장음표시 사용
292쪽
IN p LANIS PH. LIB. VI. 26 De indicibus Planisthaerii conficiendis. Cup. IoHACTENVS equissimus' Aluram utrissis partis plani 'bae neque eoru quae ad consummationem earum partium requiruntur, quicquam praetermisimus,praeterpositionem nonnullarustellam, quae utrique parti iuxtasiunt communes. Sed quemadmodum supra diximus de anterio re parte bium instrumenti,certa earum stellarum loca sine gnomone certo proprio juepartis eius, determinare nos omnino non posse dem quoque fere dixerimus de parte eiusto steriore. Nam G' ea sevum quendam indicem habet, cuius uelut tu erati in stellarum loca inducimur. Consenta neum ergosuerilstructuram utriu me indicis hinc inde etiam exponere. Sed ante omnia sane istud qu praemonen dum,atque ut ita dicam protesilandum de ijs duximus, de quali quasi materia corpus instrumeti fuerit,indices utrosque,aut certe eum quem gnomone dicimus, nisi ex aeresue rint nam argentum atque aurum cum paucissimi ijs utantur consultopraetermittimus parum fore idoneos ad explicandos usus omnesplanisthaeris. Itaque ut ab eo incipiamus potissimu,qui anteriori parti instrumenti congruitproprie, comparabimus nobis ex are regula instar diametri propositi instrumenti long caetera porro elusimodi, ut neque pro pter tenuitatem curvetur facile, neque propter latitudinem deformitate habeat ,se otius ut coplectar semel omnia ad Immetriam corporis instrumenti per omnia apte restodeat.Porro autem eius L Dperficies diligenter coplananda.in quo hoc in primisprocurandum,ut crassitudo ubique aequalisse crassae aut Ghoc est angustiore versicies ita ad regulam seunt exigendae , ut m latera dire Basint, eandem
293쪽
268 D. IOAN. DE ROI. CO M. ubique latitudinem comprehendant. Deinde unius lateris angulus uterlibe ita linea ueluti per obliquum deteretas, ut ipse in obtusum,reliquus uero in acutum ex recto comu tetur. Ex quo lat ut una latarum seuperficierum aequaliterrestringatur, alte permaneat eadem, neq; usquam depe dat aliquid. Postea comparandus erat clauus, quam feripoterit maxime teres,ad cuius dimidiam crassitiem excidendum orbiculariter regulae issud latus medium, quod altero quasitu decliue deiecto relinquebatur integriι. Huic t orbiculari crenae mox clauum istum teretem ita in ferruminabimus,ut circum circa rectos angulos cum regulafacies uersus angustiorem regulae latitudinem, qua anguli uidelicet iam fecit deiectio,duntaxat quantum satis fuerit exteri Partem autem dimidiam claui,nempe quaesispra latus re gulae intra crenam non reconditur,lima usique ad regulae latus sicite resecabimus. Sedpriusquaprogrediamur longius, quo notius sit quod dictum uolumus, figuram regulae eiusmodi effingendam duximus.
Iam uero pro crassitudine claui adferruminati regulae centrum instrumenti directeperforabimus. In quo terebrando si forte non errabitur,insertus framini clauusforamen ipsum implebit exactissime, angustior regulaeseuperficies
crenam instrumenti ubique tanget cm directum regulae latus super aequinoctialem lineam, lurumue aequinoctiora, cum illis admouebitur,adamusim cadet. De
294쪽
POSTEA uero siub eadem crassitudine, quam regulae superiori dedimus, sed latitudineptus minus duplici coparanda regula altera, cuius lutitudinis crassitudinsiqueμ- perficiebus,aequalterplaneque primum concinnatis,per mediam latitudinem eius directum lineam extendemus. Atq; in eius lineae medio cetro circini collocato,dita loq; circino pro latitudine regulaepropositae, circulum deletilem ei insiri mus. Mox ueroposita arretam ante nos regula, quicquid materia extra quartam eam circuli,meda que linea dextrorsum insuperiore medietate regula iacet temq; in inferiore, quicquid a sinistra parte extra cinsimiles, illis loco
