장음표시 사용
11쪽
CAP. I. De sorma Rei publicae eligenda . pas.. CR P. II. De cura imperantis circa numerum civium
CAP. Ill. De cura impera m in cista virtutes intelIe si . . p/g-- CAP. IV. De cura imperantis circa virtutes morabes , re cui tum divinum pag. Ud CAP. V. De cura imperantis circa honestatem extem
CAP. V . De tura imperantis Circa reIigionem pag. 2 - , CAP. y I. Re cura imperantis circa justitiam pag. 2O' CAP. IIII. De cura imperantis circa injurias pag. Σχ CAP. IX. De cura imperantis circa vitae necessitatem
P. X. De citra imperantis circa morbos. Praesertim contagiosos 'ag. δὲ 3 CAP. XI. De cura imperantis. circa vital iucunditatem pag. et I P. XII. De cura imperantis circa honores pag. 2IG
De administranda Republica. ' . P. I. De summa potestatis , & potentiae collatione
CAP. II. De regimine in gra re
CAP. III. De iustitiae administratione' pag. 22I CAP. IV. m. salute subditorum ubivis locorum s movenda p/s. 124 CAUA V. De opibus Civiumconservandis, augendisque g. 22 . CAP. VI. De Consiliariis ip g. 22 . in VII. De Oneribus publici&pag. 23O MUL VIII. L e tuenda Republica adverius insuItushiniola
12쪽
Hilosophia practica est scientia a se chiva practica dirigendi actiones li
. a. Affectiva dicitur , quatenus movet voluntatem ad appetendum vel aversandum. s. 3. Practica vocatur, quatenus facultatem locom tivam determinat ad actus externos exequendos vel
f. a. Philosophia practica universalis est , quae tradit actionum liberarum determinandarum regulas generalissimas. is. s. Principia adeo eius communia sunt omnibus philosophiae practaeae partibus specialibus.1. 6. Haec porro disciplina continet artificia inve niendi veritates morales atque politicas. . Unde utilitas imus in senis elucet. l. 8. Et hujus utilitatis gratia condidit eam Philo sophus, ac jam anno I os. methodo mathematica conis scriptam in lucem publicam protulit, primum speciamen academicum editurus. m. II.
13쪽
- C A P. I. De intonum humanarum differentia . F. s. ἀ Ctiones hominum Euplices sunto Aliae per es.sentiam, & naturam mentis determinantur, aliarum determinatio in nostra potestate posita est. Illae dicuntur actiones naturaias, hae autem liberae. g. ro. Aetiones liberae itidem duplices sunt. Aliae enim tendunt ad mentis, corporis statusque nostri externi persectionem; aliae autem ad mentis , eorporis, stat usque externi impersectionem . b. tr. Quicquid nos statumque nostrum perficit bonum est: quod nos ac statum nostrum impersectiorem reddit, maIum diebOLI Actiones igitur liberae vel bonae sunt vel malae g. Io. g. I 2. Quoniam vero actione sic veI aliter determinata, persectio vel imperfectio mentis, eorporis atqucti status nostri externi necessario sequitur; ideo a stiones aliae per se sunt bonae, aliae per se malae. Atque in eo consistit intrinseca actionum liberarum moralitas , sive earundem intrinsecae bonestas atque turpitudo. L. Quoniam appetitus eum sensitivus, tum rationalis in bonum sertur, aversatio autem a malo a horret 38. PDcbol. : actiones per se bonae sunt appetibiles; per se malae aversabiles. s. Iq. Et quoniam nil appetimus nisi sub ratione 5 ni , nec quicquam aversamur nisi sub ratione mali L. I o. 2 schol et ideo actiones per se honestas non possumus non appetere , per se turpes non possumus non aversari J. II. , ubi eas distincte cognoscimus f. Lot. . Cur Vero non semper exequamur, quas bonaS videmus & probamus, infra docebimus. g. I s. De actionum igitur intrin1era moralitate iudicaturus attendere debet ad ea, quae ex actione sua neces-
14쪽
Drio consequuntur. Si enim sequatur mentis, corpoaris atque status externi persectio , erit intrinsece bona asin vero impersectio, mala I. I 20. g. I 6. Actiones naturales suis gaudent rationibus finalibus, per quas determinantur Io. ImoL , V. gr. ventriculus digerit cibum, qui a corpus nutri mento eget, ut restituatur , quod transpiratione abiit Io.Phys); hac vero restitutione opus est, ut corpus conservetur. Quod si igitur actiones liberae per easdem rationes generales determinantur, v. gr. ut in assu mendo cibo ac potu corporis conservandi habeatur ratio; inter actiones, liberas ct naturales datur consensus, adeoque actiones tendunt at hominis perfectionem . II. Eodem modo patet, actiones omnes liberas inter se consentire debere, siquidem ad persectionem hominis tendunt.
