Dissertatio de nobilitate romana et ejus insignibus : honori perillustrium, reverendorum, praenobilium, nobilium, ac eruditorum dominorum AA. LL. & philosophiae doctorum cùm in antiquissima, ac celeberrima Universitate Viennensi

21쪽

ET EO RuNDEM IMAGINI 8us. 9Ioco, Certoque ordine digeramus, quae familias, proles patritiorum , eortindemque 1agna, bullas,& praetextam attinent, capite tertio, & quarto explanabimuS,

CAPUT III.

De Bullis Prolium Patrici

arum. I. ron exigua Romanorum cura suit, ut suasa ' proles, certis etiam signis, a plebe disce nerent, Ut, qua domo ortae , quibus parentibus genitae ; Patriciaene sint, an plebejae, palam facerent. Hac de causa Bullis e collo pendulis, & praetexta utebantur ; de quibus Cicero ΙΙΙ. Verr. n.

IO8. Neque ram commονebat iste cum toga praetexta , quam quod sine bulla venerat. Erat autem Bulla, ut Festus loquitur, insigne puerorum praeιextatorum, quac dependebat eis a pectore , ut significaretur , eam stratem aIterius regendam conflio, distinista a Bulla militari . quae secundum Macrobium lib. I. Saturn. C. 6. Ge--

flamen erat triumphantium , de qua inferius, ubi de insignibus militaribus agemus; hic interim sussiciat dictum Suetonii in D. Julio C. 8 . Matrona

etiam pleraque ornamenta flua, que gerebant, ct libero. rvm bullas, atque praetextas deferebant ; Quod certe

de bullis militaribus nequit intelligi ; qui enim

infantes, &de quo triumpharent φU. Haec tesse Propertio L. IV. Eleg. I. erat aurea Mox ubi bulla rudi demissa est aurea collo. sormae rotundar, ut videre est in eruditissimo opusculo de bulla Romana Francisci Ficoroni Romae A 4 ad

22쪽

Non tamen erat ex auro selido , sed eoncava, in qua, ut aliquorum fuit error, amuleta Contra pra stigia servarentur. Pendebat illa e collo parvulis, e Tona aurea , Uti praesens Icon exhibet , quam itidem ex doctissimo Ficoroni mutuam accepimus.

III. Alii

23쪽

PROLruM PATRICIARUM. IIIII. Alii cum Macrobio L. I. Saturn. c. s. eandem reserunt ad Tarquinium Priscum , ab eo que institutum, ut Patritii Bulla aurea uterentur, illi duntaXat, quorum patres curulem gesserant Magistratum; quod ipsium confirmat Plinius L. XXXIII.

C. I. dUm ait, a Tarquinio prisco omnium primo silium , cum in praetextae annis occidisset hostem, bulla aurea donarum esse ; & paucis interjectis : Iaile mos bulla dura invii, ut, qui equo meruissent, filii in igne hoc haberent , caeteri lorum ; Hujus antiquitatis testem habemus

Numum amilii Lepidi rarissimum a Vaillantio ineruditissimo suo opere de familiis Romanorum , cujus

24쪽

cuius in margine haec verba expressa leguntur e M. LEPIDUS. AN. XV. PR. H. O. C. S.

Hoc est : Marcius Lepidus annorum quindecim praeIex

auius , hostem occidit, civem servavit. Quem numum Valerius Max. L. III. cap. I. insigniter illustrat: AEmilitin Lepidus, puer etiamdum, pro gressin in aciem, hostem interemit, civem servavit, cujus tam memorabilis veris index est in Capitolio statua bullata , ct incincta praetexta , senatus conseulto posita. Alii contra sentiunt cum Plutarcho, eamque institutam Volunt a Romulo , quamvis in adsignanda hujus causa in Varias, opiniones discedant; Rosinus L. V. Antiq. Rom. cap. 32. cum aliis vetustatis peritissimis refert, in raptu Sabinarum Unam mulierem nomine Hersiliam, dum adhaereret filiae , simul raptam ; Qilam cum Romulus hosti cuidam ex agro Latino, qui in asylum ejus confugerat, Virtute Conspicuo uxorem dedisse natum ex ea puerum,

