장음표시 사용
131쪽
FEbris Tertiana Intermittens a paroxysmo tertio quoque die redeunte , &humore eo temporis intervallo luecedendi solito, nomen habet. Si tempus pa-roxysmi horas I 1 non excedit, exquisita dicitur:si vero ulterius protenditur, notha & spuria vulgo nuncupatur. Exquisita est ab humore bilioso naturali vel praeter naturam asse sto, circa hepar vel mesenterium putrescente: notha vero ab humore bilioso cum aliis excrementitiis permisto, iisdem in locis accenso de pu- arescente. Intermissio igitur quae unum diem, qui inter duos paroxysmos medius est, durat, diserimen Tertiana continua facit. Paroxysmus autem eodem sepius tempore, tertio quoque die, quandoque citiuS, re quandoque tardius recurrit, affigitque alias grae cuius, alias levius, prout causa a qua excitatur, nempe humor biliosus putrescens,paucus vel multus fuerit, dc vel purus vel aliis humoribus permistus. Sed perputredinem non est inteIligenda totalis humoris corruptio : excretiones enim quae fiunt in paroxysmis nullum eiusmodi humorem corruptum exhibent, sed Q-lum alteratio & mutatio quaedam proprio nomine destituta: si tamen quoquo modo eam exprimere fas est, assatio seu exustio quaedam humoris verius quam putredo dici debet: non enim aufertur caliditas bilis propria a calore febrili, sed intenditur. CAus A immediata est vapor seu fuligo ex inflammatione biliosi humoris, cireum iecoris cava vel in
mesenterio coacervati, ascendens & cordis a stiones perturbans e pscendit autem per venae portae cum cavae ramis & per arteriaru cum venis me raicis
humor vero est vel pure biliosus, vel pallidus, vitellinus s
132쪽
linus, porracius, aeruginosus, ver pituitoso vel melancholico permistus. Causae antecedentes δc internae sunt temperamentum totius calidum &siccum, hepatis constitutio calidior, vitium aliquod in vesicula fellis, aetas iuvenalis & virilis, quatenus causas alias promovet. Causae externae & evidentes, sunt alimentorum calidorum & siceorum usus nimius 8c diuturnus , inedia, sitis, aestas intensa, vigiliae, corporis δc veneris exercitium intempestivum atque immodicum. Ira, excandescentia, curae graves, humoris biliosi excerni liti suppressio, crapula. SI c N A. Rigore primum incipit vehementi δd pungitivo ab halitu & humore tenuissino & pauco h v
nis excidente; quo autem est tenuior, acrior & ealidior, facultas expultrix validior, & partium sensus exquisitior, hoc etiam rigor solet esse vehemetitiore sensim tamen discuta atque evanescente eo sive vapore sive humore, mitescit, & protinus ab eo calor erumpit intensissimus: sed qui tamen sensim etiam mitescere ac manu superari deprehenditur: biliosus enim humor cum tenuis sit, mox ad summum vigorem pervenit, Mnon multo post discutitur ; quo tempore levi madore totum corpus perfunditur. Pulsus initio accessionis
parvus, raruS, tarduS, materia nondum a calore oppresso evicta, sentitur: increscente vero paroxysmo fit magnus, frequens , celer ,& inaequalis minus tamen &obscurius quam in a Iiis intermittentibus: ut enim declinat accessio,paulatim ad suam naturam redit: non tamen omnino liber est ab inaequalitate: nam remanente in vasis levi aliqua plenitudine a qua facultas veluti
pondere gravatur, inaequalitatis inter ac. - quaedam vestigia superesse necesse est. Urina flammea, consistentiae mediocris, quandoque nebulam albam vel enaeo rema exhibens. Quo autem magis Febris ab exquisita recedit, hoc etiam urina minus intensa & colorata apparet: sed interdum turbida dc era se . Paroxysimi tempus in exquisita tertiana non excedit horas Ia, tapius intra 7 horas finitur, aliquando serius, prout humor Febrem efiiciens multus est, vel pau
