Cornelli Taciti annalium

81쪽

LIBER XIV.

1 GAIO VIPSTANO C. FONTΕ1 Consulibus diu meditatum Scelus non ultra Nero distulit, vetustate imperii coalita audacia et flagrantior in dies amore Poppaeae, quae ibi matrimonium et discidium Octaviae incolumi Agrippina haud sperans crebri criminationibus, aliquando per facetias 5 incusaret principem et pupillum vocaret, qui iussis alienis obnoxius non modo imperii sed libertatis etiam indigeret. cur enim differri nuptias suas formam scilicet displicere et triumphales raVOS, an secunditatem et Verum animum λ timeri ne uxor Saltem iniurias patrum, iram populi adversu 1 o Supeibiam ' avaritiamque matris aperiat quod si nurum Agrippina non nisi silio in se Stam serre pos Set, redderetur ipsa

82쪽

CORA ELLI TACITA ANNALOGM A. U. C. ra. Othonis coniugio : ituram quoquo terrarum, ubi audiret potiuSContumelias imperatoris quam viseret periculis eiu inmiXta. haec atque talia lacrimis et arte adulterae penetrantiam nemo plohibebat, cupientibus cunctis infringi potentiam 5 matri et credente nullo usque ad caedem eius duratura

silii odia.

d. Igitur Nero vitare Secreto eius congreSSus, abscedentem in hortos aut Tusculanum vel Antiatem in agrum laudare, quod otium NapeSseret poStrem Ο ubicumques haberetur, 1 praegi avem ratu intel si Cere Constituit, hactenus consultans, veneno an erro vel qua alia vi. placuitque primo venenum. 3Sed inter epulas principis Si daretur, referri ad casum non poterat tali iam iritannici exitio; et ministros temptare

arduum videbatur mulieris usu Scelerum adversus insidiasis intentae atque ipsa praeSumendo remedia munierat Corpus. serrum et caedes quonam modo occultaretur, nemo reperiebat; si

et ne quis illi tanto facinori delectu iussa sperneret metuebant. obtulit ingenium Anicetus libertus, classi apud GMisenum praesectus et pueritiae Neronis educator ac mutuis et odiis Agrippinae invi Stas. ergo navem OSSe Componi docet, cuius pars ipso in mari per artem soluta effunderet ignaram: nihil tam capax fortuitorum quam mare et Si naufragio intercepta Sit, quem adeo iniquum, ut sceleri adsignet quod

venti et suctus deliquerint additurum principem de iunctae

5 templum et aras et cetera ostentandae pietati.

4. Placuit sollertia, tempore etiam ciuia, quando Quinquatruum festos dies apud Baias frequentabat illuc matrem 2 elicit, serendas parentium iracundias et placandum animum dictitans, quo rumorem reconciliationis emceret acciperetque 3 Agrippina, acili seminarum credulitate ad gaudia. venientem 3 dehinc obvius in litora nam Antio adventabat excepit manu et complexu ducitque Baulos id villae nomen est quae a promunturium Misen in inter et Baianum lacum sexo mari

83쪽

A. D. 5 . LIBER XIV. CAP. Ἀ-5.5 adluitur stabat inter alias navis ornatior, tamquam id quoque honori matris daretur quippe sueverat triremi et classiariorum remigio vehi ac turn invitata ad epula elat, iit occultando facinori nox adhibetetur satis constitit extitissae proditorem et ingrippinam auditi. insidiis. an 57 crederet ambiguam, gestamine sellae Baias pervectam ibi blandimentum sublevavit metum : Comiter X cepta SuperqUe ipsum collocata. iam pluribus Sermonibus, modo amitialitate iuvenili Nero et uisus adductus, quaSi ierix con Socialet, tracto in longum convictu, pro Sequitur abeuntem, artius oculi 1 o et pectori haerens, sive Xplenda simulatione, Seu periturae

matri supremus aspectus quam vi ferum animum retinebat.

