerpsit. Citant etiam testem Galenu Arabes scriptores de Agallocho loquentem, quo fit ut omnino ei edam,eius mentione inter simplicia medicamenta fecit te Galenum,sed temporum in iuria ac librarioru incuria id caput e libris de sita plicibus medicamelis excidisse. Nusquametiam Plinius huius lighi,stib Agallochi nomine meminit,quamuis diligenter Dioscoridis scripta pellegerit. De Taro tamen scribit pauca, quod idem ei te cum Xyloaloe, hoc est Agallocho, Aetius atra mat. Dioscorides Agallochum Thuino ligno finii te esse dixit: uidendum igitur qualis sit Thula arbor. Theophrastus ii Ebro v. de historia plantarum, Thulae materiam tribuit quae uetustate corrumpi uix queat , dc radices habeat crispissimas preciosioribus operibus expetitas. Eadem arbor aliis authoribus, ut cum plerisquc doetis suspicamur, etiam Citrus & Trogotes appellatur fiebanim preciosissimae e radicibus eius apud Romanos mens, quia hiis aestimationem secit clispis uenis conuoluta, di maculosa materia, quam ctiam Croco tingebant, ut paulo post in Croco dicemus. , Est igitur Thulae lignum ue nis intortis crispis conuolutum, dc maculosum quemadmodum Bettilae, Fraxini& Aceris arborum tuber,tum Bruscum tum Molluscum Germanis ci aler 8c flais der dictum , quo hodicctiam ubique apud nos mensae oc delicatiora opera sunt. Hine itaque Thuino ligno simile describitur Agallochum, quoniam maculosum,crispumque sit, quale cepe uidimus ad nos adferri. Idem autem Agallocho accidit quod Thulae. Quemadmodum enim non quieuis eius materia aut pars crispatur, ita etiam non qu0duis Agallochum crispum apparet. Quod uero radici proximum aut radicis parh fuerit, fluctuantibus uenis in crispum habitum vibratur. Poris ro quadad nos desertur non usque adeo ponderosum est, ut aquae iniectum lapidis modo subsidat. Haec enim nota non est praecipua, neque omnibus Agallochi speciebus propria: alioquin Rhodium lignum,quod pro Xylo aloe uenditur,optiis A. mum esset Agallochum. Considerandc potius hae notae: uidelicet ut sit odoratisissimum,etiam per se,ut est integrum gustu: ualde aromaticum, modice amarescens, leniter adstringens pingue resinosum,cuius suffitus gratissimu late sipargit odore, di ut gustatum acpalatum commendet, ceu in libris nostris de historia medicamenis torum diffusius indicauimus. Animaduertendum postremo est, ne decipiamur in Agallocho comparando, plerique enim Rhodium lignum ignaris pro eo uenditiar, , quem dolum Rucllius quoque taxat. Adulteratur praeterea Agallochum, ut Plaestearius tradit, ligno quodam in montibus Almasiae nato, quod pondere, nodoso habitu, quadam aromatica ui Agallochi notas utcunque refert, sed neque noes . 'men ligni , neque ubi siti sint Almasiae montes indicat. Matthaeus Syluaticus. Pandectanim author idem paulo aliis uerbis refert,*lignum quod pro Agallo icho uendi conqueritur , Chamelaes radices esse scribit. Videndum igitur quid'chis,
nam per Chanaelaram eo loco intelligendum sit. Significat autem Chamelara proα radices.
