[Civitates orbis terrarum. Tomus quartus]. Vrbium praecipuarum totius mundi

151쪽

O N O NIA, ampla, perantiqua,&honestissima Romanula, seu Romandi olar, ut

vulgUS nuncupaz, urbs, Felsina quondam a quodam Gentis Duce pelsino, Catone Sempronioq, testibus denominata. Quam quidem appellationem, uniuerso .etiam tractuI,Vt Cato tradit, inter Rauennam & Ariminum, ut Sempronius, usq; ad RV- biconem, quod verissimilius videtur,gens ipsa dedit. Apposita est Radicibus Apennini, AEmilia in via, ut a meridie Appenninus immineat,ab exortu, amnis Sapinaue,a Septentrione,fertilis & amoena planities; ab occasu flumen Rhenus, torrente ApOsa,per mediam urbena labente. Primum, ambitu exiguo fuit, nimirum,ut Pri

Ica ferebant secula ; qua de re scripsit Dionysius Harii carnasi eus; etenim, duabus

Omnino portis,eXuum,Ingressiamque praebebat, una,ad orientem & Rauennam conuersia, quae Rauennali Sue altera, versius occidentem, ad Mutinam, quae Stiera dicebatur. Et,quoniam ad huius aetatis rationem,arcta erat Vrbs,in portIS tantum duabus opportunitatis quantum erat satis,habebat. Deinde sub Gratiano Imperat. totidem quot priuS erant,adiectae sun t. Vna nimirum, ubi hoc tempore Crux Stra castilionis, alicta, ubi Crux Linctor una est A t,posITheodosianam calamitatem, Cum a D. Petronio instauraretur, portae nouem factae, vel ut ali j dixere, XII. ubi etiamnum turres quaedam humiles Cernuntur, vulguS Tarrisortos nuncupar. Ad extremum, hanc in formam, qua nunc est ampliorem redacta ciuitas, portas accepit XII. auctaque adeo CIt, ut annis superioribus cum metiretur, ambitu moeniorum interno pa1L millia V. in longum bina millia, dempto quadrante, inlatum amplius mille passi tempore Diui Mamoli inter,&Galerianam colligere patu erit Specem habet Oneratae nauisan longum, quam ex transiuerso,patentior, Vno capite proram,altero pinopim referens, medium turre Asinellorum celsissima, mali instar,& turre Garisenda inflexa,scalae modo obtinente,cum multis p eterea turribus funes tanquam exprimentibus.AEdifici js magnificis atque sumptuosis, cum diuinae rei tum ciuium utilitati deseruientibus niter. quorum & multitudo & splendor tantus, ut me hercle paucas Europae totius VrbeS huic comparari possEcenseam. Compertum id nuper cum hic Carolo V. Imperatori Augustalis dabazur corona. Siquide, hospitium abunde commodum tot principibus,fama Iiaeq item Pontificali Clementis , II.cum summa omnium admiratione praebitum. In re praecipua fana primum D. Petri est, Epis copi sedes,in quo Cardinales antlstitesque ac eruditi viri quamplurimi iacent, nominatim Bassianus Archidiaconus. In foro dein amplissilma D. Perroni j urbis patroni aedes, cuius alassicationi finem eundem fore,qui & mundi erit,ego censeo. Templum hinc est D. Dominici, in quo ipsius Diui offa candidi marmoris tymbo, excellenti opere Perfecto,iacent:caput Vero La um,in tholo quodam ditissimo monstratur, praetereaque una ex preciosissimis spinis da aculeata Seruatoris Christi corona, cum Biblijs ab Esdra propheta in album corium desicriptis. Hoc quoque templo stiti sunt celeberrimi iureconsulti; item Oratores praestanti fumi,graecis tae iuxta, ac latinis literis pererudiri, alijque plurimi excellentes Viri,quos omnes te. ferre,nimis longum foret. Ipso m Coenobio amplissimo, quo fere CXX. Lactas devoti habitant monachi, praeter alia, nec ignobilia opera,celebris bibliotheca est,cui nullam usq; aliam praferri, aut etiam comparari posse, reor. Positea D. Francisci aecies est nobilis, mirabili artificio constructa, ubi permulti quoque docti homines sepulti sunt. Coenobium amplius centum monachi tenent. In pulchra Eremitarum aede,Sacellum est splendidi 111mum 1 Ioatine Secundo Bentivolo aedificatum, Opus me hercle,regium. Denique, magnificum est coenobium D Saluatoris, inter Italiae totius egregia opera numerandum. Alia praeter haec templa, mora, steriaque sunt multa, utpote D. Stephani, Vbi tot sacratae reliquiae monstrantur a D. Petronio huc delata vi res admirationis plena sit, qua: grata a breuὲtatis, Una cum eleganti fano D. Ioannis Montani' in quo Canonici Regulares flacris operan ur,& Carolus Ruinus celeberrimus Iureconsilius est situs,praeteria mitto. Quodii quis ampliorem Sacrarum domuum huius urbis commemorationem requirat, abunde illi

