Rerum Frisicarum historiae libri 10. Ad illustrem ac generosum dominum D. Ennonem, ... Autore Vbbone Emmio Frisio Grethano

101쪽

L. I 2 2 R S E C v N D v s. 8 3ommesi, sed etiam ill in flammatis, ea qua bona illa prouenere. Nam hac in parte remotior pra fertur ei, qui inaltera partes propinquior. In dotibus etiam abhorrentia ab aliarumentium consiuetudine nonnulla habent. Iuris dicundi ra tio ante labantem libertaum publicam obstruata

fuit hum odi. In seri est ergo tergoa, ct caerteris ad Occidentem partiam Laro tempore antepa 'schatos,b, quibu/'hac lub.erat, in qui ι ct sacer dotes ) iudices eligebant quotannis insingulis prae se turis. Hi eum assessoribuι siuis litigantibus ius

dicebant, ct iudicatum quoque exequebantur: nec facile licebat a iudicato discedere. Si qua contentio maior existeret,antistes proxi-u3,2nonnulli exordiue sacerdotali, qui eruditisne prolabant, aut ab , oiudice qui stententiam tulerat, aut afucce flore eius adhilebantur' Lites celeriter expediebantur: contra contumaces vicinorum auxilia aduο-cabantur expa D, ct publico omnium ordinum decreto. . Quae paulatim ambitione nonnullorum infracta, ac neglictapluribus in locis tandem eo degenerarunt, ut nobiles familia sibiρrat riam pore statem arrogarent hareditariam. Hinc potentiae maioris cupido, ct eius gratia famones institutae, armaque frequentersumptar donec Saxonum mperueniente imperio cuncta mutata, nouus iudiciys ordo datus, ius Frisicum vetus abrogatum, Guia is Romanum inductum, curiaque suprema XII. virum cum inside constituta Leordinea demum

102쪽

omnia a Turgudis eodem modo retenta cr ne nunc

abolita. At inter Lauicam etAmabum in Lon-ξοual js Fredo tars, Hummernys, Medechys, Hune onys caeteris, Fi uelonjsatin cosuetudo Obtinuit a proximis alio uolsaeculis, pene, incorrupta a nos vis iaeruenit. Hi seno in ea. s.lum,qui an e censui, profecturas ea in minores quoque paries, quos iurisdictiones vocarunt, iubere. In his cer so ac per manus tradito oratne descr pta erant pre-dia, qua a iure iisdem comuncto,nobilia volgo dic bant. Horum domini per vices annuam pratu'ram aut iurisdictionem habebant, ac isti vel per idoneos homines iudicia exercebant , secundum

leges patria , quae diuersa diuersis in praebecturis aut populis fuerui ad escebantque i duos e plibe

viros graues, qui una in tribunali sederent. Frator qui erat. multas Urreliqua cum assis orabiucommunicabat. Vocationem in im prehensionem,

potestatem gladiy, reliquumque imperium pratori um iurifructioni cohdrens habebat . Infra hune alicubi etiam,vi apudLongoualdios Fridoualdiosa sedachios, Hammer os, iudicis erat fere singυ

lis in vicis, quos rusticanos nuncupabant, qui minimum resius quinque marcarum pretio non maioribus controuersias siniebant ac pignora aufer sant. Ab his vero ad praetorem, a praetore aut ad eos iudices, de quibus in Goningana rep. dixi gat, quod antiquius, ad conuentum iudicialem tonustari , promandi ius omnibus erat. Sed tu

ri uictis

103쪽

L1BER SEc VNDV s. Ss Finiones alia ala latiores, quadam uno vico maiore circumscripta, nonnulla complures ample xae, quadam ratam Ana iern e in eundem unum vicum concorrentes: denique iam varia omnis hac ratio,vt pancis explicari nequeat. Atque hoc modorUici,quibus proprium praedium cn oloerat uoloco ct ordine iurisdictionempratoriam habebant: eo Mesapius eam capiebant, quo agros latius p debant. Nec Stardus, aAt Gesurus, aut Bur gundi quicquam huim tum minuerunt. Sedcumprancipatus peregrinus usurpanda libertatis, aς iuris pri tini amorem pene delesset, ct tardius

'rdo recurreret, nobiles vero ob praediorum multi Iudinem, quam iudie ,cum pecu ia abundarent, emtionibus etiam augebam, multouepe annos honorem ac potestatem continuarent, armorum tumultu quoque cuncta confunderent, accidit paulatim,nonnullis in locis, ut rustici inopia vel incuria ius suumdesierentes nobilibu fami*s id ipsum pene uniuersum, aut certe magna ex parte relique rini :abbietia, quo caput factisonis, tuendi Digraua,taberent contra inimicos, aut consili' ct arma rum ducem,communi cos seu transruserint. loca, qus multo plurima sunt,pristinum m

rem omnem etiam nunc conseruant. Ad orientem

masi maturius etiam inia i t iae quod de me-'rgois ct vicinis nixi, cum nobiles factionum vio ludio nixi paulatim , qua populi fuerant, in se traherent nec tamen nobiles iustu reb. magnis ius

