장음표시 사용
51쪽
IM DI os CORIDIS LIB. L H Us proprium eius nomen λα τον e se . Est ec aliud resinae genus quod GaIe-nUS ωιτυiνον ς υσαμα uocat , quasi pineum abscelsum: non tamen inpino tantum hic abscellus cxccrnitur, uerumetiam mah1cteoc aliis huius generis arboribus. Cum in abiete gignitur,a Germanis uiri dant ei id arct eadem significatione uocatur. Est autem extuberans abscelsus,resina plenus in resiniferis arboribus enatus. Ex cupretaso etiam resina liquida fl iit. Huius uerὀnostra aetate nullus est in hisce regionibus usus.Coquebatur olim omnis liquida resina cocta acrimoniam,odore,oc partium temnu: talem Omne deponis. 4iare ea utebantur ad sussitus, quale Cyphi est,iit sua pinguedine facile accensa alia etia facilius accenderentur, nullol interim suo odore relis quorum aromatum fragrantiam retunderet. Eadem etiam odoratis ungvcntis tuta stantiae crassitudinis causa miscebatur.
Liquide picis nullus hodie uel rarus in medietna usus existi quamuis copioselis captio nos oc in septentrione e T. eda arbore fiat.
Nem hoc hodie prsparatur. Si autem prsparare quis uellet,poterit meliore modo Per destillandi ut uocant) artem ex quactino pice Ocresina colligere.
Quid fuligo sit, & decolligatur, antea ostensum est in Thuris capite,quaprompter non opus est ea hic repetere. DE SI cc A sIVE SPIss A PICE. CAP. 98.
Sicca pix omnitrus nota est. Germani Deci, & Qem uocant. Quomodo autem fiat,Theophi astus docet,noueriinti, omnes qui Hercyniam sylvam accolur,prsseretim has eius partes qus Bohormica et Thuringiaca syluae uulgo appellantur.
Σωπιστα est pix naualis,quam Greci etiam υχι χυμα uocant, alia est ab hac picen et Θεisse irati,qus in Germaniae marit mis locis habetur. t Grieci enim naues sitas resina& ce beo Sasra illinebant. Nostri uerde pice liquida plerumq; suam naualem picem coquunt. bec Quidam etiam Bitumine ad hoc utuntur.
Bitumen Graeci A φαλτον uocant Germani u rbbe 1 Iquὀd substantia 5c uiribus Pici cognatum sit,& in terra nascatur. Est autem ceu pinguis terror adeps, Pici S colOre,substantia,quo fit ut facile flagret, accensum. Sunt autem multae Bituminis diffeG. Tentiae. Quod solidius oc colore in nigro purpureum oc splendidum est,Iudai, Iuditam cum a Iudaea ubi gignitur cognominatur. G gnitur autem plurimum in Asphattici de lacu,qUem mortuum mare nominant. Hoc humanis ossibus in Alexandria oc Alis Latro Mangones illinunt,&pro Mumia vendunt,cum tamen Mumia nihil aliud sit Mumia. quam bituminis genus quoddam , ut paulo pθst referemus. Liquidum BituE Liquι Amen quale in Sicilia reperitur, copiose etiam in Germansa gignitur, maXime circa Brunsvicum Borchtorpium m Saxonia, quo ad axes ungendos, iumentorum scam hiem& lucernarum lumina utuntur. Hoc Germanice siue si, ruocatui: ab
aliquibus etiam a foetorei eu7 ei H est nominatur. Est oc liquidae picis genus de quo paulo ante diximus, quo similitercurruum axes ungunt. Quod nequaquam ad hoc liquidum Bitumen referendum est. Simile quiddam etiam ex uetula arbore igna elicitur: quo coria Litioni Sc Russiungunt. Hoc a Germanis et pretilli cl)ev cte Di ima uocatur, a Plinio Bituman Betulae arboris , quam nOS
52쪽
Pissasphaltus talis, qualem Dioscorides describit, non tantum m Ceraunustibus,tierumetiam quibusdam Germanis locis,ut in Transylvania re alibi fluminum impetu e montibus defertur. Quod incolae haurientes a sordibus purgant, co* ad facca pro cera utuntur. Vnde etiam a.Germanis et v reici sentiamsi id est u h. in terra siue montibus genitacera uocatur. Notandum aut cst hanc pistasphalium his in. i Teue cum Mumia- Nam Arabes scriptorcs in sua Mumia Dioscoridis caput deni uisi Pitasphalto citant Differt tamen quae uulgo uenditur Munata a PitIasphallo. Siquiis diis. dem Pistasphalius natiua est, blum laudio ius in pharmacopoliis uenditur, Iudaia cum Bitumen est,humani cadaueris tabo mixtum. Quod autem haec Mumia ex It daico bitumine fiat sentit etiam Antonius Musa Bras auolus. Quidam enimueram Mum iam esse dicunt quod in sarcophagis reperitur,opobalsamo, Aloe,Myrrha,atque humano tabo commixtum. Nam istis aromatabus diuitiam cadauera in oriente antiquo more condiuntur. Haec autem Mumia,nunquam ad nos asscitur,sed ea tantum qus Bitumine oc humano tabo constat. A inccp haec genuina, sed quae industriisnt cadaueruostibus infuso ct circumfuso in humanam figuram bitumine. Quemadmodum enim diuites Aloe, Myrrha 5c Balsami liquore inuncti reponuntur: ita pauperes bitumine conditi sepeliuntur.Talis est Mumia quae hodie affertur.quae ne tantillum quidem Myrrhe uel Aloes uel Balsami admixtum habet,quod colore odore sapore manifesto deprehendi potest. ' '