primus historiae Bononiensis liber Leandri satisfaciet. Ex aliis nobilibus operibus, quin C uria Senatus inter praecipua totius Europae aedificia poni naCrito possit, haud dubitatur, si inodo elegantiam, di amplitudinem

spectemus, non pretium,quoniam excocto latere tota constat. Privatae item domus ornatissimae, simpluoiusissimae re permultae sunt, quas in historia Bononiens Leander describit, neque paucas omnino hic posse

mus referre. Turres Vrbs plurima S habet, in zCr caeteras illam cum Europae totius altissimis commemorandam Asinellorum. Adiacet urbs Appenini pedi, montibus nimirum ab austro imminentibus, quam partem oleae, vites, ficus,pomi,pyri,aliaeq; fructiferae arboreS Undique conuestiunt. Reliquis lateribus amoeni camiapi longe, i ateque sternuntur,triticἰ, hordei,fabae, aeterarumque frugum fertiles. Sed & linum, & canabem,&I:acis utrunq; genus,& scordium, aliaque ad humanae Vitae necessitatem opportuna, ferunt,aC praeterea perahellos arborum ordines cum vitibus haben ut cum ex campestribus, tum e collinas fundis Omnia vini gen ta legantur;videlicet,apianom, trebianum, dulce, austerum, vehemes, medium,aculum,album, heluolumq, Abundant etiam moris arboribus,quarum fronde, Vermiculi sericum generantes,Cnutriunturi Nec desunt herbida prata hoc agro, dens aeque lyluae, cum lignarione, tum venatu OPportunae,praeterea, neC fontes caliis

datum ac frigidarum aquarum medicati aliaque similia BononiensiS habet ager, unde non dissicultet vibis abundantiam opulentiamque colligere est,Ob quam merito Bononia crassa, UUlgo, nuncupatur. Magnitudo autem urbis, aedium splendor,hinc inamari potest; Anno quippe M. D. XXIX. Clemens Ponti sex cum XV.Cardinalibus eo venit,pauloque post etiam Carolus V Amp. maximo regulorum coetu comitatus, maximisq; Copijs,coronae augustalis accipiendae gratia, quo tempore principes,& Rerumpub. totius fere Christiani or his legati huc confluxere Pontifici una cum Augusto In curia Senatus, hospitium praebitum : compertaque

tum urbis amplitudo tot Cardinalibus, Principὶbus, regulis, miti Cibus alijsque mortalibus commode exce piis,

153쪽

bergij mamhrigido mansiira metaIlo, aratus extat ornamento vero peCuliari a Theodosio uiniore Bonoania decorata Is An a G.N CCCC.XXXIII.a patre subuersam restaurauit,additis generalis Academiς dilc plinarum omnium amplissimis priuilegijs,prour ex eleganti Rescripto Intelligi potest.

