Donato al senno come si dice co' versi di Catone volgarizzato in lingua toscana con diligenza riveduto, e corretto da A.M. Aggiuntovi un breve trattato de' primi principii della gramatica , e della costruzione

발행: 1715년

분량: 111페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

91쪽

92 DONATO

Cave 'guaris. inserre litem , di non inuo ver lite . eum quo , a eo ui col quale. gratia , Pamiciria est juncta tibi, bai congiunta. Ira l' ira . generat odium , genera odio . concordia. la concordia. nutrit, nutrit s. amorern, l' amore. Servorum culpix cum te dolor urget in iram: Ipse tibi moderare, tuis ut parcere possis. Cum , quando . dolor, iidolore. urget re , ti inge. in iram , ness ira . culpis servorum .per D eolpe de' strui . Ipse , tu peso moderare tibi, rasPenati. ut possis parcere, accio posiser donare. tuis, ιγ' tuoi. Querri superare potes, interdum vince ferendo rMaxima enim morum semper patientia virtus. Vince , vinci . interdum , aistina volta ferendo, Jopportando. quem, colui, ii quale. .potes , tu puoi . superare. vinceν e. Enim, terebe. patientia, la parieneta. est semper, e Ie re. maxima virtus, grandisfima virtu. motum , de' eo rumi. Conserva potius, quae sunt jam parta labore. Cum labor in damno est ;crescit mortalis egestas. Conserva , conserva. potius. piu presto . labore, con la fati . quae , quelle cose, te quali. sunt parta , , Νno acquistate jam, gia Mortalis egestas,upo verta mortale,s desuoms . Cres Cit, cresse .cum , quando. labor, lasatiea . est, e . in damno , in dunuo, eio quando fati ebriamo, accrescendo D roba con danno Hirui. Dapsilis interdum notis,&charus amicis :Cum fueris felix, semper tibi proximus esto. Cum, quando . felix , essendo felice . fueris, siarat . interdum , a una volta . dapsilis , liberale. notis, a' conscenti. & charus aininicis, e caro tali amici: Esto, Iarai. semper inempre . proximus, earismo . tibi , a te .i

LIBER SECUNDUS.

92쪽

Herbarum vires, Macer has tibi carmine dicet, Corporis ut cunctos possis depellere morbos. Si Romana cupis, & civica norcere bellar Lucanum quaeras, qui Martis proelia dixit. Si quis amare velis, vel discere amare legendor Nasonem petito; sin autem cura tibi haec estς, Ut sapiens vivas: audi quae discere possis: Per quae semotum vitiis deducitur aevum .

Ergo ades, & quae sit sapientia disce Iegendo .

Si forto,see per avventura velis, tu vorrat. Cognoscere , est in fere. Cultus , pro cultum, la coltivaraone. telluris , in terra .

lugiro , lenerat. Virgilium . Vergilio. Quod si magis,ebe se piu.

Iaboras, tu ti curi. nosse . di eon' sicere. vires herbarum, lancultis dest' erbe . Macer , mero dicet has, se dira . tibi, a te. carmine, in verso . Ut offuct). possis, tu pol a. de pel lere, celare.eunctos. tuiti. morbo S. ι mali corporis, dele Orpo . Si cupis, Ie tu de deri. noscere, ae intendere. Romana bella , le guerre Romane . & civi-ica , e se Citta in che . quaeras, cerea. Lucanum , Lucano, qui, ruquale . dixit, pro cecinit, ba cantato. proelia, lebattvlie. Martis. di Marte . Pctito , vanne . Nasonem , a Ovidio . si vis velis, pro si velis , se tu vuυ . amare, amare. vel di scere, o imparare, amare, a amare. legendo, collenere. sin autem, mase. est tibi. tu hai. haec cura , que sope iero . ut vivas, di vivere . sapiens , favio.

audi, odi. quae , quelle eose, Ie quali. possis discere, tu possi im-

parare. Per quae . per te quali. aevum, la vita. deducitur,s mens. semotum . Ioniana. vitiis, da' viij. Ergo, adunque. adgs, at tendi. & di sce, edimpara. legendo. tenendo. quae sit, quolsa sapientia. la Hpieneto. Si potes , ignotis etiam prodesse momento: Utilius regno cst meritis acquirere amicos. Memento , ricordati . li potes, se tu pusti. prodesse , digiovare. etiam .ancora. ignotis, a' non renossisti. Acquirere . ue qui stare .ami eos, amici. meritis . eo' benes j. est utilius, e piu univcosa.

regno, di tin Regno . ' '. . .