Naphtha etiam Bituminis genus est: sed omnium liquidisiimum, caIidissimum α tenuissimum substantia 2 c qualitate. Quapropter cum simul etiam oleos ae sit suuitantiae facillime accenditur,ac ignis rapacissimum merito existit. Sunt autem tres Naphthae differentiae. Nigra enim quaedam candida quaedam, &flaua quaedam reperitur. illa,crassor: hae uero,aquae modo liquidae sunt. Gigni iur autem ex Bit terraec montibus accenso, tenuissimis eius uaporibus sursum eIaris, re ad frigidiora saxa in tenuem h qqorem resolutis: qui deinde per suos meatus emoritilvis fontium modo scaturit Hoc autem Naphtha ab alio quovis Iiquido Bitumine differt,quod igne facta sit. Nam aliae liquidi Eituminis species absq; igne, aut Bituis mine accense,per se in terra gignuntur. Porro multum disserunt in terra contenta diae uersis locis Bituminis genera, quo sit ut ipsis etiam unde Naphtha generatur uapores magnam habean isserentiam. Ex crasso enim oc terresti Bitumine,crassia ex te idc, fisi uis 'g'g'' RPhiha, Hodiein pharmacopoliis Oletimus petrostgm- trae siuet petroleum uocatur:Germanicum eius nomen est Stemo I. Ad T , Mi m referri debent lapis Gagates, Thracius, Terra Ampelii hue. . o. xδm ς ndidum quam fulvum ' , Quod omnibus forte paradoxon videbi hae x ς IRςΤΠ γδm sine certis argvImentis A rationibus id affirmamus.
Cupressus procera A semper uirens arbor est,conos serens Alni galbulis saurata miles magnitudine uero ad taedae Sc laricis conos accedentes': in uibus r em ct angulosa nascuntur semina,quae eX arefactoriim conorum re lutis squamis cum matura facta fuerint, excidunt. uidam hos integros cupressa fructus Ralbulos Dialulas, nuces uocant. Posteriore uocabulo hodie pharmacopoIe utuntur In G Amania hanc arborem nusquam enatam uidimus sponte. In Ga uero calidiore naris
': hincetiam hibemis coronis inseritur. Germani Cum seri ut ipsam arborem,uocant. Nonnulli tamen hanc Chamaecyparissum Absinthium Santonicum esse opinantur,de quo suo loco dicemus. '
53쪽
Iuniperus arbor Graecis Αρκευθο' dicitur: baccae eius, Αρκευθίδες. Sunt autem, ut authores tradunt,duo eius genera. Altera ad iustae arboris proceritatem se attollens, vaccis auellanae paruae magnitudine. Et minor altera,quae paruum seri fructum iuulgari piso aequalem Color uiuus*baccis niger , non russus ut Cedri. Nam quidam etiam docti uiri eὀ erroris delabuntur,ut Cedrides,quibus fulvus est color,maioris Iu cedrideriniperi fructum esse credant. Procera Iuniperus Germanis nostrae incognita est.Mi inor uero ubiqcopiose nascitur , asperis di editis locis, quam patria lingua a sect- et Hiluest holo exiis ambo id ex coacuatio eui ex Avam etfiuis de nominamus. Eius nos Nelliota multorum annorum obseruatione duplex deprehendimus genus: alterum floret ei nullum fert fructum, alterum uerὀ non floret, nihilominus tamen fructum parit: qui qμε
initio tertii anni demum ad maturitatem peruenit,quo fit ut uere in hac Iunipero tri PisceS consip:ciantur foetus: iam iam nascentes alii,& iustae magnitudinis alii, sed uita rides adhuc,oc omnino maturi alii, quibus niger est color. Itaquerum est: quod ait thoi es tradunt, &uulga fertur, Iuniperum uidelicet parere usQ ad tertium annum arbori suae inhaerentem fructum. - iperi maioris resinam, Sandaracham uulgo appellant. Sed pro re tu meliM dicetur Sotarux , pro metalla
Sabina, Graecis Βραγυρ, recentioribus medicis Sauina, Germanis Getienbanni Gagebatilii S et Saperba iam uocatur. Est autem pumila ec in latitudinem se din undens arbor, cuius duae sunt species. Altera miti,ceu TamariX,est folior altera cu* pud nos. prei se simili re aculeato . Plinius negauit Sabinam fructum serre,cum dicit: Sa; et Alis Sabina herba propagine seritur- auulsione. Et pauid post: iisdem modis Rosmariae terbaum. num serunt ec ramo: quoniam neutri semen. Qua in re nemo temere Plinio fidem adhibere debet. Vtra enim tam Rosmarinus quam Sabina semina ferunt, testanis te id annua experientia. At Sabina, de qua nunc nobis sermo est, non semina tantum
sed oc fructum fert, Iuniperi baccis colore ecfigura similem,sed paulo maiorem dc gustu multo acriorem.Miror etiam quod herbam appellet, Pliniua Sabinam,cum omnitibus constet arborem esse,non herbam.