154쪽

VSQ A, nobilissima Italiae Re intrans Ausurem LVcAM urbem in mediterraneis ostentat,R manorum quondam Coloniam, Lucam Plinius Antoninus,Ptolemaeus, caetera Veterum scriptorum cohors appellat. Causam nominis in diuei sum auctores trahunt: aliqui ad acceptum abscuris inauratis,quae summis imposita urbis turribus splendoreSolis illustiata Valde lucebant.no ulli,cum prius Aringa diceretur. postea Lucam a duce quodam insigni denominatam,aiunt.Ca to ductor est,a Lukio Lucumoni prius Luco modiam,dein, euphoniae gratia,Lucam vocatam. Vn de adhac locus est, iuxta conditoris ipsum nomen retinens: Alij, Lucum oppidum In ora fuisse Olim ferian eiusq; colonos Lucenses hucprofectos , urbem, quam condiderant, a se Lucam GrXis se. Praeterea vero,&de nominis origine, Sc de urbis primordio, varianarrantur, quae uti propinquλfabulis,aut exigui omnino momenti, referre non putauimus operaepretium : Vnamque Catonis sententiat prae caeteris probamus,nimirum auctorem Lucie tam nominis, quam urbis, Luscium Lucumonem fuit C. Colonia

deinde Romanorum deducta, post etiam a Desiderio Longobaidorum tege aucta, murisque ex lapide quadrato cincta est Ia cet in planitie non procul AE collibus,aedi ficus perhonesta gens lauta prudens ingeniosa vi,qnae libertate sibi diu sapientissim Cconseruauit integram,etsi finitimorum bellis haud card fuerit petita. Lacam Strabo memorari hac sententia. Vrbs est ad montes Lunae incumbens, Vbi plerumque vicatim habitant: regio virorum probitate floret, magnDmque robur militare, magnam equitum multitudinem suppedita . unde Romani bellicas manus accipere solebant. Liuius etiam eius memoriam usurpat isse pe nominatim Verd cum Annibalem in L gures Sempronium eodem tempore Lucam cocessisse dicit. Frontinus T. Domitium Caluinum Lucam in Liguribus obsMisse cribitmon solum natura loci ac operibus, sed etiam valido militum praesidio muni tam.Mentionem Lucae S Agathius fecit. Blondus in historiis rraedit a Gothis possessam, mensibus senis oppugnasse Narsetem Eunuchum priusquam capere postat. A Facio Uberto in hanc sentcntiam describitur: Incedentes vidimus orbe in moaico Fui ad Guleram,ubi Pisanus Ombu reqxentem Lucam,instar nemoris Florentinum deuicit, quum oppressus est Et prato Serciochallui. Ioanno Vicecomes belli praesectus.

Iauta est tota species iucunda, Vrbs haec,qua de tibi loquor, Magi fret,m turparetur puncta Aringaseu Fredia docta creditur,uus annis iam amplius quadraginta pectus illi contraxit. IIIo tempore quod antiquum Viniatur. Vii sanctam ciuitatem, ct vultum sauctum, Sed quoniam illuminata si de

Aud. Arg. ut ad preces Adriani Priusfuit,quam allia Tuscorum PIIa, Sertius in latus se conuerterit. Tramen immutatum o Luca vocata. Sic Facius.

satis indicans postremis versibus, cum Lucam ait dictam,quod prima ciuitatum Tusciae, fidei Christianae lumen acceperit: Sir

bonem,Catonem,Liuium, Frontinum, aliosque veteres scriptores, qui Lucam tapissime nominarunt anre Christum Seruatorem natum,se non vidiisse. Luca quoque vocatur in mediterraneis a Ptolemaeo. Postquam a Nariete , ut diximuS, capta fuit,