104쪽

dicebant sed opera utebantur virorum morum

quospopuli consensus eo munere dignos aut pares probauerat, qM, iudices municipales vulgo nun

cupabatur:quos binos fere si iudicus,etro ceu tius veram dedisse, in e masai praesertim repserio. cuius rei vestigia etiam pub comitibus primo -liqua perdurarunt. Sed iudices hi causas cognoscebant, disententi ferebant tantum: Otera sibi nobiles praetorum instar vendicabant. Ei hac valebant v qm in Visurgim . Tram Usurgim

rursum ratio varia nec eque nora nabis,ideoque nec

particulatim h c dicenda. In Drentinis v ro res etiam nuncsic habet. Sividiturprouincia tota iis partes ceu praesecturaιsex. Earum partium via quaeque quaternos habet iudices promisiue ex nobilitate 2 pube rublica s radi s lictos quotannis, quos sua lingua Elim dicunt Quorum oscium est non suum puta in partibus per singula6eptimanasius reddere, O contrauersas litigantium ire, sed etiam ter quotannis simul omnes conueni re adcognsendascausas grauiores . aut eas, de quibus adsvremum tribunal sprouocatum. e oribus vero receptum est, ut Rolda conueniant octauo post

Pascha die, ct rursum demps Pentecosten interuallo: postremis Andisa ad xi I II. Calend Septemb . intra id tribunal , quod aperto Deo habetur circumstante multitudine prasis vero totius prouincia prajecto , tendere litigantibus xen licit. Prarer hos autem singulis in vicis

105쪽

L Iin g R s si C v N D v c. 8 iudex unus est, quem Sculisum vocant ct in his, qui autoritate anucedit in sua prasectura, eum pracsuo quoque titulo M ver cultesium nuno pant. Omnessivis in vittis operam pubi dant mino ribus controuersis dijudicandis, ct ad pignora quoq adferenda progrediuntur. Iurisdictio in i nersum talis, ut compendio lites siniat, haud paruo ommodo populi ed exempta huic foroseundone 'dia 2 Rura, hac nobilibus quoi dixi, parens, illa praefectum promula totius, cui arx oppidana δε--i lium praebet, iudicem puperiorem agnoscens. Ad hac porro Frisii in uniuersum, ut istuc redea mus, multas lites sanctissimis iuramentis, aut igniti ferri, aquaue bullientis experimento, aut dinum Dei selenni pro more Prmanorum veterum obm solebant. Religioni mirum in modum dediti, atque in eam munificentissimi: unde incre 4Ales illa coenobiorum opes, ille acerdotiorum reditus inlumsacrorumilioniecollati. Sacerdo rum , s eorum qui sacriferant initiari, ordinem sanctum tabebant, multisque legibus eorum honorem ct salutem munierant. In moribus apprime simplices, min s aequiobstruanu : verba pro literiss sigillo, dextram pro iμreiurando habebant : mesi que tu dem verbo dextraque da

tam, quam hodie criptura, sigillo, testi m firma

tam , colebant. In Venerem minime omnium

Ui uti libidine non agebantur, ita non uis mere dealba malesus stari in more habebant.

106쪽

raque alia nationes agitabanr. Laete μ' - Vro, carne, qui abundabant, iarge γιebantur atque inde in tantacorpora, qua vicinnqum rationi essent, vulgo excrescebant: quamno alia quoque re, robur eorumsrmaretur, quoa sera hiis ivteriuuenes Spuellas, nec nisiplena pubertate , inirentur matrimonia. Quae cum ita habere quid mirumera animosam auo uigentem et comporum robore validam sertiter multa contra e re os hostes virtute ac manupatra se: pr enim eum non proalis cupiditate aut dominorum is

rum libidine vilmestipendio pro honore pro libertate fortunisque ipsisui ,singis pugnarent. Raro tamen peregrinis bellis see miscere 1olebant, quod agros suos domi colere, quam aliena appeter 2 armisi e re, melius iusti que esse existim bant. Sed omnia iam mutauit aetas: instituta st

ores conuersi,habitau omnino antiquatm,lingua

in ardiam redacitis,inurbanu hominibus prope cun iis ignorata, malo fato Frisia, ac omine etiam priore. Quaesuccesseremotica, ut elegantio sisnt, ita utinam essent etiam meliora, atque ad pietatem.&honestatem potiora.

