Cornelli Taciti annalium

91쪽

A. D. o. LIBER XIV. P. I 7-2I. solitos, vel si VetuStiora repetaS, stantem populum Spectavi SSe, ne, si consideret theatro, dies totos ignavia continuaret. spectaculorum quidem antiquita Servaretur, quotiens praetore S ederent, nulla aeuiquam civium necessitate certandi. ceterum abolitos paulatim patrios mores funditus everti per 3 accitam lasciviam, ut quod usquam corrumpi et corrumpere queat, in urbe visatur, degeneretque studiis externis iuventus, gymnaSia et otia et turpe amores Xercendo, principe et senatu auctoribus, qui non modo licentiam vitiis permiserint, sed vim adhibeant, I proceres Romani specie rationum et Ios carminum scaena polluantur quid supereSSe, ni Si ut corpora quoque nudent et caeStu ad Sumant eaSque pugna iro

militia et armis meditenturi an iustitiam auctum iri et decurias equitum egregium iudicandi munus melius expleturas, Si stactos Ono et dulcedinem vocum perite audissent i5 noctes quoque dedecori adiectas, ne quod tempus pudori relinquatur, sed coetu promisco, quod perditissimus quisque per diem concupiverit, per tenebra audeat. 21. Pluribus ipsa licentia placebat ac clamen ionesta

nomina praetendebant maiores quoque non abhorruiSSe ospectaculorum Oblectamentis pro Ortuna quae tum erat,

eoque a Tuscis accitos histriones, a Thuriis equorum certamina et posse Ss Achaia Asiaque ludos curatius editos, nec quemquam Romae honesto loco ortum ad theatrales artes degeneraVisSe, ducentis iam annis a L. Mummii striumpho, qui primus id genus Spectaculi in urbe praebuerit. Sed et consulium parsimoniae, quod perpetua sedes theatro

locata sit potius, quam immenso Sumptu Singulos per annos consurgeret ac destrueretur nec perinde magistratu rem miliarem exhausturos aut populo magitandi Graeca cer 3otamina a magistratibus causam dore, Cum eo Sumptu aes publica sungatur. Oratorum a Vatiam Victorias incitamentum

ingeniis adlaturas; nec cuiquam iudici grave aures studiis

92쪽

CORNELII TACITI ANNALIUM A. U. C. 13. honestis et voluptatibus concessis impertire laetitiae magis squam lasciviae dari paucas totius quinquennii noctes, quibus tanta luce ignium nihil inlicitum occultari queat. Sane nullo insigni dehonestament, id spectaculum tranSiit ac me modica quidem studia plebis exarsere, quia redditi quamquam Caenae pantomimi certaminibus aciis prohibebantur. eloquentiae primas nemo tulit, sed victorem esse Caesarem Spronuntiatum Graeci amictus, quis per eos dies plerique

1, 22. Inter quae et sidus cometes effulsit, de quo Vulgi opinio AESt. tamquam mutationem regis portendat. igitur quasi iam depulso Nerone, quisnam deligeretur anquirebant. et omnium ore Rubellius Plautus celebratur, cui nobilitas per matrem ei Iulia familia. ipse placita maiorum colebat 3

13 habitu Severo. Casta et de Creta domo, quantoque metu occultior, tanto plus famae adeptu S. auXit rumorem pari gvanitate orta interpretatio uiguris nam quia discumbentis

Neronis apud Simbruina Stagna in villa, cui Sublaqueum nomen est ictae dapes mensaque disiecta erat, idque sinibus et Tiburtum acciderat, unde paterna Plauto origo, hunc illum numine deum destinari credebant, ovebantque mulii, quibus noVa et ancipitia praecolere ravida et plerumque fallax ambitio St. ergo permotus his Nero componit ad Plautum stitteras, consuleret quieti urbis seque prava diffamantibus et subtraheret esse illi per Asiam avitos agros, in quibus tuta et inturbida iuventa rueretur ita illuc cum coniuge Antistia et paucis amiliarium conceSSit. Isdem diebus nimia luxus cupido infamiam et periculum o Neroni tulit, quia sontem aquae Marciae ad urbem deductae

3 nando incesserat videbatuique potu Sacro et caerimoniam loci corpore toto pollui Sse secutaque anceps valetudo iram deum adfirmavit.

