Dissertatio de nobilitate romana et ejus insignibus : honori perillustrium, reverendorum, praenobilium, nobilium, ac eruditorum dominorum AA. LL. & philosophiae doctorum cùm in antiquissima, ac celeberrima Universitate Viennensi

41쪽

iraelio Rufus Helvius gregarim miles, servati civis decus reis

tulit, donatusque est ab Apronio Torquibin, intellige se- undum Plinium, argentis. Et ex hoc militiae ritu manasse arbitror, quod hodie nobilitas Europaea , praeprimis Vero Principes sibi vindicent Torques , quibus viros sui ordinis, quocum plurimos instit tos legimus, esse cupiunt insignes. ΙΗ. Cum Vero ad Torques proxime accedant Phalarae, de his nobis sermo erit. Sunt autem Phalerae teste Nonio Marcello Cap. XVII. de genere armorum,' nta, quae non minus ac Torques Equitibus dono dabantur, distinctae ab illis, quibus equi insternebantur, & ab Isidoro Lib. XX. c. ISOrnamenta equorum nuncupatae. De illis Silius Ital. Lib. XV.

- - - Phaleris his pectora fulget,l His rorque aurato circumdat bestica colla.& Juvenalis Sat. Ult. in isti phaleris omnes, ct torquibia omnes. Nunc ergo curiose nobis dispiciendum, quid PMD-ras inter & Torques intersit; hi enim & illae e collo pendulae visebantur. Discrimen ex Silii versibus petendum existimamus : quod Phalerae demisse ad pectus pendebant, Torques vero stringebant magis Ipsum collum. Diversitas etiam in forma, quod illae scutulorum adinstar, planiores, & magis iacem tes ; isti vero contori,& ex annulis,aut catellis plexi. Vide Lipsium. De militia Romana Dis. XVII. HL Etiam Anulos inter Romanae nobilitatis in

signia

42쪽

DE BALTHEO, fgu BULLA MILITARI, signia fuisse esare testatur Florus Lib. I. c. s. dum ainde Fasces, Trabes,Curules, Annuli, Phalerae, Paludamensa, Praetexta : inde quod aureo curru quatuor equis triumphatur et TVα pictae tunicaeque palmatae: omnia denique dcora, ct insignia, quibu3 Imperii dignitas eminet. Eranautem alii ferrei, quibus plebs utebatur; alii aurei quibus primores, & tribuni praesertim militum, quequo merebantur, insignes erant; id quod in rennaeam Appianus aperte in libro de bellis Punicis

Scipio capituum quendam solutis vinculis misit ad Asdrubal ιem, rogans, ut sepelιret tribunos. Iste quaestos inter cadavera, ct aureorum annulorum agnitos iudicio his enim differunt a vulgo militum ferreos gestantium) sepeliit. Uini idem Florus Lib. II. cap. 6. de relatis in clade Can. nensi annulis resert : Modii duo annulorum Carthagii nem missi, dignitasque equestris taxata mensiura. Et Li vius Lib. XXVI. c. 12. Adjecit deinde verbis, quo ma joris cladis indicium 6set, neminem nisequvem, atque eo.

rum ipsorum primores id gerere insigne. Atque adeo in ordinem equestrem evehi nihil aliud erat, quam ju re annulorum potiri,ut legere est apud Suetonium irD. Julio c. 33. Promissumque jus annulorum cum millibur quadringenu ; Hic enim census erat ordinis equestris , qui a jure anulorum separari non poterat: V. aa hunc locum Causabonum. Hos tamen anulos luctus tempore ponebant Equbtes , ut factitatum legimus mortuo Augusto apud

Suetonium in D. Octavian. cap. IOO. Alii exequia frum die ponendas annulos aureos, ferreosque sumendos.

Erat enim submissionis indicium, quod ferreos semere voluerint, quasi qui principe destituti non ni

si plebejos sese titerentur; nam ut diximus, plebi

ferreis

43쪽

serreisvisa est annulis; Livius quoque Lib. IX. cap. . dum de pace Caudina ageret, ob quam omnis ci- itas moerore conficeretur, scribit, senatores Latum Clavum ; Equites Vero Annulos aureos posisisse; ὸeo ut nemini dubium esse possit, inter praecipua uobilitatis signa etiam annulos recenseri oportere.

