장음표시 사용
111쪽
corporis constitutionis : quibus enim venae sunt amisplae , distentae, & corporis nabitus rarus & sanguineus; his par est maculas copiosiores, maioreS,&citius erumpere , quam qui contrario modo affecti sunt, quantumvis ex maligna putredine sanguis effervescat: crassus enim, lentus & paucus sanguis putrescere quidem potest, sed materiam ad tantam macularum copiam suppeditare nota potest. Si GNA sunt pro causarum & naturarum varietate varia, ut in Febre Pestilente. Calor initio acris interdum : i, pius autem mitis, ut vix se aegrotare aeger sentiat: sed tempore somui sensibiliter augescit. Pulsus a principio naturali similis , post rarus, humilis , inaequalis, praesertim circa petechiarum eruptionem: syncope, auxi etas, corporis laetatio, sublevatio fallax: res iratio gravis, frigida . foetida: ςordis palpitatio cum
dolore , siccaque tussi: fractio in toto corpore, & lassitudo more fatigati: de cubitus supinus, capitis gravitas, sensuum hebetudo, depravatio : somnolentia quibusdam, aliis vigiliae, tremor manuum , insuperabile ibi fastidiu in , vomitus , interdum absentis cibi desideriuiu , taediuin praesentis, sitis intensa, interdum parva vel nulla. Alvi deiectio initio foetidissima, liquida, viridis, spumosi, vermiculosa: interdum quidem sicca , sed leni pharmaco prorit ta copiosissima. Utina saepe initio cruda, tenuis, saepius crasta, russa, turbida, diffuso turbatoque sedimento. Sudor faetidus, inordinatus, paucus in principio, sine levamento, horror in ordinatus etiam in vigore, haemorrhagia narium- Patho gnomonicum autem signum sunt Petechiae morsibus
pulicum similes, nisi quod purustum in medio morsus vestigium conspicitur quod compressione non delitescit, etiamsi reliquus rubor circum quaque protinus evanescat: Petechiae vero compressae quidem evanescunt, sed mox iterum recurrunt, & diuturniores sunt, quam
pulicam vel cimicum morsus, & non solum rubrae, sed interdum pallidae, lividae dc nigrescente S. . PROGNOSTICA. Morbus est periculosissimus ad Febris Pestilentis naturam proxime accedens, eius- 'quς
112쪽
que saepe prodromos ac pronuntius. Susipeista in eo omnia esse debent rispe enim quum alleviatio quae- dam apparet, paulo post interficit. Tamen quo remis. si ora sunt όc pauciora symptomata, hoc maior salutis spes habenda est , praesertim si pete chiis rubentibus critice astat in erumpentibus, nec se intro subducentibus alleviatio subsequitur. Sed quae inordinate prodeunt, Sc mox retrocedunt, latae, pallidae, lucidae, vel nigri cantes , cum saevis aliis accidentibus, viriumque subinde maiore debilitatione, mortem hauddubie por
d quentibus remediorum generibus perscitur.
Aeris & caeterorum ad diaetam pertinentium regimen idem sit quod in Febre Pestilenti. Peculiariter vero Potus in hac Febre convenit de coist. c. c. & eboris cum pauco spiritu vitrio l. ad gratam aciditatem. Iule p. ex eo parari potest cum syr. ros &viol. Vinum nisi urgente syncope & virium imbecillitate non usurpandum o Animi perturbationes quod attinet, Omnes fugiendae sunt, maximo vero timor & tristitia, quia calorem spiritumque intro revocant, ille quidem subito atque affatim, haec paulatim citra ullum impetummn- de partibus externis refrigeratis petechiae intro repellantur , quas calor latas protrudit ,& ne emergant , retrahuntur. v A c u a N.