25쪽

Pxortu M PATRICIA Ru M. puerum, antequam alia ulla Sabinarum partum ederet : eumque quod primus esset in hostico procreatus, Hostum Hostilium Vocitatum, Sceundem a Romulo bulla aurea insignitum. Idem sentit,l paucis mutatisPlutarchus,culus in Romulo c.I . haeci sunt verba : Nihilominin multos iis mulieribus Sabinisi nimirum) honores tributos constat , , ut pueri iis naii bullam gestarent et qui ornarin collo circumponitur,oe purpura circumdatus a forma nomen habet ; od Ro-

sinus cum aliis uni concessum, hoc omnibus dicit Plutarchus; alia nulla, nisi quod Sabinae essent,

causa adsignata. IV. Dabatur haec Bulla die natali, qua Vel a parentibus , aut a sanguine junctis donabantur. Plaut. in Rudente Aeh. IV. Scen. q. ct busta aurea est, pater quam dedit mihi natali die ; & Suet. in Tib. c. 6. Munera, quibus a Pompria in Sicilia donatus est, ct clamys , ct fibula , item bullae aureae durant , ostendunturque adhuc Bajis. Pueri vero, qui ejusmodi Bullam supra praetextam e collo pendulam deferebant, Bul-ιati nomen obtinuere,de quibus JuVen.Sat. XIV.V.ε. Si damnosasenem juvat alea , ludit oe haeres

Bullatina

Qui ubi attigerant annum decimum septimum , si1mpta virili toga, Bullas Laribus suis Vovebant, dc suspendebant ; ninc Propert. L. IV. eleg. Ι. Mox ubi bulla rudi demissa est aurea collo Matris , ct ante Deos libera sumpta roga. Persius, item Sat. V. V. 3I. Bussaque succinctis Laribus donata pependit. Gruterus etiam hanc Romae inscriptionem ad hortos Bellajanos inventam s ibit, quae id ipsimi mire confirmat: Ju-

26쪽

Junoni. Placidae. Conservatrici. Augustae. Claudia. Sabbatis. Bullam. DD. Additi &. Scyphum. &Τripodem. Fortunae. AUDV. Habebant & Libertini suam Bullam , non tabamen auream, sed e corio sormatam ἱ de qua Juri

Sat. V. V. I6 . Quis enim tam nudus, ut illum Bis serat, Hetruscum puero si contigiι aurum, Vel nodus tanrum , ct signum de paupere Ioro.

Et Macrobius Lib. I. Saturn. c. 6. scribit, in bello Punico secundo etiam Libertinis eorundemqueliis, qui ex justa duntaxat matre-familias nati suis,sent, concessum fuisse, ut lorum in collo probustie dein

core gestarent.

Haec de bulla, cui proxima est praetexta, de qua

CAPUT IV.

DE praetexta scripturis dissicultas objicitur

haud levis ; Est enim alia Praetexta Nobilium puerorum Vestis, ut ex dietis cap. praecedent. Col liugimus, dc Isidorus Orig. L. XIV. c. 24. ait: Praetex νη puerile pallium est , qua usque ad se/ecim annos pueri nobiles Ab disciplina cultu utebantur ; quibus exactist decimus sextus enim annus yrocinii compellaba- ur eandem posuere, togamque virilem sumpse-τς. Livius contra L. XXXIV. scribit & ipses M sistratus

27쪽

DE PRAETEXTA. Is gistratus fidisse praetextatos : Purpura viri utemur in Magistratibin pratextati, & Propertius Lib. IV. eleg. I.

Curia praetemo qug nunc nitet alta Senatu.

Non levis inde controversia, quae sit puerorum qquae Magistratuum praetexta φ idemne pueris habitus, & Magistratibus, Pontificibus, Consilibus, Imperatoribus φ haud crediderim ; aut, si eadem adsumenda viris, cui pueris ponenὸa φ cum tamen A. Gell. L. VIII. c. q. dicat : Cum jam adolescentuli Romae praetextam, O puerilem rogam mutassemvi. An diverfi forsan coloris ab ea, qua Consides vestiebantur ' Ast contra dicit Catullus, Epig. 63. eamquQvult candidam fuisse :His corpus tremulum complectens undique vestis Candida purpurea Tyrios praetexerat ora.& Rosinus lib. V. Antiqv. Rom. cap. 32. adferens diis scrimen togam purpuream inter & praetextam ait, illam in eo disterre a praeteXta, quia haec erat aι-ha cum timbo purpureo circumducto ; si aliquid , quid ergo dicemus conjectura opus est ; si attigeriamus, gratulamur nobis ; sin vero secus, susticiat voluisse. Dicimus itaque , puerorum praeteΣtas, aut breViores, aut angustiores fuisse , aut alterius omnino coloris, quod omnino placet; Praetextas enim non fuisie ejusdem semper coloris, Vel ex eo liquet, Cum Paulus Diacon. dicat dari etiam praetextas pullas : Praetexta pulla nulli alii licebat uti, quam ei, qui funus ducebat. Cur non etiam praeteXta

Consulum distincta fuerit, dedi cris coloris ab ea, quae suerat puerorum ἶ

28쪽

16 DE PRAETEXTA.

ΙΙ. Est ergo Praetexta nobilium puerorum Vestis, quae teste Isidoro de Orig. L. XIX. c. et . ideo

dicta est praetexta , quia pr texebatur eι latior purpura.