CAPUT VIII.

De Paludamento, Toga Palmata, & Picta.

i. Nier reliqua vitae militaris decora primum sibi R. locum Vendicat Paludamentum, vestis & habitus Imperatoris, qui in nodo collectus ex humeris defluebat. De quo Isidorus Orig. Lib. XIX. cap.

23. Paludamentum erat insigne pallium Imperatorum coccorurpuraque o auro distinctum. De quo Sal tu , Togam, 'quit,paludamento mutavit. Erat enim pallium bestuum, situm, ut quibusdam videtur, quod eo indutin palam faceret imperator bellum futurum. Idem Varro Lib. VI. de L. L. k Livius Lib. II. Ca. Α9. Consul paludatus egrediens iuvestibulo, gentem omnem suam instructo agmine videt; Libro Vero XLII. cap. Α9. de selemni Votorum nun-zueatione, & illustri consillum ex urbe egressu sic cribit : Per hos forte dies P. Licinius Cos votis in Capito- io nuncupatis, paludatus ab urbe profectus est. Semperqui

tem ea res cum magna dignitate ac majestate geritur , pr ripue tamen convertit oculos, animosque cum ad magnum

obitemque aut virtute,aut fortuna hostem euntem Cos.prose uuntur. Hujus Paludamenti figuram habemus in inmo Valeriani infra expressam,ubi caputValeriani

44쪽

DΕ ΡΑΕuDAMENTO, laureatum conspicitur ad pectus cum Paludamento ;ex adversa Vero parte Valerianus, & Gallienus Paludati stantes dextris sustinent globum, cui imposita est vi istoria : hinc & inde praetorianus cum signo militari ; cum hac inscriptione : Victoria Augustorum. Idem videre licet in numo Augustissimi Caesaris C roli VI. Anno M. DCCXI. excuse, ubi Imperator prorae navis insistens paludatus visitur cum hac in

icriptione. Lustratis terra, marique finibus. Fortuna redux et Hinc etiam nomen Imperatoris Paludati, ut

militis a sagis Sagail. Ash quid locus ille C. Plinii in Panegyrico Traiani c. 36. Gestivi non in hoc urbis Oilo, O iniimosnupacur sed juxta Barbaras gentes, ut illi solebant, quibus erat moris, paludamento mutare prctex- eam, ignorasque terras victoria sequi. Sigonius Lib. V. de antiquo jure populi Romani cap. q. sic explicat: Paludamento praetextam mutare idem est,ac eX privato ad bellum, & in provinciam ire ; sicut testetadoro apud Sallustium et togam paludamento

mutare

45쪽

TOGA PALMATA, ET PICTA. 33

mutare est ex Magistratu contra hostes Imperato rem proficisci. Caeterum mansiste hoc genus vestis usque ad tempora inclinantis imperii, docent ejus Oculi Scriptores ; & Claudianus in sextumConsulatum Honoris.

- - - - Agnoscent proceres , habituque Gabino Principis o ducibus circum stipata rogar3s , Jure paludarae jam curia militat auIE.

II. Etiam Togam, seu tunicam Palmatam, de-

qua hoc Α, & Pietam, de qua sequenti, inter insignia Romanorum, praeprimis triumphantium fuisse, testatur Florus loco superitis laudato: Inde Togae pictae tunicaque palmatae Omnia denique decora , ct insignia, quibus imperii dignitas eminet, & Tertullian. Apologet. cap. so. hic habitus est victoriae nostra, haec palmata vestis, tali curru triumphamus. Cuius etiam meminit Suetonius in Claudio cap. 17.ubi ejus Ca kris triumphum recenset: CrassusIrugi equo phalerato, ct in veste palmata, quod eum honorem iteraverat. Dicta autem Palmata, qtita illi utebantur, qui palmam Raerebantur, aut hit alii Volunt, quia in eadem palmae intextae visebantur; unde a Sidonio in Panegyrico Post palmam palmata venit. Servabatur autem haec vestis in Capitolio pro usu triumphi, quod tradidit Flavius Vopiscus in historia Probi, dum

1it: Te enim manet pro virtutibus tuis Capitolina palmata; & Capitolinus in Gordiano: Palmatam tunicam,' tuam pictam primus Romanorum privatus siuam proin riam habuit, cum antea hanc Imperatores de Capitolio a Uerent. Optime Livius Lib. X. Decad. I. cui Deo- um haminem indignum videri debet, eis viris, quos vos

C Sella

46쪽

Sella curuli, roga picta, praetexta, runica palmata, O tua instuper picta, O corona triumphali, laureaque bona.

rastis, quorum domus spoliis hostium ad xii, insignes in rer alios feceritis, pomificialia insignia adjicere, hac tenus Livius de toga palmata.