113쪽
Clystere leni primas vias expurganter vires enim non deiicit, ut reliqua purgantia, praesertim fortiora, nec reliquos humores turbat, nec aliorum medicamentorum usum remoratur, &cito tamen operatur. Parari potest ex decoch. hetb. emollient. cum bened. Iaxat. cas speci hier. diaph nic. ol. rocviol. chais
Vomitu si fastidium & nausea molesta est, os amarescit,& humor ad ventriculu vergit ex decola sem. raphan. atriplic. aneth. fl. chamae m. cum Oxymel. simp. vel pauco vitriolo albo vomitivo in iusculo distis luto. Purgatione ex blandioribus humori peccanti accommodatis, ut infus thabar b. syr. roi. viol. solui. de cichor. cum rhabarb. de coet. sen. manna, cassia, tamarind. cremor. tartari, pilub Russi. Venaesectione, ubi sanguinis redundantia quaedam adest, & rubedo ita urina maior quam apparere soler, eonspicitur. Sed venae sectio , si eam fieri nihil prohibet, ante quartum diem ad summum administrari debet, anteis quam vires nimium debilirentur,&natura ullam excretionem criticam moliatur. In dispositione corporis sanguinea bis terve eam repetere, Ob magnum quod afferre solet auxilium , necesse ist. Nam alicia squin ne sanguine in partem aliquam nobilem affuso loriatur inflammatio vel vi mutis suffocatio metuore
Cucur titulis cum scarificatione, quae sanguinem cura insignem virium iacturam detrahunt, caloremque a partibus internis , & spiritus malignitate ac veneno infectos cum sanguine tenuiore versus exteriora evocant & attrahunt. vesica toxiis E cantharidibus , sinapi, nasturtio, ranunculo
114쪽
Ρ E Tic HIALI. Iosculo, tum cera loco fermenti, quod induratum aegre avellitur & siccitate molestum est. Frictionibus primum levioribus. in iis partibus praesertim ubi maculae conspici consueverunt. Lini mentis ex Ol. amygd. amar. cham ς m. nitro praepario l. scorp. Matthiol. ol. magni Duc. Hettur. Cum uu-
Card. bened. scord. pimpinei l. scabios acetoc veronici Sco retoner. pentaphyll. ex quibus aquae,syrupi,extracta, pulveres & sales parari possunt, addita camphora ad medicamentum efficacius reddendum. Lapis beetoar. paucorum granorum dosi primum in aqήcard. bened. & cinam o m. deinde aucta dosi bis te Vei nempe ad gr. xij.& amplius, non sine fructu usurpatur. Theriac. cum succo citri, milliridat. pulv. Caesar. rub. diastord. confect. aikerm. sal. absinth. arthemicscabios in aq. iam dictis.
Syr. acetos sim p. de succ. citr. limo n. granat. flor. tre-nic. c. c. calcin. bol. Armen. corall. prae p. cons de hyacintli. liberant. diam a T. frig. degem. diarrhod. abb. gelatina c. c. lucida.
Ex his omnibus & aliis quae in Peste dicta sunt para
buntur Electuaria , condita. tabel l. moriall. aq. de stillat. roborant. extracta. Odoramenta etiam spiritus admodum recreant. Epithemat. dummodo non nimis adstringentia & repellentia sint, sed temperata,& ex cordialibus parata, cordi robur addunt.& citra ussum incommo
115쪽
medicamenta pro Curatione F E B E R I SPE ΥECHIALIS 'feliciter usurpsis. i
poma citri q. v. excavata reple . pulv. fol. sen. rad. lpolypod. crem. tartar. & pauco scammon. praepar. De- linde pasta obducta in clibano coque, & abiecta pasta isuccus exprim. vel F. Destillat. dolis I iij. pro delicatioribu S. cotoneum exemptis semini b. reple . pulv. rhab. agat. lIulep.rotulis, man. Christi perlata cum succ. citrii involvatur charta: astetur sub cineribus, post assationem species removean rur, pulpa praebeatur. N radie. & herb. pentaphyll. fol. scord. scabio card. bened. calendui. rad. angelic. succis tormentili. ana I i. etedoar. 3 g. sem. citri j. croci theria c. veter. ana 3 j. camph. 3 6. acet. opi di j g. succ. citrist j. aq. R. Calendui. j. stent in infas per duos dies. Destili. Dos. suce. citri, acetos en div. galeg. taraxac. borrag. anast iss. card. mar. bened. scord. scabios ros provinciat.
116쪽
stent in Infus. hor. a . Postea destili. F. aqua dos L iij. vel iiij.
131 sem. napi 3 i. citri, card. bened. , ana 3 sta'. card. bened. I iiij. F. emulsio. cui add. syr. e succo sco id. cons. liberant. 3 ii. M. Detur. Vsem. napi 5 i. citri, card. bened. C. .prae p. ana 3 g. oss. de C. c. Zedoar. ana Θ i. M. F. Pulvis. Dosis 3 , in aq. scabios. vel fl. Calendui. bol. Armen. terr. sigill. rad. tormentili. pimpineil. scord . peta sit. C. C. praepar. ana 3 It croci Θ i. confect. liberant. 3 ij, M. F. Pulvis. Nol amygd. dulc.&amar. cham m. sambuc ana Ι 8. rvt. J j. nitri praepar. 3 iij. aq. cham m. V iiij. coq. adaq. consum pr. F. Inunct. totius corpor. . conserv. ros. scabio . tunic. veroni c. card. bened.