5. Noctem Sideribus inliis rem et placido mari quietam quasi convincendum ad scelus di praebuere nec multum erat progressa navis, duobus e numero familiarium Agrip 15pinam Comitantibus, e quis Crepereius Gallus haud procul gubernaculi adstabat, Acerronia super pedes cubitantis reclinis paenitentiam filii et reciperatam matris gratiam per gaudium memorabat, Cum dato signo ruere tectum loci multo plumbo grave, preSSuSque repereiu et Statim o eXanimatus est. Agrippina et Acerronia eminentibus lecti parietibus aes ibi te validioribus, quam ut oneri cederent, protectae Sunt nec di S Solutio navigii sequebatur, turbatis omnibus et quod plerique ignari etiam conscios impediebant. visum dehinc remigibus unum in latus inclinare atque ita snavem Iubmergere: sed i eques ipsis promptui in rem Subitam consensus, et alii contra nitentes dedere acultatem lenioris in mare iactus verum Acerronia, inprudentia dum Se Agrippinam esse utque subveniretur matri principis Clamitat. Contis et remis et quae irs obtulerat navalibus so telis conficitur Agrippina silens eoque minus adgnita unum tamen Vulnu umero XCepit nando, deinde occursu lenunculorum Lucrinum in lacum vecta villae suae infertur.

84쪽

CORNELII TACOT ANNALIUM A. U. C. 12. s. Illic reputans ideo se lallacibus litteris accitam et honore praecipuo habitam, quodque litu iuXta, non Venti acta, non saxis inpulsa navis Summa sui parte veluti terrestre machinamentum Concidis Set, observans etiam Cerroniae neCem, Simul Suum vulnus Spiciens, solum in Sidiarum remedium e Sse sensi I, Si non intellege lentur; misitque libertum Agerinum, qui nuntiaret filio benignitate deum et fortuna eius evaSiSSe gravem caSum orare ut quam Vi peliculo matris X territus visendi uiam differret sibi ad laesensio quiete opus atque interim Securitate simulata medicamina vulneri et omenta corpori adhibet testamentum Acerroniae requiri bonaque obsignari iubet, id tantum non per Simulationem.

T. At Neroni nuntios patrati acinoris opperienti adsertur 15 evasisse ictu levi sauciam et hactenus adito discrimine, ne auctor dubitaretur tum pavore exanimis et iam iamque 2 adsore obtestans vindictae properam, Sive SerVitia rarmaretve militem accenderet, sive ad 4enatum et populum pervaderet, naufragium ita vulnus it interfectos ramicosa obiciendo, quod contra subsidium sibi nisi quid Burrus et Seneca quo eXpergen Statim acciverat incertum an et ante gnarOS igitur longum utriusque silentium, ne inriti dissuaderent, an e, deScensum credebant, i ni Si iraeveniretur Agrippina, pereundum Neroni esset post Seneca ga hactenus promptius, ut respiceret Burrum ac sciscitaretur, an militi imperanda caedes isset ille praetorianos noti 5 Caesarum domui obstrictos memoresque Germanici nihil adversus progeniem eiu atro auSuros respondit perpetraret Anicetus promissa. qui nihil iunctatus soScit summam 3 sceleris ad eam vocem Nero illo sibi die dari imperium saucioremque tanti muneris libertum profitetur, iret propere duceretque promptissimos at iussa ipse audito senisse missu Agrippinae nuntium Agerinum, Scaenam ultro criminis

85쪽

A.D. 59. L ER XIV. CAP. 6-9. parat, gladiumque, tim mandata perfert, abicit inter pedes eius, turn quasi deprehenso vincla inici iubet, ut exitium principis molitam matrem et pudore deprehensi sceleris

Sponte mortem UmpSiSSe confingeret.

