De Sphaera, siue de Astronomiae et Geographiae principiis

51쪽

IO REM BERTI DODONAEI

gittir, ut locoru Aliς, Africae & Americar AEquato-- ri subiacentium. Obliquus neq. per Mundi polos transit,neque Equatorem secundu m aequos angu- os diuidit, sed ad hunc circulus AEquator inclinam uri qualis locorum omnium AEquatori non stibia centium. Secundum hanc autem Horizontis disi ferentiam, mundus quoq. in rectam ac obliquam

Sphaeram diuiditurn Recta Sphaera dicitur, cuius Horizon rectus. Obliqua siue inclinis qui obliquum habet Horizontem, quae & pro modo inclinationis ac obliquitatis Zodiaci non mediocres differentias obtinet. Quo enim propius ad AEquatorem poli Horyzontis accesserint, hoc magis si milis obliquae Sphaene situs preisto orbi apparet. Qtrantb verba talem l Mius 'recesshrint, tanto obliquitas eis malo videtor. Ex iis 'vonstat pe paucos rectat sphaerae positus esse, complures vero ac propeniodum infinitos obliquae. Sphaera recta. Sphaera obliqua.

52쪽

De duobus circulis semitibus Obliquitatis Hori , '

SupERsuNT alij duo circuli non negligenssi, in obliqua Sphaera obliquitatis Horizonti; limites. Sicuti enim Zodiaci inclinatio, ut ante dimim est, Tropicos, ita Horizotis obliquitas duos hinc inde

circulos ad AEquatorem parallelos depingit: unum Borealem,sici um Australem: hunc Antarchicum, illum Arcticum Proclus& Graecorum complures& nostra aetate Nisolaus C et nicqs nyminanta Non adhibentat hautem communiter isti circuli in materialis Sphaene structuram: nullum enim ce tum locum occupare posΙ mi, ad quamlibet Horizontis variationem, & loco & mus ni nidine disti miles. Vocantur verb & hi circuli; Boreus quidem semper apparentium; Austrinus semper occultorum. Extra enim hos circulos, ad Arctos nihil o cidit, ad Austrum nihil oritur. Sola siquidem illa oriuntur fic oecidiunt,quae intra mθtas horum duorum circuloruiu, continentur . CIim eaenim S

ptemtrionaliis obliqui Horizontis limeς, quem di ximus a Proclo &aliis si sis Archicum dici, super Horizontego perpetuo tot ussit, consequens est omnia quae extrὴ eum Vςrsus porealem polum ce

nuntur, supra H praetontem se ei serti. Et eodem modo, cum Austialis .sue Antarcticiis sub Ubii-zonae totus deerim atur,omnia qri ne sidera sciri-Per occestarili hi vir, quae extra hunc verses Au .stralem pol una existunt. Est autem distantia horum circulorhim ab AEquato , residuum 'mper,

quod potiri supra Amxpre de gatio a circuli qua

53쪽

drante sebtracta reliquurn fecerit. Inter Tropicos igitur degentibus, polaribus minores isti circuli, &intdr eos siti apparent: Sub Tropicis eum claribus imaeuiunx. . ivter Tropicos & polares degunt, aeti pres polaribus experiuntur. Ita sensim maiores fieti exitii Tropicis aequales fiunt. Nec finis donec Co vuntum, ubi quoiniam polus supra verticem e thd, Hprimo &AEquator δc hi circuli coincidunt.

De so a Terra. CAP. I. o T V N D A M tic Sphaericam terrae este figuram haud obos cura argumenta ostendunt.

Duplicia aute haec sunt. Quae- clam ab Oriente in Occidentem : alia st Meridie in Septe- stion6m intem risis figuram esse demonstrant. Priosa ab oesti Sials Lunaequet altera ab apparitione & oecultlitione stellartim si amuntur. QMd enim iis qui ad Orientem magis habitant citius Sol, Luna reliquΛq. astra oriuntur ad caeli medium S: occasiim peruenitit, tardius his

54쪽

qui Occidentaliorem situm habet,aertiae globosiam ab Oriente in Occidentem esse tractum ostendit. Citius enim Orientalibus &strilis occidentalio ribus astra exoriri;deprelaendi ac obseruari certissime ab ipsa Luna, vel etiam Sole deficiente potest, non enim eaede eclipses in diuersis regionibus iisdem horis apparent.In Arabia quo tepore Alexander Magniis. Mobili potiretur victoria Luna hora inoctis secunda defecit, quae in Sicilia exories.Item

