[Civitates orbis terrarum. Tomus quartus]. Vrbium praecipuarum totius mundi

173쪽

CHIOS

HIOS AEgei pelagi insula eiusdemque nominis urbs,inter Samum&Lesbur AEthalia ab Mapoto prisco nomine; & Chia, a Metrodoro,& Cleobulo nominatur: Item, Macris,& Pityus a Plinio teste. Athale quoq; apud Suidam,&Stephanum. Haec Chios, sola masticen profersivocaturque vulgo hodieScio,Vt Sophianus. vel Chio ut Bordonius refert.TurCae Sachesappellant. De qua ita Dionysius Alexandrinus. Has item iuxta insulae sunt Ionides;ubi Cauus Et Samus iucunda Pelasgidis sedes Iunonurgi Chios excelse Pelli is bpede . . . In quos versus hanc in modum commentatur Eustathius: Chius etiam, v na est eis

Irini eis insulis Ciuitatem habens bono portu insignem,VzGeographus Inquit,& stationem nauium octuaginta oriri ostri' adh c Phoenicum nemuS, quibus circumnauigatio est ψ o. stadiorum, cuius incolae sunt Pelasgi,apud est mons Pellenaeus.Ferunt autem in Chio Primum creuisse nigrum Vinum ,& primos illius incolas,seruisu os fuisse Quem admodum, Lacedaemoni j olim HelotibuS sunt usi: Macedones Penestis: Argivi Gymnesiis SD in oni j Corvnophoris, Cretenses DmOritSileat Pelasgis Haec enim Omnia nomina seruorum sunt. i. hac insula & urbe Abrahamus Oritelius, Additamento tertio an Tneatrum sinum hunc in modUm. AL peram inquit & arboribus densam esse hanc Insulam,tradit Athenacus: incolasq; Omniu Graecorum ivisse primos, qrii scrais emptis uterentur: Vrbem habet Cognominem, quam ThucydideS, Omnium Ionicarum maximam &ditissi aram adpellat. Nihil in hac Infula celebrius vano, quod Inde,Chium Vocan Ommum raecam corum Optimum, ut Strabo, AElianus,&alii assirmant. Hoc in Aruisito agro, circa Leptymnum montem prouenit. Nobilis est non minus Lentisco, quae mastigen producit. 1Marmor huiUs quoque laudiatur a I Umo, arbI-tratur Chiorum lapidicinas, Versicolores istaS in marmore maculas, primum ostendisse, cum extruerent muros. hiae terrae, in medicis usum dem docet. Omadio Baccho, hominem discerptum quondam incolas Immolassie Eusebius auctor est. Alus nominibus etiam vocatur Vt Chia, AEthalia, Macris, & Pityusa. H quidem inci Porro De uens & celebris est, tam insulae, quam opulentae In ea urbis, apud famos Sauctores m ntio. PliniuS li.

terram commenia liba cap. 7 vinum Chium n summa esse gloria pr acat Item

libro eodem Cap.r4 Chium Vinum,ex Griecta allatum, apud Romanos In delitus misse,refert. Et lib. Io cap. 13 ria glandis genera describens : Glans, inquit,omnium dulcissima fagi ut, qua obsessios etiam homines curasse in oppido Chio tradit Cornelius Alexander Strabo etiam lib. I . non semM,Vno In IOCO, CIUS memInIt. IcGezera inquit Chius, circum nauigationem habet stadiorum nongentorum, si quis fecus terram deferatur, ea urbem & portum optimum habet,& nauale nauium Octoginx ' . . . . tini

Sed & Herodotus,libro primo,Chrorum in bello fidem commendat, qua Milesios ex Ioniis,hi soli sub eua-run ci reddentes vicem,quod alias,quando Milesij Chiis bello quod cum Erythratis gerebant auxilia in mentParem Chiorum fidem atque contantiam,eodem in libro pius commemorat. Μemorabile aut II est. quod Idem Herodorus tib 6. de calamitate Chiorum ,& praenuntIis eiusdem cladis stignis scribit. Histaeus Milastas, cuI esbil Chium inquitiauigat, & apud locum quendam agri Chij, Vti vocari Concaua regionis, qUOa ao eius Ussid o no emeretur con ressiis;permultos interfecit, tam eorum,quam caeterorumChiorum.& CX Opido

