Systema pestis physicum, elaboratum à r.p. Joanne Saguens, ordinis Minimorum, & his diebus iterum provinciali Tolosano. ... Accessit Appendix ad elucidationem systematis

261쪽

quanto magis ut per narium sauciumque meatus una cum illo utu

libet inspirentur. Iamque ab istis vermibus quibuscunque visibilibus , ad alios qualescumque invisibiles

transeo , & aio , quod cum pro utrisque notio rependi communis sit, scatere aer aeque parum potest istis, ac illis. Atque ut hoc totum clarius fiat , quid est repere ρ hoc ipsum est, quod dicitur de animalibus , quae ventre gradiuntuε, ob id , quod pedibus careant , aut si utiquen in omnino carent , habent ita breves, ita parum Motabiles, ut perinde ac si non haberent , Ventre progredi videantur , & perinde reptilia

vocitentur. Sic autem ventre, aut

veluti ventre progredi , est non aliter progredi , quam adhaerescendo successive partibus corporis, supra quod fieri talem motum progressivum supponitur. Hinc , ut aiebam , facile concipimuinermes visibiles posse sic profunditatem aliquam de planitiεm terrae percurrere, quin ad summitates plantarum, arborum,. domorum

262쪽

Ad si ema de Insectis , sec. a IHomorum surgere , uti generatim conscendere ad altitudinem omisnium corporum super terram extantium ; sed sic progredi vermes illos visibiles posse per aerem , quis, nisi temere , affrinaret Ac proinde quis, nisi temeri:, alfirmaret posse aerem scatere ad qualemcunque altitudinem vermibus illis visibilibus.

Iam vero ad rem meam sic argu- V.

mentor. Ratio quae probat aerem is m asstria

scatere non posse vermibus visibili- se, bus , aequε probat illum scatere non ς visibili- posse invisibilibus . quare enim aer . scatere non potest illis, nisi quia reptare illa per aerem non possunt e Sed invisibilia non potius reptare per illum possunt : nam notio reptandi est pariter pro utrisque notio adhaerescendi successivε partibus corporis , quod motuni animalis reptantis progressivum sustineat. Ad hunc autem motum sustinendum,

si quid solidum est , aptum est 3 si

quid autem quidum est , ineptum est : cumque nihil sit fluidius aere , clarum est nullos cujuscunque parvi-

263쪽

a et Appendixtatis atque invisibilitatis vermes reptare per illum posse. Hoc ipsum postea redditur clarius, quando consideratur partes aeris, ut fusdem invisibilitatis sunt cum vermibus , de quibus sermo est, ita paris parvitatis esse,& aliunde continuitatem nullam habere et qua continuitate, subjecti, videlicet in quo repitur , nihil reptili omni magis necesse est , iit possit repere. Hoc pacto non posset vermis ullus plura separata virgulta unius arboris rependo percurrere , nisi e summitate unius re-- deundo ad truncum , unde postea

in aliud conscenderet 3 & sic de

caeteris.

v r. Accedit ad hoc ipsum cum omni. 2. En claritate suadendum haec alia consi-zye uderatio,nelnpequbd reptili & corpo-

vernub . ri, cujus in superficie repitur, convenit, si transfertur corpus,eodem motu

transfertur reptile. Hinc si vermiculi pestiferi, de quibus sermo est , dato& non concesta, serperent per aerem, quid accideret , nisi quod simul cum aere in omnem partem

264쪽

Ad Systema de Infectis, o c. 2 3

necessario transferrentur , & adaequalem distantiam una pervenirent. Itaque Pestis, propter frequentes &alternantes ventos, proveheretur intra paucissimos dies ad Regiones multas , quantumvis dissitas: quod contra experientiam est 3 atque ita probat Pestena consistere non posse in rebus ullis, quarum motus unus vsit cum motu aeris. Neque ratio

haec omissa est , ubi mihi probandum fuit consistere Pestem non posse in moleculis ullis qualitercunque intus venenatis & extiis asperis 3 vel certε ob id unum , quod communem cum aere motum haberent, &sic velocissim h cum aere irent, &ad quamcunque distantiam Pestem in circuitu deserrent: quod planis falsum est. Caeterlim illi omnes Authores , quotquot illi suerint, qui crediderint grassante Peste vermiculis , scilicet pestiferis, scatere

aerem , illos moveri motu aeris supposuerunt et alias enim asserere non potuissent illos inspirari

cum aere,

265쪽

qe Appendix , EX quibus Omnibus serio attentis, αα apparet nihil excogitari fabulosus

in ilia hypo potuisse Opinione ista de vermiculis . l' pestiferis implentibus aerem , & inficientibus illuna, & cum illo inspiratis ad perniciem hominis. Cur non potius excogitare pulices pestiferos, qui ad altitudinem convenientem saltantes incessanter per aerem, invaderent simul cum isto pulmones hominis Z Condonabilior fuisset haec fictio : iri siquidem per aerem saltuatina potest , sed reptatim non potest. Hinc inducere vermes per a C rem reptantes, pro explicanda hominum pestilentia , est arquε riden

dum , ac si quis pro pestilentiae

quadam talparum explicanda, recurreret ad pisces pestiferos natantes . per earum cavernas 3 vel pro expli- . canda pestilentia piscium, conpenderet volucres aliquas pestiferas invisibiles esse, quae volarent per aquam. I inc adhuc tandem notum esse Omnibus velim me nunquam ad intentum explicandae physicum in modum Pestis humanae Massiliensis ,