De obligatione, ἐθη Iege natura si . s. i8. 'Bligatis in genere dicit connexionem motivi
cum actione, v. gr. magistratus obligat rosebus alienis inhiantes ad omittendum furtum, constituta hujus criminis poena. Cum igitur poena sit furti consequens , idque hypothetice necessarium 6.so. Ontot) ; a quo homo abhorret I. I 39. 'bcbol. r. in motivorum numero locum habet Ia i. ebol. . Magistratus adeo motivum quoddam connectit cum actione, dum rebus alienis inhiantes ad furtum omittendum obligat. f. 19. Cum in ipsa hominum rerumque natura contineantur rationes, ob Mnas actiones per se honestae appetibiles, p r se autem turpes aversabiles sunt f. I a. 130 . ipsa hominum serumque natura motiva connexa sunt F. rq i. PDc-d, ut adeo ipsa hominis rerumque natura constituta sit aliqua obligatio, quam obligatio
nem naturalem appellamus. g. ao. Unde elucet, per ipsam rerum naturam nos
obligari ad actiones per se honestas committendas, per A a set
15쪽
se vero turpes omittendas o. I9. ; hoe est, ad committendas eas, quae ad persectionena nostram tendunt, omittendas vero eas, quae ad imperfectionem vergunt 1.12Ι60. F. eti. Rationes ex ipsa hominis rerumque natura petitas in dubium vocare nequit, qui vel Deum dari praefracte negat, vel Autoris Universi seu veri Dei ignorantia laborat, attributa ejus distini se non agnoscens. Unde sequitur in ipsa hypothesi impossibili athei. adeoque multo magis in hypothesi ejus, qui non nihconfusam quandam Nurninis supremi notionem habet, adhuc subsistere obligati mem naturalem f.i'. . Dico hypothesin illam impossibilem , propterea quod nulla
daretur natura rerum, si Deus esset nullus i. s.
f. aa. Obligatione itaque naturali in ruborem dantur athei, in hypothesi sua impossibili omnem vivendi licentiam sibi fingentes, cum inde redarguantur, quod ipsam hominis naturam exuere debeant, si istiusmodi licentiae locum esse velint, quae ex ipsorum hypothesi impia minime sequitur. i. 23. Lex est regula, juxta quam actiones liberas
s. aa Regula igitur ista, qua praecipitur actiones ad
perfectionem nostram tendentes esse committendas , vero ad imperfectionem tendunt, esse omittendas, est lex ipsa rerum natura constituta f. ao. 23. , ideo
g. 2 . Lex naturae nos obligat ad actiones per seshonestas committendas, per se turpes omittendas f. a dio. ; sed actiones per se honestae atque turpes , tanquam necessario tales S.Ia. , immutabiles sunt g.28. Ontol. : Lex adeo naturae ιmmutabitis est, consequenter & aeterna β 29. Ontol. . s. 26. Et quoniam eadem omnium actionum cum liberarum tum naturalium consensum urget aq. I 6. ; omnes quoque actiones liberae, qualescunque tandem
snt, per eam determinari possint. Ideo etiam adα Data dicitur. s. a7. Toto igitur aberrant caelo, qui exinde, quod
16쪽
practicae universalis . shomo actiones suas ad sui periectionem dirigere te
neatur, inserunt, eum non nisi proprium commodum sectari debere. Patebit enim deinceps, directionem actionum ad sui persectionem subsistere non posse, misi una gloria Dei illustretur, & aliorum hominum per
fectio perinde ac nostra promoveatur. g. 23. Qui per rationes ab ipsa rerum natura derivatas actiones suas determinat: is earundem cum natura rerum nexum perspicit S. S.CO OV ; atque adeo leκ naturae S.Iq. I 6. per rationem innotescit f. 88. ν-τθοId, ut actionum liberarum determinatio cum earum dem juxta legem naturae compositione eadem sit. g. 29. Quoniam leX naturae actiones hominis per rationes ab ejus natura derivatas determinat S. 24. I 6. ; illa determinatio naturae humanae convenire dicitur . Unde omnino assirmari potest, actionum humanarum cum natura hominis convenientiam esse legis natura