exin Imperatorii Constantinopolis opibus collapsis , principatum eius Bonifacius occupauit, qui Beatricem Henrici Imperat. filiam habuit uxorem.&ex eaMathil dem filiam suscepit.Ea Godifredo marito superstes haeresque in amplissimum imperium,& nominatim huius urbis , successit,uti alibi erit dicendi locus. Deinde temporibus Honorij IIII Ponti sicis Rom. stium ius &potestatem ab Imperatore Caesare Rudolpho, XII. millibus aureorum nummum Lucenses redemisse, Platina in vIta Honorii quarti tradit.Postea tyrannidem nactus est Vgutio Phaseolus;quo per seditionem popularium cum Nerone filioexacto, principatum mox adeptus est Castructus Castracanus ab Ugutione carceri inclusus:vt ita uno momento limal ille pelleretur, simul hic vinculis solutus ex carcere ad principatum eveheretur. Castructum Galeatius Vicecomes, Azoque eius filias Mediol ani reguli proptersimmam viri virtutem mitifice dilexerunt.Florentinis tuta vita perquam infestus fuit, quorum copiis caesis, ipsam Blondus,D Antonius,Sabellicus,&Nicolaus Machiauellus, Florentinus in eius vita vernaculo sern one scripta prodidit. Eiectis Castructi filiis,Germanica praesidia, quae Bauarus urbi imposuerat,Lucam Gethardo Spinotae Genuensi venacia derunt: eandemque deinde Ioannes B. herniae rex Petro Rubrio commisit, Rubrius Masilino Scaligero Veronae tegulo ce ssit, is vendidit Florentinis,qui tum mensibus nouem ea potiti. Hoc tempore quoniam Pisiani plus sibi iuris ad imperium eius esse, ex Henrici Imper. concessione putabant,urbem obsedere, donec tandem est transactu. Postea cum ImperatorCarolus III n Italiam profectus legatum Lucensibus praefecisset Cardinalem quendam Gallum,is Imperatore digres ,cmitatem iuri ac potestati suae re- dominatu

beatus,stabileque ac firmum fundatumque imperium habere videretur,mutata subito, vagae volubtiaSq:culum misierabile & exemplam mortalibus insigne factus est, quo euidenter apparuit, in humanis rebus perpetua Omnino e

excello in grada s licitatis consen tunum ad Philippum Vsce com -

S praeclaros homines nominatim Lucium III Pontis .Rom.Blondus etiam Alexandrum ΙΙ. Volaterranus III diXlt at utrumque falso namijdem auctores alibi cum reliqua scriptorum cohorte, primum ex iis Mediolanensem, alteriam ae m. n. empesti; Oent. Errotis occasionem Blondo praebuisse,quod Alexander II.Lucensium Episcopus fuit,ideoque Lucemis a qui e tam dicius est, non ob originem sed praesularum. Volaterrano autem Vitium intulisse liberarrum arbatror, tertio I. numerari littera,DOD Lecte addita.Lm ensis Episcopus D Fidrianus, quem D. Gregorius Pontis .in Dialogis,Sercium cohiouisse Lucemem agrum anfestantem prodit:cuius rei adhuc sepersunt vestigia,& Facius Vbertus etiam menti oneni facit. Episcopum quoque Luca B. A mel mutabit. ut Comiti Mathildia confessionibus fuit,&cuius in D. Benedicti Podaliconis, agri MantuanIc obro diem sancti, sancta ossa deinde Mantuam,in aedem maiorem delata sita Dr. Nostra memoria Lucam ortu LObilara it Sa S h Zgninus,exo dine Praedicatorum summus Theologus,& Larine, GraecZ,Hzoraice, Caldaice, Arabicol doctissimus, v d institamenti viriu1que versio ex Hebraeo, Graecoque in Latinum,item Isagoge ad mysticos scripturae senius, Grammatica,Hebraica,G aecaque , ac alia multa litterarum monumenta,quae reliquit,abunde testantur.

157쪽

s I A.

ER V S I A primaria & mediterranea Etruscorum urbs, Ptolemaro, straboni, Plinio. Liuio, d a Clio, Ap.