S. Interim vulgato Agrippinae periculo quasi casu Veia 52 Sset, ut quisque acceperat, decurrere ad litus hi molium obiectus, hi proximas Scapha Scandere; alii, quantum OrPUS sinebat, vadere in mare; quidam manus protendere; questibus, votis, Clamore diverSa rogitantium aut incerta respondentium omnis ora compleri adfluere ingens multitudo Iocum luminibus, atque ubi incolumem Sse pernotuit, Ut ad gratandum se Se X pedire, donec aspectu armati et minitantis agminis disiecti sunt. Anicetus villam statione circumdat refractaque ianua obvios servorum abripit, donec ad Orescubiculi veniret; cui pauci adstabant, ceteris terrore inrum I 54 pentium exterritis cubiculo modicum lumen inerat et ancillarum una, magis ac magi anxia Agrippina, quod nemo a filio ac ne Agerinus quidem aliam ore laetae rei aciem nunc Solitudinem ac repentinos strepitus et X tremi mali indicia. abeuntes dehinc rancilla uin quoque mes deseris' o prolocuta reSpicit Anicetum, trierarcho Herculeio et Obarito centurione Clas Siario comitatum ac, si ad ViSendum veni S Set, refotam nuntiaret, Sin facinus patraturus, nihil te de silio 6 Credere; non imperatum parricidium. circumsistunt lectum percuSSores et prior trierarchus diasti caput eius adflixit. 5iam ira mortem centurioni ferrum Mestringenti protendens uterum ventrem seri e XClamavit multisque vulneribu Sconsecta St. 9. Haec consen Si produntur a Spe Xeritne matrem X animem Nero et formam corporis eius laudaverit, sunt qui Sa tradiderint, sunt qui abnuant cremata Si nocte eadem convivali lecto et X sequiis vilibus neque, dum Nero rerum

potiebatur, congeSta aut lati Sa humus mox domesticorum

86쪽

CORNELII TACITI ANNALIUM A. U. C. Si a.

Cura levem tumulum accepit, viam Miseni propter et villam Caesaris dictatoris, quae subiectos sinus editissima prospectat. accenS rogo libertus eius cognomento id ne Ster se ipse serro transegit, incertum caritate in patronam an metu exitii. hunc sui finem multos ante annos crediderat Agrippina

ContempSeratque nam con Sulenti super Nerone responderunt

Chaldaei fore ut imperaret matremque occideret; atque illa occidat' inquit, 'dum imperet 1O. Sed a Caesare perfecto demum scelere magnitudo

Io eiu intellecta est reliquo noctis modo per silentium defixus, Sae Piu pavore ex Surgen et mentis inops lucem opperiebatur tamquam exitium radiaturam. atque eum rauctores Burro prima centurionum tribunorumque adulatio ad spem firmavit, PrenSantium manum gratantiumque quod discrimen inpro- ε vi Sum et matri facinus evasisset amici dehinc adire templa,

et coepto exemplo proxima Campaniae municipia victimis et legationibus laetitiam ne staris ipse diversa simulatione 4maeSlus et quasi incolumitati Suae insensus ac morti parentis inlacrimans. quia clamem non, hominum vultus, laias locorum acie mutantur, obversabaturque maris illius et litorum gravis aspectus et erant qui crederent sonitum tubae collibus circum editis planctusque tumulo matri audiri), Neapolim concessit litterasque ad senatum mi Sit, quarum Summa erat repertum cum ferro percus Solem Agerinum,as ex intimis Agrippinae libertis, et tui SSe eam poenas Onscientia, quaSi Scelu paraviSSet. 11. Adiciebat crimina longius repetita, quod con Sortium imperii iuraturasque in feminae verba praetoria CohorteSidemque dedecus Senatu et populi Speravi SSet, C OStquam

a frustra habita Sit, insensa militi patribusque et plebi dissuasisset donativum et congiarium periculaque viris inlustribus

struXisset quanto Suo labore perpetratum, ne inrumperet 2 curiam, me gentibus ae X terni responsa daret tena portam