quondam progrediens cum LesbuS,Chios, Vtpote ex pugna nauali male affectos, subegit. Sed videlicet,quoties maentes euenturae Gunt calamitates, Vel ciuitati, vel nationi,solent signis praenuntiati :Etenim Chiis, ante hanc cladem ingentia stagna contigerant: Unum, quod ex Choro centum Iuvenum, quos miserant Delphos,duo Omnino rediere,nonaginta octo pestilentia absumptis: Alterum,qUod sub idem tepus, paulo ante naualem pugna tectum supra pueros literas discentes,COrrult, ita Vt ex centum Viginti pueri S , Vnus omn1no euaserit Haec eissiona Deus praemonstrauit. Post haec excepit pugna naualis, quae ciuitatem in genua Geiecit. Accessit ad cladempti na: Hist iis cum Lesbiis, qui Chios iam exhaustos tacite ad excidi iam deduxit Hactenus quidem Herodotus, ou sub finem libri secund1 primos opidi Chii conditores ita refert: Amasiis, quo mam corum erat studiosus, Cuna alia in Quosdam Graecos ossicia contulit, tum his qui AEgyptum concederent, dedit facultatem Neueratemvrbem incolendi. Qui vero eorum nollent illic habitare, sed nauigando negotiari,fecit potestatem.Certis in lo

C og mutiis tempori biis Venetiis paruit Quibus Philippus Auria Genuensis Vir militara prUdelia Celebras,

eam ademit ditioni sique suorum ciuiu fecit,sub quibus urbs copios a negot1atione floruit; & sumptuosis CXOr-Data est arditiciis. Sed deinde ad fatalem periodum deueniens, Turcico Imperio Cessir,ut1PΩHippus L lcerHS.Chronicorum Turcicorum tomo secundo: Chlias, inquit, quam & Tio Vocant,a Genuensiibias diu habitata , remultis saperbis aedificiis & hortis amoenis ornata,atque abundam fructuum,Vimque & gunam quod masti dicitu bon Izatem uuam celebrata, hodi , Prae reliquis prouinciis Turci Cae tyrannidi Lubiecti S propter qdes peratis ci

efensione auxiliis , depositis armis, sponte in Turcarum deuenerat potestatem tolerabilem habet

176쪽

i 'ξ RESNIERusALEM. quae Visio pacis interpretatur, urbs fuit in Tribu Beniamin , in qua regnauit

AdoniZedech, Ciuitas Dei electa, sancta&gloriosa, fundata in montibus sanctis, Ioci eminentia, i in coeli, solique Relicitare,cunctas mundi urbes superans,in totius Orbis&Iudsae medio,cea centξ undi umbilicus terrae sita est et ec tanquam Regia inter omnes accolas, velut caput in corpore, eminet,

splendidisque aedificiis sicut sol prae caeteris Iucet, tantaque gloria illustratur, ut singulari priu i legio

