장음표시 사용
211쪽
Eius GEMERIBUA. PII RENITIs . isi Generatim delirium cum risu discriminis minus habere creditur, quam illud, quod cum moerore, anxietate , silentio , metu est .
Quando vero leviori pradu morbus incidit, & s; 44 δο-
mature medicina ei adhibetur, non raro solvitur Mnarium haemorrhagia, vel l udare multo, calido, undique manante, vel alvi su Xu, vel haemorrhoidibus, Vel catamen iis, vel varicibus in cruribus reclusis , vel aliqua alia evacuatione , cujus utilitatem osten it mitigatio syria plomatum , &functi onum omnium successiva redintegratio. Pus interdum per aures, aut alia loca cum salutis spe effluere visum est, quod tamen rarissime usu venit. Bonum insuper esse consuevit, multam a quam e X Ore , aut naribus ferri, aut aures diebus criticis, & signis coctionis apparentibus obsurdescere, aut pectus, aut artus doloribus corripi cum canitis levamine. Nam ab interioribus ad eaeteriora mali vim trafferri, indicium est.
CCV. Post devictam sebrim non rarum est aliquamdiu adhuc delirium produci; imo interdum in ma- successio niam, aut ama sim desita ere, quando nimirum, ut aliqui eXplicant, vasa cerebri dilatata, atque opi leta, postquam febris cestaverit, nequeunt 1 ea materiae obstruente e X pedire, sed cum eadem veluti concrescunt, intercipiuntque sanguinis , aliorumque humorum circuitum ; aut quando materies morbida ab interioribus cerebri sedibus ad ner vos Opti OS, aut acullicos transiertur 9 vel demum
212쪽
192 CAP. VII. DE DELIRIO, VARII QUEquando id quod etiam probabile est intima cerebri medullaris structura sic labefectata est, ut
ad pristinam ubique integritatem restitui: amplius . non poisit. Maniam , dc fatuitatem perpetuam relinqui saepissime a phrenitide, in quam puerperae ex lochiis retentis incidunt, auctor est SVvIETE-N1os a). 34entis imbecillitatem ex hac caussa profectam videre mihi adhuc juveni contigit in venusta, atque alioquin sana, optimique habitus , Ec temperamenti muliere, quam lochia ob aspectum insantis mortuis improvide eidem objecti compres a phreniticam reddiderant. κ) Comment. M BOERI AAU. g. 774. p. mihi I 9,
praesertim primariae, ea omnia Conveniunt, quae
ceteris inflammationibus , in primis largissimae Ianguinis missiones e venis brachii, pedis, colli, dc frontis . Nec temporali , arteriae parcendum quandoque est, a cujus sectione saepe plurimum boni expectari licet '. Haemorrhoides quoque hiruditii-huy pro re nata aperiri debent; nam raro earum suxum tallere, dc saepe delirium sanguine ex illis stillante compesci, multorum, oc praesertim S IETANII auctoritate, atque experientia compertum,
comprobatumque est a) Narium item haemorrha gia , aut hirudinum ope, aut stilo immis , aut tilia idonea ratione proiceta plurimum conferre visa est . Imo pone aures hirudines apponi utilissime
213쪽
ΕJUs GENERIBU s. CURATIO . Is 3 DIC Us b), ut nullam in phreniti de sectandaria, morbis acutis videlicet accedente, sanguinis de tractionem putet ea praestantiorem, quae fit sex hirudinibus pone aures admotiS.
Cl. SIM SI IS plus in libra sanguinis ex arteria tem porali educti considit ad curandam phrenitidem, quam in
triginta unciis e vena quacunque emissis. Vidit ipse unetis decem , vel duodecim sanguinis sic ex traditi sedatum delirium , ferocem, minacemque ivtuitum , atque GCulOrum ruborem sublatum , & somnum tranquillum SubSequutum, a quo aeger e XperrectuS Omni Periculo vacabat . Malad. Opid. p. I 2.
g. CCVII. Insuper dari intrinsecus debent antiphlogistica, potusque largior, qui diluat, Zc temperet, dc ni
miam Cordis, atque arteriarum irritabilitatem inhibeat ; manus , dc pedes in rati iam demergi; in alvum injici enemata, quae laxent , dc refrigerent ecco proticis intestinorum e X cretia solicitari, ut revulsio fiat; capiti deraso imponi ea, quae hume ctent, molliant, avocent, aestu in coerceant, aut leniter reprimant. Praestat quoque aegrotantem erecto capite decumbere, interdum relidere, aerem
frigidiusculum captare, leviter tegi, a iure proni beri, ad silentium, quietemque componi. Fracto jam vero febris impetu, resolutaque ferme it flammatione, si nimia fensibilitas, atque nerVO' Tum ataxia videatur adhuc delirium, vigili atque protrahere, hypnoticis, vel opto ipso, refracta tamen, dc cauta dosi uti, interdum innocuum non modo est, sed utile, ac necessarium. T . V. N g. CCVIII.