266쪽

Ad S sema de Insectis , o c. 2M

quae occasionem dedit conscriptioni presentis Systematis, fuisse in opinione , in qua me fuisse ferunt de talibus vermibus peltiferis , quibus aer scateat , & spiretur cum illis ad stragem &necem nostram. Pergit Clarissimus Doctor , & V . ait : Si ita es, jam pridem natam Yb '' a vi

,πρ be sim sua Iotita solertia reno Ο doo''mat Vir Amssmus , haud dubιe pomesmin- novis argumentis se noma dis iisa με illustrat : hanc enim hypothesim proponit ut veram , aut altem ut vero item R. P. Uircherus Eadem sententia tribuitur Petro a C o Ac tum afferuntur

ibidem alii quidam Doctores Medici satis in hanc hypothesim inclinantes. Sed si ita non est, ut revera non est , testante id tota Systematis mei serie, ubi ne verbum ouidem legitur de praedictis vermiculis

quid illud est , quod circa jam pridem natam hypothesin illam volue rim renovare, aut illustrare t Fateor ingenu ε, quod incognita mihi hactenus suerat ilIa hypothesis , quam

267쪽

a is Appendix Authoribus suis , etsi alias in honore summo apud me habitis, non invidebo , sed mirabor , dum vixero ,

potuisse viros tam altae eruditionis credere ac docere vermes esse , quibus per acrem repentibus tribuenda

st causa physica Pestis me qua jam

agitur. Fareor etiam , quod de humano judicio melius lenitebam , quam ut suspicarer posse aliter , quam fingendo , aut jocando , tale aliquid, sive proponi, sive admitti. Tum si attenditur ad ratione S , I x. propter quas Authores relati praemissam hypothesim vel adinvene-. yy I tirunt , Vel adinventam sectati sunt,

excogitara comperiuntur esse nullius omnino

ἔ, ty' momenti ad illam vel levissime suadendam. Rationes autem hujusmodi sunt , scilicet quod in quodam aegro Chirurgus quis e vena secta

sanguιnem verminantem extraxerit:

quod per microscopium deprehensum sit fanguinem maligne febricitantium minuti fimis scatere vermibus e & praesertim quod per eandem microscopii opem visa suerint

268쪽

Ad s stema de Infectis, sec. 247

a Medicis Viennensibus , quo tem pore ibi grassabatur ultima Pestis , in ventriculis peffera lue correptorum,vermium Vmina r & ideo illius Psis praesentissimum remedium ex vermifugorum familia depromptum fuit : ut refert ibidem Clarissimus Doctor, quem nihilominus, & merito quidem , haec experimenta Dol movent: sed , ut opinor , ob alias causas ab iis , ob quas reputo ego nihil esse in experimentis illis, quod . justam occasionem dare potuerit hypothesi de vermiculis pesti seris inficientibus acrem. Quidquid autem sit de causis aliis alios moventibus ad non admittendam hanc hy- pothesim , eas brevissime tangam , ' 'quae ad id ipsum me movent. Prima haec sit, quod extra Pestem, . in casu solo febrium malignantium a d Iu

non desint in sanguine extracto , extra casum

ac praesertim postquam paululum et

resedit, multi vermes per microocopium observabiles 3 quin etiam in suiguine, non desunt pariter observabiles in papulis, pustulis,tuberculis carbunculis

269쪽

& bubonibus, aliisque tumoribus . quos extra casum Pestis solae febres

malignantes interdum generantia

Addo quod etiam secluso febrium

malignantium casu , non desunt morbi multi vermiculares, etiamque Iethiseri, nec in parvulis tantum , sed etiam in adultis. Neque puto ad istos morbos explicandos velle Authores praedictae vermiculari hypote seor recurrere ad vermes per aerem repentes & inspiratos cum illo : nam si ita esset , contagiosi omnino, atque ita pestiferi essent omnes isti morbi vermiculares equod est contra experientiam. Itaque nec in casu Pestis, pro explicandis qualibuscunque phaenomenis vermium in sanguine , aut in omni pestilente tumore spectabilium , convenit refugere ad vermes aerem inficientes , & cum illo spirabiles rvel ad eos refugiendum esset pro. casu omnis vermicularis apgritudinis , quae proinde contra e Xperien- iam esset pesti sera. Secunda est , quia extra casum.

270쪽

Ads stema de Infectis, sec. a s Pestis , ad exponenda phaenomena pα 'ς

vermium in corporibus aegris eXisten- explicari exis

tium , & rodentium partes qua Icun-Pestis que internas , aut e X ternas lumen in

tes , satis est , si stabilitur esse in omnibus solidis & liquidis , quibus solent homines vesci , multa vermium semina , sive ova , quae intra aegrum corpus vivificantur , ac praesertim intra illius partes molliores atque spongiosiores. Quare autem in corpore aegro potius, quam in sano ita vivificentur , ratio esse potest : aut quia humores nimis sunt incalefacti r& hic nimius caloris gradus ad talium vermium ex suis ovis exclusionem requiritur: aut quia fluxus humorum non est aequε celer, sed est impeditus, & lentus , & quasi stagnans : N: hoc etiam requiritur ut detur locus exclusioni praedietie raut simul propter duos istos even-rus , qui raro separantur in morbis chronicis Unde accidit, ut taliter mortuorum cadavera statim appareant scatentia & fluentia vermibus : quod indicio est illos in aegro-