Cedrus,quam Arabes Sexbim uocant,procera est arbor, Syris 5c multis aliis casiadioribus regionibus familiaris, Germaniae hactenus incognita. Neque enim sponte prouenit apud nos,nem seritur.In Italia autem nonnulli tanquam peregrinam in hortis suis excolunt. In Narbonensi uero Gallia etiam sponte prouenire ex relatione Petra Bellonii Cenomanni nouimus,non quidem Ploceram sed parmam. Nam queae madmodum in Iunipero quaedam procera, quaeda humilis est: ita etiam in Cedro,altera magna, altei a humilis reperitur. Fert haec fructus Alyrtae baccae magnitudine, xolore russos, qtios ad nosserunt negociatores, baccas Iuniperi maioris uocantes: cum tamen non sint Iuniperi, sed Cedri minoris fiuctus. Ruellius Cedrum Gauliae suae solo nomine cognitam existimauit. Hinc apparet eum Montis Pessulani agrum non perlusti asse, in qua parua Cedrus nascitur. Magna autem Cedrus Iunia Pero procerae perquam similis est, caudice erecto, aculeatis soliis, fructus figura ocmagnitudine. In summa nihil aliud est quam peregrina Iuniperus. Hinc etiam non nulli ueterum, quemadmodum etiam recentiores, Cedrum cum Iunipero procera confundunt, utramque Cedrii appellantes. Sed ea qus proprie Cedrus sit,& de qua nunc agimus Osi κεδρω Graecis uocatur, quoniam duriora S spinosiora Iunipero folia habeat Differt etiam materiae Gliditate oc spadiceo colore, Munipero: quinetiam fructu qui Cedro ruffas Iunipero niger datus est. Quos, cum nuper in Germaniam
importat entur,nonnulli etiam doctiis imorum uirorum Iuniperi maioris baccas creis diderunt, non animaduertentes manifeste authores Iunipero nigrum, Cedro uero
rutam tribuere fructum. Qitae autem κεδρία Graecis, Sc Latinis Cedria,Arabis choi bus piae Athytrari uocatur, Iiquida Cedripta est, cum qua pariter dum uritur pixaα.quosus o serosus defluit humor , colore fillinis aut rumus,Cedrium ab authoribus
54쪽
ANNOTAT VALERII coRDIdietus,& Cedrinus liquor. Porro quemadmodum At- - uniperilita cisam maCedri fruetus nominatur,de quibus iam diximus.
His Galanis cedrum, Iuniperum adpellat:'contra etiam. Gummi elemi uidetur cedri lachoma: pro eauti liceobuliquore.Deget Germanice di Ela: de quo leges upra ad finem Capitis de Bitumine.
Laurus Graecis Ductus eius Δαφνίδερ dicuntur. Germanicoren reberbaumfarborem fructus uero Corbev nominant. Arbor non magna est in cali,dioribus quam nostra est regionibus nascens.Ita sponte apud nos non nisi sata proouenit. Sunt autem geminae lauri disterentiae. Altera enim latisolia, altera tenuis otia existi est etiam in fructu disterentia. Siquidem alterius in rotundo modice oblonogus est:alterius oblongus,gracilis,& utrint otiato mucrone turbinatus. , Laurws diuiditurius uestrem σμtiuam acrusus utras iubluestrem G satiuam.
Platanus peregrina quondam ipsi Italiae arbor fuit, in quam primum exoriente allata est: ubi in magna aestimatione, propter foliorum latitudinem solis aestum aris centem,habebatur. In Germania eam sponte nasci nemo speret. Quare non alienistior illis qui aborri dictam Germanis arborem Platanum esse contendunt. Ea enim acer cst: foliorum tamen figura ad Platanum accedit, reliqua discrepant. Platanum autem proprie appellatam,adhuc apud Hispanos,Siculos,&Constantinopolitanos in diuitum hortis excoli scimus.
Traxinum Graeci Μελ-,Germani elisa sine di appellant. Est autem duisplicis generis. Altera quae simpliciter Μελia hoc est fraxinus: oc altera quae Βομελ- hoc est,bubula fraxinus uocatur. Prior minoribus ec angustioribus foliis semine seu fructu graciliore. Altera uerὰ latioribus maioribusque tum foliis,tum fructibus conspicitur Eius frondes ad Bouum pabula Midam adhuc no minus quam olim rere ponunt:unde Bubulae cognomentum apud Graecos inuenit, quamuis etiam a marignitudine ita cognominari potuerit.Nouisse quom Iegentes oportet, rei rusticae scriptores latifoliam sylvestrem,hoc est,incultiorem fraxinum,Ornum appellare. Ergo meo quidem iudicio et ornus nihil aliud est quam magna illa Iatis otia Fraxinus, mus montibus familiaris. Ruellius aliam arborem Ornum esse putat, cui solia quidem sunt Fraxino positu non dissimilia,sed multo minora, cum Orno maiora tribuantur. Sed quia haec racemosio florum Sc fructuum habitu,acerba ui,ec soliorum figura sor ho simillima sit ad nullum aliud arboris genus,quam sorbi merito reserri debet,qua de re paulo post hoc eodem libro dicturi sumus. isFraxinus alia Germanis dicitur EyωR alia ctremes*. Siliqua Frisini, pharmacopolae linguam auu no
t OmM,Fraxinus latifolia, acta Fraxini lectes uidetur,que Crai nomen circa Romam hodie seruat: in
Germania non proueniens. DE POPVLO ALBA. cAP. mo.