133쪽
eus, tenuis vel crassus: virtas robusta vel debilis, habitus corporis rarus, vel densus: aetas, regio & caeli status morbo congener vel repugnans: in hyeme enim pa-roxysmi solent esse paulo longiores et tempus autem longissimum est horarum Ix: sed in notha ultra 28, lxo , & nonnunquam longius extenditur. Symplomata
adsunt qualia in Febribus biliosis continuis, sitis, oris
amaror, lingua nigra&scabra, humore bilio in ventriculum refuso , unde vomitus solet accidere. Si ad eorporis ambitum fertur, sudores erumpunt: si ad intestina , biliosa deiectio de diarrhoea concitatur. Si ad renes, urina biliosis in copia metitur. Si portio quaedam in cerebrum ascendit, delirium excitatur: ubicunque autem confluxet', ardor eius praesentiam attestatur: potissimum vero ardoris sensus in hepatis regione molestus est, quod citra hepatis laesionem raro Tertiana oriatur. In Dotha conspicua sunt eadem symptomata, sed remissiora: calor autem Febrilis diuturnior, quod in humore crassiore sedem habeat, qui neque per vomitum, neque per sudorem, neque per urinam, neque per alvum tam facile reiicitur. PROGNos TICA. Omnium Intermittentium Teri. tiana exquisita brevissima est: septe enim circuitibus ut
plurimum terminatur, aut ad summum s tantum attingit. Si in prima aecessine urina subrufa vel sub- flava, & paulo post albam nebulam vel suspensionem exhibet, non ultra 4 paroxysmum protenditur: & si ea apparet prima statim die, 3 finietur. Si vero ruffa seu ignea sine suspensione, vel nubecula in primo citcuitu,
ad extenditur. Ex consideratione etiam aegri constitutionis , aetatis, regionis, temporis, acceruonis &Febris, ipsius duratio sciri potest. Nam si humot biliosus non multus sit, isque tenuis, corpus apertum ac pervium, natura robusta, temperamentum calidum, siccum, aetas florida, regio & tempus etiam consentiunt. au 6 tantum horarum erit accessio , & saepius tertio
paroxysmo finem habebit Febris : mo autem omnia ab his magis recedunt, hoc etiam & paroxysmus Plures horas, & Febris plures paroxysmos habitura est.
134쪽
ae 7 terminabitur, quartum habere solet omnium vehementissimum: a ad 7 sensim minuitur, donee penitus non redeat. Notha longius protenditur, raro enim r4 periodis iudicatur: sed pe ad 4o diem , aut interdum per menses durat, praesistim si visceris alicuius ut lienis vel iecoris vitio foveatur: alias quum materia pauca est, s aut 7 similiter terminatur. Est praeterea quoque tutissima, & per se minime lethalis: nisi vel magnum inveniat in corpore morbosum apparatum , vel malignam aliquam asciscat humor biliosus qualitatem, aut perperam curatio instituatur: aut eris rorem aliquem insignem aeger committat. Saepe desinit per alvi eruptionem paucorum dietiam: aliquando per decubitum, praesertim spuria r de tum crura inflammati selent, decumbente icilicet ad partes inferiora materia r aliquando per urinas et nonnunquam lente solvitur sine crisi manifesta. interdum tamen exquisita duplicatur, vel in continuam commutatur. Notha vero in Quartanam vel Quotidianam pro natura & ratione humoris qui biliolo permiscetur, con
Sequentibus remediorum gentribus perscitur.
VICTus RA T ION E. In aere aeger collocandus est aperto, puro Sc refrige. . rante, ut in continuis dictum est.