Idque fiebat in limbo , & ora Vestis, ut testatur Catullus loc. cit.Epig.6 . Unde etiam Graeci ScriptoreS mριπόρφυρον Vocant, id est circumquaque purpuram habentem ; haec in latere dextro recina ista, ut homini libertatem sese movendi permitteret, stipra humerum dextrum fibula constringebatur. Unde etiam pueri dicebantur Praetextati, aetas praetextata, sermo praetextam, de quo Paul. Diaconus : Praetextatis nefas erat obsceno verbo uti, ideoque praetextatum appellabant sermonem , qui nihil obscenitalis

haberet.

ΙΙΙ. Haec deserebatur a pueris ad annum usque decimum sextum, quo , pompa magna deducti in forum, invitatis ad hoc amicis, Icognatis , deposita praetexta , togam virilem si1mebant; Lares Vero mutatae Vestis testes dabantur ἱ hinc Properti lib. IV. eleg. L- Bulla rudi demigsa est aurea collo, Matru . ct ante Deos liabera sumpta toga. Quamvis haec stibinde constetudo abolita, annique praetextati fuerint contracti ; Cujus rei t stem habemus Tacitum L. I. C. I. Nam Augustus genitos Agrippa Cinum, ac Lucium in familiam Caesarum an uxerat: necdum posita puerili praetexta , Principes juventutis adpellari , destinare consules, θecie recusantis flagrantissime cupiverat ; quod excusiis hic numus

confirmare videtur.

29쪽

Liberis Senatorum, quo celer reip. assuescerent, prorsum virilem tuam, latam Mavum, O curiae inieresse permisit.

Haec de nobili puerorum vestitii. Nunc, quam designis seu civilium vel militarium Magistrativum , seu Sacerdotum dicamus, ea scribenda putaVimus ante, quae singularem adultorum jamjam Patricio- um Vestem concernunt; quae quam fis alliquibus uviora videantrix, ejusmodi tamen siunt, qIIae uniani iterumve dissiciliorem scriptoriim locum illustranant. Hinc de Calceo . de lato & angusto clavo apite sequenti.

CAPUT V.

30쪽

18 DE LATO CLAVO, equestri, aut pro ipse Senatore, & Equite ab authoribus accipitur. Sic Plinius Apollinari scribens ait Lib. H. Epist. 9. Ego Sexto larum clavum, id est, dignit

tem senatoriam, a Caesare nostro,ego quouram impetravit. Et Sueton. in Nerone cap. 26. a Laticlavo, sen tore nimirum, cujus uxorem artrectaverat, pene ad necem caesus est.De Equestri ordine Statius Lib. IV.Sylv.

V. V. AEI. Hic parvus inter pignora curia contentus arcto lumine purpurucrescis, sed immensos Iabores Indole patricia securin.

Id quod pridem de Moecenate qui equestri M

istendido genere ortus erat, Paterculus L. II. confirmat : quippe vixit angusti clari plane contentus. Accedit,Senatorem inter isquitem praeter latitudinem,& clavi angustiam aliud diserimen non fuisse, dicente Lampridio in Alex. Sev. c. 27. Satis esse consti- ruit, ut Equites Romani a senatoribus clavi qualitate distinguerentur. Ast U. Quid fuerit latus clavus , quid angustus, cujus formae, Controvertunt antiquitatum Romanarum peritissimi. Existimant alii cum Antonio Augustino, Clavos velut flores intertextos suisse vestibus,& inde togam vocitari quae Festus Clava ra vestimenta adpellat; Ast qui intertextum, quod terius anneXum poterat quaVis occasione separari φ quod aperte ostendit 1n D. Octav. Suetonius C. 94. dicens : Sumenti virilem togam tunica lati clavi resuta ex utraque parte ad pedes decidit. Resuta id est , refibulata, nodo scilicet sublato vel seluto, quo continebatur in humero dextro. Nec illorum sententia