Vipsano do Fonteio Cossi prid Calend. Maias Solis eclipsim Campania inter boram diei septimam& octauam vidit, cluam Corbulo dux in Armenia inter horam diei decimam& undecimam, obse inuit. Semper enim Orientis incolae serius Solis Lunaeque deliquia, qu m ad occasum habitantes vident: ideoque occidui matutinas', Eoi vesperti- :nas non sentiunt eclipses. Quod ptaterea Meridianum sol dicimodio in quovis: terrae loco teneat de fomitidiantuur pus cum antemeridiano se

quale sit, terraeiquaeue ab haci parte globosami esse

formam confirmat. Si enim plaba terra Eret, . Ut

nolimallos non puduit opinari) phaeter quod Luna& Sol, stimul omnibus terrae locis irentur,autoc iciderent; fieri hon posset, ut aliis quarer in medio terrae sitis parium aut squalium horarum diei tempora, qtiae antes post Meridiem sunt, si orent. O . Quod verb a Meridie in Septemtrionem terraejioquo figura rotunda ac globosa sit, ostendunt multast biectis Septemtrioni regionibust perpetuae lucis sideri; quae ad Meridiem liabitantibus occidunt: ac similiter multae stellae Muridionalibus ap-

55쪽

s REM PERTI DODONAEI parentes. quas rigentiores& ad Aquilonem remo

plagae ignorant. Quid enim aliud obtare, quod

terris non omnibus, omnia signa conspicimus, nisi , globosein quom a Meridie in Septemtriones ter . rrae tumorem attollentem se conrea visus nostros dicemusὶ Helice nobis perpetuae lucis heq. unquam

occidens, Troglodyticae regioni & confini AEgypto occidit. Illis Canopus in Argonaui insignis stella

exoritur, quam non cernit Italia. Haec vero Eridani postremam claram stellam videsi in extremis Gala liae Belgicae finibus numquam exorientem. ' '

' o D aquae, siue maria eandem. quaecum: lterra formam obunearit,priter quod ii iisdem ob-1 l. seruationi as id quo*hfiat inaui ui ex nauium lin mari pregressu hoc quoque Hepreliendi potest. t lA littore siquidem recedente naui, & lam Cc--ι spectu abrepta, malum adhuc conspicuum paula . tim descendere videtur, & tandem totum quoquo occultatur. Sic & signum aliquod in lit re existes, tabeunte naui sensim quoque eoii spe uium fugit, & iprimum e prora, postea vero & e mali sumino vi-, deri desinit. Cuius non alia est mussa quam inaedi medius aquae tumor. Simili modo & aduenienter naui, iis qui in ea sunt, magnitudines eorum quae in littore crescere videmGquasi h ipse mari emergant, quae antea propter aquae tumorem submersa ividesantur. Dependentes praeterea ubique guttae in Daruos glomerantur orbes, & pulueri illata: ab-I seluta rotunditate cernuntur. Et, quod magis mi i

56쪽

rum, in poculis inpletis liquor no unquam se supra ora attollit. Vnde minime dubitare quisquam potest, globosam etiam aquae a natura figuram da

tam atque concessam.

C V M autem terra arida & sicca constare per se sine humore non posse videretur, neque rurius a qua sinesustinente terra. a summo opifice Deo ct ratum est, ut hac permanente, illa vero sinus palam dente,& mutuo veluti amplexu iuncta in unius absoluti globi formam coirent. Neq. hanc terne Dr-mam montium excelsi vertices, valliumque decliues descensus impedire possunt, chm non sensibilem ad magnam terrae vastitatem molem obtinear. Terrae autem huiuscemodi cum circumfusa aqua

D 4 globo,

57쪽

globo, formam tributam,& sapradicta ostendunt: maxime aute omnium, & perfectissime Luna Amficiens. Talem quippe figuram habere terram cum circumsuentibus aquis oportet, qualem umbra ipsius ostedit At clim haec non quadrangula,trian gula, aut aliὰs multiangula, sed abstauta rotunditate conspiciatur, Sphaericam terrae cum aqua sa- perficiem esse conuincit. Ex quό manifestum,te ram, simul & aquam, vim centro inniti, ii siem cocludi verticibiis: dehiscentes terret partes aquaslib-

eunte atque explente. . 1 De Ter situ. - C A P. II I I.

