Galeni Ars medicinalis, commentariis Francisci Vallesii... illustrata

121쪽

COM M ENT. N ARTintelliges, si prius consideres , folles quoncunque, tanto minus aeris trahere,cum eadedi laxationumagnitudine, celeritatς,& crebritate, quato sunt minores. Neque vero interest quanti folles sint, ut dilatatio magna, aut parua sies. Eque enim dilatari possunt exigui magni Ergo ad respirationem non solum interest,quata, quam celeris membra respiratio sit,sed etiam quantus sit tho rax. Nimirum minor thorax cum eisdem differentiis trahet nimis aeris, quam maior.Ρo test vero amplitudo thoracis calori cordis proportione respondere aut non responde re. Nam positum est praeter calorem cordis ςsse alias causas magnitudinis thoracis. Ex distis apertum fit, quanto thorax maior erit, tam ,eodem calorquor dis posito minori, ta diori,&rariori respiratione esse opus. Natharax mgnas cum aequalibus differentiis tra-nir plus aeris,lis tantumcu minoribus. Quar ut aeques usui a maiori thoraee fiat satis minor magnitudo celeritas,& crebritas sufficit. sed quod dicit, respirationem fieri analog m pulsui Ihoc est paruam, non tardam e tiam, raram, is iborax αὶ tanto minur, quanto c0r frigidius, non probo. Quin o tius ita stituo.Cum thorax tanto minor est, quanto cor stigidius,usus gratia, et espiratio

, nem

122쪽

nem esse omnibus disserentiis moderatam. Nam si thorax,quanto minor est, tanto cum eisdem differentiis trahit minus, cor quanto est frigidius tanto minori indiget, cor est tanto frigidius moderato quanro thoraxmInor,quam in optime constituto, profecto eaedem erunt differenti quaein optime constituto . moderaro . Neque vero hic est quod dicas facultatem iam esse minorem ut cor est frigidius. Nam vis respirationem faciens, non est cordis sed cerebri Quod si Per compassaonem cum corde ponatur vis animalis debilis, ne runc quidem erit respiratio analoga pulisbus , siquidem si debilitatis causa magnitudo deest respirationi,cum nodest etiam causa vis celeritate,aut crebritate rependetur,quod non euenit pultabus Itaque thorace pro cordis calcre amplo aut angusto,moderatasti respiratiorquod si ob α- emperiem ponatur immutata facultas, salte non fit analoga pessibus,neq; statim si maior thorax se,crem pro frigore cordis, fiet mi' nor tardior,&narior, sed pro excessus magnitudine primum rara solum deinde tarda,r

demetiam exigua Qu'd si facultas etiam debilis ponatur,primum parua exinde rara. Reliquae dictis prius intelligi pos

siccius

123쪽

Siccius autem corpullius acit duriores indiram non prompti quidem sunt, agrestem ero. implacabilem.Pleruque autem inroru corpussiccius est,nisi hepar repugnet Hu--idiores autem cordis signaρusu motis, moribus sunt faciles astram , o facit is seriam adplacandum, O totum corpus humidius φhepar repugnet.

Or natura sua non siccum ut Avice.docer,sed humidum est in controu pro baut mussiam en non ita humidum,ut calidue se dicinuis, sed paulo humidius moderat ut non mirum si aliqua corda cute tempera, radicciora uni Sed venio ad Galen . Ex sicco cordes ecae artetiae pleraque fiunt , earum siccitas duritiem faeit,durae arteriae propriae disserentia est durus pulsus, ut molli qualembumiditas facit pcopria est mollis pulsus. Sutralibus instro metitus ramili res duro parui taS,ωrarduas cum crebritate molli magnitudo,celeritas. raritas Harum iam en noluit hic meminiue,quod non sint propriae. Ira motus quidana est animi, em ciet non in spiritibus solum,sed an ipso corpore cordas, Marteriis Palpitat, nimirum iratus conad quem motum mollia corpora parata sunt