an a L p. theria c. 3 i. rob. ribes j f. sem. napi, citri, ana 3 j. syr. acetos. cur. q. s. M. F. Electuarium. Dosis 3 iij. in aq. card. bened. hi conserv. ros incarnat. aceto seli. an a L j. tunic I f. cor t. citri condit. 3 ij. rob. ribes I g. spe c. liberant .cumbolo sine aloe, di amarga frig., ana 31a. syr. acetos. citr. Oxyacch. sim p. an a q f F. Electuar. dolis, coit. citri in aq ros loco calido macerator. f. traiice per linteum; adde suec. limo n. G g. aq. scabios acetos an a j ij. camphor' 9 β. M. F. Epithema quo regio cordis tepide foveatur. scabios meliss succis veroni c. ana m. j. sem. citris card. bened. acetos ana 5 h. F. De coe . In Colai. add. succ. limo n. acetos ros ana fi g. theria c. Vener. 3 j. M F. Epithema Cordise.
117쪽
APPENDI XPETECHIALI sin serviens.
Natura ipsa quid facere oporteat ostendit, dum malignam materiam ad cutem extrudit: ostendit lin- ouam in tenuem humorem eme qui tam faci Ie perspirat, subitque meatus adeo angustos. Quia igitur tenuis &subtilis humor est in quo morbus conlistit, & malignus, ut symptomata saeva & mox apparentia palam faciunt, in eius praeparatione ac concoctione immorandum non esse, satis liquet. mare quam primum eo incumbendum est, ut pori aperiantur,&humor iis quae sudorem cieri ac promovere possunt, expellatur. Ea tamen eligenda quae nec Febrem suo calore augeant, nec naturam nimis debilitent. Multa autem sunt hu- liusmodi quae de temperata sunt, & virtutem simul roborant, & materiam expellunt, ut sunt confectiones ex sem. napi, citri, card. bened. acetos aquileg. c. c. lap. bezoar. Quod si Decessitas exigit etiam fortiora usurpare, ea cum leni gerantibus Iemperanda erunt,& praeferenda ea quae expellendo magis prodesse, quam calefaciendo nocere perspiciunt ii r. Externa etiam remedia quae naturae conatum promovent negligenda non sunt, ut leves frictiones, cucurbitulae, scarificationes, inunctiones , vesicatoria. Sed ante omnia quum Febris
aegrum prehendit, si vel quaepiam adsit sanguinis redundatia sive quoad vasa sive quoad vires, venς se Rionem praemittere necesse est: vel si id minus licet, cucurbitulas cum scarificatione in partibus inferioribus. quae sanguinem tenuiorem spiritusque malignitate infectos foras evocant, & ad inferiora revellunt. San EuI-
ne enim detracto ebullitio maior prohibetur, & natura reliquum rege te facilius potest: adde quod eventatio Mrefrigeratio quae ex mitione sanguinis sequitur, magnum affert, ne Febris capiat incrementum, auxilii .
118쪽
sed nisi mox initio adhibeatur , frustra postea instituitur. Caeterum dum sudor prolicitur, cavendum est, ne a frigore , timore, vel intempestivis vacuationibus intro repellatur. Demum ubi haec omnia rite administrata sunt, vires languidas reficere, Alexipharmaca roborantia exhibere , foris Epithemata ex temperatis & cordialibus facta . & sacculos admovere opor
FEbris quae Variolos & Morbillos profert, est moriabus malignus, contagiosus, ab ebullitione sanguinis invasis maioribus circa cor cum malignitate coniuncta ortus, continuo affigens, donec materia in cutem effusa in totum desinat. Varioli autem qui in cute essiorescunt, quod cutem varient, & inaequalem efficiant, dicti videntur, vel quod pustulae illae seu papulae
sint parvis maris similes. Galli lapetite verati appellant, ad differentiam tuis venerear quae ipsis Ia prooe veroli, seu quod magnos varos excitet, dicitur. Gemadmodum Morbilius a morbo denominationem habet, quod sit parvus morbus seu parva pestis: Nam Italic. Emorbo, Pestem appellant, & discrimen inter Pestem & Morbillos non aliud est quam maioris & minoris. ut recte unius appellatio ab altero desumpta videatur. Galli Morbilios Iarorieoti mancupant, a rubore qui toto corpore intensus coseicitur. Pueri hoc morbo potissimum infestari solent.UάdePestem puerilem vulgus appellat, quod pueros praesertim ut Pestis depopuletur. Coniunguntur&simul tractantur hi duo affectus, quia causis, signis & Symplomatis fere sunt similes, eademque prope est utriusque curandi ratio. Discrimen tantum est, H l ut ex
119쪽