Victus Febri proportionatus sit, hoc est, tanto tenuioc quanto Febris gravior fuerit, refrigerans & humectans, ut iuscula ex pullis gallin. & caine vitulina, lactuca , portulaca , endivia, acetosa, & borragine alterata, & perfusa limo num succo. Die intermissionis paulo pleniore cibo uti licet , sed quo accessio futura est , si inedia ferri non po- . I test,
135쪽
13o ' D E F a B R gtest, quatuor anteparoxusinum horis aeger tenuitereibandus est, ut natura satis ad cibum concoquendum temporis habeat , antequam circa Fibris insultum occupe r. Notha cibum magis temperatum , & non ηἐhil etiam calefacientem Zc attenuantem requirit, pro ratione humoris qui bilioso permiscetur. Poxus sit aqua hordei, cerevisi a tenuis, vel Iule p. ex succo liinon. & laccharo & multa aqua simul fervefactis & clarificatis. A vino ante signa concoctionis & statum morbi arcendus aeger est: tum vero album tenue & aquosum concedi potest. Tempus potus exhibendi in paroxysmo est in summo vigore febrili: isque sit aqua hord. vel Iulep. ex succo vel strupo acetos sim p. de cichor. viol. vel limo n. cum duplo vel tripIo aq. en div. cichor. aceto f. buglos somnus paroxysmi tempore prohibendus est, praese se tim initio accessionis: in declinatione vero permitti
potest. Exercitatio omnisque corporis labor fatigans vitan
Syr. acetos. sim p. oxysacch. sim p. str. limon. de aceto scitri, de cichor. sim p., de endi v. acetosa, cum aquis& decoctis rad. cichor. gramin. taraxac herb.endi v. acetos scariol. ladhuc. plantag. portui. In notha syr. capiti. vener. byzantin. oxysacch. comp. deradicib. de beton. oxymel. sim p. cum aquis Apii
Cremor Tartari, Tartar. vitriolat. spirit. vitrioli . nitri,
salis, qliae in iustulo convenienti dissolvi possunt, &saepius usurpari.
Ex his omnibus parari possunt Iulepis syrupi, apOZemata, aliaque potionum genera: quae humori bilioso
136쪽
smplici vel aliis humoribus permisto, ut signa demonstrant, accommodanda sunt:&citra ullam naturae eriticam aliquam eruptionem, forte molientis destructionem, praeparatos humores blande εὶ sensim eonvenientibus purgantibus educere licer.
Clystere primum emolliente & refrigerante, deinde magis purgante & humoribus redundantibus aevi
tiosis accommodato. Cathartico ex decoct. rad. cichor. taraxaci,poIypod. q. asari. herb. endie acetos centaur. minor. absinth. eentinod. piloseli. stoechad. citrin.scolopend.beton. fol. sen. Ihabarb. agaric. mann. cremor. Tartari.
Elect. diacathol. rosMes de psili. de succ. ros syr. ros&viol. solui. de cichor. cum rhabarb. diaprun. Vomitorio ex Decoct.rad. & fol.asari,vel eius pulv., in aq. peponis, raphan. ,vel pauco croco metall. in aq. card. bened. & endiv. infuso. Vitriolo albo vomitiis vo iniusculo di luto. Flores antimonii si recte praeparentur paucorum granor. pondere in nodulo aq. en div. dc pauco vino albo leviter expreta blande vomitum cient. Venaesectione ante tertium paroxysimum, si nihil pro- .hibeat. non larga autem esse debet missio sanguinis, ut in continuis,in quibus incendium maius est,& vitium in venis maioribus.
Per urinam emulson. ex ε. sem. frig. maior. sero lactis vel aq. gramin. fragar. cichor. asparag. hord. Decoct. rad.gramin. apii, asparag. foenicul. petroselim capiti. ven absinthii. cicerum rubr. cuscuti flor. chamaem .sem. genist. ononid. Syr.acetos comp. de 2.radicibus. quibus addi potest ali-
137쪽
praeparat. Troelii se . de absinth. de rhabar. eupator. Per sudorem aq. hord. acetoc bugloss. borrag. cichor. cald. benedict. fumar. scabios centaur. minor. cum sale absinth. fraxin. attemis lapid. bego ad Decoch. c. c. lign. fassanas. Balneo calido aq. dulcis.