Prie eam plantam, quam Latini oleaginem Sc Oleastestum, Arabes uerὀ Mezereon uocant Thymeleae , hoc est, granum Gnidium serenti frutici figura S uir bus similem. Eius radices Matthaeus Siluaticus pro Agallocho uendi credidit,
36쪽
ANNOTAT VALERII coRDI sed mala. Nihil enim simile trabet cum Agallocho dodrantalis plantae rad X ,τ N stantia rara, lenta,flexilis ,δί gi ac.lis: cum Agali Ocho, neq; rara neque t ueruosa,n que flexilis neque gracilis sit materia : sed densa, lignea, flectenti contumax, rigisoaec crassa. Praeterea Chanael far illus lignum quo adulteratur Agallochum, mentitur colore, ponderc , nc bis & sapore uertim Agallochum. Chamelsae uero , hoc est , Mezerci radix, nihil horum prae se fert. Itaque aliam quandam plantam per Chamclaeam c qua quidem Agallochum adulteratur) legent f interutigendum meminerint, qua de re nostram sententiam studiosis communicabimus. Chamcisae uox apud Graecos perinde ut apud Latinos Olcastelli,non tantum Meistaereum designat uerum etiam I hymelaram: praeter Thymelaeam Sc Cham laram, Olcastelli uox aliam paruam quandam oleam sui generis, quam Cilabracam Columella appellat, qtiamu s quidam Calabricam legere malint) .Cum igitur u
gasito pluribus plantis communis Chanaelςa: Sc Oleastelli appellatio absque duae hio etiam ad Oleastrum, quae syluc stris & pumila est olea , reterri potest , quae alio
nomine Graecis Sc uocatur. Cum autem Authorcs nos admoraneant Cham te eradicibus Agallochum adulterare impostorcs solere, nec ullo pacto hoc poli tintelligi uel de oleastelli , hoc esst Mezereo,uel de Thymelsa, neces.se est ut per Chanaeli eam hoc loco intelligamus oleastrum, qui parua S sylvcstris
est olea,maxime cum talas ei sit materia, quae facile pro Agallocho substitui queat. E st en1m olere densum, solidum, pondet Ostim, gustu amarum S acre lignum, Praexsertim sylvestri, inprimis autem in Arabia & Aethiopia nascenti, cui propter coeli calorem etiam odorata est materia. Censemus igitur faepc pro Agallocho uendi A thiopici siue Arab:ci, aut alibi in calidioribus locis enari oleastri lignum. Nam
is si Arabes scriptores testantur in Arab a nullum Agallochum g gni, sed aliud quoddam lignum ei non dissimile, quod est oleastri. Id ipsum autem idem est cum Rhodio ligno uulgo uocato. Non obstat quod Ruellius dicit lignum Rhodium in Rhodo insula nasci. Cur enim in Rhodio non nasceretur oleaster cum etiam frigid foribus terris familiaris sitet At quae causi sit quod credamus idem esse Aethiopi ci oleastri materiae Rhod um lignum,differemus elicere donec ad Aethiopicae oleae historiam oc desicriptionem perueniamUS.
- sf, ὸὰ Naseaphthum quod etiam Narcaphthum S Lacaphthon Graecis uocatur coris
res i. NoteX est arboriS cmus iam, Ut authoreS tradunt, ex India allatus. Incertum autem ostmiama. cuius nam arboris cortex sit, siquidem hac de re nihil certi nobis iradiderunt Graecisci iptorcs. Paulus Aegineta tamen libro vii. incompositione Cypheos manni siue hel saci Lacaphthu interpretatus corticem piceae, uel alterius cuiusdam arboris magis dubios reddit lectores. Non est quidem cur aliquis credat Pini aut Piceae corriticem Nasica phthum e te. Si enim harum arborum corticem Nasica philium appetae Iarem authorcs, nihil ullius in Europa Nascaphtho esset. Quoniam uero ex alio oris hein Europam fertur Nascaphthum, nihil mimis quam Pini aut Piceae cortex fueririt. Hodie nullum habetur hoc nomine in Europae pharmacopoliis medicantenae tum,ni clemere apud AromatopolaS stibalio nomine latens cortex reperitur: Nisi enim hic Nasica phthum fuerit prorsitis rem ignoramus. Cum uero nobis certo non constet unde asteratur, Sc cuius arboris cortex sinsicca appellata storax de re innota non est operae precium longius dicere. Ex India non afferri argumentum est uilitas quamus saliis quo indiciis id constet. Serapion Abicis cuiusdam testimonio fre
lustra, dit siccam uocatam storacem corticem esse arboris storacem Soeracem rosinam) fundentis qui decoctae&expressae liquide styraci supersit,quod tanquam uerisimile non impugnamus. H Oc tamen reticendum haud existimamus, nobis uirideri aliam elle.dmeriam arborem liquidam Styracem fundentem, ab ea quae ca
37쪽
lamitam sudat Styracem , ut paulo post in Styrace indicabimus. Hoc enim Ioco non de Styiace,sed Nascaphilio nobis dissserendum est Ioannes Rhodericus Lusitanus
Nascaphthum putat esse preciosam illam arboris cuiusdam Indicae materiam, quam ligni aquilae nomine instructiores Lusitanorum officinae seruant. Sed cum lioelia gnum non sit cortex, sed arboris cuiusdam indicae materia, Agallocho similis ciuius etiam speciem esse arbitrabam ar)non ausim eius opinionem confirmare. Siquidem Naseaphthum cortex est arbori suae deti actus. Aquilae uero lignum,non cortex, sed lignum cst,quamuis nonnunquam etiam cortice uestitum asteratur, sed raro , cui non sit eadem,quae ipsi ligno in odore&sapore gratia. Nos itaque ingenue faterimur, nobis hactenus nihil certi de Nascap ullo constare. Hortamur igitur alios,ut id inquirant.