23. At Corbulo post teleta Artaxata utendum recenti

93쪽

A. D. o. LIBER XIV. P. 2I-25. terrore ratus ad occupanda Tigranocerta, quibus excisis metum hostium intenderet vel, Si pepe1ci SSet, clementiae famam adipisceretur, illuc pergit, non infenso Xercitu, ne

Spem Veniae ause iret, neque tamen remi SSa cura, gnarUSsacilem mutatu gentem, ut Segnem ad pericula, ita infidam s ad occasiones barbari, pro ingenio quisque, alii preces offerre, quidam deserere vicos et in avia digredi ac fuere qui se speluncis et carissima secum abderent. igitur dux Romanus diversis artibus, misericordia adverSu Supplices, celeritate adversus profugos inmitis iis qui latebras insederant, io Ora et exitu Specuum Sarmenti Virgultisque completos igni exurit atque illum fines suos praegredientem incursavere Mardi, latrociniis exerciti contraque inrumpentem montibus

de sensi; quos Corbulo inmissis Hiberis vastavit hostilemque audaciam externo Sanguine ultus est. 524. Ipse exercitusque ut nullis ex proelio damnis, ita per inopiam et labores fatiscebant, carne pecudum propul Sare samem adacti ad hoc penuria aquae, fervida aeStas, longinqua citinera Ioles ducis satientia mitigabantur eadem pluraque gregari milite tolerantis ventum dehinc in locos ocultos demessaeque egetes, et e duobus castellis, in quae confugerant Armenii, alterum impetu captum; qui primam vim depulerant, obSidione coguntur unde in regionem Tauraunitium transgressui inprovi Sum periculum vitavit. nam haud procul tentorio eius non ignobilis barbarus cum astelo repertus ordinem inSidiarum Seque auctorem et Socios per tormenta edidit, convictique et puniti sunt qui specie amicitiae dolum parabant nec multo post legati Tigranocerta missi patere moenia adserunt, intentos popularis ad iussa: simul hospitale donum, Coronam auream, tradebant. 3o aCcepitque cum honore, nec quicquam urbi detractum, quo promptius obsequium integri retinerent. 25. At praesidium Legerda quod ferox iuventu clauSerat,

94쪽

CORNELII TACITI ANNALIUM A. U. C. i .

non sine ei tamine X pugnatum est: nam et Moelium pro

muris ausi erant et pulsi intra munitarent aggeri demum et inrumpentium armi ceSSere quae facilius proveniebant, quia Parthi Hyrcano bello distinebantur miserantque Hyr-5 cani ad principem Romanum societatem oratum, attineri a se VologeSen pro pignore amicitiae ostentantes eo regredientes 3 Corbulo, ne Euphraten transgressi hostium custodiis circumvenirentur, dato praesidio ad litora maris rubri deduxit, unde vitatis Parthorum finibus patria in sede remeaVero. 1 26. Quin et Tiridaten per Medos extrema Armeniae intrantem, praemi SSO cum auxiliis Verulano legato, atque ipse legionibus Citis, abire procul ac spem belli amittere subegit; UOSque nobis averSO animis cognoverat, caedibus et incendiis perpopulatu S, POSSeSSionem Armeniae usurpabat, Cum adveniti Tigranes a Nerone mi capessendum imperium Melectus, Cappadocum ex nobilitate, regis Archelai nepos, sed quod

diu obses apud urbem fuerat, usque ad servilem patientiam demiSSUS nec con Sen Su acceptu S, durante apud quoSdam favore Arsacidarum. at plerique superbiam Parthorum perOSi a datum a Romani regem malebant. additum ei praesidium a mille legionarii, tres sociorum cohortes duaeque equitum alae, et quo aciliuS OVum regnum tueretur, par Armeniae,

ut cuique finitima, PharaSmani Polemonique et Aristobulo atque Antiocho pareres iussae sunt Corbulo in Tur qm a

25 abs es sit, morte Vmmidii legati vacuam ac sibi permissam. 27. Eodem anno ex inlustribus Asiae urbibus Laodicea tremorae terrae prolapSa, nullo a nobis remedio. Propriis

opibus revaluit at in Italia vetus oppidum luteoli cius a

coloniae et cognomentum Nerone apiscuntur veterani 33o Tarentum et Antium adscripti non tamen infrequentiae locorum subvenere, dilapsis pluribus in provincias in quibus stipendia expleverant; neque coniugiis suscipiendis neque alendis liberis sueti orbas sine posteris domos relinquebant.

