De Sphaera, siue de Astronomiae et Geographiae principiis

21쪽

F1 ultra ita'. alius orbis supra nonum imaginatur. - praeter altillimum orbem illum, carium Empyreum quod nominant, & si ditos omnes orbes complectitur ac contanet, 'De Planetarim orbibuso . C AP. V I I I.

S E prsis illi orbes, quos diximus intra octauum Caelum concludi, septem circumagunt side- ra, quae ab incestii errantia, ac veteres no minant: Chaldaei vero ἰρμνεις, hoc est, interpretes appellant: quoniam mcessu proprio res futuras ostendant, ac velati deorum mentem interpreren

idr. Auctor Celius. Ex quibus supremo, gelidae, ac rigentis naturae S tui ni sidus triginta annis reuoluitur. Quem sequitur alter; quo benignus d . humano generi salutaris ac prosper Iupiter duod

Cimo anno conuertitur. Proxima σφαιρα, terri ho

xibile, igneum, ac Solis vicinitate ardente Martem binis anilis circumagit. Medio orbe annuo cur sv Sol fertur, amplissima magnitudine, ac potestate, lucem rebus omnibus ministrans, tenebra , chligines, caelique tristitiam d1scutiens, tanta magni tudine, ut cuncta sita luce lustret, ac compleat. Solis orbem sequitur alius, quo splendidissima At enus circumducitur, annuo quidem etiam motu, sed vario: alias etenim Solem sequitur, alias praecedita

PQst hunc Mercuri j est orbis, qui & ipse anno uno cursum suum perficit, de stibinde regrζssione facta

Sol piri relinquit; quandoque vero ordine seruado,. H. Venit se quam Venus stequetius. Inferior no- uis limani & terris familiarissimvla Lunam men-.

22쪽

fima reuolutione cireum dubit. Cuius varia & in tabilis faciea: modo in cornua curuata: mox di-cliotomos: post in orbem simiata inde orbe plano immens, pnaei utens: quandoque nulla lucisque expers: alias pernox: actas sera & pas tedieiqucem adiuuans: n ac in Aquilonem, nunc in Austrum de-

23쪽

tecta. Hunc Planetartim ordinem disticho Manialius complexus est:

Saturni lauis ct Martis, Sosis, sub isti

Mercurius Venerem inter git iunam, Iocatus. Habent varia ac diuersa Planetae cognomina, S . turmis a splendore φαυων dicitur. Iupiter φαέθων, ut testis Plutarchus. Mars a rutilo colore, ardenti similis, πυρόεις. Item Gradivus de Quirinus: Gradiuus, inquit Seruius, Mars dici vir, cum tauit: cum tranquillus, Quirinus. Sol, .& Phoebus φοῖ- βω, id est pluus ac lucidus, appellatur. Veneris sidus modo nonnunquam ἔγχερω diciatur in matutino quidem ortu Solem praeueni slucifer: in occasse a Sole relicta εσα 'ρω siue vesperugo. Mercurium, incιντα& Cylle-niuria dicunt. Luna Einra,Proserpina&Diana siue Αρχεμις nominatur:&Εκατ,1 quidem &Proserpina apud inferos: apud superos vero Diana ac Αρτεμις nec non Lucina. Appellatur porro & Cynthia ac Delia a Cyntho Deli insilae monte,in quo Phoebus & Diana nati feruntur. Planetarum ordo. No . Domina. Cognomina. 1 h Κρον ,SaturnuS. φαώων. a M. Ζευς, Iupiter. φαέθων. snus. 3 3 Κρησ,'Mars. Φυροεις', Gradivus Quiri,

24쪽

Co suo GRAPH. Is AGQGE. 23 De octauo orbe. CAP. I x

Iu octauo orbe qui firmamentum dicitur, magnus stellarum haeret numerus, quae quod eundem semper hactaenus situm, aequalesque distantias inter sese seruauerint inerrantes ac fixae dicuntur: licet tamen earum sphaera mom quodam tarao,multis annorum milibus vix recurrens circumagatur. Sunt autem huius caelestis orbis omnes propemodum inenantra cura & lesertia mirabili avet ribus in imagines quasdam, quae&ψ item ζώψα, signa: nonnullis μόρφω ς,

aliis sidera vocantur, digestae: exceptis iis quae cir-c Australem mundi polum perpetuo hactenus delituerunt. Huiuscemodi autem simulaciis stellae formatae sunt, ut magna earum multitudo discerni

ac denotari possit: vetust Theoo Iunior in expositione ath Tanta enim multitudo stellarum nequMγα p Ites. discerni, neque sigillatim denotia

ri possee, nisi certis figuxis & imaginibus distincta

.forent.Poab ima ines caeli,quissius steli grum adus que M. T XII. phaenomena, .situs, magnitudo& doexplicantur, quemadmodum e 4 Claud.Ptolemaeus Mathematicae disciplinae princeps, in ops re περὶ της mγάλης προηγ/- τειαι, quod Almagestum quasi id est maximum, vocant, septimo Moctauo libro tradit, quadraginta sunt & octo. . Ex quibus nonnullae partem caeli Borealem tunentialiae juxta Solis viam Zodiacum efformant circulum; reliquat Australem partem occupant. Borealis Messiuae partis,imagines sunt. I. Arctos siue Ursa minor quae & νόσουρα ab

25쪽

una ex Iclais nymphis Iouis nutricibus, ut Aglo-asthenes. Stellas habet septem, quarum quae in extremo caudae mundi vertici vicina, Polaris a Geo.