M E DIU M uniuersi lamisi siue Mundi centrum terrae globu occupare magno ahgumeto fiant: 1 Dimidium calli omnibus & ubique semper appareuS: a Distantiae, stus, magnitudoq. stellarum fixa-riura quibusvis terre locis.uniformiter siesse habEtes: 3 Sol in Meridianum circulum die medio per petuo incidens: ψ Iam & i equinoctia ubique terrarum eodem

tempore contingentia:

1 Et praeter haec Lunae deliquia, semper in Soli

opposito loco apparentia.

Nec ctenim sic se habere haec possent, si alium quam uniuersi medium Iocum terra possideret. r Si enim a medio ad aliquam partem inclin ret, necessiim foret quibusdam locis minus hemisphaerio, aliis plus apparere. a Stellarum vero fixarum magnitudines ac distantias.

58쪽

stantias, in una caeli parte ad quem videlicet inclitanaret) maiores, quam in altera conspici. 3 Sol sub Meridiano circulo die medio quoque versari non postet: nisi vel ad Meridiem, vel ad Septemtripnem. desecteret. ' AEquinoctialis vero circulus nunquam, pra ter quam in recta Sphaera, ab Horizonte inaequales partes secaretur, sed semper inaequaliter, & id circo Sole sub hoc circulo reuoluto, iis tantumm do foret aequinoctium; quibusi retii orbis situs contigit, reliquis vero alio tempore. . 1 Praeterea, ut inquit Ptolemaeus,nis terra m dium situm obtinerer, Lunae defectus non in Solis. opposito sed aliis quibushunque caeli partibus ac mderent. His accedit, scribente M. Manil io,, uuod ni fi librato penderet pondere tellus, Non ageret cursus Mundi subeuntibus assis

Phoebin ad occasum, O nunqua remearet ad , i Lunaves senesos regeret per mania cursu, ' i

Nec matutinis fiageret Lucifer horis, - Ηestervi immerso dederat qui lumen Olympo.. Nimc quia non im tellus delet tu profundo, Sed mediosuspens manet, uniperuia cunctar ua caderet, subeat cessim, mysti sique resurgat.

59쪽

REM BERTI DODONAar

TERRA ergo cum centrum ac medium Munis . di locum possiarat, nullo motu, siue redho,siue circulari promoueri potest. Recto siquidem progredi nequit ter inum finemque huius assecuta, ipsiam videlicet uniuersi medium ad quod grauia a nat ra feruntur. Propter etenim substatiam, quam caelo dissimilem habent longissime ab ip se refugiunt. Nihil autem potest ab omni parte magis ae ili et cumferentia distare, quam quod medium, ac cen-rrum est ut in circulo videre est) fieri idcirco non potest, ut in aliquam partem a medio moueatm sed necessarib in ipse medio manet,&vt Manilius: i misue de cunctis mediam tenet undique fidem, Idcircoque manet stabitu, quia totus ab illo vim. scin refugit Mutavi, AtDe cadendo Undique ne caderet, Mediam totius, ct Imam est.

60쪽

Cos MOGRAPIn Is Ac DCE. L9Cirrulati vero motu nec rerra mouetur. Nam cunisi i x sit corpus, cuius proprium uno Iantummodo motu moveri; atq. hanc natura sita deorsum

ferri,ex partibus ab hac auulsis constet, circulariter moueri haud posse apparet. Iam ut circularis latio rectae opponitur, sinapi ex autem corpus dii obus

contrariis motibus, Aristotele auctore,n5 mouetur, quam ob caussam per circuitu circumferri nequitacuὸd terra crii comparatione puncti instar siti

TERRA licet vastae & haud exis aes nagnibtudinis;caeli tamen stellarum fi Mum to paratio De, nullius momenti quatiuitatem Gli Et sed pimcti instar est.Horizon etenidaeisqualiter semper c6 spectam caeli partem, ab incomtecta dirimit; &perpetuo sex signa Zodiaci stipra Horizontem minent, & sex reliqua sub illo latent, ut noctumo tempore commodό osseruari potest.Hqc autem sese non haberent, si teria alicuius modienti caeli r spectu esset, sed tablummodo per centrum ducta

stiperficies in aequalos partes caelum ac Horizon tem diuideret. Immensum p terea esse c um comparatione terrae ac infinitae magni uadinis, sp

ciem prae se ferre lineae quoq. illae rectaeostentantiquae ab Orienta .. quinoctiali per quemvis rerra locum duetae in aequinoctialem Occidentem de sentini: qualis illa est, quae in Horologiis Solaribus. sextam horam,manitinam & vespertinam indican Non posset autem huiusmodi linea in quovis tem quae loco in utrumque aequinoctialem cardinem do

sinere