95쪽

A. D. 6 I. LIBER XIV. P. 25 3o. non enim, ut olim, Universae legiones deducebantur cum tribuni et centurionibu et sui cuiusque ordinis militibus, ut Consensu et caritate rem publicam TCerent, sed ignoti inter Se diversis manipulis, sine rectore, sine adsectibu mutuis, quasi ex alio genere mortalium repente in unum collecti,

numerus magis quam Colonia.

29. Comitia Iraetorum arbitrio senatui haberi solita, quoniam acriore ambitu Xai Serant, princeps compOSuit tri S, qui Supra numerum petebant, legioni praeficiendo. auxitque Patrum honorem statuendo ut, qui a privatis iudicibus ad io Senatum provocavissent, eiusdem pecuniae periculum sacerent, cuius Si qui imperatorem appellarent; nam antea vacuum id Solutumque poena suerat. sine anni Vibius Secundus eques Romanus accusantibus Mauris repetundarum damnatur atque Italia eX igitur, ne graviore poena adficeretur, Vibii Crispi is fratris opibus ni SUS. 29. Caesennio Paeto et Petronio Turpiliano consulibus gravis clade in Britannia accepta, in qua neque A. Didius legatus, Ut memoravi, niSi parta retinuerat, et successor VeraniuS modicis excursibus Siluras populatus, quin ultra bellum pro zoserret, morte prohibitus est, magna, dum vixit, Severitati Ssama, Supremis testamenti verbis ambitionis manifestus: quippe multa in Neronem adulatione addidit subiecturum ei provinciam suisse, si biennio proximo viXiSSet Sed tum Paulinus Suetonius obtinebat Britannos, scientia militiae et 5 rumore populi, qui neminem sine aemulo sinit, Corbulonis Concertator, receptaeque armeniae decus aequare domitis a perduellibus cupiens igitur Monam insulam, incolis validam et receptaculum perfugarum, adgredi parat, avesque fabricatur plano alveo adVersus breve et incertum sic pedes equites 3o vada secuti aut altiores inter undas adnante equi trami Sere. 30. Stabat pro litore diversa acies, en Sa armis Virisque, intercursantibus seminis: in modum Furiarum veste serati,

96쪽

CORNELII TACIT ANNALI A. U. C. I . crinibus deiectis saces praeserebant: Druidaeque Circum, preces diras sublatis ad caelum manibus undentes, novitate aSpectu perculere militem, ut quasi haerentibus membris inmobile corpus vulneribus praeberent. dein cohortationibus a ducis et se ipsi stimulantes, ne muliebre et sanaticum agmen Pavescerent, inserunt Signa sternuntque obvios et igni suo involvunt praesidium posthac inpositum victis excisique 3 luci saevis superstitionibus acri nam cruore captivo adolere aras et hominum fibris consulere deos fas habebant haecio agenti Suetonio repentina desectio provinciae nuntiatur. 31. Rec Icenorum irasutagus. longa opulentix Clarus, Caesarem heredem duasque filias scripserat, tali obsequioratu regnumque et domum suam procul iniuria fore. quod a

Contra Vertit, adeo ut regnum per Centurione S, domu per I Servo S Velut Capta saStarentur iam irimum uxor eius 3

Boudicca verberibus adfecta et filiae stupro violatae sunt: praecipui quique Icenorum, quaSi cunctam regionem muneri accepissent, Viti bonis exuuntur, et propinqui regis inter

mancipia habebantur qua contumelia et metu graviorum, si a quando in formam provinciae ceSSerant, rapiunt arma, commoti Sad rebellationem Trinovantibus et qui alii nondum servitio

fracti resumere libertatem occultis coniurationibu pepigerant, acerrimo in veterano odio. quippe in coloniam Camulodu 5 num recens deducti pellebant domibus, exturbabant glis, a capti VOS, SerVOS appellando, oventibu inpotentiam veteranorum militibus similitudine vitae et spe eiusdem licentiae. ad hoc templum divo Claudio constitutum quasi arx aeternae odominationis aspiciebatur, delectique Iacerdotes Specie ae-ligionis omnis fortunas effundebant. nec arduum videbatur 73 excindere Coloniam nullis In unimentis saeptam ; quod ducibus nostri parum provi Sum erat, dum amoenitati prius quam, Sui

consulitur.