87쪽

quoque Claudianorum obliqua cinSectatione juncta retas dominationis flagitia in matrem transtulit, publica sortiana

exstinctam reserens namque et naufragium narrabat quod fortuitum fuisse, quis adeo hebes inveniretur ut credereti aut a muliere naufraga mi SSum Cum telo unum, qui cohorte 5 et classes imperatoris perstingeret ergo non iam Nero, Cuiu Sinmanitas omnium questus anteibat, sed Seneca adVel Sorum Ore erat, quod oratione tali consessionem Scripsisset. 12. Miro tamen certamine procerum decernuntur Supplicationes apud omnia Iulvinaria, utque quinquatrus, quibus Io apertae insidiae Ssent, ludis annuis celebrarentur; aureum Minervae Simulacrum in curia it iuxta principis imago statuerentur, dies natalis Agrippinae inter nefastos 'SSet. Thrasea Paetus silentio vel brevi adsensu priores adulatione Stransmittere Solitus exiit tum senatu, ac sibi causam periculi 153 secit, ceteris libertatis initium non praebuit prodigia quoque crebra et inrita intercessere anguem eniXa mulier, et alia in concubitu mariti fulmine e X animata iam Sol repente

obscuratu et tactae de caelo quattuordecim urbis regiones. quae adeo sine cura deum eveniebant, ut multos post anno ao Nero imperium et Scelera continuaVerit. Ceterlam Vogravaret invidiam matris eaque demota auctam lenitatem Suam testificaretur, seminas inlustres Iuniam et Calpurniam,

praetura functos Valerium Capitonem et Licinium Gabolum sedibus patriis aeddidit, ab Agrippina olim pulsos etiam 5 Lolliae lautinam cineres reportari sepulcrumque AEXStrui permisit; quosque ipse nuper relegaverat, Iturium et Cal- visium poena exsolvit. nam Silana fato iuncta erat, longinquo ab exilio Tarentum regressa labante iam Agrippina, cuius inimicitiis conciderat, vel mitigata. 3o13. Tamen cunctari in oppidis Campaniae, quonam modo

urbem ingrederetur, an obsequium Senatus, an Studia plebis reperiret an X ius contra deterrimus quisque, quorum non

88쪽

CORNELII TACIT ANNALIUM A. U. C. II. alia regia secundior extitit, invisum Agrippinae nomen et

morte eiu accensum populi favorem disserunt iret intrepidus et venerationem sui coram X periretur Simul praegredi exposcunt et promptiora quam promiserant 2 inveniunt, obvias tribus, seSt cultu Senatum, Coniugum ac liberorum agmina per SeXum et aetatem disposita, X StructOS, qua incederet, Spectaculorum gradus, quo modo triumphi

Vi Suntur hinc superbus ac publici servitii victor Capitolium 3 adiit, grates exsolvit, Seque in omnes libidines effudit, quasi male coercita quali Scumque matris reverentia tardaverat.14. Vetus illi cupido erat curriculo quadrigarum in Si Stere, nec minus Medum studium cithara ludicrum in modum Canere. On Certare equi regium et antiquis ducibus actitatum memorabat, idque vatum laudibus celebre et deorumi honori datum enimvero mantus apollini sacros. taliquera Ornatu ad Stare non modo Graecis in urbibus sed Romana apud templa numen praecipuum et praescium. nec iam sistit

poterat, Cum Senecae a Burro visum, ne utraque pervinceret, alterum Concedere. Clausumque valle Vaticana spatium, in ga quo equo regeret, haud promi SCO Spectaculo. Ino ultro

vocari populu Romanus laudibusque extollere, ut St vulguScupiens voluptatum et, Si eodem princeps trahat, laetum. ceterum Vulgatu pudor non satietatem, ut rebantur, Sed Gincitamentum attulit. ratusque Medecus molliri, si plures a foedasset, nobilium amiliarum posteros egestate venales in scaenam deduxit; quos fato perfunctos ne nominatim tradam, maioribus eorum tribuendum puto. nam et eius sagitium est,

qui pecuniam ob delicta potius dedit quam ne delinquerent.

notos quoque equites Romano opera arenae promittere sa subegit donis ingentibus, ni Si quod merce ab eo, qui iubere

PoteSt, Vim necessitati adsert. 15. Ne tamen adhuc publico theatro dehonestaretur, instituit ludos Iuvenalium vocabulo, in quo paSSim nomina