Vniciis esset locus a Deo electus: ac non tantum fidelis cuiusque animae, verum etiam electae Christi Ecclesiae in terra Militantis , denique di beatae illius in coelo Triumphantis existeret figura. Urbs, perfecti decoris, raudium & exultatio uniuersae terrae. Haec circa annum a mundo creato,bis mill simum & vigesimum tertium, tempore Abrahami, a Melchisedech Rege condita. & Hebraice S A-L E M, Graece vero Io LYMA vocata est, atque ab eo quinquaginta annis possessa videtur. D inde Iebusaei, a Iebus filio Chanaan prognati, ipsam occupauerunt: a quibus I EB Us, dc I E B F-S A L E M dicta est, cuius Regem Iosue occidit. Tenuerunt autem eam Iebusaei annos octingentos & viginti quatuor, tantumque Urbis fidebant firmitati, ut, Davide Rege ipsam oppugnaturo, per contemptum caecos, claudos, ac mutiIOs in moenibus collocaxent, dictitantes, hos ad arcendum hostem sufficere. At David, expulsis Iebusaeis, urbem per circuitum reaedificans, arce muniensisae inhabitans, totius eam Iud ae prouinciae Metropolim, ac Regni sedem fecit: atque deinceps IERUSALEM quasi IEBvSALEM, h, elemento euphoniae gratia, in ri mutato, Graece autem inflexo vocabulo, HIEROSOLYMA appel lata est. sunt tamen qui lcriabunt, a templo, quod salomon in ea magnificentissimum construxit, Hierosolymam nuncupatam. Nam Graeci Hieron,Templum Vocant, quasi Hieroh Salomonis, hoc est, aedem salomonis. Quam deinde Salomon. alij que Reges Iuda multum ampIiauerunt, ac validissimis portis, turribus, muris, &fossis, item templo, palatijs. praeclarissimisque aedificijsita munierunt atque exornau runt, ut totius Orbis inter urbes miraculum esset, ac utentio magis quam infimo sermone honoranda sit. Eoque ornatu ac splenis dore, annis quadringentis &septuaginta septem, velut terrenus paradisus floruit, habens circuitum quinquaginta stadiorum, MPer gyrum urbis fossiam in lapide excisam, sexaecnta pedum profunditate, latitudine vero ducentorum N quinquaginta , in qua Commorabantur hominum circa centum Se quinquaginta millia. Verum cum Principum populique impietas non modo templum idolorum abominationibus prophanasset, sed etiam sanguine innoxio crndelitar effuso urbem ad os usque impleuisset; diurna vitiisone per Nabuchodonosor Babylonir Regem mei autem flagellum una cum templo, Principibus, & pos mo ta fundatus euersa, ac septuaginta annis desoIata fuit, ut syon quasi ager araretur, & Ierusalem quasi aceruus lapidum esset, & mons templi quasi excelsa lyIuarum: Vtque interea, teste Hieronymo, necauis volaverit, nee bestia pertransierit per eam. Deinde a Iudaeis. de Ba Dylonica captiuitate reuersis, templo duntaxat aegre extructo, portis, turribus, & moenibus carens, annos sexaginta tres inhabitata est. Caeterlima Neemia intra dies quinquaginta duos, ambitu quinquaginta trium stadiorum, portis, turribus, validoque muro cincta, repostea a Machabaeis, Herode, Malijs perquam magnifice publicis ac priuatis aedi flaijs ornata , pristino nomine ac statu annis qui gentis & Viginti quatuor gloriosa ae populos a claruit: vicos, propter domorum frequentiam & densitatem , habens multos S angustos. Quo tempore ibi, ceu in theatro Is avs CARIsTus salutem nostram operatus est, atque inde velut a centro, Apostoli Euangelicam praedicationem in uniuersum terrarum Orbem diuulgauerunt. Hanc Vrbem separat a monte Oliveti ac vaIle Iosaphat chimarrus, id est, etorrens Cedron, e quo Dominus noster IESUS CHRIST VS bibit, iuxta prophetiam David, dicentis: De torrente in via bibet. Supra finem torrentis, & versus montem Oli- isti, ostenditur usque in praesentem diem sepulcrum prophetae Zachariae, fili j Barachiae , quem occiderunt Iudaei inter templum Maltare. Mons Oliveti est ad orientem urbis Hierusalem, frugiferis consitus arboribus: ubi Dominus erudiebat discipulos, torrente Cedron interfluente, ubi ultima vestigia Domini humo impressa etiam tempore Hieronymi, eodem teste, monstrabantur. Porro anno post Christum passum, trigesimo octauo , in occisionis Christi vindictam , Titus Caesar Romanus eam muro triginta rouem stadiorum triduo circumdedit, ac Iudaeos ex omni tribu festum Pas L. ibi celebrantes, urbe velut in carcere concIusit. Vnde urbs illa toti mundo adae irabilis, nota est &spelunca latronum . Se sepulchrum mortuorum. Nam intestinis caedibus, fame, peste, & gladio undecies centena millia Iudaeorum in ea perierunt, ipsamque urbem Titus ita funditus eruit, Ut, qui ad eam acces

178쪽

DE TRIBUS PARTIBVs'IN

Vnt IerosoIymae tres partes, Candide Lector, in quas Urbs ipsa distinguitur. Vna, quae citu tas IUS ΤITIAE dieitur Isaiae i. altera, quπSANCTA, Isa. 12. ac tertia, quae UERQ TATIS, Zachariae S.Ciuitas illa Iustitiae, quia tum olim, nouiter ad antiquam illam Ierusalem, cuius arx Sion , Ciuitas autem praeter arcem, filia Sion dieebatur, accessit; NOUA propterea atque sc-eunda civitas nuncupabatur, qu Rxyδ R'μ' e viii, siue primum urbis murum c*Π Rς μ ' in f,hctorum autem ob id appellabatur, quod Templum,& Sancta Sanctoruin ea constituta reperiebantur. Haec a muro antiquo ad vor nem illam, quae Mello, & pl3tea portae aquarum. vallisquGT TOPaeon quoaue vocabatur, Protenditur. V E RIΤ Α ΤIS 14 pis e tertia pars urbis, quae mons Sion, MCIMC