it DE VARIOLIs iut ex nomine patet , quod Morbilli a pauciore, sed tenuiore, calidiore & sicciore materia nascuntur, idcirco maculae in Morbillis rubicundiores, quae deinde nullo relicto vestigio resolvuntur. Varioli vero a copiosio-
te, sed crassiore & impuriore materia proveniunt, unde cutem exulcerant, suppurant, di foveas in cute relinis quunt. Morbilli solum pueros & teneram aetatem semel infestant. Varioli vero nonnunquam adultis & senibus accidunt, dc bis terve quibusdam recurrunt. Infantes autem etiam in utero matris iis laborasse,& mattes una eum foetu in lucem edito iis correptae visae
C Aus A interna δc proxima est sanguis menstruus quo pueri viscera sunt concreta atque eum trita, qui cum luteri sordibus ς praesertim posterioribus gestationis lmensibus, quibus maiore alimenti copia indiget foetus , inquinetur, laxum molleque pueri corpus, causa aliqua externa internam illam excitante ac movente, leam impuritatem deponere consuevit. Quod autem lalios in prima infantia, alios demum post plures an- lnos,alios tardius corripiant Varioli .gravi utque alios, lalios levius infestent, causa est maius vel minus vitium sanguinis menstrui in solidis corporis pueri partibus relictum : deinde calor innatus pueri alias robustior, alias debilior: deinde etro res accidentes. Causae antecedentes & externae sunt racris quoddam vitium, lpraesertim quum Varioli & Morbilli passim grassan- ltur: Contagium ex iis qui laborant, quod ut Pestis imagis dispositos inficit& afficit, & alias magis, alias
minus virulentum & malignum est : Victus puerorum pravus & inordinatus, ex quo cluditates & obstructiones oriuntur, quae Febrem excitantes simul etiam causam illam abditam & veluti sepultant exsuscitant. SIGNA. Tempestas seu aeris constitutio australis, epidemica, quae contagium per quod tum Febris disse, minatur essicit deterius. Dolor capitis & dorsi veluti confracti, cum temporum & frontis pulsatione, gravativus quidem, si varioli ob vaporum copiam & crassi-xiem , pungitivus vero, si Morbilli erumpere debeant, ob
120쪽
Ε et M o R B I L I. I t. 1 Is ob vaporum acrimoniam &tenuitatem : narium prirritus, frequens oscitatio & pandiculatio ranaequalitas,
ardor & languor corporis, faciei rubor, spirandi difficultas ob vapores Per asperam arteriam transeuntes, vel ob pustulas eo loci enatas. In Somno terror & rerum rubrarum ac corustantium phantasmata. Tussis sicca, vox rauca: hqmorrhagia per nares,ex fervore sanguinis & aerimonia venarum orificia aperiente: Lais
chrymq,fastidium, nausea&vomitus, ventriculo seu ab ipsa materia , seu a pravis vaporibus ascendentibus stimulato. Pulsus celer, inaequalis. Urina plerunque sanorum similis, interdum turbata. Alvus saepius suppressa, uod natura alio humores convertat. Calor in Mor billis acrior, intensior, cum siti maiore atque inquietudine: unde Morbilli etiam citius efflorescunt, postresolvuntur ac evanescunt Varioli vero tardius apparent,& diuturniores sunt:cum pruritu maiore & dolore emergunt, ac primum instar grani milii efformantur, deinde incrementum capiunt ac multiplicantur,&eollecto purulento ichore cutem exulcerant, tandem inducta crusta exsiecantur & decidunt. Caeterum color humori a quo generantur, attestatur: Nam a sanguine puriore rubent cum pruritu & dolore t a pituitosi albescunt & squamas emittunt: a melancholico nigrescunt cum dolore pungente: a bilioso flavescunt, cum dolore acriore & magis mordicante.
PROGNOSTICA. Morbilli ut plurimum die: Varioli vero 14 terminantur : & quo exitus dissicilior, hoc morbus longior graviorque esse solet. An vero terminetur ad salutem vel mortem, lx collatione virium cum morbi magnitudine praesagire oportet. Magnitudo morbi ex Febris & Symplomatum magnitudine, ac ex ipsis pustulis colligitur. Virium robux ex tolerantia taciti,tegrique actionibus omnibus. Periculo carent quae cito & facile eum levi Febre sine magnis symptomatibus erumpunt de maturantur: & quae rubri, albidae, molles, distinistae,&non multae sunt: his
deteriores multae, magnae, durae, continuarae, & duplices , sive ubi aliae aliis superniauntur. Pessimae sitne H 1 virides,