De Deo auctore legis naturalis. s. 3o. rerum omnium ipsiusque hominis na-I I turam libere constituit Theol. nat. dc
72. Co ol. . Cum adeo naturae auctor sit:
obligationis quoque naturalis f. 19 ), atque adeo ipsius etiam legis naturalis auctor est g. et . . f. II. itaque Obligatio naturalis, divina obligatio:& leκ naturalis, lex divina. Nimirum obligatis divina dicitur, quae Deum habet auctorem s. I 8.); dc: Ax di vina, si obligationis auctor Deus fuerit I. 23. S. 32. Cum Deus mundum hunc produxerit persecti nis suae manifestandae gratia g.37. Theonnat. & fini huic
suo convenienter 9.a I. Theol. nat.) , sibimetipsi contrariari nescius 6.32. Tyeol. nat. : non potest non velle , ut homo ita determinet actiones suas liberas, quo naturalibus consentiant; consequenter ut eas committat, quae ad sui persectionem tendunt, omittat vero, quae
17쪽
naturae suae conveniunt; fugiat; quae eidem repugnane cf.29. . Vult igitur Deus, ut homo actiones suas ad legem naturae componat ε . . . s. 33. Qiu igitur secundum legem naturae adeoque
secundum rationem s. 23. , atque naturae suae convenienter f. 29J Vivit; is vitam suam ad voluntatem
F. 34. Omnia subsunt decreto f.s I. Theonnat. , de directione Numinis 3.7 . Theonnat.): quamobrem nec fata hominum , sive prospera , sive adversa, independentia a Dei decreto & directione dici possitnt. Testatur
autem experientia , non modo eadem saepissime ita acti nibiis humanis respondere, ut bonas prospera , malas adversa sequantur; verum etiam ut homini praebeant motiva bonarum patrandarum, malarum vero omittendarum, qualibus maximeοῦ opus habet. Deus itanue m liba ista cum actionibus humanis connectens, homines ad eas omittendas Vel committendas Obligat s. i8. . Datur itaque praeter obligationem naturalem a Deo constitutam adhuc alia, quam ad differentiam a naturali indicandam obtiationem divinam appellamus. g. Enim vero omnia hominum sata sive prospera fuerint sive adversa, posse motivorum vicem subire, haud aegre admittet, ad sequentia animum attendens Fata prospera si comitantur actiones malas, quibus tanquam causae f. 94. Ontold tribui nequeunt, effectus bonitatis divinae agnoscuntur 1.33. Theol. Naid , id quod
motivum esse potest , ut vitam ad voluntatem Numinis, cohsequenter ad legem naturalem componamus ,.33. . Cum homines saepe in altum tollantur, ut lapsu graviore ruant; sortuna prospera actionum malarum comes motivum erit, ne rebus secundis nimium tribuens elato sis animo. Quatenus fata adversa ad prospera viam sternunt, motivum fiduciae erga Deum prae-hent. Accedit, quod eadem sint motiva ad actiones malas fugiendas , quas alias patrare nulli dubitaremus. Quod si ergo scruteris in dato quolibet casu obvio, qu modo fata sive prospera sue adversa actionum liberarum motiva esse queant, 'singularem illam obligati
nem divinam naturali contradistinctam suspicies. s. 3
18쪽
g. 36. Actio legi conformis dicitur mora, er bona et regi difformis i malae ut adeo actiomuncum lege conformitas sit sonitas moralis, difformitas rariaritudo moralis-6.37. Deus quatenus hominem obligat ad actiones naturae humanae convenientes, dicitur Quama obrem cum non modo 'obligationis naturalis auctor sit verum etiam alia adhuc ratione hominem ota liget 0. . '; Deus omnino legislatorem agi C. F. 38. Christus nos docuit, moti va a futuro post hane vitam statu esse desumenda: unde multo magis apparet Deum esse legislatorem . Enimvero quae divinitus revelata sunt, ignorat ratio , etsi eadem eidem non repugnent, quin potius consentanea agnoscantur, quam
primum intelliguntur θ.27 .urchol.).C A P. IV De poenis, θ' praemiis.