Quod Και καμεν ueteres Graeci dixerunt, recentiores Graeci pariter Arabibus Lacham appellant: oc facile intelligent,qui Arabum authorum libros,cum Graecis contulerint,Lacham idem esse cum Cancamor dubitat Hermolaus Barbarus, quoa niam Lacha odore uacare uideatur,qui possit ad sustimenta dari. Sed nullum hac in bia sis. re dubium mouendum est. Non enim Omnia quae suffla olent, per se ut sunt integra ou.
spirant,quod etiam in Lacha contingit. Est enim densa , solidare arida prorsus cum' ad nos uenit. Itaque non potest spissae substantiae inclusus odoratus cius uapor, ex halitus per se erumpere, prunis uero impositatolate non insiuauem odorem di t xi fundit. Quare odor eius sumtu tantum percipitur. Est autem Cancamum conis cretus humor , ceu lachryma, in India oc Arabia nastens, arborum ramulis & suxisculis undique circumfusus,colore fulvus& pellucidus,qui Laccae nomine in omnia hus pharmacopoliis ostenditur. Authores figuram arboris in qua gignitur non tradunt. E recentioribus tamen Ludovicus Vario mannus, Nuci Iuglandes serenisti similem ecth scribit. uinetiam de reipsa dubitant seriptores. Plerique enim Gummi sitis lachrymam esse affirmant: Rhasis uerὀ de coelo eam cadere dicit suis per ramos Guber. ae arboris,quam Mespilum interpretantur, quam bene autem non scio. Apud nos certe ueris tempore arborum surculis circumfusii uidetur ceu spuae mos a quaedam re lenta saliua , quam Cuculi uomitum aut saliuam agrestes uocant pueri. Ea aestate concrescit in Laccae soliditatem, sed multo est tenuior ac gracilior: colore cinericeo etiam alacca disteri. Nos hactenus eos sequimur, qui Lacham Gummi aut lachrymam esse affirmant. Nam habitu oc aspectu nihil prorsus ab aliis lachi ymis differt.
Cyphi non est simplex aliquod medicamentum,sed Thymiama quoddam,' ois dorata diis lite fac rata confectio: qua Aegyptii sacerdotes ad sumtus,medici uero ad
diuersas morborum initarias antiquitus utebantur. Eius multae fuerunt compoasitiones: quae autem Medicis receptae sunt, a Diostoride, Actio, Paulo Aeginetaec aliis describuntur. Arabes hoc Thymiama Cochion Cyphi intelligendum est, quod in Mithridatium Antidotum ingreditur. Requirit autem ad Cyphi suum Diostorides et si αν, hoc est , vegetam Iuniperi baccam. Cum autem duae sint Iuniperi species, quarum altera maiorem, altera minorem fert fructum, dubium est utrius haccae accipiendae sint. Marcellus Virgilius interpres crassas Iuniperi baccas e maiore Iunipero intelligit, ut ex commentario eius in hoc caput scripto aperte colis ligimus. Nos autom appellationem non ad maioris Iuniperi fructum res rendam censemus. Significat enim plenam, adultam, oci: isti incrementi baccam siisue maioris siue minoris Iuniperi: ideo magis probamus hoc loco Ruellium , qui
non magnam aut crassai sed adultam uertit.
Crocus herba est bulbosa radice, foliis longis di admodum angustis: floreLilio non dissimilis, autumno e terra emicante. Stamina singulis floribus plerumque
38쪽
ANNOTAT TALE RH c ORDIterna,nonnunquam etiam plura sunt, oblonga, gracilia, colore puniceo, re egregio Odore, cum exaruerit, quae propter excellcntiam caeteris heibae partibus praes runtur,&Croci nomine ueniunt. Crocus alibi sponte proiicnit, ut in Cilicia, alibi olerum modo in hortis seritur, depositis ordine radicum bulbis, ut Cyrenis, in Siocilia,Italia, Gallia, Germania. Nam apud nos quoques eliciter prouenit,uirent eo late pluribus regionibus , scgetis modo, agri, piae sertim Mishiae. Satiua praefertur in medicina sponte in Cory o natus , sed nemo speret temere ex Asia ad nos i . adferri. Itaque uti coRimur, Italico Aquilae urbis agro gonito, ec nostrati seu uerae me 'naculo. Tradit Dioscorides Thusnam et tingentes in Italia sativo usos fuisse, quo.