' ista euie item Deus iurauit: a Dauide , primo cx tribu

s electo sic appellata est. Ita, ut quemadmodum tota 1-

dEisumu,, in tres tempore Christi , potissimum partess

c stiliam stilicet, samariam, &Iudaeam distincta suu , sic primaria illius terrae Ciuitas, media velut m

ritio & M. umbilici Ierusalem posita, itidem intres partesia quibus partibushlee quidem breuiter dirca

sufficiat , cum in topographicis descriptionibus oratio qtumuis prolixa, sine demonstratione tamen, de qua postea dic mu1,oculati, parum profiςi y - - Qvn v I

DE TOTIDEM PARTIBVS, Q. V I U Va

ET sVBURBIA CIVITAT Is discernuntari Constauens ita est, Suburbia etiam in tres partes simulet

ita di ingui, ut PRIMA A partis suburbia discernant illa, ouae diuitatem ambiunt, a porta scilicet antiqua, iudicia-rἰ a & veteri, per montem Caluariae,&scandali montem, usquaad montem Oliveti, & portam sterquilinii,per quam Piscinave

, . - . Ita &interior,in torrentem Cedron exonerat M. SE CYN-

ciuitatis suburbia, a porta quam dixi, iudiciarIa, usque admcira am piscium protenditur, idque ab occidua urbis parte, nam ab oriente opposita parte, suburbia, sese a porta fonti E aquarum idierum usque ad portam sterquilinaj eXtendunt. Caeterum, ii Ag oartis suburbia, a porta, quam appellam piscium, Dei, ordinem Gihon torrentis, sese in torrentem Cedron, & eius oontem usque, qui montem Oliveti respieit, conspiciuntur. A oue haec de urbis & suburbijs in tres utrimque partes distinctis, generaliter ita satis est, breuiter indicasse. Nunc rem penitiusiosam introspicientes , singula persequamur in specie loca, quae tam intra qu1m extra moenia Ierosolymitana occurrunt. Hin nus enim, urbem non aliter inspeximus, quam olim Moyses ille Terram promissionis, quam vidit quidem, sed eandem non estinaressus. Ingrediendum itaque nobis in Chartam hanc uris his Ierosolumae, ex sacris Biblijs. tanquam ex libro vitae, incautistatem, quam Ioannes in Apocalypsi α2.ὶ appellat sanctam: atq; inde in sacra Biblia iterum auertendum. Nam hunc nnem, aevi seriotioni nostrae, Vrbis huius Topographicae, constituimus , in eum auescopum tendimus, ut ex hac Charta ipsa Biblia , atque

vicissim ex Biblijs. hanc Vrbis Ierosolymae Chartam illustre

Tχiplicia sunt Ioca,quibus sacra scriptura,in topographiea

hac nostra descriptione, appIicatur. Lo C A CIVITAT Is NovAE, quam iustitiae diximus, extra moenia, sunt hae ouae sequuntur: i. Ubi Christus in via crucis mulieres alloquitur,

Lucae 13. x.Mons Caluari Matth. 27. Marci I 6. Lutae 23.Io n. Ist. a Cor. is. 3. ubi Christo vestes exuuntur,Matth. 7. Marc. Is. q. bi milites super vestes mittunt sortes, Ioann. I9. s. ubi Chrixus supinus Cruci affigitur, Ioan .eto. s. ubi Criax erigitur,Matth. 27. Mar is. . ubi de Cruee Christus d ponitur,Luc.23. Ioan . I9. 8.vis hi Christus sepultus resurgens, Matiar. Marc. I .Luc.23. Ioan. 9.ao. s. Mulieribus occurrit post resurrectionem,Mati. 13.Sequuntur alia loca,1o.Castra Chaldaeoru q. Reg. s. larem .39. s. ra. Cm Iis Garrb, Ieremiae 3r. o. Vicus Ierusalem, Nehem. 3. 23. MORI