plano Alexandrino , Procopio celebrata: quam Stephanus,Vnam ex duodecim Tusciae principi bos Vrbibu s nuncupat, vulgo Perugia. Primordium eius, in diuerium auctores trahunt : Quidam a Pelusio Troiano conditam, aiunt : Alii a Perseo, quae Facti Vberti videtur esse sententia. Sed Leander, diligentis Simus rerum Italicarum perscrutator: Ego hercle, non video prorius, inqurt,ubi legerint isti Perusiam, a Perusio Troiano, vel Perseo denominatam: quam obie, nisi aucto ic sali CSpioierant fideapud me carebur. Nonnulli, ut Trogus, ab Achaeis, duce Vibio, conditam, dixere, Quod etia inscriptio 1 narmoris adhuc apud portam Martia extans, probat huiusmodi: VibiaColonia.Diuerse alii,Tyrrhenos eius auctores memorat, ut Appianus Alexandrinus. Sed Marius Podianus, in Oratione, quam colam Paulo m. Pont. Ma X. cu Peru- sia accessisset, Anno a C N. M.D. XXXV .habuit,aliter ex Catone,Beroso Chaldaeo, Mysilioque Lesbio,ac aliis auctoribus Vibis initia commorat cuiu sententiam & verba recensenuis in Indice. Sed nunc Perusinae urbis situm examinemus,

qui huiusmodi est Colli insidet Appennino, forma stellari, maiore parte agri frixisti feris, Sit moenis asi urgentecollibus, vini nobilis,olei,

fictru, pomo risi aliorumq; opta morum fructuum fertilibus subter urbem, Ad Assisiam,item, adTuder versus,iuxtaTiberim, pisternu-tur iucundi, tritico, caeteroque frumeto copiosi. Natura loci urbs munita est, nobilibus aedificiis, cum priuatis ciuium, tum cultui diuino dicatis, nitens, itemque nobili,ac largo fonte qui medium urbis habet. Populus freque PS, ac animis,ingeniisque summis, nec minus ad

literas, quam arma promptus, undeviitatum Italis prouerbium: Perusini supcibi &bon soldati,&;la inelior spada dei Papa. Hinc ob in Data Perusinis magnificentia, Bariolus in L. ut vim, st. de iustitia &1ure, num. 2o hunc in modum scribit. Ite nota,quod si poteras fugere,& non rugis dico 'Quod si tu es Perusi nus,qui times verecundiam , dico, quod optime potes Vsque ad actum occisionis persistere, quia