124쪽

adeo ut ex leuis imis causis ita moueri incipiat: sicca vero dura non in ex magnis Proinde qai sicco corde iunt, tardi': qui molli,citius irascuntur Sed qui in tarduis irascuntur, aegrius placantur, qui euius, facilios quoque. Certe si nulla alia causa sit una illi sit fatis, quod qui citius leuiori qui tardius grauiori de causa irascuntur. Sed quonia ut mox dicetur calidi sicci corde irascuntur cito,&placantur agre, aliam causam dissicilis placabilitaris et se oportct,hancq , in siccitatate. Ira non qua uis ex causa fit, sed ex imag natione quadam contemptus, aut iniuriae immerito acceptae. Haec imaginatio, ut cum primum occurritiam facit, ita perseverans conseruar,perseuerat vero multo magis imaginatio in siccis,quoniam quascunque impreuiones retinent diutius: atqui imaginatiO,quan. quam,ut in sede prima in cerebro est, tamen non in eo solum, sed in aliis omnibus membris operatur,atque dempto cerebro,incor

de magis quam in alio quopiam Quod quiadem corpus totum cordis temperiem habere soleat nemo mirabitur cum cor influxum illum,quo lingulis sua temperamenta seruat immittat: neque qubd hepar, ad id secundo

co plurimum pos it,cum aliis omnibus ali

125쪽

CO MMENT IN ART. sed secundum coniugarionem primarumia siturum temperies cordis ita habent Calidio Meet eo is pulpuritari, magni o

celeres, crebνi,o restirationes magna σceleres, crebrae,s multo magis in celeritatem crescunt, densitatem non crescente adportionem cordis horace. Omnium hi uneris sissimi in pectore, fixochonLio,aά--ctiones ero promps et animosi et celeias,et roranici moribus etenim iracundi et implacabulis.Detoris autem corporis temperie arcu

de thoracis amplitudine , distinguendum atini, quae dicta sunt.

SIccitas cordis facit duritiem pulsus magnitudinem non addit,sed perse detrahit

tamen calor facit magnitudinem, celeritate,&erebritatem, atque idem facit respirationes magnas,celeres,& crebras, quoniam ab eisdem usus murationabus, pulsus respira tio eodem modo mutatur. Quod addit multo magis in celeri ratem crescunt densitate non crescente ad portionem cordis thorace, videtur a inbigue dictum non enim sitis ex plicata de pulsibus, an de respirationibus, an de virili dicat,nes an non crescente Tho

126쪽

race ad portionem, quod plus, an qu bd minus quam pro calore cordis crescat, neq; an crescere in celeritatem, densitatem, magis quam in magnitudinem,an magis quam crescerent, ni thoraci illud acciderit. Certe ipsalitera in hunc sensum videtur ferre , respirationes fore celeriores crebriores, quam maiores,ii thorax minor sit, quam pro calore cordis Tamen non video cur decrescente

thorace, eode calore cordis manente, non

fieret respiratio maior antequam celerior, dccrebrior. Nam si debilitatem causari vis, exi guttas thoracis nibit detrahit viribus, 4espiratio .animalibus non vitalibus 4ribus agitur Nisi forte accipiat Gal. nomen magnae respirationis,ut vulgus hominum,non ad magnitudinem thoracis , sed ita ut in thorace paruo,parua respiratio, semper esse dicatur verum hoc indigiuum ingenio Gal esse enis

seo. rare ego in alium sensum feror. Si thorax moderatus sit corde calido,& sicco,puta sumi respiratione, maiorem, celeriorem,

crebriqrem aeque fore, si vero thorax exiguus sat pulsum fore etiam celeriorem

crebriorem , Quam maiorem , quoniam prioxes differentiae non erunt satis summmam magnitudinem non poterit facere facultas, cum tam ealida intemperie, maxime

arteria

127쪽

arteria sicca,proinde facit crebritatem summam,celeritatem hac minorem, magnitudine maiorem Addit hos esse omnium summe