Mitte arcana Dei. Coelumque inquirere quid sit et i

93쪽

Cum sis mortalis, quae sunt mortalia cura .

Mitic, laycia. inquirero , di cercare. arcana, me reti . Dei , di Dio . que . e. quid sit Coelum , che cini sis iI Cielo. Cura , IA HAlemto . quae, di quelle cine , te quali. sint mortalia, sono mortali.

cum sis mortalis , eseudo tu mortale. Linque metum tur hi : nom stultum cst tempore in omni, Dum mortem metuas, amittere gaudia vitae. Linque , ἰponi metum , D paura. lethi, della morte. mam , perehὰ . est stultum , ὸ eois sciocca. amitteru, perdere . gaudia , lea Pegrerete vitae , deIIa vita. in omni tempore. in uni tempo.

dum me suas, meutre tu temi. mortem , la morte. Iratus . de re incerta contendere noli: Impedit ira animum , ne possit cernere verum. Iratus, essendo irato. noli, non volere . contendere, conteπdere.

de re inccrta , delia eoμ ineerta . Ira , P ira . impedit, impedisse . animum, P animo . ne possit, accla be novpolys. cernero viarum, eo scere ii vero . Fac sumptum properδ , cum res desiderant ipsa r Dandum etenim est aliud ,cum tompus postulat, aut res .

quavdo . ipsa res, Poccasione. desiderat, Ly mcerea. Elcnim, per che. aliquid , ala una eo . est dandum, si deve dare. Cum, quando. tempus, it tempo. aut res, overo lo coss. postulat, lorichiede .

Quod nimium est fugito; Parvo gaudere memento. Tuta mage est puppis, modico quae flumine fertur. Fugito ,suggirai. quod , quelio , che. est nimium , e trono. Memento , rieordati gaudere , di contentarii. parvo , delpoco. Puppis, La Nave quae D quale. fertur, e portata . modico flumine , da piceiol seme. est mage tuta, e plusicura. Quod pudeat. socios prudens celare memento: Ne plures culpent id, qeod tibi displicet uni. Pondus tae siet prudente. memento Vcorist . celare, di nasco dere. socios,a' eompagni quod quella coga illa quale. pudeat,turi vergrini Ne plures acetoeebeptu perseve no . culpent, blasmino.

quQd, quella coso, la qua e . displicet, dispiace. tibi uni, o tesolo.

94쪽

Nolo pulcs pravos homine peccata lucrari r Temporibus peccata latent, sed tempore parent. Nolo, non glio. Putes . Me tu penis. Pravos homines, Megia somini trim. hic rari, cremmettavo impuviti, peccata, i peccati. Peccata . i peccati . latent, Hanno nat si . temporibus, per astun empo . sed parent, ma apparis ovo . tempore, collempo. Corporis exigui noli contemnere vires: Consilio pollet, cui vim natura negavit . Noli contemnere, non dismercare. vires, Dor . exigui co Poris , de pie Icorpo . Pollet consilio, hagraus - , cui, Iur. at quale. natura , La natura. negavit, ha negato. vim, Lfreta. Cui scieris non esse parem te, rem re cede: Victorem a victo superari saepe videmus . Cede , cedi. tempore, a te o . cui, a colai, H age . scieris, a prat . te non esse, di non essere. parem, pari. Videmus , uoi veg-giamo. saepe , fp o. victorem, it vineitor e . superari, e*er sup

rato. a victo, des vimo. Adversus notum noli contendere verbis. Lis minimis verbis interdum maxima crescit. Noli, nou volere, Contondere, eontrustare, verbis, eonpariae. adversus notum , eonr a P uomo eouosicium. Interdum , alcunnvoltu. maxima iis , grandi sima queriloue . crescit, cresiae. mini mis verbis, per misime parote.

Quid Deus intendat noIi perquirere sorte rQuid statuit de te, fine te deliberat ipse. . Noli perquirere, non ricereare . sorte per forte . quid Deus intendat, cbecata Dio proponga. Ipse, est , deliberat, deliberataine te .senna e. quid, ebe eosa statuat, deva disporre . de te , di te.

Invidiam animo cultis vitare memento :Quae si non laedit, tamen hanc 1ufferre molestiam est Μemento, ti ricorderat. vitare di statuare . invidiam, iam dia . nimio cultu per i trono cir menti des corpo . Quae . D Ie . si non laedit, D non obendo ramen , ndentedime- . est mola stum , e cosia molosia. sufferre hanc , Fopportar gusu besti Esto animo forti . cum sis tam tus inique Nemo

95쪽

Nemo diu gaudet, qui judice vincit iniquo .