, temporum Iuccella, agitationeS I

Ino, post uniuersale diluuium anno grauissirni auctores attribuur. Aliquot deinde annis, Mos Solis ab Armenis, Ianigenis, Gryphoniis, nouis est aedificiis auctus. Exin, crescentibus in dies aedificiis,post Gryphoniorum aduentum, PelasgΤ, aliaeque graecanici nominis gentes, in Italiam tradaciae, auxerunt Perusiam, eamque inter prima Hetruriae capita XII. constituerunt.Liuius Perusiam lapissime memorat,nominatim, ubi Caesarem scribit, cum emet annorum XXIIII. obsessium in oppido Perusia L Antonium, conatumque aliquoties erumpere,& repulsium, fame ad deditionem compulisse,ip qae δί omnibus suis militibus ignouisse,sed Perusiam dirutam. Scribit hoc quoque Florus in Perusino bello: Item Appianus Alexandrinus lib. s. qui addit, cum diripere Vrbem Caesari in animo esset, tamen victum Perusinorum precibus ignouisse; Cestium vero quendam cognomine Macedonicum, caeteris in lentiorem,ardes stras iniecto 1g-De, cremauisse,ium, ventorum subita exorta vi,flamm1se uagantibus, urbem deflagrasse totam, praeter Vulcani templum. Posthanc vero cladem breui Vrbem moenibus ac portis, quae nunc extant, Caesar instaurauit, communiuitque; ac Perusiam, Augustiam appellari voluit,vi literae cubitales incisis portis ostendunt. Posterioribus sarculis in fide Caesarum constanter haesit usque ad Totilam Gothorum Regem, qui annis septem obsessarn,inopia rerum omnium conflictatam, tandem cepit, diripuit , incendi t,Vastauito ire magna Oppidanorum caede 'crudeliter etiam necato Herculano,urbis Episcopo, qui Germanus erat, cuius martyrium S. Gregorius in dialogis,libro 3. cap. Ι3. describit.Ita tum in potestate Gothorum mansit,usq; dam a Narsere,Ιmperatoris Iustiniani Duce, strenuo viro ad Calium To-tila victo, Perusia recuperata est. Post Narsetis obitum Longobardi in Italiam profecti,eam occupauere, ansitque deinde sub imperio Longobardorum usque ad Desiderium,Regem ultimum,quem Carolus magnus deuicit; quo tempore, Perusini Imperio Romano restituti. Deinde, cum Ludovicus Pius, Caroli filius Hetruriam diuisit, Pontifici Romano Perusia cum aliis aliquot Tulcrae oppidis, cessit, cuius in ditione ad hunc usq; diem feliciter manet. Quanquam aliquando,externa vi distracta, & ciuium inter se variis factionibus sa pe conturbata fuerit,ad Pontificis tamen ditionem semper redij t. Ac post remo quidem,post saeuissimas seditiones domesticas sub Paulo eius nominis Pontifice III. qui Perusiam venit,& magnis honoribus, pompaq; exceptus est:Vti Marius Podianus, opusculo hac de re edito,pereleganter exponit. Exin urbs,in potestate Pontificis tranquille fuit, usq; ad M. D.XXXIX. post C. N.annum quo, ob impositu vectigal salarium a Pontificis auctoritate de civit. Hinc utrinq; magnis belli motibus excitatis,externa plane auxilia desperans urgenticum damno, in potestatem Pontificis rediit. Ab eo tum datus praefectus est, Bernardinus Casalensis, Casalensium Episcopus, qin arcis initia posuit, cuius praesidio ciuitas in officio, fideque de caetero contineri poster. Ea arx, nunc pessisteta,propugnaculis, murrs, aggeribus & machinis aereis valde munita,praesidioque firma,obedientiae unitatis, pacisque conservatrix existit. Porro, non tam larga Liberi Cereritque dona, non tam praeclara aedificia, non tam fons ille limpidus atque perennis, quam uniuersale Gymnatium, incredibili eruditi simorum virorum turba,illustre, Perusina hanc patriam exornat. Quod anno post C. N. M. CC. C. florere coepit,ii lden: prurilegus ornatum , quae in L. unica C. de Untur, Ut ad eam legem Bartholus pprofessioribus, qui in urbe Constant.docent, meruericomit. Constantinopolitanae Aprobat; ubi &alia celeberrimi istius Gymnasij priuilegia recenset, Hic Balcius ius i

iuile

protesius est tanta magnificentia,ac gloria, Visum mus Iaris Commentator,&terrestre quoddam numen vocaretur. Ac ut id Gymnesium non docendo tantiam sed &scribendo, quam celeberrimum redderet, eiu S denique nomen ad exteras quoque nationes transmitteret, librii de Repressidiis ibidem conscripsit. Postremo legatione pro ea functus,apud Carolum Imperatorem, prima priuilegia impetrauit,ut fatetur a d Constitutionem,ad reprimendum. Iuris studia, in hoc Gy mnasio,prae caeteris facultatibus, praecipue florent. Videre quippe est ibi uno eodemque tempore, septuaginra Iuris Doctores, quorum quinque&Viginti ius continuo docent. Et fit, ut eadem hora, quatuor diuersi ordinarit,ut vocant,

fiteantur,& lectionibus finitis, de su

mussim examinent, cum maximo studi sumptibus, ele antissima sunt fundata Collegia,in quibus annuo censu vitae subsidia studiosis suppeditatur. Est coli egrum Vetus & Nouum vulgo, Sanientia vetus & Sapientia noua. Quarum illa,S.Gregorio Lacra, Episcopo loci, Ut Prouisori. Haec priori Canonico Ca-

thedralis Perifundatione Iin Qit' 'S Gro orii non inertii b pienti Nouae meminit Eneas de Falco amque amplissimum Collegium nuncupat. In additionibus ad Abba m Panormitanum in C. E cclesia vestra. Ιl. secundo in Verbo Sanior. Vbi fatetur,e1usdem Saprent1ae siem; ste alumnum Est& al ud B., thci', num Collegiam, recenti fundartione, ab eiuSappellatione. Doci Ore aliquot studiosorum commoditati institutum.Sed illius GYmtia si, magnificentia, paucis exoticari nori Potest : quemadmodum nec breta I narratione Perulina ingenia quίr non modo patriam sed Is tam omnem ilhistrarunt. Praelectionibu Smodo,&frequentassim Oauditorio m clares Ir Ioannes Pausias Lancel: tu auctor institutii, num Iut is Canonici: Item Ranaidus Rodulphi: M. A n tonius Euge niuS, qui ultra X , XIV. annos Ius Cano .icunt aris

Civile professi sunt Peculiare de hac urbe praeter Leandri in sua Italica Topographia , edidit opusculum Marius Poctianus orator iti signis, quo singulare ingeni eruditionisque ornamentum, posteritati exhibuit.