. e Duae sunt apud Dio scoridem Populi species:nigra altera, re alba altera, de qua
nunc agimus.Nec immerito haec alba cognominatu cuminferior foliorum pars cansauri= Ore rimas Iunias certet. Propterea Graecis λευκν, Germanis mei alberba um/ob.uis. PQpς:/Zc dalunt inferius candida uocatur. Porro quod ad lachrymam ocprima germina huius arboris attine non ita efficaces in medicina uires habet, ut ni gra, de qua iam didiari sumus. Nascitur autem haec arbor pingui foecundo solo,re circa pagorum fossas. Falluntur qui albam populum esse eXistimant arborem, quae a Germanis et M a spe nominatur. Haec enim tertia est populi species a Plinio Libyca siue alpina,S a recentioribus Latinis tremula dicta: quoniam longis pediculis penidentia folia,afflatu leuissimae aurae tremunt.
mbae nigrael populis tria interponuntur capita in uulgaribus Dioscoridis exemplaribus.
55쪽
IN DIO sc ORIDIS LIB. L 3s iplaribus.Cum uero author hic non soleat cognatas res diuellere, post albam popuaelum nigram statim recensere maluimus. Non enimuerisimila appare Dioscoridem eas interiecitis aliis ec minime cognatis rebus discrevisse. Est autem nigra Popuislus arbor,quam Graeci Αἰγειρον, Germani Mopei Neideri & Moy eiu uocant: ex cui ius recenter erumpentibus oculis unguentum Acopon fit,quod pharmacopolae Polpuleum nominant. Veteres Latini utramque Populum Farfarum appellarunt. Furser
Est etiam herba Farfarus 5 Farfarella , a similitudine quam cum Populi foliis hainhet dieia: de qua alibi dicemus. Porro nigrae Populi lachrymam ad Eridanum fluuium in electrum, quod succinum Latini uocant, densari, ut poetae fabulati sunt, re plerique crediderunt,minime uerum est, ut suo loco ostendemus, cum de Lyncursio nobis sermo erit.
Conuenit inter omnes propemodum doctos, Macer,corticosum illud aroma esse, a pharmacopolis Macis appellatum,ipsis Arabibus etiam id testatibus:qui in descris
Ptione sui Macis,Dioscoridis caput de Macere allegant. Nemo aute miretur, cur hic author suum Macer arboribus misceat,cum potius inter aromata de eo agere debuerit. Venia dignus est in hac re D ioscorides,cuius State res notia, nec penituS cognita fuit. Credebant tamen arboris corticem esse: quapropter lila inter arbores 1ecenissetur. Nostra uerὀ ae late, quid re uera sit,cognoscere incepimus. Nam Arabes clare scribunt corticem esse nucis Moschatae. Cum uerὀMoschata nux plures habeat quihus munitur cortices, dubium est quotus in ordine Macer cortex sit. Idcirco qui dam tradunt exteriorem eise,quod tanquam falsum ipsa experientia improbat. Potin sunt tamen qui hoc scribunt isto modo excusare. Nuces Muschatas , ut hactenus ad nos allatae sunt, duabus corticibus uestitas conspexerunt, quorum interior qui nucleum ipsum proxime ambit, durus, lignosius S insipidus existit: qui uero hunc
circumdat , Macer est. Tertium uero ec extremum non uiderunt: itaque opinati sunt Macer exteriorem eius corticem esse. Nos uero cum integros Moschatae miracis fructus iam stipe uiderimus,non pigebit totius fructus habitum indicare. Est ergo nux Moschata ruglandi adhuc in arbore cum omnibus corticibus haerenti maxgnitudine oc forma omnino similis,cortice foris carnose crassocp: qualis est uiride ilis lud oc carnosum iuglandis putamen. Sub hoc Macer est: quod lignosum corticem, nucleum ipsum choc est, nucem Moschatam in se continentem ambit. Indi to, tos hos fructus non aliter quam nos iuglandes purissimo Zacharo aut melle conrediunt, S conditos nobis mittut.Tales fueriit qui proximo anno M. D. XXX I: anato Christo Franco fordiam ex India ab Hispano quodam serebantur. Porro hi maxime errant,qui Cinamomum credunt Caryophyllos θέ nuces Moschatas ferre. Neutrum enim fert, sed paruum fructum glandibus, in acetabulis siue caliculis adishuc haerentibus,similam,multa tamen minorem.
Ulmus,quae πτελεα Graecis uocatur, magna ct procera est arbor, Iutosum amans lum. Folia habet Tiliar&corylo non dissimilia. Eius duo sunt genera:alterum simpliciter πτελεα , hoc est Vimus: alterum uerὀ Oeaπτελ , hoc est, ut Theodorus Gaza apud Theophrastum conuertit, Montiuimus nominatur. Sunt autem Vimi istae arbores, quas Germani t uocant : oc alterum genus siue Vl- t Nuo ineu. Qtiid uero inter utranssit discriminis fabrilignarii nouerunt,oc nos quoiu sic s. in historia arborum disserentias earum indicauimus. is Bast Germanis, visi uel Tiliae cortex illais est.