III. Quam sequitur toga Picta , de qua citatus modo Capitolinus, & Livius, ad quos accedit Ovi. dius Lib. II. de Ponto, Elegia I. claraque sumpturum pictas insignia vestes Dura , prius sanctis imposuisse focis.

Haec inter insignia triumphantium habetur, reserente Macrobio Lib. VI. Saturnal. c. 6., illamque Tullus Hostilius instituit; fuit autem purpurei co-ioris coccique probatissimi; quae a Palmata, nispalmarum figura, vix differre reperitur, &fit manifestum ex Fest. Pomprio Lit. P. Pieta quae nunc

toga dicitur, purpurea ante Vocitata est, eaque erat sine pictura; ejus rei argumentum est . - pictura in aede Vertumni & Consi, quarum iraltera M. Fulvius Flaccus, in altera C. Papirius Cunsor triumphantes ita picti sint; Ast expressus Isi.

dorus Orig. Lib. XIX. c. 24. Toga autem palmata dice. batur , quam merebantur ij, qui reportabant de hostibu. palmas. Ipsa vocabatur 9 roga picta, eo quod vistoria. cum palmis intextas haberer. Haec de Vestibus

triumphantium; Nunc de Armillis, Hastis, Ve xillis, &Fibulis.

47쪽

CAPUT IX.

De Armillis, Hastis, Vexillis, Fibulis.

I. FNter dona etiam militaria, & virtutis Romast nae decora, numerantur humerorum scilicet tegumentum, quod in antiquis sculpturis leonis capite ut plurimum insignitur. Sunt autem ejusmodi Armillae viris collatae vici oriae causa, dicente Isidoro Lib. XIX. cap. 3I. Armillae amem pronte virorumsunt costata victoriae causa militιbus obarmorum virruiem; Unde ct quondam vulgo virilia dicebantur. Cur autem Armissae sint denominatae, explicat Festus de verborum signis: Armillas ex auro quas viri militares ab Imperatoribus donati gerunt, dictas esse existimant, quod anιiqui humeros cum brachiis armor vocabant. Unde arma ab his dependentia sunt vocata. EjuLmodi Armissis suos donavit milites Scipio, reserem te Val. Max. Lib. VIII. cap. I . Idem ut audiit Scipionem dicentem, Imperator te argenteis armillis donat: alacer gaudio abiir. Eodem dono ornatos legimus apud

Livium Lib. X. c. 3 . Sp. Nautium, & Sp. Papyrium a Papyrio conside, expugnatis Aquilonia & Cominio : Sp. Nautium, O Sp. Pavrium Fratris Filium, oe

quatuor centuriones , manipuIumque halorum, armissiι aureisque coronis donavit.

U. Dabantur etiam viris sortibus in praemium virtutis Hastae , dicente Isidoro loc. cit. Romani viroι fortes saepe baba onarunt. inae tamen Purae sine C α ferro,

48쪽

ferro, militibus emeritis, vel ob res egregie gestas conserebantur. De quo Virgil.Lib. VI. V. T6O. ne, vides, pura iuvenis qui nititur hasta. Hanc meritus est bello Britannico Possis spado, ut

resert. Sueton. in Claudio Cap.28.Libertorum prαι pues pexit Psidem spadonem,quem etiam Britannico triumpho hasta pura donavit. Eximius in rem nostram locus est Valeri Maxim. Lib. III. c. a. ubi inter reliqua natilitaria dona L. Sicinii Dentati Hastas reseri, & Armillas, sic enim ait: Praeferebamur enim aureά corona octo; Civicae MR Murales tres , obsidionalis una, Torques CLXXXIII, Armissa CLX, Bastae X I. EDdem de re etiam Veteres lapides meminerunt, &fragmentum inscriptionis, quod debemus Stevve-chio ad hunc locum Valerii: DONATO. HASTIS. PURIS. V. VEXB US. VIII. CORONIS. MURALIBUS. H. VALLARIBUS. V.