Esto, furai. forti animo , di forte animo . cum sis damnatus, essendo eoninnato . inique, ingluctamente. Nemo , uelsun uomo. qui, iI nais, vincit, vince . iniquo judice , perlo giudice iniquo. gaudet , se rasi egra . diu , longamente . Litis praeteritae noli male dicta referre . Post inimicitias iram meminisse malorum est. Noli referre, non viaer raccoutar. male dicta, te cose mal det. te . litis praeteritae , dei ivi elatast Fata. Meminisse, H ricordarsi. iram , desio Gegno. post inimicitias dopo P limitante. est

madorum, ιλ eosa da trist. Ne te collaudes , nec te culpaveris ipse: Hoc faciunt stulti, quos gloria vexat inanis., Ne coIlaudes, non Ddare. te , te . nec te culpaveris , ne ti bia erat. Stulti , gli Hosti . faciunt hoc , Lanu' que so . quos,i qua-δε . inanis gloria. M vanagloria. Vexat, travoglia. Utere quaesitis parce , cum sumptus obundet: Labitur exiguo, quod partum est tempore longo. Utere, usa. parce , moderatamente . quaesitis, te cose acqui late. eum quando . sumptus, la Jesa. abundet, abbonda. Quod quedaeosa, la quale . est partum, s'e acqui fato. longo tempore , coniungo tempo . labitur . si consuma. exiguo tempore, ivpoco tempo. Insipiens esto, cum tempus postulat, aut res e

Stulti tiam simulare loco prudentia summa est. Esto, sarat . insipiens, paeteto. cum, quando. tempus, it temo m. aut res, o Ubisiogno . postulat , D ricbiede. Simulare, gere. stultitiam , lapardia. loco, a te o. est summa prudentia , o grandisino prsisneta. Luxuriam fugito; simul & vitartam emento

Crimen avaritiae r nam sunt contraria famae .

Fugito , furatrat. luxuriam , D prodigalitὰ. & memento , e Micordati . vitare, di sichivare . simul, insieme, cri men, P impu-ecizione. avaritiae, GV avarietis . nam, perobe. sunt contraria . o contrarii . famae, alia buona fama.

Noli tu quaedam referenti credere semper,

96쪽

Exigua iis tribuenda fides, qui multa loquuntur.

Tu, tu . noli, non volere . credere, credere. semper, seuere.

quaedam , alcune coss. referenti, a Mi la raceonta. Exigua fides, po sede . est tribuenda, ha da esser data. iis, a coloro . qui, squali. loquuntur, ditano. multa, moste eine. Quae potus peccas, ignoscere rutibi noli: Nam crimen nullum vini est, sed culpa bibentis rNoli tu, non voler tu . ignoscere, per donare. tibi, a te. quae ρμesse cois , is quali. peccas, tu perebi . potus, avendo rivulo. Nam, ivlerocche. nullum crimen, nefun peecato. cst , Ie vini delui . sed culpa , mala eo a. est, e . bibentis, di colui, Me seve. Consilium arcanum tacito committere sodali. Corporis auxilium medico committe fideli.

committe , si . consilium arcanum, ilisesmosegrato. sodali

tacito, oleo agno tacito, estgreto . Committe i commetti . au

risium,e iso, corporis, vileorpo. Medico fideli, at Medico fidele. Noli successus indigno ferre molestet Indulget fortuna malis , ut laedere possit.

Noli, non volere . ferre, δεpportare . moleste , grave mente.

indignos successus , gi' iudegni Decessi. Fortuna, la Fortuna. in dulget, eornpiace. malis, ae eottivi .ut, aeeioeche. Possit , ello postsea . laedere, ossendere. Prospice qui veniunt, hos casus esse serendos; Nam luvius ledit, quidquid praevidimus ante. Prospice,anti di . hos casus, Me quelli aeeidenti. qiu, i gurii veniunt, vengono . esse ferendos, sono das portarsi. Nam , per tae . quidquid, tutio quello. ebe. praevidimus, abbismo preve 'to. ante, innaneti . laedit, inende. levius , piu leniermente. Rebus in adversis animum submittere noli. Spem retine, spes una hominem nee morte relinquit. Noli submittere, non avollire . animum, Panimo. in rebus ad versis, netis eose avvers. Retine. ritieni. spem, D siolanero vo una spes, lasola siperanta. nec morte, ne anche in morte. relin