Vetustos arborum truncos 5 intempestiue caesa at* sdificiis nimia uetustate corruptaligna uermes atterunt. Oui aute farins similis e foraminibus excidit puluis, Caries Latinis,Grscis σαπροταρIυλων Germanis rei viri inel uocatur. Dissert aute haec
secundu lignorum diuersiam natura. Papyrus grandis oc triquetra herba est,in AeEpii palustribus locis iuxta Nilum iunci modo nascens. Ex hac charis olim fiebant,
56쪽
ANNOTAT VALERII CORDIto limentis chartis Papyri no me mansit. Vidimiis nost detractos medulla papyri cortices ex Aegypto allatos. Vidimus etiam uetustissimis Germanis Bibliothecis Papyri chartis scriptoslibros.
1 amarix Graecis appellatur.Est* dinim generumgatiua a procera alim Hemio nascensin humilis altera,quae diminutura forma Tamariscus dicitur.Eis duplex genus in Germania inuenimus: alterum solidiore ligno medullam ad ni rus tenuioribus, copiosead Rhenum circa Argentoratum n 'cens: alterum ana iore medulla, foliis Iatiusculis, s gnol non usque ade3 solido,
s eius circulis holorum modo circundata apud nos pocula. Germani pariter Graecis minorem
. ἡ- QP Osum colligunt, sed minime generosiim,ut Dioscorides Proximo capite mam feste testatur.
Erica absim dubio estius Myrice similis,sed minor futex quem Germani Devde appellanuin Lunenburgensi solitudine ad dumeta remuna nonnunquam cubito in
Non cognoscitur in hisceregionibus Acacali una in Aegypto nascatur nem ratus eius amplius asseratur: nisi aliquis ex Myrobolanis Emblicum seuBellitici
hunc e Te existimet:quod ut non assii mamus,ita etiam nondum negamus. DE RHAMNO. CAP. HO. Rhamnus etiam albasipina Latinis nominatur.Cautos tamen nos en onorari ne reS diuersas hoc nomIne confundamus.Nam praetcr Rhamntim si oti- .
rem, in herbaceo genere duo Cardui,albae sipi no di
cantur. Ouidius uero sexto fastorum Persipi nana albam re uti gamIanalem Ichaidinum intelligit nec sine causia in hunc modum de Rhamno scribit. Sic utris spinam,qua trilis pellere possit
Afribus nox hec erat alba,iadit.
virgas lanalis delitia sumiturassa, Qua lumen thala parua senestra data. Cum ipse Dioscorides easdem Rhamno uires quas Ouidius Piri, α L, o Uirgae tribuit,interprete Marcello, dicens:Fertur praeterea Rhamri
foribu fenestrissieramis eius, omnium ueneficiorum arcerem ueste V m 'virga, hamni virga dicitur. uod Ianus eam Cinnae mph c qua notis. ' Icontra Striguin noras pro amuleto dederat. Sunt autem Rhamni est candida, re nigra ut Theophrastus seriptum relicuit& dimus, q iae tamen non in Germania enatae sed ex Italia dc Gallia ullus, Quapropter non indicamus Germanicum eius nori, in ora aculeis horret. Fructus candidae candidus: nigrae niper Quemadmi, quod oblongum paruumi est. Fructui orbiculata esis aura cisii marsine uero tenuior ec uelutis liaceus existit in sum a uem iurire fusis infixo utuntur muli eres, similis est nonum certiam Rhamnum recenset, chmis semen in uiti Th 'Ondylto,in qu bu etiam AsiphodeIo, comparatur, diuersis natura ora: M'
57쪽
spondylio legendum censemus. Rhamnis quidam etiam annumerant Crispinam uuam ierentem spinam,sed cum foliis Sc fructu plurimum discrepent,sui generis spisnam esse credimuS.