107쪽

E Origine gentis nostra qua aut

fabulla, ineptaque, aut incerta vulgoferuntur, nobis quicquam, dicere in animo non est. Hoc, sen ad praesaram antiquitaris laurim satis fuerit, primis RomImperatoribu , chim ori titi in ter natuέ est isdem, quibus hodie habitamm,sedibus velut patrio in solo, Frasios Chauco que habitasse, ac magna inter vi inos gloria floruise, Plinio,

Strabone, Tacito, optimis auctoribus, constet. cne ea quidem, qua Romani scriptores illi antia qui praesara eorundem gesta memorivrodiderunt, cymistorum libri in omnium m nitar sint,nos repetemud et principiumque nanrationis ab ea expe- 'talionesumemm, qua in Britanniam Saxones Fr si que euocati hanc insulam Issipedetentim parere coegerunt. cua quidem narratio si exilis ae nomnullorum annorum stacto interrupta alicubi erit,stfacile eius venia nobis daturos esse speramus,quor quot ad ditate aculorum illorum, atque ex

108쪽

monumentorulveum se tam penuriam, γε laboramus, roicere. Dit id seculum euadi in Tritanniam profectio ιncidit. omni um, de quibu3 memoria extat, longe turbulentistii

mum, cum Tama prouincia omne; in comm

nem pradam peregrinis oe barbaris nationibuὸ in μ=utis nullo vinaice, exposta viderentur. ous

mali initium ductum est a morte Theodos, Mala

An.c . ni p. quρ cum mani imperi' vis o maie- ccc.xcvsa ilia η'tiquη haud ἀubie concidit, cum ille Isi suis sese dis Honorioque duos muni nominis belli taces Rufinum ct Stiliconem, quorum 12se os se iκώ a multum v ses fuerat, tutores retia quiset. Stilico enim vir Vandalim ingenio egregio, sedaqueambitiose, cum infanti fluosuo Eucherio imperium parar cogitaret , nec id es ceres uis' Tomani imperiyfortunis 2 viribusposse videret, Dum emoui ast , quam cladibus multi Man diffluendaque Romana potentia idoneam moi

mrcse existimabat. Rufino quippe emulosuuri' mam risium pubisto, deinde ciat icuente valida , qua egregia siusi Theodosio stipendia fuerat,

iri tata, gentiles suos Vandalos, Sumos, Aianos, Burgundiones Vottico nomini infenses in Romanas prouincias proposti stipendiri honesto p tmiuillexilivi eorum praesidio Vettorum vim sustineret. Ab hoc deinde principio, velut ostio aperto,exerci

rus , nisi barbararum nationum in Occidentem in sommi Romana prouincias obruerunt.

109쪽

cam pessundederuntdiriqueparere coegerunt, resemque boli e commouentes alb Italia misereri me assi tumorare iamque occuparin alimanda Duocioquesecutim Piliam, Histaniam, Ahiacam oe i inuolarunt. Neo multo post Franc quoque occasione usi, quod reliquWm 'manu in cfallia rear, inter Rhenum ex Ligerim fluminas, serunt. Quo gentium omnium motu sancaccidit, ut pauca inEuropM,magnaque Afri parini e regionei esseni, qua non brevi tempore dominas syra ct habitatores em tarent. Sed bisse cladi 3 Attila Hum a tamdem accessit ille hominum terror pernities,qui exempli incitatua,cum aliarum successus in prouinci faeludiu diripιω- dis viderer ,sibi quoque idem licere existimuit. Itaque ex Pa onia, quam ruens sedem ceperat,

fratre issic regio cum nomine Nucto, exercitum monent quacunque vadebat, ita caedendo vasta

Aquegrallaim est, ut immanitatis st barbaria m mensura reliquos omnes consuli. quasi st, ct mn Romanos,s quoscunque homines pro hostibiu hinbuisse videatur. Qua de causa flagellum D Ea

semet ipso nominabat. AHue ita Vermania omniperuastata , Rhenique bibiti immanem inma'

dum protritis Misisque, cum 'r Galliam paris rore baccharetur, fissaniams ac Italiam inpra

110쪽

si lentinianim riti commistrant, contra eum

omnibuι visitassest parabat. Quacuncta in con

tinente dum aguntur , in Eritannia vetat alio incise rittones veteres incola vardis casebus saetari seunt. Eam injulam tres populi diues tum habitabantiritiones indige antiqui 3, Romanis parentes, Picti, ct Scori, qui, aduena era,r, si se pirionalia insuti tenebant. Hi Minonibus fer ruo infesti, saepe que Romanorum psesidio repressi, vallo etiam terreo, ct demum lapideo muro inuriaos maris opposito nus excitato, Urouinci ub emoti, nepis quidem quiescere poterant, prasertim cum Romanos Aldisrebus occupatos elle, ac prauia rum ex insula educta viderent. Eremm Roma. ni,constructo magni operis muro, castelli θμe insti-τ ut id, quod negocys continentu distinerentur, inserant Brittones ipsos arma cape ere, nec duciam auxiliorum Romanorum habere amplius. Ita ex des rationeprope in arma undecunque col' secta versi cum Scoli, Pictique Veimhostes magno im tu murumsuperantes denia omnibus vi ribus ingruerent, victisunt. Nec multus, ut aliquo se presidio munirent, regem egenie jua Constantinum quendam e Valisca Britannia accestum, quam Maximus quondamissiperatorBritannis assignauerar, edi erunt .c Dius prudenti consilio per duennium pacem qualemcμ' que