97쪽

Fronte capillata, post est occasio calva. Noli dimittere , non lasciare . rem, lac a. qΗam, lo quale. noscis, tu conosci . aptam tibi, comoda a te. Occa fio, I' occasione. est calva , e calva. post, nella parte di Get1o . fronte capillata, avendo i capelti nella fronte. Quod sequitur specta, quodque imminet ante videto e Illum imitare Deum, partem qui spectar utramque. Specta , guarda . quod sequitur, quello . ebe t'ae Hetro , o illa fato . que , e . videto, veriai. illud quod, quello, ebe. imminet ante , iijoprasu, o it futuro. I mirare, imita illum Deum, quel Dio . qui, it quale . sp .ctat, guaris. utramque Partem, 'una, e P astra parte . 'Fortius ut valeas , interdum parcior esto rPauca volo piari debentur, plura saluti Esto , Iarat . interdum , alcuna volta. parcior, piis temperato dei olito. ut valeas fortius, at ebὸ si piis Fano . Pauca , pocho eos . debentur dehoono. voluptati. alpiacere . plura, piu cos. debentur , si debbono . saluti, alia Diate . Iudicium populi nunquam contempseris unus .

Ne nulli placeas, dum vis contem riere multos. Unus, tu siolo . nunquam contempseris, non di prezarai mai.

iudicium populi, Ugiuditio delpopolo. Ne nulli placeaS, accis

che tu non placcia a nesstino. dum , mentre, ebe. Vis, tu PMi. contemnere , Horezzare. multos, molli.

Sit tibi praecipue, quod primum est, cura salutis et Tempora ne eulpes, cum sis tibi eausa doloris . Cura , la cura. salutis , delu Aalute. sit, abbio . praeeipue , necia ente . tibi , date. quod , la quale. est primum, e tu principale a. Ne culpes, non incolpare . tempora , i templ. cum sis , essendo tu . causa, cassione. doloris . di dolore. tibi , a te. Somnia ne cures: nam mens humana quod optat: Et vig ilans sperat: per somnum cernit idipsum.

Ne cures , non curare. somnia, i segni . nam, percbe. mens humana , tu mente umana. cernir, veri. per somnum ,per ityonno .

idipsum , quelgassessa eosa. quod, la quale. optat, desidera. & Vigilans , visando. sperat ,spera. LI-

98쪽

LIBER TERTIUS.

Hoc quicumque voles carmen cognoscere lector e Cum praecepta ferar, quae sunt gratissima vitie; Commoda multa feres; sin autem spreveris illud, Non me scriptorem, sed te neglexeris ipse. Quicumque lector, qualunque leuore. voles , vorrai. cognois scere , intendere. hoc carmen, que reo poema. Cum serat , conisciosa sche sto ti. praecepta, ammaestramentι. quae,i quali. sunt. ono, gratissima, grati t. vitae, alia vita. Feres , tu ne . riporte rar. multa commoda, molli eomodi. sin autem , ma se . spreveris, dilapreaeterat . illud, quello . non neglexeris, non dispre erat. me scriptorem, meseritiore . st d te, ma te - Instrue praeceptis animum, nec discere cesses. Nam sine doctrina vita est quasi mortis imago. Instrue, provvessi. animum , l' ammo. praecupiis , di ricordi. nec cesses, nὸ ce Lare . discere, d' impar are. Nam , perche. Vita, a vita. sine doctrina . Meneta Mitri . est, e . quasi imago, comes,' imagine.mortis, di morte . Fortunae donis parce parere memento; Non opibus bona fama datur, sed moribus ipsis. Memento , ricordati parere, d' apparire. Parce , mδderata- meme . donis, per i doni. fortunae, di fortuna. Bona fama, ulvon uome. non datur, non se da . opibus, per te riubeare. sed

moribus, ma per i esumisses.

Cum recte vivas. nec cures verba malorum:

Arbitri non est nostri, quid quisque loquatur . Ne curra, no curare. verba malorum, te parale de' cauivi. cum vivas recte, conciosiae ache tu viva restamente . Non est, non λ. nostri arbitri, in nostro arbitrio . quid quisque loquatur , siuelis.cte eiuscum parti . Productus testis, salvo tamen ante pudore: Quantumcumque potes celato crimen amici. G a . Pr

99쪽

icio DONATO

Productus, tu prdotio. testis , per testimomo. celato, nasio derat . crimen, Udelitto. amici, deli' amico. quantumcumque potes. tanto quanto puoi . tamen, nonimeno . salvo, salvo. ante. uvanti . pudore, iI tuo ovore. Sermones blando, fictosque cavere memento e Simplicitas veri fama est r fraus ficta loquendi. Memento, ricordati. cavere, di schivare . 1 urmones, i pari I.