Septem qsim stella certantes lumine Istrahi uita duce per fluctus Graia dant vela carthae. Vnde&ab Hotyero ἔλικωmia quod Elicen ursam inter nauigandum obseruefit, Graedi stini dicti. A tPhoenices & Poeni rei naualis peritioies Hinofrui sequuntur. Dicitur autem utraque curres, ἁμάξαι, plaustra & SeptEtriones: a septem stellaru numeres

3 Draco, Anguis & Hyginio 'sti pens , sitiuesbsexu inter duas antas colloeatus'. 'se Hirbie aurea mala Heieridum Eustoditi1stri ab Hercule interasein s Ma Iunone sideribus appositus.

Cepheuk,' a Phoenicis fili5 aEtthiopum rege Andronidae patre sidus cognominatism. - S Bootes αρκτυ-υλαξ, Qtis hos Erymahthidos:- , inter cuius crura rutilum ac clarum cernithr astrum, Arcturus: cuiuI ortus autumni principium, adctoribus Hippoc. do Galeno escit.

tosthenes Herculem dicit ' supra Draconem doli catum , sinistra manu pellem leonis , dextra cla

Uam tenentem. I. . '. R

8 Lyra, a Musis inter astra relata, qua, ut hi nilius, - quondam ceperat Orpheas Cmne quod attigerat cratis, m f que per ipsis Fecit iter L uitu. infernas carmine Iges. ' Vocant

26쪽

Vocant lianc recentiores Vulturem cadentem .stestam in ore aut aesta splendentem gerit,quq & Lyra. 9 Olor ὀρνις avis, Gallina, Cygnus, ab eo in quem se Iupiter Ledam compres trus transserm

uerat.

io Cassiopeia in Siliquas m sedes quae resupinato capite prspNr impietatem, ut Euripides RSophocles attat, vertente se mundo fertur. ii Perseus, sinistra abscissum Gorgonae Me ' dusae caput gerens: dextra vero falcatum cnsem. α.12. Auriga ilNO quem E fatosthenes etiam Erichtonium dici affrmat. In laevo huius lammero clara stella Capella; Cisius ab uberibus magniim ille cendit Ohmpuma, Lacte fero crescens ad fulmina tonandi. Brachium vero aliae iminores, Haidi tenent. U Serpentarius Anguifer, hunc Pho Fanta esse memoransi qui Hyocliis maximqIubs1dio fuit edineoroh .inselam serpentuin multitu

IJ Sagitta, Una ex Herculis isertur, telis, qua aquilam interfecisse dicitur, quae Promethei ad Caucasum per Mercurium Iouis iussu ligati renas- 'centia noctu iocinora, aut, ut plerique aimit, cor

16 Aquila in rapti Ganimessis honorem inter sidera relata. Re oentiores volantem vulturcium

a 7 Delphin, super quum se Arion coniecisse

27쪽

25 - REM BERTI DODONAEI

dicitur, clim serituli eius in mare eum abiicere st missent, & ipse accepta cythara mortem suam defleret: tunc etenim sonitus dulcedine allectus Delphin, acceptum eum, ex Siculo mari ad Then rium littus transuexit. 18. Equus prio equiculus, praeciso equi. I s. Equus alatus, Pegasus. νιοι σέλ,de quo Varia apud poetas commenta. Stellas habet insigniores quamor trapezij figuram reddentes.. 2O. Andromeda quae Mineruae beneficio sideribus asscripta est. a I. Triangulus & a Gmeae Iitterat similitudine Δελτωτον, Mercurio sacrum sidus. .

Hucusilue B eius hemisphaeri j imagides.Quae

sequunt civicta ἰωδιαρκissint circinum. . . a1. Aries signorum Z iaci caput acinitium, inauratum cui esse vellus poetae canunt. 23. Taurus cuius oris & faciei essigiem υαδε:siaccube, inter quas Lampadias, R0dignis orialicium: collum ἄν αδες Vergilite occupant, adκβ a-tis initium exorientes. Quae septςm serores isse perhibentur, & filiae Athlantis ex Plione Nympha.. Nomina hartim reserente ex Arato Cicerone uant, ' Alcyone, Merope, Celaeno, T uete, Electra, Sterope & Maia. a . Gemini,quos serunt Castorem & Pollucem

fratrum omnium amantissimos, ut antiquitas M. fert, fuisse. .

a s. Cancer ob*urum sdps, in huius schemate sent, quos Asellos appellat; a Libero patre in Can-- cri pectore figurati, qui cum salutis causa ad Iouis Dodonaei

28쪽

Dodonaei templum iret, ab Asinis per paludem, quae in itinere erat, transuectus dicitur. Leo insignis & lucida configuratio, stellas

complures fulgentes habet, duas autem caeteris clariores, Vnam in corde βασγλίσκον Regulum: alteram in cauda, insignis utramque magnitudinis.