AI tres alii expectant, propius. 42 Hortus Onuera, b a tri .a 6 Marc. 14 Luc xagoan. 18. 4 Vallis Iosep - g. IJ. Reg. 23 a Par. Is.1 o 1o I i et Zach. 14. 44 Sxephanus lapidatus, Act. λ sh Intra moenia loca sanctae Civitatis sunt. 46 Porta prior Zachariae, I . 47 Porta SterquiIini Neem 2.3.I2.48 Turiaris xcelsa Σ. Par. 26. 9 Porta equorum, Neem.3. So Porta aurea, E-llechiel 4 .44. Luc. I9. Ioan. Iz. 3I FGrum remm Venalium, Vbis. Iacobus capite plexus, Act. n. Piscina Vetus, Isa. m. 13 Vbi Christus cecidisse traditur, Mati. 7. Mar.Is. Luc. 23. Maria&Iohannes steterunt, Ioan . Im Ss Regia Bernicς , Act. 2s. zo. s Gymnasium, r. Mach r a Maeh. . s' Palatium Μ chabaeoru .Mach. 13. s 8 PalatiuPilati, Matth et . Marc. Is. z. 3. Io n. U. 9 Piscina natatoria, χ. Reg. ao. 2. Par. 32. E l. εα eso Pori sion,PDJ.86. 6I Forum scrutarium. Neem. 3. 61 Piscina probatica,Ioan . . 63 Ophel turris,a. Paralip. x x Neemo. H. 6 Domus Nahtineorum, Neems. 6s Porta templi occidentalis, r. Par. 26. a. Par. 3. 66 Porta Custodiae, Neem. 11. 6 Porta templi australis, I. Par. 26. 68 Porta anguli, 4. Reg. I . a.Parias. a6. Ierem. 3I 37.38. Zach. IO. 69 Porta templi Orientalis, .Reg. u.

Is. I. Par. . 26. a. Par. II. Actorum 3. 7o Palatium salomonis,3. Reg. . a Par.8. . 7I Thronus Salomonis, 3. Reg. IO. 1. Par. 9. 71 Palatium Reginae salo monis,3. Reg. 7. 9. 2. Par. 8. 73 Domus saltuum Libani,n

Enumerata hactenus arithmetica serie numerorum,e. loca, quorum in Biblijs sacris expressa sit mentio. Vt in Ierosolymae Charta, in Biblia ingredi, atque ibidem. quirum suo quoque tempore gestum, actumque sit, intelliger oecurrat tibi Exempli gratia, in urbis Ierosolymae Charta, 1 TIv M PI L AT I, idque in ordine numerorum praecedent sub i. ro 18. inuenies, statim videbis in Biblijs de rebus eo loei gesti l

dum esse capita Euangelistarum, Matth. 27. Marc.I3.Luc.23. Ioan. I9-.que ita de alijs quibuscunque locis, in Charta occurrentibus, similiter ex urbe Ierosolyma in Biblia erit ingrediendum

s Pontificis.

179쪽

INDEX ALPHA BETICUS

LIBRI QUARTI CIV ITA TUM

Amorfortia vulgo AmorS-

tam fore. I Amsbergum oestphaliae Coloniens .

Dioeces . 22S. Audomari Fanum , Vulgo S. Omex Artesiae. - ε

Bononia Italiae. . .. 9

Boppardia vulgo Boppari ad Rhenu a

Daniae tabula Geographica. a Doecum Frisiae. 18

Flensburgum Iuliae. 3Ο

-Hamiae prospectus versus mare & te

sHert gherabosch Latine Bascumducis Belgii. Ial Hesdinum vulgo Hesdynfori Arte- lsiae. 6 Hierusalem a.tabulis per Artsingerum, uti tempore Christi Truciae. S S .& 69 lΗindelopia Frisiae. 27 Hispalis vulgo Seuilla Hispaniae. ΣΗolmia seu Mockholma versus mare

usta Frisiae.

Lippia vulgo Lippe V stphaliae. zo

l . . . . O

l Orsao Seu Orsana Italiae. 3Ostiae portus Italiae. 53

Panormus vulgo Palermo Siciliae. 36Ρerusia Italiae. FIPortus Romanus. ,3 Posoniu vulgo Presburg Ηu ngariae. Rhcinholdsburga. 3, Roma antiqua duabus tabulis 3 .dC. 3 3 Rottercidamum Vulgo Rotterdam Hololandiae. 13

Slesvicum Holfatiae. 31 Slotenum Frisiae. 18Mcca Frisiae. IXS.Omer,Latine S. Audomarum Art 1iae. 8Stauria Frisiae. Is Stockholmia, versus mare& terram .38 Sulmo Italiae. FaSund , Danicum Fretum. 2o Susatum vulgo Soest VVestphaliae. 2I