niam succi copia ct coloris bonitate, sponte natum uinceret. Quo loco non satis se cerunt legentibus interpretes Barbarus , Rucilius, Marcellus ec uetus interpres, quemadmodum nec ipse Plinius, quod omnium eruditorum ec honorum pace ecuenia dixerim. Neque enim culpam transferendam in uiros doctissimos existim et Mosi, leo mus, sed potius in libiarios ,εί ειαρ pro θυιαμ t scribentes, quorum uocabulorum Priae dices habet miam illud mortarium, alterurri uel o Thulam arborem ligniscat. Hinc factum est Marp. quod omnes mortarium interpretiati sint, sed male admodum oc absque ullo sensu aut intellectu. Qtiae cnim est in tingendis Croco mortariis utilitas,aut quis usus Crocei coloris ex mortario. Nos semper hoc de Thulae arboris materia inteIleximus. Nam quemadmodum adhuc preciosa opera crassipa Fraxini S Aceris materia aut tu beribus earum elaborata diluto Croco tinguntii ita etiam ueteres Thiriam , quae Acipsa crispa est, infecisse uerisimile est,immo certum. Idem su spicatur etiam Ruellius, non quidem in Dioscoridis uersione, sed in silo de stirpibus opere , tam herbam is iam cum radice, luam Punicea florum stamina Germani pariter Gallis Arabico u cabulo, Salis an nominant.
Gocomagma Crocini ungitenti,cuius paulo post mentio fiet, sex& sedimentum
cst. Constat autem Croco oc Myrrha, quae cxpresib Crocino unguento remanent, ac in pastillos conformantur. Probat Diosico rides Crocomagma, quod dentes linΚuam uehementer ad aliquot horas permanente colore inficiat. Quo loco Ruellius Per ω- annos intellexi sientiens optimum cste quod uetustatem ferat, ct multos annos duret. Sed Dioscoridis sententia est,optimum esse quod insectos dentes Croceo colore ad multas horas permanente obs deat.Ita enim hunc authorem intellexit Marcellus interpres , cuius uersioncm hoc loco magis quam Ruellii probamus. Huius Ciocomagmatis apud ueteres usiis fuit. Postea Arabes Trochiscos Crocomagm iis SI corrupto nomine Crocimagmatis recentiorum nonnulli appellant. Capiunt hi ut Mesues tradit Crocum,Colcolar,Alumen,Calcade, &Gummi Arabicum. Quid autem sit Colco tarct Calcadis quia huius loci non est) in quinto Iibro,ubi metalli ca medicamenta attigerimus, ostendetur. Paulus Aegineta quoque libro vii pasti, Ios quosdam poni quos etiam Crocomagma uocat, quorum compositionem ex ipso authore legentibus petendam relinquimus.
Helenium Romanis Inula pharmacopolis Enula Campana, Germanis Nane
nominatur. Herba est uerbasti soliis, procero caule, floribus Conyzae modo or hrcularis,colore aureas,radice crasTa,Perenni, gustis amarae Odorata, cuius usus est. Nasicitur sponte tam mora tanis quam campestribus locis , utrisque'tamen c ut ob 1eruauimus pinguibus. Interim etiam in hortis bulbosis radicum oculis seritur. Catilem interdum eadem radix non emittit. Hinc est, quod Dioscorides tradat, cau Iona quibusciam locis non proferre Helenium. Nos Ionga Obseruatione depretae dimus, id non seri singulari aliqua natalium locorum natura , sed ratione rem- roris rei adiciSaetate. Cum enim sponte enatum, se non radicum oculis sed dispersotientis pappacco semine Iare,propagat, aliquot primis annis noua germina semine enata non postiunt caules producere, donec ad iustam statem Sc magnitudinem radix Perueniat In hortis autem auulsis radicum oculis fatum citias incrementum capessi
39쪽
rv DIosco RiDIs LIB. L. in caulem* emitti quem tamen omnibus annis eadcm radix non sempremolitur, sed alterius plerum ,-Helemum hoc Theophrastuue nomine Chiron Poms desicribit. Helenium autem ipsi uocat alterum duntaxa Dioscoridu Φ crateua descriptum Helentum. Helenium ex Helenae lachoniis enutum sum: quam fabulam pulchre describit Nicander in Theriacis uis. DE HELENIO AEGYPTIO. c Ap. 28.