158쪽

PERUSIA GRATUM SIS IN MUS CIA DOMICILIUM

160쪽

Rbinum,Piceni urbs alto in monte inter Albin siue Sapim & Foliam amnes,cuius inco-aS,Punius in sexta regione Vrbinates,cognomento Metaurenses, vocat. A Strabone nocommemorantur, uti nec a Ptolomaeo, nisi forte Suasse nomine, quam is inter Senones,p ΟPe I is aurum in colle designauit. Vrbini mentionem facit Tacitus, in belli Vitellioru Cr Ptione. Procopius ait, deditione captum a Belis arto Iustimani Imper.diace,CU Post iky' nam obsidionem fons urbis exarui Tet,quod prodigii loco habitum ut Blondus Sabellicusque tradunt. Diu Comitum Montis relicii ditionis fuit, quibus Guido circa BD-njtacium VIII POntinc. Max rebus in Italia pro Imperatore Aug. praeclare gestis incly

ius,imperium eiuS Occupauit primus,quanquam multo ante tempore, maiores eius,pΟ-

tentes etia in ea fuissent,ut ite olim Imperante Friderico AEnobarbio, Oddus Antoninus, cui su CcesbereGalearluS,Guidanninus alter,Federicus & Nulphus Caeterum, sub Sixto eius nominis IIII. PonsiliCC, ex Comitatu ad D tacalem dignitatem Vrbinum euehitur,ob praeclaras Frederici dotes eximiasque Virtutes. Eraxenim Vir PTU GCD ,facundi S,litteratus,&ingeniorum amator, bello felix, pace carus, apud Italiae PrincipeS honoratus, at uis dilectus. VrOInum siplandidis aeditatis exornauit, praecipueque sumptuosa illa domo , cum bibliotheca magni Πcentimma, qUa ingenti multitudine voluminu optimorum repleuerat auro,argento,ac serico mirifice D'Pertorum,ornatorumque, quae post illa B Orgiana dominatione,passim, opere tam insigni prorsus conturbato,dis

per 'unt PO ro, Urbs est Vrbinum lautissima, splendideque satis aedificata, bono ac foecundo agro, generosi quo

meque Rome in basilica ponimcia iuxta S. Petri visuntur.Iuuenis obi jt xxxv11.annos natus. Quod si peruenisset ad aetate plane maturam, ac magis magisque heroico illi in arte Michaelis Angeli,stylo,uti faciebat, se assuefecisset, hil eo fuisset eminentius. Manum habuit longe elegantissimam. De quo tacere praestat,quam non ea, qua decet, reuerentia, loqui. Sed, si vis plenum de Raphaela iudicium,& omnium sententia, aequissimum,vide longe pulcherrimos illos libros Georgi, Vasarii Aretini,pictoris,& architecti,de vitis pictorurn,sculptorum,& architectorum Italorum. Qui libri,Italica lingua sunt scripti;Sed Raphael ille, nunquam fatis laudari potest. Ia nostro etiasseculo singulare artis pictoriae ornamentum haec patria edidit,Frederi cum Barocium, excellentimimum sane tam penecitu, quam styli ductorem,ut dc inuentorem, dc factorem, magno nominis elogio,non tantum Opera, qUae iapublica sunt, ipsum praedicent, Sed& Gualterus Florentinus exquisito libro hoc ipsum accurate demonstret, que de Brocii, Michaelis Angeli, Raphaelis Urbinatis laudibus, Italico idiomate conscripsit. In quo,& de coloribUS Iis que omnibus quae ad Cculpturam, pictusamque eXornandam pertinent, multa eleganter pertractat.Vrbinas etiam fui*Seraphinus Consistorii Aduocatus,quem Blondus, hominem prudentem ac doctum nominatri

