장음표시 사용
231쪽
iro propositio undcima, quare non concludam de contagio Pestis, tum propter rationes adduc ras , tum propter eX perientiam , qua deprehenditur Pestem , quae in Urbibus medietatem unam hominum intactam relinquit , vix decimae parti hominum , quos tetigerit , parcere
Neque jam superest ad praesentis
v xq r' propositionis notitiam adaequatam, sint si pli niti ut generatim dicam aliquid de
Pesti, mael, remςdiis , quae possint ad curatio-ςon ηni hy, nem Pestis prodesse magis, sive spectata hominum Peste tactorum mutilitudine , sive spectata natura Pestis illos tangentis. Ac primo quidem spectata multitudine , remedia simplicia, minimeque composita , illa' hint, quae in casu Pestis conveniunt: tum quia sine labore reperiuntur , tum quia minoris pretii sunt, tum quia doceri & memoria retineri fa- ' citius possunt , & privatim sumi , aut apponi absque ope aliena hominum artem curatoriam profitentium , quorum in casu simili copia rara est , vel caro emitur; unde fie
232쪽
quam dissicilius curari , sec. iri illam nulli subsidio esse pauperibus 3
tum denique , quia saepe remediorum simplicium virtus non est minor , quam compositorum , licet in istis sit major ostentatio. Hinc celeberrimus Medicus Deleboe , in Tractatu quodam de Peste , p. 69 . commendat praesertim remedia simplicia , vel minime composita ; tum ad eos reprehendendos , qui per adhibita valdε composita quaerunt sibi famam apud vulgus , addit :αuotquot enim simplicium farragia
nem in unum congerunt, ut caeteris docriores aut peritiores videantur , certe apud rerum gnaros pro maximὲ
imperitis se agendorum incertis ac dubiis habentur. Et revera si quis sciret, quae sit virtus in plantis v. g. singulis , reperiret in earum una vel altera virtutem , qua indigeret: sed quia nescit, eas multiplicat Mcomponit , ut in aliqua omnium temperatura inveniat, vel quo medeatur , vel saltem quo mereatur reputari peritus. Tum spectata Pestis natura, viis ei i
233쪽
im m/gi dentur etiam secundo remedia sim- spectara ip. plicia , vel minus composita, esse
Pestis. Opportuniora HS , quorum compositio nimia est r aut nimis elaborata.
Quia enim Pestis consistit in insectis volucribus, de quibus toties dictum est , quare non de illis reputabitur , quod in cae teris multis experimur, nempe abigi, vel necari per sufflumaliquem simplicem , aut Odorem contrarium Certε non est probabile
vigere tantummodo contra illa compositissimum aliquid et hinc quanto aliquid compositius est , tanto minus idoneum illud arbitror ad extinctionem illorum. Quid ergo agendum , quando nescitur , quale sit renaeis, dium simplex essicax pro illorum extinctione desideratar Plura simplicia tentanda sunt , quae ex hoc ipso , quod simplicia sint , permutari facilius possent, donec tale obtineatur , cujus vis essicacior sit ad effectum intentum. Neque idem non expediret pro varietate multiplici morborum, qui a talium insectorum invasione , ac tum a qualicunque
234쪽
suam Hssicilius curari, sec. II 3punctione , aut erosione , aut laceratione plus miniisve interna prove
Sed tandem quando simplicia , Xor. quae magis essent specifica,ut opinor, remedia nesciuntur pro morbis istis pestiferis, utique considerandi sunt, morborum ut fieri solet, analogice ad morbos similes, qui aliunde oriuntur extra casum Pestis : nam extra casum istum non desunt febres adeo malignantis , quin etiam contagiosae naturae, ut.similia omnino pariant deliriorum, deliquiorum dyspnoea rum , dysenteriarum dysuriarum , hae mmorrhagiarum pathemata, quia etiam intus & foris tumores pestiferis nulla fere in re dissimiles , nec dissimiliter lethales. Cum itaque circa istos morbos extra casum Pestis curandos, Magistri omnes artis jatricae suas speculativas & practicas notiatias Se consuetudines habeant, quas fuisse salubriores cognoverint , ea exerceant se teneant in casu Pestis propter morborum similitudinem ,
licet a dissimili principio proficiscemo iij
235쪽
tem : eas , inquam , exerceant isteneant, nisi ob principium longe malignius morborum pestilentium, aliquid in eis mutandum & modificandum appareat. Atque hoc quidem sic considerare ad Physicos etiam spectat, & indicare quid sentiant de illa majori malignitate non irritanda , sed mollienda, ut auferatur a partibus , sive fluidis , sive solidis , quas invasisse supponitur. Itaque aio , quod quando aliquem
Pestis invasisse deprehenditur ex certis signis repentinis , sive internis, sive externis , quae illum Peste tactum demonstrant, uti sunt ariditas linguae, sitis servens , flatus suspiriosus, halitus foetens , tremor cordis, dolor renum, gravedo capitis, lapsus memoriae , aspectus terrens , somnus perturbatus, deliratio , nausea, caro livida , febris incerta , praeter nescio quid olens cadaver , ac prae se serens cutem variegatam atrque tumentem , &c. statim necessaria est , si dyspnoea urget, venae in
cisio i si plet hora id postulet, pur-
236쪽
apuam disseilius curari, oc. et Isgatio ; si alvus pigrescit, clysteris injectio , &c. sed his, quando differri non potuerunt , praehabitis , omnino debet aegro provideri sudor, lentus scilicet ac temperatus: nam si fuerit praeceps, aut nimius, jam aeger Periir. Sudor autem provocandus consulitur ob id , quod si quid tabis , saniel , & gangraenae pestiferar comperitur jam in corpore procreatum per punctioncs insectorum Pestilentium , id per sanguinem solito magis agitatum potest abstergi , circumferri , ac tum in sudores abire ; in quos abire pariter possunt , & erumpere foras quaecunque illa . sunt , sive insecta , sive insectorum ova intra corpus immersa. Pro faciliori autem ac simul citra x v. excessum copiosiori sudore provo- , '
cando , praeter auxilia externa , dam N ex
quibusdam etiam Internis ac prae-da provoca sertam cardiacis Oportet muniri utilis.