27 Virgo, Erigone, Ceres & ab Arato A strea, unam pne reliquis insignem stellam in manu dextra habet, quam id est Spicam, & vinde-mi,tricem agriculturae scriptbres squod vindemiae

tempore exoriatur nominant. Tenet & alteram in ala Boreali προτρυγWis, Latine praeuindemi

tricem dichim. 18 Libra , si ab Scorpii configuratione olim h bita, de ad priorem eius pariem relata: unde &a veteribus dicta reperitur. 1s Scorpius quibusdam dc Nepa,ex claris multis stellis formatur, quarum lucidior in pectore Antares& cor Sco*ij vocatur. Duorum signorum locum hic olim occupauit: Librae signum ut diximus comprehendes, ut Ouidius Metam. secundo. Est locus, in geminos ubi brachia concauat' arcus Seorpius, ct cauda, flexis, utrimque lacertis Porrigit in statium signorum membra duor . 3o Sagittarius, ex homine&equo compositus. Chiron Centauriis hic fuisse' fertur, qui primus equos domuit, iisq. insedit. Ante pedes huius stellae sunt in rotundum digestae, quas coronam eius ut ludentis abiectam putant. 3I Capricornus, priore corporis parte hirci eL, figiem; posteriore piscis reserem. 3α Aqua

29쪽

31 Aquarius, velut aquam ex urna fundens, quem pleriqde Ganimedem esse opinati sunt. 33 Pisces duo, alter Notius siue Meridionalis: alter Borcus,quos linum conne stit longiusculam. Sequentes Australis hemisph xij sunt imagines. 3 .Cetus, quem & Pistacem vocant a Perseo interfectus & propter corporis immanitatem sid ribus appositus. 3ue Orion lucidissimum toto caelo sidus: in an cai extendens brachia partem. S tellas habet claras, in singulis humeris unam: in Zopa tin S;&in dextro pede unicain prae reliquis fulgentem. Coneitat hoc sidus exortu silo pluuiat ac tempestares: hinc aquosiuri ac nimbosum Virgilio dicitur. 36 Eridanusfluuius in quem Phaetontalapsium fabula est. Nonnulli his c Nilum vocant. Huius posteriorem insigiaem stellani etiamCanopum dici Hyginius asserit. 7 Lepus ante canem,siib pedibus Orionis sagienti similis. 38 Canis maior, Caniculam ιο-,splendidissianam in ore stellam habet,quq proprie Sirius,nuo,

ut Manilius ait, - nullum terris yiclentius allaenitorum. Fetuent muri exprientem, teste Plinio, mariat fluctuant in cellis vina naquentur stagna: OWx AEgypti fera contristatur: canes quoaue maxime rabidi fiunt, & ut Luca is, tunc Nilusonis

soluto Exu. 39 Canis minor, προκυον, Antecanis: ante in larem enim canem exoritur.

clo Argos, Argonauis vastum sidus, stellas ha

30쪽

bet complures, inter quas toto caelo splendidissima Canopuς fertur, aEgypto cbnsplaua, Europae per petuo latenS.

t Hydra siue Anguis in qua coruus insidere S

crater positus existimatur. 1 Crater Urna siue Patera. 3 Corvus post Craterem ad Hydrae caudam positu Centaurus Ciron nomine , qui Escula pium & Achillem nutrisse existimatur, & iustitia non Centauros modo, sed & homines reliquos superasse. 1 Fera; quam Lupum nominant. 6 Ara, Sacrarium in quo prinuim dijsicra de coniurationem fecisse dicuntur. Corona Australis infra Sagittariu ad Aram. 8 Piscis Notius siue Australis ab Aquario cisa-sam aquam recipi Ias. Conclusio ex Manilio. Haec igitur magno diuisas athere sedes, Signa tenent mundi totum deducta per orbem. Tu modo corporeis similes ne quaere luras, Creniίque aequali fulgentia membra colore. Linea designat decies, atque ignisus ignes Restondent, media extremis, atque vIsima silvimis i eduntur, satis est,fρ non omnia celant.. De Lacteo circxlo. C A P. X. PRAETER inerrantes autem stellay, cernitur

inter sidera etiam circulus, siue potius, ut Ptes minus, Zona, colorem quasi referens lactis : unde Lactea via dicitur, qua: a Septentrione'