s. Hoena dicitur malum, quod cum actione conis
i nectit legislator tanquam motivum eam
omittendi vel committendi. 8. o. Traemium contra dicitur bonum , quod eum actione cqnnectit legislator tanquam motivum eam committendi vel omittendi. γε. 4 I. Poenarum itaque ae praemiorum constitutione introducitur obligatio .siala. Cum Deus obligationis naturalis auctor si 1.3od. matuhalis autem obligatio iis nitatur, quae actionem per se honestam vel turpem necessario consequuntur g. I a. I9. i necessarii actionum nostrarum effectus in poenarum praemiorum numero recte habentur 6.3'.HO. . is. 43. Similiter cum Deus fata hominum esse velit actionum committendarum vel omittendarum motiva, sive prospera fuerint, sue adversa 6.3 δ; nihilobstat. quo minus eadem in poenarum', di Praemiorum num in habeantur, etsi causas sua; habeant Maturales. g. q. Malum cum actione inhcessario connexum diis Qitur poena nataralis a quod vero connectitur cum a-
19쪽
ctione. libera ex legislatoris voluntate , dicitur parea postiva. 6. s. Similiter bonum cum actione necessario cono
nexum vocatur praemium naturale ; quod vero connetaehitur clam actione libera ex legislatoris voluntate, dicitur praemium positivum .
s. o. Actiones igitur per se turpes singulae suas habent poenas natura ira 6-3 qq. . . q7. Similiter actiones per se honestae singulae sua habent praemia naturalia d. qa.q . , sua itidem positiva divina εμ3H6. .
b. 8. Qui Deum vel esse negat, vel ignorat: is non agnoicit, eum esse obligationis naturaIis auctorem s.so. , consequenter nec Deum legislatorem F.37. , nec poenas naturales, neque praemia naturalia f. M.q δ, multo minus poenas positivas & praemia positiva f. cit.) agnois scit, etsi ipsum non lateant, quaenam sive necessariosve contingenter hominum actiones consequantur.
De virtute , em visio. s. Α'. Irtus est habitus actiones suas legi natu-V rali consormiter dirigendi . . s. o. virtute itaque praeditus actiones suas dirigit ad perfinionem sui g. 42. , ad que curae cordique habet, ut inter omnes actiones liberas, tum Minter liberas atque naturales detur consensus S.I6.I7. . . s. I. Lex naturalis nititur obligatione naturali f.a .); obligatio autem naturalis absolvitur motivis ab intrinseca honestate, di turpitudine petitis f. I9. : quamobrem virtute praeditus actiones legi naturali consormes committit ob earundem bonitatem , eidem difformes omittit, ob earum malitiam intrinsecam. s. a. Nimirum quia actiones legi conformes ad persectionem sui tendere agnoscit .aq.J, inde voluptatem percipit 0.θλ .PIlib. . atque adeo ipso sensuum judicio bo Nas reputat S.IO3. I Dcbo; consequenter conspirante a P-
20쪽
. practisve ani misis suppetit s. Is. bοί. , atque adeo libere & lubenter agit fas T. Ichol. , quod legi consor me est. 6. 13. Qui habitu pollet edendi actioiles legi eonsoriames, in eo voluptas praedominari debet, quam existis actionibus percipit, cum habitas ,sit agendi promptitudo. Homo itaque virtute praeditus cum gaudio peragit, quod est legi naturali consorme Fia .P lii Pract. unim dc s. II3. Pischol.). f. q. Ceterum cum libere &lubentissime agat, quod est virtutis l. a. : non opus habet poenis, ut adactiones legi consormes adducatur. 6. 4. Nec virtute praeditus est', qui edit actionem leginaturali extrinsece conQrmem metu poenae, vel etiam spe praemii positivi: cum desit intrinseca conformitas, quam perinde atque externam urget lex naturalis g. 16.17.2 . , propterea quod desit mentis judicium, desit in de elicitus appetitus rationalis, & repugnante appetitu proprio coacte agimus, eodem praevalente , quamprimum poenae excussimus metum.
S. 6. Vitium est habitus actiones suas ratione conistraria dirigendi, quam lege naturali praescribitur. 6. 7. Homo itaque vitiosus actiones suas dirigit ad imperfectionem sui f. 2q. ), adeoque non curat inter omnes actiones' liberas, multo milius inter liberas, &Naturales consensum g. 16. IIJ, ut adeo ipsius actiones
s. s. Quoniam nemo appetit malum nisi sub ratione boni, nec aversetur bonum , nisi sub ratione mali f. I o. Poel δ: homo, vitio deditus aut ignorat honestatem turpitudinem actionum intrinsecam , ob quas appetibiles & aversabiles sunt s. Ia.), aut sensu in stans judicio ex actione mala voluptatem majorem , quam ex bona, vel ex bona taedium prorsus percipit 3. Io3. THobol. . f. 39. Quamobrem cum vitio deditus lubenter non agat, quod legi consorine e vel metu poenae vel spe
praemii fcli.) adducendus ad actiones legi consormes, dc ab actionibus legi difformibus abducendus. S. 6o. Ex actione itaque honesta eum voluptatem munime percipiat, aut saltem minorem, quam eX turpi ,. 2.