vires aegroti, uti aliqua potione vini conditi erasionibus garyophilli , cinnamomi , *oschari , &c. vel di stemperati cum idonea dosi thet
237쪽
etis Propsitio undecιma, riacae , aut confectionis hyacinthi: ἐaut or vietani, aut extractionis juniperi , &c. Mitto caeteras potiones , quae sunt peritioris praxeos medicae paratas , & ex variis mineralibus ,& ex variis vegetabilibu' & ex va, riis soliis, & ex variis lignis , & ex variis baccis , &c. Tum si de auxiliis externis sermo esst , adjuvari aegrotus ad beneficium sudoris po-
test, aut per lateres candentes vino. inextinetos , aut per spongias insuco catas vino calen te, aut per intritas
ex ovis & herbis aromaticis factas & statim a sartagine linteis obvoluta S. Haec Rutem qualisclinque talis apparatus applicatio iteratur ad redintegrandum calorem , quotie
expedit, & ubi expedit fieri, uti sub axillis , ad pectus, circa juncturas inguinum , ad plantas pedum , &c. Atque bic rursus mitto deteroque Magistris alia propemodum infinita sudorifica, epithemata, cataplasmata& ern plastra, quae sunt haud dubio
magis energica, contentus referre
si quid per experientiam novi utit
238쪽
tuam dissicilius curari, III ad effectum salutaris sudoris.
Alterum , quod praeter sudorem xv I. aegro provideri debet , est vomitu S ,.
praeserii meereeiam a P s noularem natalea propio curand
indicio est. Hic autem cum mei ne-νςRς gotii non sit praescribere Medicamenta vomitoria , desero illa Facultati , & dico tantum vomitus necessitatem in hoc esse positam , quod merito praesumi debeat stomachum prae caeteris partibus esse Peste a Dfectum et sicque minuetur morbuS , quando accidet affectiones istas evacuari: ac minuetur quidem magis, si dum purgatur stomachus urgent
vomitu , natura uno conatu purgazintestina liberatque a similibus affectionibus pestiferis per secessum , prout saepe hoc evenire compertum est. Nili etiam quod evenire simul potest , ut elateria quae in membranis , in glandibus atque in omnibus compaginibus sinuosis hebescebant atque languebant relaxata , restituantur per fortius stomachi elate scilicet neque molestus modicus : ac provideri debet, ubi vel levissima
239쪽
118 Propositio undecima ,rium , sicque valeant ad ejicienda vitia pestifera suarum partium re L
pective. H.ib et Natura, ut aiunt Medici, ex occasione vomitus perinde ac ex occasione sudoris, vim mirabilem r at in utroque nocet excessus . prodest res ipsa , perinde ac ipsa febris , quae ut multos occidit , aeque plures sanat , si non est nimia. xvii. Caeterum quamquam hic non Rς sertur ago Medicum , narrabo cum bona
familiare , venia , MedIcamentum familiare vo.
initorium , quod prodesse posset in x Jς- casu Pestis , ut mihi profuit in casu febris' admodum malignantis , ob quam deliria & deliquia intolerabilia patiebar, jam anni sunt viginti & ultra. Vomitorium hoc fuit rscyphum aestivum implebat aqua
fontanae pars tertia , aquae rosaceae pars tertia , & aquae vitae pars tertia.
Vix hausi, & ecce ad vomitum provocatus , emisi vermem longitudinis fere palmaris , nigrum , pilosum , horrendum. Ubi apud me natus esset , ubi crevisset nescio : forte
240쪽
s sum dissicilius curari, sec. 2Is jam natum exceperam intra cibum , aut potum aliquem : sorthintra neutrum exceperam , nisi semen illius: & hoc semen , inventa matrice idonea , vivificatum est , enutritum est 3 quandiu rursus ,& ubi , nescio : hoc scio qubdvermis ista pessimus erat , hospiti
suo necem illaturus celerrimam , quando , Deo volente , per opem praemissi vomitorii, ex hospitio suo , imo potius non suo , ejectus est. Exinde autem sarph mecum ipso de hoc eventu philosophatus, reputavi , quod si tot rerum semina, quae per esum, aut potum, aut etiam per aerem spiratum excipimus, matricem idoneam invenirent , simialiter vivificarentur , fierentque in
nobis, & pisces , & plantae perinde
familiari vomitorio , quod prodesse naturae, si ,
posset in casu P s , hoc ex occasio:
li ad illam vermium , vel aliorum vermisormium insectorum multitu