214쪽
Cum vero satis jam sanguinis detractum videtur, vel vires largiori evacuatione serendae impares sunt Z & nihilominus delirium, & cetera in flammationibus effecta in eodem gradum persi stunt, nec mitigantur : tunc optimum , tutissim mi que praesidium est, cucurbitulas, nisi prius adhibitae fuerint , occipiti, pone aures, dorso , aut cruribus, incisa profundius cute defigere, aut hirudines locis jam alibi saepius indicatis, aut epi spastica plantis pedum , crurumque suris admove' re. Hodie non pauci capillatam capitis partem reiectis crinibus, emplastro, quod vesicas e Xcitet CX cantharidibus tegendam jubent, eventu felici pluries obtento consili. Sed caute id fieri debet, tumque in primis, ut mihi videtur, cum sopor,& stupor delirio adjungitur, & quodammodo Urgentior est, neque temperamentum, aut habitu SCorpori S , neque nimia nervorum sensibilitas, sive peculiaris ad spasmos proclivitas adversantur . In his enim casibus convenientius est revellentibus mitioribus, veluti cucurbitulis siccis, fricationibus sinapi mis, & balneis pedum, & Crurum uti eoque libentius, quod BACUV1 Us a) in phreni tide inflammatoria vesicantia plus nocere, qua prodesse arbitratur.
215쪽
BJUS GENERIBUS . CURATIO . I9 A. CC IX. Ita phreniti de porro, quam crysipelato dem et
CXCVIII.) nominavimus, sanguis mittenduS utique est, sed non urgenda valde, uti in phlegmo no de , ejus profusio . Minori igitur copia; nec pluries , extrahere eum licet, quod inde desilium invalescere, convulsiotiesque acciri, saepe ' observatum est. Id in primis in quibusdam aeris coiistitutionibus, febribusque epide micis malignis, aut putridis, itemque in febribus nos comicis non rarocvenit. Imo interdum satis erit per cucu bitulas, aut hirudines in istione fra ejus moliri, aliaque adhibere, quae a capite quam lenis lime revellunt. Urilissimum veno est alvum tum enematibus , tum remore Partari, aut sero actis, cui tamaritidi in cocti fuerint, subducere; fervorem sanguinis suba cidis succis vegetabilium, aut ubi valentius agen dum cst, spiritibus vitrioli, i ulphuris, aut nitri festio uere; actitudinem biliosam, atque at ale scentem dilucre, demulcere, corrigere non solum illis, verum etiam potu largo, farinaceo , acescente, frigido, & si aetas, temperam cutum, tempestas , regio, aut aegri assuetudo' consentiat, etiam nivato. Caput, si unquam, hic certe deradi, atque aceto aqua diluto, sive posca frigisse, aut egelide tantum periundi, & foveri, pedibus ii eri iri in calidam demissis, aut panni S laneis e X CR-lida expressis involutis, necesse omnino est.
Fortasse ad hanc speciem spectabat ea phrenitis, cui venae sectio , referente SIMSIO Malad. epid. p. 13 ), vires prosternebat, & mortem post horam afferebat; panni vero lanei ex calida expressi, & pedibus circumducti sum-αopere a advocato sudore leui, profuerunt ἡ H. e phreni
216쪽
196 CAP. VII. DA DLLIRIO, VARIISQUAticis oculi erant rubri, inflammati, & furentes, lingua sicca, cutis ardens, delirium magnum, pulsus durissimus. Moriebantur plerique die tertio. Qui diem quartum su-
Perabant, servabantur, atque evadebant. Abusus liquorum calefacientium , di frigus susceptum morbo occasionem praebebant. Tempus autem erat vernum.
xosar adhibenda est. Serosae vero pro diversa causisten
tura s. CXCV.) modo volatilia remedia , &vesicatoria, & quae acrius irritant, revelluntque, accommodantur; modo ab his abstinendum est, &potius acritas diluentibus, temperantibus, & dia-phoreticis oppugnanda. Ex utroque vero genere curationis, quod sanguinea, re serosa postulant , componi debet ea, qua mixtae M. CXCIX.) oc Cure mἐπ' currendum est. Generatim autem si spuria fuerit, opus non est iteratis adeo sanguinis missionibus , nec tanto antiphlogisticorum apparatu, aut certe pro caussarum, unde sit, varia ratione alia, atque alia curatio requiritur. Delirium vero, quod in febrium augmento incidit, iis discutitur, quae febrem ipsam tolluui. Illud autem, quod a saburra primarum viarum fovetur, emetica, & catharti caeκigit, nec sanguinis eget missione, utpote qua noxia Omnino foret. αὶ BOERHAAR SNIETEN. gg. 62o. TOI. TO 2.
217쪽
Aeris etiam, in quo aeger Versatur, temperist. ni. h. ad frigidam, humidamque inclinet, oportet i nec alio est, quam tenuissimo utendum victu. Retuso
deinde & febris, & phrenitidis impetu, si leve
delirium, aut coma, aut alia cerebri affectio adhuc permaneat, viresque sint Imbecillae, non amplius sanguinis missione , aut purgatione corpuS ve
Mandum, sed quiete, expectatio ae, & blando potius cibo absolvendum est reliquum a) curationis.