32. Inter quae nulla palam causa delapsum Camuloduni

97쪽

A. D. 61. LINE XIV. P. 3O-33. Simulacrum Nictoria: ac aetro converSum, quasi Cederet hostibus. et seminae in sui orem turbatae adesse exilium canebant, externosque Tremitui in muria reorum auditOS; consonuisse ululatibus theatrum visamque speciem in aestuario Tamesae subversae Coloniam iam Oceanu cruento aSpectu, sdilabente aestu humanorum corporum aestigies reli Ctae, mi Britannis ad spem, ita veteranis ad metum trahebantur. Sed

quia procul Suetonius aberat, petivere a Cato Deciano procuratore auxilium. ille haud amplius quam ducentos sine iustis armis misit; et inerat modica militum manus. tutelarao templi freti, et impedientibus qui occulti rebellionis conscii

conSilia turbabant, neque ossam aut allum praeduxerUnt, neque motis senibus et seminis iuventu sola restitit: quasi media pace incauti multitudine barbarorum circumveniuntur.5 et cetera quidem impetu direpta aut incenSa Sunt templum Isin quo se miles conglobaverat. biduo obsessum expugna-

tumque et victor Britannus Petilio Ceriali legato legionis nonae in subsidium adventanti obvius fudit legionem, et quod peditum interfecit Cerialis cum equitibus evasit in castra et munimentis de sensus est qua clade et Odii S provinciae, o quam avaritia eius in bellum egerat, trepidus procurator Catus in Galliam transiit. 33. At Suetonius mira constantia medios inter hostes

Londinium perrexit, cognomento quidem Coloniae non insigne, sed copia negotiatorum et commeatuum maXime Celebre. 52 ibi ambiguus an illam sedem bello deligeret, Circumspecta infrequentia militis, satisque magnis documentis temeritatem Petilii coercitam, unius oppidi damno Servare univerSa Statuit. neque fletu et lacrimis auxilium eius orantium sexu est, quin daret profectionis signum et comitantes in partem 3o agminis acciperet: si quos inbellis Sexus aut sessa aetas vel loci dulcedo attinuerat, ab hoste oppreSSi Sunt eadem

clades municipio Verulamio suit, quia barbari omissis castellis

98쪽

CORNELII TACIT ANNALIUM A. U. C. 81 . praesidiisque militarium, quod uberri naum spolianti et defendentibus intutum, laeti praeda et laborum Segne petebant. ad septuaginta milia civium et sociorum iis quae memoravi 5 locis cecidisse constitit neque enim Capere aut Venundareis aliudve quod belli commercium, sed caedes patibula igneSCruce S, tamquam reddituri supplicium ac praerepta interim ultione, festinabant. 34. Iam Suetonio quarta decuma legio cum vexillariis vicensimanis aedi e proximis auxiliares, decem serme milia

Io armatorUm erant, cum imitterae cunctationem et congredi

acie parat. deligitque locum artis saucibus et a tergo silvara clausum, Satis cognito nihil hostium nisi in fronte et apertam planitiem isse, sine metu insidiarum. igitur legionarius 3

frequens ordinibus, levi circum armatura, Conglobatu proi 5 Cornibus eques adstitit. at Britannorum copiae passim per si Caterva et turmas ex Sultabant, quanta non alia multitudo, et animo adeo seroci, ut coniuges quoque teStes victoriae Secum traherent plaustri Sque inponerent, quae Super eX tremum ambitum campi poSuerant. a 35. Boudicca curru filias prae Se vehen S, ut quamque nationem acceSSerat, Solitum quidem Britannis seminarum ductu bellare testabatur, sed tunc non ut tantis maioribus ortam regnum et opes, Verum ut unam e vulgo libertatem amiSSam, consectum verberibus Corpus, contrectatam filiarum aDpudicitiam ulcisci. eo provecta Romanorum cupidineS, ut non Corpora, me Senectam quidem aut virginitatem cin- pollutam relinquant. adesse tamen deos iustae vindictae 3 cecidisse legionem quae proelium auSa Sit; Cetero Castris occultari aut sugam circumspicere. ne trepitum quidem et ga clamorem tot milium, nedum impetu et manu PerlaturoS si copias armatorum, Si causa. belli Secum expenderent,

vincendum cilla acie vel ladendum esse. id mulieri des 5

tinatum viverent viri et Servirent.