propiores terminospositu cossicietur, id totum utrinq; inq; ad lineam regulae mediam ita restonia, ut latera directa exeant, ped quae tamen mox devexa faciemus etiam. Parti bus denique quae relinquentur haudprocul ab ipsarum capitibus, tabessae siuepinnula ex eadem materia statim imponendae. eaeque terebro tenuissimo protinuπperforandae. Idq; sane eo loco maxime,und foramina citra impedimentu ex conrnario resticiant mutuo. Hic inde orma habet eiusmodi m dioptra nominatur. Haec post eri Oriparti planisthaer' debetur proprie: itaque cetrum eius medium pro crassitudine clauisuperioris regu-
295쪽
a o D. IOAN. DE ROI. CO M. lae directe aperiendum.Atque cum elauus ex centro instrumenti in parte posteriore prominebit,dioptra ei immitteta: ac ne rursus excidat temere ,trate L per clauum uti,uel
quae ad ustum forte fuerit commodior conchlea illam reuinciemus. Sed duobus hisice indicibus, σμα quaedam destriptio e . Namprimum quod ad dioptram attinet, deinceps utrunque eius decliue latus iter lineam qua Vra A, Κ, indicarunt,applicabimus ac quae in ea horari untsectiones duodecim,eas illinc in latera dioptrae, quae diximus δε- cliuia transferemus. Deinde quas ab integrari; duntaxat
horarum diuisionibua latera dioptrae in se traductas ste hones continebunt, elon una quide arte dioptrae a perso ta tabella inchoando,ac pergendo uersus centrum, numeri horarum insuperioreparte dioptrae ordine insicribessi:quae hora ortus nominabuntur. Quare orationem hanc, quae est Horae ortu olis, inibi exsculpemus. In alia uero dioptrae parte qua horarum item integrariast hones residebunt, ijs horarum numeri totide adiungendi, sed ordine cotrario, quippe quorum series apud centrum incipiet,atque in duodecim qu innulam terminabitur proxima . Hae horae occasus
Solis appellatae. Itaque m hoc Fusi nome illis criptura plena apponendum. Deinde quod ad regulae ho rontis sic e nim uocant indice illum quem priore loco construximus descriptionem pertinet, ante omnia perducendae per longitudine superficiei latioris duaeparallelae lineae, quae uel totam regulae latitudinem tripartito aequaliter dividant: uel cum prior ad angulos lateris directi tantum distiterit,ut numerorum nota intra a sm m angulum commode capiantur,
tantundem etiam altera a priore disiungatur.Postea appli
296쪽
IN PLANIS PH. LIB. VI. aTIcetur regula ad aequinoctialem in trumenti lineam, huius
enim quot quaniasique hones dextra sinistraque lineae
horariae faciunt,in tot tantasque item regulae dire iam latinsuper et e partibus diuidemus lineasq; quae denosgradus finient,etiam adsecundam parallelam usqueprofere mus. Atque hoc quidem cum per totius regulae longitudine diligenterfuerisfactum , quae lineae primos decem a centro gradus in parte dextra finiet, ei nota denaria in seuperiore statio, nempe quodpriorparallela oe angulus regula co- plectitur,praeponenda: ac quae inde alios decem gradus terminabit tinea,ei in eodem latio hic vigesimus numerus adscribendus.Atque ita deinceps usique acteam, qua nona uta ex ordine recipiet. Ab hac protinus descendendum, atque in inferiore statio per totius regulae longitudinem numerorum aliae decades adsuis cui que lineas deinceps continuandae , quoad deueniatur ad eam, quae in sinistra parte ultima existens hunc a7 .sertiatur numerum . Nam hinc rurses incendendum,atque pers alium severius congruenti ordine adsingulas lineas deinceps continuandae alia δε- cades,donec apud centrum in 3 5o: desinant. Ac talis quidem utriusique indicis est deseriptio. Non tamen dissimulandum nobis est huiusce instrumenti quasiarchite los, ipsius regulae gradus intersigna odiaci duodecim interdum etiam distribuere θ litos,singulisque trecenisgrad. dextror sum nepe eundo a centro , regrediendos per totius regulae
longitudine, donecitem ad centru reuertatu bino signo ru charactere ub cere V tras ratio sane comoda est, nec
utra utripraeserenda sit,in praesentia facile dixerim. Porro autemsi quo lemnquefacimus lineae horariae aequatore
297쪽
1 1 D. IOAN. DE ROI. COM . instrumenti non si statim siue per gradinsingulo ed -inis aut terniseluribubue intermissis dissecuerint;quotcunq; tadem intermissi fuerint, in tot partes aequales debebant autem esse inaequalesld disicrimen oe hic exiguum est 'D-lestyliones regula poterunt insuper diuidi.