m. Ex hac inseriptione colligimus, etiam δε-xilla donis militaribus adnumerata suisse, quorum in hunc usque diem apud Germanos in armis suspensis est usus ; eorum praecipue, qui Comitum, Baronum'; titulos gerunt; imo &in ipse Regis Galliarum insigni duo vexilla a geniis 1ustentata coimspiciuntur. Fuisse autem & Romanis eo in genere vexilla celebria, probati authores confirmant. Testis est Fla. Vopiscus de Probo Imp. in eod. C. s.

cum bello Sarmatico jam tribunus, transmisso Danubio , multa fortiter fecisset , publice in concione donatus est ha-flii puris quatuor, coronis vagaribus duabus , corona ciri

49쪽

Suetonius in D. O V. c. as. M. Agrippam in Siciliapsi navalem victoriam caeruleo Vexilis donavit.

IV. His ornamentis , & insignibus adiungimus Ribulas militares , quas etiam Suetonius inter dona militaria recenset in Tiberio cap. 6. Munera, quibus a Pompejo in Suilia donatus est, ct chlamys ct bula. & Livius Decad. IV. l. 9. c. 18. Quintius Hur prα- ror suos equites casellis ac fibulis donavit. Idem testatur

in Divo Claudio Trebell. Pollio in Epistola Val

l riani Caesaris ad Zosimi or1em Procuratorem Siriae et Tunicas russas militares annuas , Sagochlamydes annuas duas , fibulas argenteas inauratas duas bulam auream

cum acu Cypria unam. Hujus ornamenti , & las1-gnis militaris Usum obvium non fuisse, &communem ; imo decus aliquod militum singulare , quo sitos subinde ornatos & illustres esse volebant Imperatores, patet ex Flavio Vopisto in Aureliano Aug. dicente , non nisi summo principum favore concessum suisse militibus fibu- Iarum usum; Has tamen subinde etiam puerulis datas legimus apud Livium Dec. I. Lib. T. , ut ad

Virtutem erigerentur , Puerum annuis au

res, Iunisa laticlavia , Hlpam sagulo , ct aurea fibula ornatum donat; Ex quibus proinde verbis satis liquet, etiam FibuIam inter Romanae gentis in signia habitam suisse, cum reliquis Nobilitatis,etiaim primi ordinis, signis accenseatur. Certe Virgi lius Lib. V. AEneid. V. 312. enumerando dona & Ornatum in agone funebri certantium, addit etiam Baltheum, & Fibulam, sic enim canit:

50쪽

38 DE CORONI s.

Lata quem circumplectitur auro

Baltheus , ct tereti subnectit Fibula gemma :

De Coronis.

I. Uamvis variae fuerint Romanorum coro- nae, quarum etiam scriptores meminere, eas tamen duntaxat describam, quae triumphantem de hostibus praeprimis ornabant ; Sunt autem Finnifera, seu Muralis, Rostrata, Vallaris, Laurea,tν umphalis, Graminea, quercea ; cui adne fiam jiceam,

cujus figuram videre licuit apud eruditissimum, virumque laude dignissimum reique antiquariae peritissimum D. Ficinelli in numo rarissimo Η driani , quem nostris. si manibus contreetarimus, di curiosi inspex'laus. Sit itaque De Murali , pinnarum muri so mam habet s& ideo, ut monuimus, dicta pinnifera) cujus meminit Aulus Gellius Noct. Attic. Lib. V. c. 6. Muralis est corona, qua donatur ab imis Peratore, qai primus murum pubiit, inque oppidum hostium Wr vim asscendit; Ad quam alludit Silius Ital. Lib. m. sic canens:

- - - in Gradivi ea e victar honorem Tempora Murali cin ius turrita corona.

Tali cinimis Papirius, expugnato Sepino, urbem triumphans ingressis est, ut testatur Livius Lib.