89쪽

A. D. 59. LIBER XIV. P. I 3-I7. data non nobilitas cuiquam, non aetas aut acti honores

impedimento, quo minus Graeci Latinive histrionis artem 3 Xercerent Sque ad gestus modosque haud viriles. quinet seminae inlustres deformia meditari; exstructaque apud nemus, quod navali stagno circumposuit Augustus, con sventicula et cauponae et posita veno inritamenta luxui. dabanturque stipes, quac boni necessitate. intemperantes gloria consumerent inde gliscere flagitia et infamia, nec ulla moribus olim corruptis plus libidinum circumdedit quam

illa conluvies. vix artibus honesti pudor retinetur, nedum Ointer certamina vitiorum pudicitia aut modestia aut quicquam probi mori reservaretur postremum ipse Scaenam incedit, multa cura temptans citharam et praemeditans adsistentibus PlionaScis acceSSerat cohors militum, centuriones tribunique et maeren Burrus ac laudans. tuncque primum conScripti 5 sunt equites Romani cognomento Augustianorum, aetate Crobore conSpicui, et pari ingenio procaces, alii in spem potentiae ii dies ac noctes plausibus personare Ormam

principi vocemque deum vocabulis appellantes; quasi per

virtutem clari honoratique agere. O1s. Ne tamen ludicrae tantum imperatoris artes note S-cerent Carminum quoque Studium adsectavit, contractis quibus

aliqua pangendi facultas necdum insignis erat. hi cenaticonSidere simul. et adlatos vel cibidem reperto verSus conectere atque ipSiu verba quoquo modo prolata supplere, 5 quod Species ipsa carminum docet, non impetu et instinctu nec ore uno fluens etiam sapientiae doctoribus tempus impertiebat post epulas, utque contraria ad Severantium discordia frueretur nec deerant qui ore vultuque triSi inter oblectamenta regia Spectari cuperent. 3o 17. Sub idem tempus levi initio atrox caedes orta inter colonos Nucerinos Pompeianosque gladiatori Spectaculo, quod Livineius Regulus, quem motum Senatu rettuli, edebat.

90쪽

csRNELII TACIT ANNALLVM A. U. C. I, quippe oppidana lascivia invicem incessentes probra, dein

SaXa, Postremo serrum sumpsere, validiore Pompeianorum plebe, apud quos spectaculum edebatur ergo deportati sunt 3 in urbem multi e Nucerinis trunco per Vulnera COII Ore, C plerique liberorum aut parentum mortes deflebant. Cuiu rei iudicium princeps senatui, senatus consulibus permisit. et 4rui Sia re ad patres relata, prohibiti publice in decem annos eius modi coetu Pompeiani collegiaque, quae contra legeSinstituerant, dissoluta Livineius et qui alii seditionem con-

1 civerant exilio multati sunt.1 S. Motus senatu et edius Blaesus, accusantibus Cyrenensibus violatum ab eo the Saurum Aesculapii dilectumque militarem pretio et ambitione corruptum idem CyrenenSe 2 reum agebant Acilium Strabonem, praetoria poteState Sum 1 et missum disceptatorem Claudio agrorum, quo regi SApionis quondam ravitos et populo Romano cum aegno relicto proximus quisque possessor invaserant, diutinaque licentia et iniuria quasi iure et aequo nitebantur igitur 3 abiudicatis agris orta adversus iudicem invidia; et senatu Set ignota ibi esse mandata Claudii et consulendum principem respondit Nero probata Strabonis sententia, se nihilo minus a Subvenire sociis et Surpata concedere rescripsit. 10. Sequuntur virorum inlustrium hortes, Domitii Asriet M. Servilii, qui summis honoribus et multa eloquentia a5 viguerant, ille orando causas, Servilius diu soro, mox tradendis rebus Romanis celebris et elegantia vitae, quam clariorem effecit, ut par ingenio, ita morum di Versus. 2O. Nerone quartum Corneli, Cosso consulibus quinquennale ludicrum Romae institutum est ad morem Graecia certaminiS, Varia fama, ut unCta serme nova. quippe erant 2 qui Gnaeum quoque Pompeium cincusatum in Senioribus ferrent, quod mansuram theatri Sedem posui SSet nam antea 3 subitariis gradibus et scaena in tempus structa ludos edi