Theophrastus huius Helenii sub hoc nomine nusquam memini quamuis Heleenium quoddam describit foliis paruis, cuius sit coronis usus. Nouisse ital legentes oportet Theophrasti Helenium idem esse cum eo, cuius historiam Dioscorides in fine huius capitis e Crateua desumpsit,quam Helenii specie cum ipsi Dioscoridi ignota fuerit difficile quis iudicare poterit,tanquam nobis peregrinam di calidis maritia misi, Aegypti praesertim locis,familiarem. DE OLEO ACER so. cAROlei propria appellatione intelligunt authores pinguem olivarum succum. Ita vim simpliciter ocindefinite positam apud scriptores olei uoce lectores imienerint,
meminisse eos oportet,natiuum dc ex oleis expressum succum recipiendum esse. At cum omnia alia olea ex herbaru seminibus cliciantur hoc priuatim Germani Baii moli hoc est: arboreum oleum nominant quoniam non ex herbarum seminibus,sed ex arborum fructibus exprimatur. Diuiditur aute in plures oleum disserentias, sed gominas praecipue. Aurenim satiuis premitur oliuis, aut sylvestribus. Quod uerό ex oleastri baccis sit, rursum in tres disserentias primarias conciditur,cum aliud uulga, res Oleasstri, aliud Aethiopicae oleast ri,aliud Cilibracsoles siue oleastelli fundant. Vrbanae seu quod idem est satiuae oleae baccis expressum,nationibus oc regionum quibus gignitur diuersitate in plures species distinguitur. Sed ubicula genuu duas
habet differentias: aut enim ex immaturis adhuc oliuis premitur de quo nunc sermo nobis est aut ex maturis . Quod immaturae fundunt oleae,priuatim Gr is ομφακιον appellatur, quoniam id crudae,acerbs,& sole nondum percoctae tritae haecae remittant. Latinis Acerbum oleum appellare mos est,recentiores Graeco nomine magis delectantur,omphacinum appellantes. DE OLEO cOMMVNI. c Ap. 3o
Apparet Dioscoridem laoc uno eo dem capite continua orationis terie de otianishus olei speciebus egit se. Librarios um d membra capitis huius in plura capita redosisse. Primae itaq; parti tractationis de oleo praefixus est titulus περὶ
Secundae autem parti πιεὐελπιος o,hoc est, de oleo communi. Est aute oleum commune uulgare illud ex maturis redirupiis oliuis Graeci σρυ πετωρ appellant) expres,
sum quod nos Germani Neisto ,id est,maturum oleum nominamus. Non enim reae fert quod Dioscorides παλπιωρον, hoc est, uetustius dicat. Siquidem mea sententia per hanc uocem nequaquam intelligendum est uetus oleum,sed quod Omphacino
sit uetustius ideol in comparativo gradu παλαοτερον,5cno παλαον dixit. Nec quisci edat commune hoc e diruptis baccis expressum oleum uetustius acerbo esse debeare,expressionis tempus respiciens: hic enim non est genuinus sensus. Vetustius enim
ideo dixit,quia Drupae oleae,ex quibus commune hoc premitur oleum, diutius in arbore sua pendet, quam omphaces, oc ad iustam aetatem perueniunt . Oleum itaque quod Drupis inest uetustius existit eo quod ante maturitate decerptae olivae contiis nent.Esh autem hunc Dioscoridis sensum ipse paulo post indicat eo dem capit cum simpliciter παλαιών,hoc est, uetus oleum ponit. Prima igitur capitis parte de acerbo oleo. secuda de uetustiore, hoc est,maturo: tertia uerὀ simpliciter de ueteri agit oleo.