Nandos, lusinoe si fictosque , e ti. Simplicitas, lasempi

eita. est fama, e testimonio. veri, dei vero . fraus, ι'inganno . sci

licet fama est, e testimonio ficta loquendi, di pol lar sinto.

Segnitiem fugito, quae vitae ignavia fertur; Nam cum animus languet, consumit inertia corpus. Fugit γ ,suggirai segnitie m , lapgrinia. quae, la quale . se tur, edetta. ignavia, postroneria. vitae , deua vita. Nam, pereεδ. eum, quando . animus, ι' auimo. languet, impigr De. inertia . lapigritia . consumat, consumo . corpus, it σω. Interpone tuis interdum gaudia curis. Ut possis animo quemvis sufferre laborem. Interpone, inframetti . interdum, aliuna volta gaudia, P a LegreZxe, tuis curis, ae tuoi messipe reri. Ut possis, acoloeebe taposa. sufferre, siopportare. animo, eowanimct. quemvis laborem, qua*rvulia fatieu. Alterius factum, aut dictum, ne carpseris unquam e Exemplo simili ne te deridat alter. Ne carpseris, nouripienderat . unquam, nari. factum, it natio. aut dictum , Ovvero i deno. alterius, d' astrui. ne alto, recto

che altri non deri dat te, sebernisca te . simili exemplo, consuavisesempio. Quod tibi sors dederit tabulis suprema notato, Augendo serva; ne sis quem fama loquatur.

Serva, conferva. augendo ,scere fendo . quod, quelm, ebe. suprema krs, P mltima voismὰ . dederit, aver a dato, o Distato. tibi notato , a te scruto . tabulis, uel testamento. ne sis, accinia ιs non fia . quem fama loquatur, lasavola delpopolo.

Cum tibi divitiae superant in fine senectae:

100쪽

Munificus facito vivas, non parcus amicis .cum , quyndo. d vitiae, Ie rieeberete . superant, avan uo. tibi, a te. in fine, ne sine. senectae, delu ue ecbiaja. Facito, a. Vivas, Me tu viva. munifices. liberale. non parcus , nonharso . amicis,

agit amisi. Utile consitum dominus ne despice servi INullius sensum. si prodest, templietis unquam. Tu dominus, tu podrone . ne despice, non di re are . consi lium utile, ii mn lio utile. servi, deI sevo . Unquam, sum . tempseris , dii preceterat. sensum nullius, iI parere di usans, si prodest ,δε tigiova . Rebus, & in censu si non est, quod fuit ante :Fae vivas contentus eo, quod tempora praebent Fae vivas, D ebe tu viva . contentus, eo antento di queli'. quod, ebe. tempora, i te i. praebent, dis M. Si non est quod fuit ante ,se non e quelis,ebe fia maneti. rubus, uelle Deoita. , & in cς

Uxorem fuge ne dueas sin nomine dotis rNamque uxor dives semper solet esse molesta. ge, guarda . ne ducas, Me tu non meni. uxorum, la moetis, sub nomine, sotto nome, o per retione . dods, della dote . Nam que , torche uxor , D moglie . dives, rieo . semper ,se re .so ret ,suole. esse, onere. molesta , ossidiosa. . Multorum disce exemplo, quae facta sequaris Quae fugias. Vita est nobis aliena magistra . Disce , impura. exemplo, coli' eis io . multorum, di molli.

quae facta , quasi Diti. sequaris , tu debba fietuire. & quae t scit. facta equalisatti . fugias, tu debbasebiuare. vita aliena, la visu

altrur . est magistri nobis, a mi e maestra . Quod potes, id tentator operis ne pondere pressust Suceumbat labor, & frustra tentata relinquas. Tentato, tems . id quod potes, queI, ebe pu pusi. ne, acetoc ebe. labor pressus pondere , lasati aggravata dalpes. operis. Hem opera. succumbat, non vi ressi sotro. & reliquas, e tu lasci. frustra, in vans. tentata, l' operae totate, o t impre .

G a Quod

SEARCH

MENU NAVIGATION