Halimus frutex maritimis locis proueni gustu salsus, unde et nomen inuenit. Nohis propterea incognitus est in mediterranea regione habitantibus . Quamuis auisiem Germaniam quot spaciosissimum mare alluat,tame quia nostrum littus septentrionem spectat,no temere in eo Halimum prouenire quis credat,qui calidioribus et seli ad uel sis littoribus nascitur. Confuderunt aliquibunc fruticem cum asphodelo, qui etiam Albucus dicitur. Hinc enim in hoc capite quoque Albuci uocabulum legitur, sed admodum male: non enim a Dioscoride, sed ab alio quodam imperito adieructum est. Videndum in hac planta erit, quomodo concilientur Dioscorides ec Ser Pio: ille enim ait Rhamno simile esse Halimu, sed spinas non habere: hic autem pluη res illi quam Rhamno spinas tribuit. Vocatur autem ab Arabibus haec planta Mois iochiaec Atriplex marina. Quare hoc nomine apud Serapione quςrendum erit Halimon. Plinius ueterum quorundam authoritate,plures e1us specie. describata
Varia est apud authores Paliuri historia siue descriptio. Sunt enim multae eius species,uerum in tanta historiae diuersitate, quidquam certi sine firma ratione indicare,temerarium foret. Nos illud affirmamus uulgo non cognosci, neque in medicinae usii nunc eisse paliurum .Est autem ut tradunt scriptores duplex paliurius. Altera procerior oc arborescens,Aphricae familiaris:& humilior altera, quae spinis oc agrorum
pestibus adnumeratur. ης Alein mici similitas uici
Oxyacantha, quae Theophrasto etiam masculino genere ηυακου ἔν & συακο- ιν nominatur,)ab omnibus esse creditur spina illa fruticosa,rectis uirgis arborestes, binis, ternis,ec nonnunquam quaternis aculeis ad pungendum infestis,ex interuallo arimata: quam Arabes eorum* interpretes, oc recentiores cum medici tum pharm copolae Omnes uno ore Amiherberim ec Berberim appellant. Cui sententiae nos minime refragamur , sed potius conquerimur,confundi apud authores hoc nomine duos frutices natura diuersos. Quae enim hic apud Dioscoridem extat Oxyacanae
thete descriptio nihil minus designat quam Berberim. Alia enim est Oxyacantha, cui Galenus adstringendi oc pariter incidendi uires tribuit, ab hac spina quae a Di scorio
de sub Oxyacanthae nomine describitur: quod iam ostendemus ab ipsa si uticis dea scriptionc exorsi. Principio Oxyacantham suam Dioscorides Achradio, hoc est, sylis uestri piro similem dicit inorem tamen Sc spinosiorem. Similitudo autem semper ad formam & figuram rei resertur. At diuersissima est Berberi a pirastro figura, ut iam declarabimus .Piraster enim plerun* singulari caudice assurgit, non ita recto,in divaricatos ec intortos ramos diuisb. Berberis pluribus uirgis fruticis modo se ais tollit,iiscn minime intortis,sed rectis. Pirastro,antequam omnino senescat,cortex est lenis, aber, inflauo spadiceus, in caesio candicantibus maculis uariegatus. Besteriuerὀ longae diuersus colore,ec in ipsa adolescentia rimosus oc rugis contractus. Quapropter neminem esse credo, modo semeI tantum utrumcpuiderit, qui ψ Berberim Pirastro similem fructum eum in rubentem. Herberi quidem rubeus est fructus, sed Myrteae baccae dissimilis. Hscenim rotundare globosa existi ille uero oblongus&Utrinsp acuminatus. Oxyacanthae deinde fructus hoc est,friabilis describi ius Sed Berberis bacca,quoniam lenta cute succulentam carnem co tinet minime friabilis esse potest. Friabile enim non de re quapiam,lenta humida et succosa dicitur,sea de stagni,arida quae digitis facile ueluti in puluerem alteri queat, talis autem fructus
verberi non est, quare nemo ipsum stiabilem dixerit. Reliquas notas cum aliis etia
58쪽
ANNOTAD VALERII coRDI communes tin sint, no discutimus.Censemus ita v alia esse spinam quae a Dioscoride describitur,abeaquam Galenus di Arabes Oxyacantiis re Berberis nomine descriαbunt. Qualis autem ea sit nunc declarabimus. Dioscorides inter Oxyacanthae synon hinois VV ih numerat, cum uero apud nullum authorem haec vox extet,perpetita. eXaraiam suspicamir. Ipse tamen Dioscorides hoc eodem libro Pyracanisthaememinit in Mespili capite. Eam essecensemus quς hic corrupto nomine πνῖἰς Leuocatur. Facilis enim lapsus est scribentium. Idcirco Dioscorides pro Berberi, quae irexa est Oxyacantha,Pyracantham descripsi t. Est igitur,ut nos iudicamus, hoc loco Oxyacanthae nomine descripta Pyracantha,hoc est , spinaqus inter arboreSaueterisbus Latinis simpliciter spina, Gallis Aulbe spm oc est alba spina,Germanissedornoc CPer or. t nominatur. Non tamen intelligimus Rubum sylvestres ferentem rosas,qui abusive nobis P uocatur,sed eam spinam,quam aliqui nostris Cornum es falso opinati sunt, sunt ex ea uiuae in Hessa sepcs: haec enim habitu figura. Pirastro similis est, minor tamen spinosiori. Fructum fert Myrteis ba cis Squalem, rubentem . nucleos intus habentem, moliem,&omnis succi expertem, ideo friabilem. Ide testatur Plinius,cum dieit A quis olle et spins baccas sine succo esse. Accedit etiam foliorum figura,quae Apio similia sunt :nam talia Pyracantha harabere debet,Dioscoride Mespiti folia Pyracanthae foliis comparanteec Theophr fio Mesipiti folia Apio similia describente. Pronunciamus ita* Oxyacantham a Dioscoride deseriptam, esse Pyracantham ueram autem Oxyacantham de qua Galenus scribiLBerherim esse. Nihil enim obstat quod quin dam ex Dioscoride Galenus in suae Oxyacanths descriptionem transtulerit.
sci tu . - C nix um Theodorus Gaza apud Theophrastum interpretatus .ii: est,idem fruteX alio nomine Cynorrhodos,id est,Canis Rosa,vocatur. Est autem nihil aliud quam seluestris oc aculeata hamatus spinis rubus, Rosias sylvestres ubim in
campis proserens,Germani3 pelti olei, uocant. Sunt* tres aut quatuor eius disserenaetiae:procerior una ct altera hirsitioribus soliis,cuius frutex totus suauissimum odorem spirat.Hunc EngIcndiram uulgus appellat. Tertia omnium minima est,nec multum a terra attollitur, quapropter a nobis Eud vostri quasi Chamaerhodos appellain Fortelo tur. Quarta maiora re et lanugiora ec incana habet folia S rosas in candido suavitergiora, Me rubescentes. Plinius Cynosbatum cum uulgarirubo confudit. Quidam etiam huncia Mino fruticem Arbutum esse credunt,sed male.