Oleu ex agrestis oleae, quae Cotinus oc oleaster appellatur,baccis expressum hoe loco Dioscorides intelligit quod quouis alio efficacius cum acore manifeste adstrinagit.In Pharmacopoliis nostris non habetur, nec temere etiam in Italiae officinis qua ure superuacuum est plura de eo dicςxς si
40쪽
Reperitirr natura etiam candicans oleum: sed Dioscorides de eo tractat quod arte ec industria humana candorem contraxerit, ad quod eligendum est, quemadmoda ipsepraecipit,quod per se albicet. Dealbatur autem leuaturin duplic modo,adiectis uidelicet odoratis quibusdam rebus,ueluti hic ostendit:aut tine his, pura solummo, do crebro , effusa S rcfusa aqua,id , duas ob causas. Primum ut acrimoniam,amurcae reliquias,ct pinguedin si ancorem in aquam deponat. Deinde etiam,ut aspecta candore* magis placeat,nc fusco aut profundiore colore candida unguenta inficiat. Lavatur praeterea aliis modis habito diuel saxum affectionum resipectinaquis aliquiis hus odoratis,ceu Maioranae oc Lauendulae:seu frigidiori aliqua,qualis est Rosacea.
Sicyonium oleum uocatum,in Sicvone Achaiae urbe praeparabatur, unde nomen inuenit. Porro ne Graecoru lectores si reant aut impingan duplex esse oleum hoc
nomine una tantum litera mutata meminerint. Alterum Σικυωνιον, alterum
appellatur. Σικυωνιορ est cuius Dioscorides hic meminit S nomena Sicyone Achaiae urbe obtinuit: hoc autem intelligit Paulus Aegineta libro iij. capite ix de Lethargi cura: Si libro eodem capite xx. in cura Tetani. Vtro enim loco requirit Σικυωνιον media syllaba non per o breue, sed per ε. magnum scripta. Σικυονιον uerὁ d uersum penitus est a priore,habet loge aliam nominis causiam. Quemadmodum enim a Siae cyone urbe Σικυωνιον, ita hoc a r radicibus aut sicco, quae recipit Σικυώνιον is citur, media syllaba non per sit, sed per o scripta: nam Cucumercna Graeci uocant. Fit autem hoc oleum non excativo, sed agi csti Cucumere,quem nunc Asininum olim Anguinum appellabant Latini. Meminit Sicyonii huius Paulus Aegineta libro in capite lxxvii in cura coxendicis, ubi de sanguine exigentibus pcratuum medicamentis agit his uerbis. Rouo σλὸς ms, Mu τὸ ιμο -- ατο blια των τὸ συντιθεμν σικυονιορ ελπιον. Hoc est siquis uerbum uerbo uertat in E i succus Elaterii ec ex ipso aut ex radicibus ipsius compositum Cucumerinum oleum. 'DE sTRIGMENTIs BALNEORVM. c Ap. 34. P πον, siue γλοιόν βαλαν ων Graeci uocant Strigmenta, quae in balneis a lauantium eute destringuntur,&sub stamnis N pauimentorum tabulis in lubricum ecplutino sim humorem concrcta reperiuntur. Cum autem apud Omnes gentes non fuerit idelauandi mos, aliis oleo se inungentibus,aliis simplici aqua lauantibus ideoli. ec striisgmenta etiam uariant. Intelligit autem Dioscorides hoc loco perbaIneolustri menista sordes humanae cutis,una cum sudore S inuncto oleo lauantibus defluentet Mosenim Gi aecis mul tis aliis gentibus fuit, inter lauandum oleo corpora emollire Qui deinde etiam ad Romanos translatus est. In Germania uerὀ nunquam fuit haec conatiuetudo: 1deo strigmentis, hisce quatenus oleo constant,destituimur. DE sORDIBvs PALAESTRA RVM. c AP. Graecorum iuuentus in palaestra se nudis corporibus luctando exercens oleo inis ingebatur,quod cutis sordibus, sidori re pauimentorum pulueri inter luctandum casu mixtum in pauimentum destillans,freqUenti Iuctantium insultu conculcabatur unum corpus coalescebat. Colligebantur,ec medicis in suos usus uendebantur' hae sordes,priuatim appellatae,quoniam pedibita conculcarentur
Irno minimcumGenes inter exercendum parietibus re aereis Gymnastorsist tuis sordida a carent corpora aut suadimouerent, mis statuae I ctantium δεῖ gmentis perfundebantur,quae sbrd Alpis ad medicinae usium Maergebantur. serebam autem a palaestrarum Grdibus,quod pulverem admixtum non haberint Scquod aliquid Iugmis ex aereis statui contraxist ent. itMν illis acriores erant. Pol δcum Dioscorides dicat P rietum G λstorum restatuλrum sordes calefacere, non oportet