Nunc ad par brenitidem me convertam. Maecvox non uno apud omnes sensu usurpatur, sed ab phidni: ii , aliis lakius, ab aliis pressius. Illi voce hac comprehendunt quodcumque delirium cum febre , quod ab aliqua viscerum sive pectoris, sive abdominis inflammatione sytapathice infertur. Paraphreniti. dii autem hujus tot species constitui γ sunt, quot morbi, quorum symptoma ea est. Huc a nonnullis deliria etiam referuntur, quae ab Otite, aut a Paronychia eXtremi digitorum articuli, atque a Uehementiore cujusvis partis dolore, δc cruciatu ob nervorum consentientem vim pronascuntur. Huc pariter redigi possent eae desipientiar, quae febribus acutis superveniunt, sive cerebrum idio pathice, sive sympathice e vermibus, bile, sordibus primarum viarum compatiatur. Εκ qua postrema caussa
218쪽
i a crebo desipere h'mines solent, ut Io. HRFI-l 1 C. R A1NNI Us a) cum TIS SOTIO putet, ex vi ginti deliri is tam acutis, quam Chronicis , 'octodecim hypochondriorum vitiis tribuenda este ; idque confirmat adductis in medium observationibus , qui bus ostendit ir cerebrum in illis l*bem prorsum habuisse ' nullam, quamquam non semper hujulmo di apparens cerebri integritas certo significet, de lirium sympathicum fuit te. Sunt demum qui para phrenitidis nomine illud delirium intelligunt, quod aliae caussae, quam inflammatio, cerebro insidentes pariunt, quodque phrdnitidem jotiriam ab ali
quibus dici, supra . CXCV θ significatum est .
a) Comment. de reb. in scient. nat, is me , 's. Voli XVIII. P. III. p. qm. Tot modis cerebrum laedi potest, tamque ubicuris , atque inconspicuis, ut, ubi id eo nulla labes oculis dis sectorum se ostendit, dubitari adhuc pollit, an syinpathi
ca, neC ne , fuerit Phrenitis. Non enim protinus Cerebrum i llaesum licet pronunCiari, atque aliunde delirium Or- tum , quando in eo Vitium patens, ac manifestum no n de
to puru- Qui Vero pressius par Ephrenitidis voeabulo, dent agi S proprie se. uti dicunt, non aliud eam esse NIA A cum BGURII ΑΑVI a Contendunt, quam veram dia- , Ni.' phragmatis inflammationem, quacum Perpetuum delirium conjungi, HIpPOCRATEM , Jam, & GALAssv docvisse perhibent ca). Diaphragma enim, cum valde nervosum, spasmisque ob musculo amfabricam maxime obnoZium habeatur, ubi inflam
219쪽
ΕIGs GENERIBUS. PARA PHRENITIS . 2''mationem contra Xerit, facile in consensionem adducere cerebrum, atque ita commovere creditur,
Negari quidem haud potest , mentem inter Deli suo dum , di aphragmate inflammato, prsesertim cum saps obest morbus ingrave icit a), moveri, & despere: sed illud, quod certistimum est, sicut ex multorum fi- phragmu-de, & sectionum cadaverum indubia demonstra tione b) constat, delirium ab inflammatione tam tendineae, quam carnosae diaphragmatis partis per saepe abfui ste; ac proinde non esse delirium hujusce morbi proprium, atque inseparabile sympto ana. Quod nosmetipsi non s emel cadaverum se ctionibus comprobavimus alias, sed praecipue non
pridem in quodam viro, amico lasstro, eX in-fammatione conveXae diaphragmatis partis, quam herpeticus acer humor retentus, illucque delatus conciverat, intra paucos dies denat O . Hunc per petuus quidem singultus, at nequaquam delirium ullum, ad vitae usque e X tremum anxit, discru clavitque. a) EI TMULI. Oper. T. r. p. 36s. P. SALIVS de af
c. MICHELE SARCONI Issor. ragionat. de' mali oc. I
220쪽
ta, quoniam symptoma aliorum morborum iere est, ex horum praesentia, ct comitatu dignosci debet. Quae vero di aphragmatis inflammationem subsequitur g. CCXΙΙΙ.), ea in primis ex respira' tionis laesione , dc loci dolore ' innotescit, distinguiturque a phrenitide. Namque in phreniti de dolor pulsans caput assicit; in paraphreniti de diaphragmatica dolor acutus praecordia torquet , dc cost si purias inter , dc imas dorsi vertebras concluditur. In illa respiratio magna est, & mira praesertim inter initia; in hac celeris, parva, inaequalis do
Iorem adaugens. Praeter a dolent hypochondria, tenduntur sursum veluti retracta, abdomen inspiratione vix quidquam movetur, adeo enim eam dolor cohibet; 1aepe anxietas, tussis sicca , lingui' tu S, atque alia, quae pleuritici patiuntur , hic
quoque super adduntur.' Sed melius hoc innotescet, ut arbitror, in capit ἐς Pulmonum insammationibus, morbisque affinibu Prognosis, Curatio .
Quocunque modo paraphrenitidis vox accipia tur, semper morbi gravitatem, & periculum aliquod protendit. Sed omnium dirissima , dc ma Ai-