RESTAT cusoris, quem c appellamus,cum fabricatum descriptio,ut anterioris partis integer habeaturgnomo ue index. Quare,ne quid ille remoretur reliqua, protinus comparabimus aeneam item regulam,cuius dimensiones ita cum botarentis regatae dimensionibus congruant, ut crasi tudinem eandem habea latitudinem autem duplo maiore
sed longitudinem contra duplo breuiore.Eius latera facienda decliuia,capitibus interim direritis permanentibus. Pompo in huius illa seuperficie, quam laterum decliuitas angustiorem reliqua facit,de simili materia a figenia aliquid,quod ultra caput cur foris prominens in inferiore partesiua ab tato interuallo,quantum latior horizontis regulae seuperficies
occupat,ita quasi recurvetur,ut uncus cauum latus regulae subiens e acutum tim angulum excipiens, ursore regulae ad reflos angulos allige possit tame nihilominus cursor per regulae longitudinem huc illacque libere duci. nam propter hunc motum reciprocum cursoris nomen ei inditu.Ca-gerum cum non raro sanesit eius quadam quiete νς, affixam particulam capita cursoris,qua parte illa regulam co- tegit, dire is Perserabimus foramin q; latere eius introrsum redentibu 'iras ex uato cochleam immittemus. Hac
enim circumab laba a laque probe quoties isseus incidet fir
298쪽
1N PLANIS PH. LIB. VI. 273 num cursori stabilitatem comparabimus ad regulam. Sed
ut m hunc lectores comprehendant melius,atque cum pia merit in opus explicentfacilius etiam graphice bic forma eius apponendam duximus. Postremo aute quod ad descriptionem eius pertinet, ea breuibus comprehendi poterit hoc modo. 7 duo cursoris latera sint, iap quas fastigiata ambo, cumque dimidio,quam regula est,sit breuior,utraque illa laterum devexitas eis prorsum peribonibus, quibus dimidiatam horizentis regulam paulo ante distinximus,dividenda.Sed numeri non per omnia his ijdem appo 'ndi. Nia eiems deci
morum graduum terminas inque in lineam,
quae utrobique in hoc per longitudinem cum soris e culpeta, adsingulos terminosfacto
initio ab eo capite,quod proxime regulae ad iacet, quando cursor ei insederit numerorude ades ordine exaran sed quae non ultra PO. utrobique protendantur. Ac denique ab decimo o Atauogradu unius lateris, aὰ decimia octauu gradu alterius per transuerseum cursiorem linea extendenda. um hac seriptura apposita,Linea aurora, siue crepusculi. De stellis teriori parripian 'heri, imponendis.
ABSOLUTIS tande indicibus utriusique partis plangibaerii festarum quas illi insiculpere uolumus, descriptio
fueritfacilis.Sed nemo hic existimet cum immens stellariι sit multitudo quaedam, uniuersum instrumentum nossessis
299쪽
etiam copleturos. Nam quid eo esset ineptius quaeso Etenim quo stellas etiam interponimus lineamentis Plani aerii, cum propter alta tu propter horam aequinomalem no Dono tempore inquirendam, scimus. Sed ad horam nolita cognostendam, nequaquam nepluresstellae,sed una aliqua requiritur, Uficit At quoniam facile acciderit, ut qua sellam nobis in hoc delegimus, eius uel notitiam, uel conste iam amittamus, seu nube densiore eam obtegente ,seu ratione solaris motus ipsemet regionem caeli sebinde mutate: idcirco ex issa infinita multitudine 'tarii aliqua multa
rum etiam loca in planisthaerio annotamur: non tame earum quarumlibet, uescit quaequeste e ingesserit nobis fracistdnimirum illarum, quaspo Femergentem solemquὰm- rarissime nostris ocutis Aulatum ira confidimus. De quibus autem isti dis hocpraesertim hemisthaerio nostro existima- ripa m uideo, eas insequentem tabulam, una cum longitudine laritudineqsngularum, ordine incis Mus. Post quas etiamsingulis S, M, literam protinusseubiecimus,ut quae
eam eptentrionalem, quae item meridionalem latitudinem habea per eri literas agno statur. In his tamen repertas, quae propter inclinationem regionis nostrae nunquam nobis consticitur, quam nihilominus tamen erram huic iv -
'umento insculpendam duximus, quo quidem eius usus intelligantur plenitas.
300쪽
Atque hasce quidem fessas omnes, uel quam multaS earum commode recipiet instrumenti area, anteriora parti eius incuerit imprimeretidque hocpotissimum modo. Primum insidente cursore hori Vtis regulae,regulam ipsim lineae aequinoeshali ita applicabimus,ut cursor adeum polum uerga a quo fite latitudo nomensuum retinet. Seὰ so ut uelimus exempli gratia) imponere stellam quae in extrema cauda urse maioris residet.Eius itaque latitudo, cum tabula monstrante peptentrionalis esse agnostatur, ideo regulam hor zontis aequatori adaptabimus,ut cursor polum aer lici; re sticiat. Deinde manent uper affuatore regula, quoig