pilosos . Merito quoniam habent, prius inter disserendum de cerebro dictum est, si dii sicci generationem primam capilloruuberrimam,&oprime nutritam,quino sunt his parati decidere,ut per calvitium, quoniaeutis non adeo durescit. Quod animosos dicit ne simpliciter intellige sed coniungens cualiis verbis,ad actiones promptos, animosos celetes, hoc est ad quiduis agendum celeres,et ultroneos,audaces , hoc est incautos, quod imprudentiae & temeritatis est. Nam animosos non esse eos,qui sint faciles ad ira, dictum iam est.Tyranicos dicit esse moribus hos homines,hoc est crudeles,&carnifices sinaturae accedit potentia. Nam irascuntur fa-elle gratia caloris,&sunt implacabiles gratia

siecitatis.

Siautem humor simul cum caloresuperet,

hiqudi quidem sunt bi, minus autem diactis rempti autem ad aftiones nihilominus. Verum non estissis aissis ira,se Olum Fune

ad iram prompti.Pulpus autem mosses, o ma nil celere, o cerebrii restiratio thora

128쪽

eerestondenreproportione cordu,secudum eundempulpuumformambeo autemfasti minori, tanto celerior densior dictis , quam horax minoriMama autem remperamentisacta eo- Mersione maxime sisecundum humorem hoc fa praeter dicta,oemorbi ex putredine,corruptis putrefactis inbilissuecis , incitant, expirationes maiores telemiores in Firari nibus,quis inpul ibus constristi celeris. Hic quoq; quod de respiratione dieit indiget animaduersione Nimirum cum thorax est tanto maior,quant cor calidius, respiratio moderata eririno magna seris &crebra ut pulsus: atq; si thorax sit minor,qua pro calore cordis,non erebrior,celerior solum. sed maior etia respiratio fiet. Quibus humor maioriquam calor est, merito sunt paratiores ad morbos ex putredine ut contra quibus calor maior, quam humor sunt paratiores adustiones Merito etia illis est expiratio, coristrictio pulsus maioreD celerior inspiratione dilatatione, his vero cotra quoniam illi m em expurgatione magis gratia humoris,' magis emperatione gratiacastoris.

129쪽

Olles pulsus humoris gratia, minores intam,tardiores, rariores erunt gratia rigoris Sed quod admores attinet huiusmodi homines placantur facile,neq; facileirascutur causa ipsius temperam tiarq si bene disseritur Nam si hi sint iam arcto thorace de capite, hac causa enis,ntur male irac-di se ni siquidem domulieres,etsi hac tempeste sunt,iracundae esse solent. Sod illud unum notatu hos Ioco velim, naturam frigidam lumidaeordis,quae pituiros, lacesse pi runq; ad mores pluriesum facere. Quare no video cur Gabr.de tuenda valetudine dicat pituitam priuriscere ad mores.

Migidius Per O siccius cor pulsus duras

130쪽

busdam irasci, seruant querelam , sunt 3eros omnium maxime abripectore de exiguitate aut em thoracis, iis etiam totius corporis frigore eodem Otaceiariendum.1n omnibus,em dictis illud commune oportet meminisse, quaecuns de moribus aut nanciaurin abo se

mon scripta sunt Ad c rionem temperiei, Londe boni o matam is hilosophiasactis, sedde naturantis dictum esse.

Π Rigidua sceu cordum , paruos,tar-α dos etiam pulsus eri raso non adeo.Quyniam cum duae causae cauenerint exigui talis,&etarditatis, haud multum raritate erit Opus ma cimSsidebiti iverisimile) cui crebritas etl familiario I espirationem,u ad portioujsergoris paruu th

ra sit. moderatam esse reciei ue diciti ita dictum in aliis temperiebus cordia porreret.Iam vero crestere thoracem frigmo manere rord in minui moinde respirarip xv. oo' nisi thorax pluriesum aut frigus cordis crescat. cyami ratur Erebinas prior o&m agnitudo ulturio Neq; vero proinde pulsus etiam oportuit esse raros antequam p uos,quonia via