Vimo Brutiorum, Pelignae regionis oppidum, Solimum primo dictum fuisse, ex Silii li. nono

constat. Hodie Sulmona est, ut scribit Learider,patria lepidissimi poetae Nasonis,ut ipse testatur. Sulmo mihi patria est,gelidis uberrimus undis, Milli a qui novies distat ab urbe decem. Sulmonem quo Que Srabo Vocat,iteque Cato ac Ptolemaeus. Plinius Sulmonensus retulit appellationis originem a Solymo esse ex Phygria, testis ipὰ est Ouid1us lib. . Fastoru his Versibus. Huius erat Solymus Phrygia comes unus ab Ida, A quo Sulmonis moenia nomen habent. Sulmonis gelidi patriae Germanice nostrae,Me miserum Schytico quam procul illa solo est. Ide probat Silius de bello Punico secundo agens,liis verbis: Huic domus. dc gemini fuerant Sulmone relicti Matris in uberibus nati, Mancinus S: unaNomme Rhetaeo Solymus nam Dardana origo,Et ΡΛrygio genus a proauo, qui sceptra secutus Eneae claram muris fundauerat urbem, Ex sese dictam Solymon, celebrata colonis Mox Italis paulatim attrito

nomine Sul ino.

Urbs est Sulmo in primis pulchritudine,Dequentia populi,& aquarum abundantia nobilis,Vndique rivuli purissimarum aquarum perpetui , cum mirifica spectantium audientiu que voluptate susurris iucundissimis admurmurani,haustu quoque pergrati Mentionem eius persaepe facit Liuius, nominatim vero, cum Annibalem ad Romam frustra copiis adductis,inde magnis itineribus mouime scribit,& per Campaniam in Samnium , inque Pelignos profectum,& per Sulmonem in Marrucinos, postea per Albanum agrum m Marsos, demum Amiternu,&ad vicum Forulum peruenime. Duo fianz In agro Sulmonensi oppida. Uectoranum δοῦ valli S obscura, quorum utrumque amnem emittit peculiari alueo ferme ad Sulmonem utique accedentem ubi tum alter alteri imi mersus, unico flumine extra Vrberia per extensissimam Planiciem, milliaque pass. sena latam, cursu ferme millium x H. absoluto,sontibusque & aqvulis quibusdani prope Populum haud mediocriter adaucti, tandem in Aternum se exornerant. Sulmonensium Antis CS,Valuens1S dicitur,quod,ut Rassanus ait, ager Sulmonis cum parte qUOque vicinorum Valuanus seu Vesua nominetur, qua una voCe plura hoc situ sin tima loca Comprehenduntur. Ea de re Blondus scribit,iam prideat annis ferme DCCC amissis Pelignorum nomine, agrum hunc Vesciensem appellari coeptum, ideoque Romanam Ecclesiam, Ita Sulmonensem Episcopum vocare. Causam vero vocabuli nullam addit, quam Rassianus in hanc sentenriam commemorat. Tractus omni S Pectorano, quod supra Sulmonem est, itemque Valle obsicura, Campo quinque militum,coenobio S. Spiritus, quod a Sulmone millibus tribus distat. vhi vitam solitariam S. Petrus Moronensis, post a CaelestinUS V. Pontis appellatus, egit, nobili irem oppido Populo ad Sulmonem usque,ac item monsibUS duobus editissimis, Apennino Matellaque circumscriptus, Sc ita 1ua1s 1llorum altissimis consieptus, ut aditum omnino, nisi perpaucas ac dissiciles arctasque fauces habeat, Valua propterea dictus, quod per paucissimas tanzum angustias adicum praebeat , tanquam per Ostia quae Latinis etiam Valuae dicuntur: ideoque deperdiro nomine Pelignorum, Mer hic Valua,ex conditione situque suo, vocatur. 12