Ligustrum sine dubio arbuscula est,qu.ae Graecis Cyprus uocatur. Propterea insanium idem sicripsisse nunquam poeniteat. Germanice GDimbi evdcti siue Lernae e be nominatur,propterea quod salici similis sit,oriis ulceribus medeaturWin Rheni ripa copiose nascatur.Male hactenus crediderunt Virgilii commentatores lia gustra Conuoluoh flores esse,quos Germani Satiris loclen appellant.
us hoc capite ἱ Dioscoride describitur Tilia, omnino cadem est cu Ligustro τsma cena utriusi desicriptionem conserant Galeni&Aegineis state talis Titie hiis stoma in Dioscoride legebatur. Sive autem Tilia a Dioscoride sic descripta sit si nabat o lisc de criptio adiecta. falsa est, cum nullus nev ex priscis nem recentioribus hisce notis eam depinxerit. Omnes enim manifeste describunt Tilis appcitatione eam arborem,qus Germanis ob ligni lenitatem Sc mousciem em Cinoe uocatur. Miror autem hoc nullum hactenus animaduertisse. N momnes qui postDioscoridem de rebus sicripserunt,aut alios interpretati sunt, Isin ad nostram aetatem eam controueris 1iam de Tuia inter Dioscoridem Sc Theophrastum silentio Praeteriverunt. Superuacua igitur cst hςc Tiliae historia quae in h oc authore legitur. t R. tia haucopium Matthiolus:ta Phillare a Ligustro diuersampingαArabum ut ait Mahaleb.
59쪽
Iamdudum ostensum a Leoniceno est,confudisse Plinium natura diuersas pIantas Cistono: Cistan, quantumuis frigidis argumentis Plinium defenderit Collinutius Cistus autem in hisce regionibus incognita est. In Italia uero frequens nascitur. Scitumus etiam in Galliae quibusdam locis tanquam peregrinum a Magnatibus in hortis seri,undect nos semina accepimus: quibus fatis enatus est si utex , omnibus quibus ' 'a Diostoride describitur notis conspiciendus.
In Italiae collibus,&alibi ubi copiose Cistus prouenit , sebipse frutice ad radices eius nascitur quiddam, ex argumento Hy pocistis dictum, quoniam non alibi quam sub Cisto proueniat. Est autem breuis herba, si modo herba dicenda est, ei quam caudam leonis appellamus non disiimilis,sine foliis,pinguis,carnosa m& tora uetuiti Hyosciami utriculis aut punici mali cylinis constans succo praegnans, qui expres sone aut coctura elicitus oc ad spissitudinem coctus, uel in sole densatus, herbae suae nomine in phasmacopoliis seruatur. An uero, quae passim in pharmacopoliis haberutur, Hypocistis omnis ii situs herbe succus sit huius loci non est in dubium uocare.
Ladon Cisto similis fruteY est, cui lenta,rcsi nosia 8c odorata pinguedo adhaeret, quae Ladanon dicitur. Hodie uero in pharmacopoliis Laudanum. Galenus Ladon nihil penitus aruulgari Cisto differre credit, sed meliorem ct calidiotem esse, quonniam in calidioribus regionibus nastatur. Quod an uerum sit , non ausim affirmare, cum ipse Dioscorides Ladanum ex calidioribus locis qualia sunt Arabia di Libya damnet: ex Cypro uerὀ,frigidiore quam Arabia uel Lybia regione, probet. Ergo non caliditate regionum a uulgari Cisto diuersas uires nactum est Ladon. Porro substantia multum utriusis succi disserunt. Hypocistis enim aqua resoluitur, Ladaanum in oleo so liquore. Illa etiam Cisti radicibus adnascitur: hoc uero ramuli, dc Dialiis adhaeres.
Incognita est hodie Ebenus nostris Medicis. Quidam tamen Gua iacum lignum, Ebenum eide contendunt. Quoniam pondere dc densa soliditate Ebenum aemule 'tur. Nos ueram uidimus Ebenum Augusts Vindelicorum apud Conradum Relingerum Patricium Augustanum : ct Norimbergae faciunt ex Ebeno delicatioribus j is, cultellis capulos. Venditur tamen hodie non minusquam olim Indicaedi Aegyptia fcae spinae,hoc est Acatiae materia pro Ebeno,quae propter similitudinem facile emen Atacivitibus imponit. Porrὀ illi maxime errant qui Ebenum putant eam esse arborem, quae Germanis eiu ulybe uocatur de qua in Picea etiam est dictum. Ehenus enim calidis simis nascitur locis,qualis India est. Evbe uerὀfrigidissimis fere regionibus, & e rum etiam frigidis A gelidis montibus. Qualis autem arbor sit quae Germanis Eybe uocatur,in picea indicauinius,dc libro quarto in Taxi capite repetemus.Porrὀ liniam Hebenum Germani Deben siue eben appellant. Aortur in Geminum quos hodie: diuitibus quibusdam Noribera e ac di bipsidetur.