99쪽

36. Ne Suetonius quidem in tanto discrimine silebat.

quamquam consideret Virtuti, tamen X hortationes et preces miscebat, ut Spernerent sonores barbarorum et inanes minas

2 plus illic seminarum quam iuventutis aspici inbelles inermescessuros Statim, ubi serrum virtutemque vincentium totiens sa usi adgnovissent etiam in multi legionibus paucos, qui proelia profligarent; gloriaeque eorum acceSSurum quod modica manus universi exercitus Jamam radipiscerentur. Conserti tantum et pilis emissis, post umbonibus et gladiis

Stragem caedemque Ontinuarent, praedae inmemoreS: Parta Io victoria cuncta ipsi CeSSUra i ardor Verba duci Sequebatur, ita se ad intorquenda pila expedierat vetus miles et multa proeliorum experientia, ut Certus eventu Suetonius daret pugnae ignUm.

37. Ac primum legio gradii inmota et angustias loci 13

pro munimento retinens, poStquam in propiti SuggreSSOS hostis Certo iactu tela X hauserat, velut cuneo erupit idem auxiliarium impetus; et eques protentis hastis perfringit quod obvium ista validum erat. ceteri terga praebuere, missicit i effugio. qui x circumiecta Vehicula SaepSerant abitus eliso miles ne mulierum quidem neci temperabat, confixaque telis etiam iumenta corporum cumulum auxerant Clara et antiquis victoriis par ea die laus parta quippe Sunt qui paulo minus quam octoginta milia Britannorum cecidisse tradant, militum quadringenti ferme intersectis nec multo as amplius vulneratis Boudicca vitam veneno finivit et Poenius Postumus praesectus caStrorum Secundae legioniS, cognitis quartadecumanorum vicen Simanorumque prosperis

rebus, quia pari gloria legionem Suam fraudaverat abnueratque contra ritum militiae iusSa ducis, Se in gladio transegit. 3o3S. Contractus deinde omnis exercitus sub pellibus habitus est ad reliqua belli perpetranda auxitque copias Caesar missis ex Germani, duobus legionariorum milibus, octo

100쪽

coRNELII TACIT ANNALIUM A. U. C. I . auxiliarium cohortibus ac mille equitibus, quorum adventu nonani legionario militae suppleti Sunt cohorte inlaeque novis hibernaculis locatae, quodque nationum ambiguum aut adversum uerat, igni atque ferro vastatum sed nihil aeque 3 quam sames adfligebat serendis frugibus incuriosos, et omni aetate ad bellum versa, dum nostro commeatus sibi destinant. gentesque praeferoces tardius ad iacem inclinabant, quia 4 Iulius Classicianus Successor Cato missus et Suetonio discors bonum publicum privatis Simultatibus impediebat disperse-

Io atque o 'um legatum opperiendum esse, sine hostili ira et superbia victoris Clementer deditis Consulturum simul iniurbem mandabat, nullum proeliorum finem exspectarent, nisi succederetur Suetonio, cuiu adversa pravitati ipSius, prospera ad ortunam reserebat.1 39. Igitur ad Spectandum Britanniae Statum missus est elibertis Polyclitus, magna Neronis Spe OSSe auctoritate eius non modo inter legatum procuratoremque Concordiam gigni, sed et rebelles barbarum animos pace conponi. ne defuit 2

Polyclitus quo minus ingenti agmine Italiae Galliaeque gravis,

a postquam Oceanum tran Smi Serat, militibuM quoque nostris

terribilis incederet sed hostibus inrisui fuit, apud riuos a

flagrante etiam tum libertate nondum cognita libertinorum potentia erat; mirabanturque quod duc et exercitus tanti belli consector servitiis oboedirent. cuncta tamen ad in aas peratorem in mollius aetata: detentu Sque rebus gerundis Suetonius, quod o Stea pauca nave in litore remigiumque in iis amiserat, tamquam durante bello tradere exercitum Petronio Turpiliano, qui iam conSulatu abierat, iubetur is 5 non inritato hoste neque laceSSitu hone Stum pacis nomen 3 Segni otio imposuit. 4O. Eodem anno Romae in Signia Scelera, alterum senatoris, servili alterum audacia, admi Ssa sunt. Domitius Balbus erat praetorius, Simul longa Senecta, Simul orbitate et pecunia