Rota multiplices habent disserentias quibus ab omnibus dignosti quearit:rubentes uero a medicis recepis sunt, de quibus etiam hic agit Dioscoride, Debent autem tempestiue colligi antequam penitus aperiantur, ct cum adhuc clauis,coni figuram imitantur,ec in umbra siccatae: saepiu , ne situm contrahant, uersae ad suos usus rea
P et iste hoc est ,Rosei pastilli in pharmacopoliis Trochisti derosis uocantur. Aalia tame est diuersa eos praeparandi ratio nunc in pharmacopoliis,quam olim eum
60쪽
ANNOTAT. VALERII CORDI Dioscorides haec scriberet Possunt igitur uolentes aut ueterum aut recentiorum
re habito morborum respectu Roseos pastillos componere. Qus enim a Dioscori,de traditur Rhodidum descriptio ad minuendUsudoris Sc hirci uirus inuenta est. Quae uero ab abibus descripta est,constringendi oc confortandi uires habet.
Lycium e Pyxacantha,eo quo Dioscoridos docet modo conficitur.Conficiebatur 8ce Rhamno Scaliis quibusdam similiter, ut Oxyacantha, adstringentibus spinis. Copiose quondam in Lycia fiebat,un de S nonne inuenit. Quὀd uerb hodie in pharismacopoliis habetur,necp e Pyxacantha,necp Rhamno, net Oxyacantha sna ex hac , , eXcoquitur sed ex matri syluat uocato seu N Rxhusta uiris modo ascendit,& ex aliis quibusdam plantis, nihil alu admodum parum adstringentibus.Falluntur qui Pyxacaniliam esse putant aculeatis undi* ec semper uirentibus arborum foliis,Germanis, Dols,Gallis Hous,Latinis Aquisoliam dictaia ,ea enim sui generis arbor est,ut in uercu dicemus.
fisub , Graeco S,LatinOS,& Arabes sicriptores in Aegypto nascens spinosa arbuscula furi quam Theophrλstus etiam simpliciter interdum Acantham uocat.Fert haec spinatu Aia,fhis pino similes siliqtiaS re semina, saepe a me, in Gummi Arabico tiocato,quod ex Acais simplietur. cia arbore manat,ut Omnes Graeci oc Arabes testantur,inuenta. Quapropter non est dubium,quin Acacia careamus: quam facile habere possemus, nisii deesset mercato, rum diligentia: si enim Acacis Gummi totae naves onustae ad nos peruenire queunt cur non re siccum e siliquis expressum expetimus 'DE GUMMI. In Dioscoridis codicibiu nostris nullum bic peculiare caput est de GummLGummi appellatione intelliguntur omnes arborum lachrymae, quae tamen non resinosa constant substantia. Quamuis enim interdum promiscue hanc uocem ad Oismnium arborum S herbarum tam resinosas quam aqueae substantiae lachrymas referamus, proprie tamen Gummi appellantur, quales ex Acacia, ceraso,pruno &A mygdalolachryme fluunt: ex quibus omnibus lachryma qus ex Acacia manat Gummi simpliciter,propter excellentiam, uocatur. Arabes uerὀ Arabici appellati nem adiecerunt, et ubit in pharmacopOIiis sub Arabici Gummi nomine uenditur. Eserant uehementer qui Arabicum Gammi, Tragacanthae lachrymam esse putant uirisum silmilitudine decepti. E si enim longe diuersa ab hac Tragacanthae lachry a ut
suo loco ostendemus. 4. DE AMURCA. c AP. 33
Tritis Zc expressis Olivis, qui defluit humor in tria discedit, quorum superius est
oleum, inferius autem quod crassius Sc fisculentius est, fraces nominatur: quod ueis ro inter utrumq; constitutum est, substantia aqueum,aliquantulum uinosum acre ocacerosum Amurca Latinis dicitur.E st autem nihil aliud quam succus, qui praeter Oisleum in Olivis gignitur.Cuius medicamenti apud nos nullius in usus.
itex,quae Graecis Ayνο a castitate quam facit uocatu copiose etiam in Germatania prouenit ad Oenum fluuium,non longe ab Oeniponte oppido,quod nos pulce nominamus,5c aliis uicinis locis. Qtiinetiam in Italia nascitur,fiue iis eius in pharmacopoliis habetur,quem Agni casti semen uocant. Dissertuit multis notis a Silere hoc est, arua illa Calice,quam quid a Vilice falsi esse credui. Theophrastus etiam tertis speciei Agni qua Elsagnu uocant,quod media inter oleam et Vitice fi guram ct forma habeat,mentione facit,ait nauci circa Orchomenu lacum Eadem Elyra γνω copiose in Cauchorum paludibus inuenitur. Est* tota odorata Semen ieri Pipet1 longo non dii simile. Cauchi quoniam lupulum pauci colunt eiusfiondes cc lamina suae cereuisue pro lupulo inco quum: quae somnu conciliat eccito inebriat Vocatur