Conseret. cichor. viol. acetos a cetoseli. rad. cichor. comdit. cori. citri. spec. diarrhod. abbat. diatrionsentat. aromat. uis diam argan frig. manus Christi perlata Epithemat. ex Decoct . endi v. cichor. taraxac.agrimon. ros viol. absinth. chamae m. meliss. veroni c. spic. schoen. santal. acet. rosac. croc. camphor. spe . aromat. & temperat. cordialib. Inunctione hypochondriorum ex ung. rosae. santa lin. ,
superinducto linteo succo aggrest. aut inlybi & pauco aceto madente, vel ex ol. cham ςm.aneth. absinth. cum vino albo tenui 3e pauco aceto rosae. Fomentatione ventriculi ex decoch. absinth. mentb. f. chamaem. melilol. ros rub.
138쪽
medicamentapro Curatione T E R T I ANAE INTERΜITTENTIS usurpata, .
ex ress. di lv. mann .elect.*j. Iterum exprim. & add. 0r. ros vel viol. solui. J j. M. F. Haustus. N rad. raraxac. cichor. ana*β. asar. 3 ij. endiv. m. j. centaur. minor. card. bened. anam. s. sol sen. mund. 3 ii. rhab. el. 3 j. B. cord . ana p. j. Zinetib. 3β. cinam. 9 j. F. infuc in aq. c q. & leniter coq. In Colat. diuolv syt. de cichqr. cum rhab. Jj. M. F. Potio. - . Naq. atriplici lactuc. ana Lij. ol. commvn. Τ ij. M. tepide sumatur ad vomitum. hi fol. asar. m. i. leviter bull. in aq. hord. Colat. tepide praebeatur.
V rad. asari 3 iij. F. Infus in decoct. hord. cum pauoco vino. Colatura detur. Is syr. acetos. sim p. Lν. viol. dee div. ana 3 p. aq. en- div. acetos borrag. an a g. M. F. Iulep.
139쪽
bus continuis. & rursus triduo repetatur si opus videbitur. .
trionantal. mastich. cinam .ana Θ i. scammon. sulphuratae B ii. sacch. viol. 1 ig. M. F. Pulvis. do sis x i. in iustulo. V cremor. tartar. is tartar. vitrio l. scamon. sulphu
140쪽
TERTIANA INTERMITTENTx r3sspie. santal. citr. cinam. ana 3 ij. trochisc. berber. 3j. In fund. in aq. en div. loco calido. Et post macerationem x vel 3 dierum F. Colat & levis express quae coq. ad lentum ignem, donec ad eam consistentiam deveniat, ut
pilui. efformari possinr. do sis 3 6. vel 3j. pro ratione aegri & Febris. V sem. frig. maior. ana 3 ij. aq. sarag. I iiij.
F. emulsio. cui adde strup. de a. radicib. S j. F. Potio diuretica. radic. gramin. asparag. petrosel. ana Ij. glycyrribet. sem. 4. Dig. mai. genis . an a s h. capiti. vener.m 3.cicer.
rubror.* j. passul.8 f. F. Decoct. In Colae. add. stri ea pili. venens h. spir. vitriol. vel lapid. seu salis pruneli. ana Θ M. F. Potio. salis absinth. 9 ij. aq. card. bened. I iiij. M .F.Potio sudorifica.
milii excore. I ij. fol. card. bene d. m.i. R. cham ς m. p. h. F Deeoct. in aq.& tertia parte vini alb. Colar. add. 0r. capiti. vener. Ij. M. F. Pot. ad sudorem. conserv. acetos biigloss. rad. cichor. condit. anas f. spe c. diatrionsentat. di arrhod. abbat. an a I p. arO- mat. tos. Θ i. ras ebor.9ss. eum syr. de cichor. dc limon. an a q. s. h. Mistura confortans. pulv. diatrionsentat. I ij. conserv. q. cichor. cori. citr. condit. an a I iij. sacchar. alb.aq.eupator. soluti q. s. M. F. Tabellae . do sis si ij. quotidie mane sumendae superbibendo Haustum a q. cichor. . conserv. ros nymph. buglossana L si .elect. trium-santal. di amargar. hin ana 3 i. corali rub praep. 9 ij. trochisc. de camph. 3 ις. mosch .gr. h. sacchar. ros. tabul.
N agrimo n. endi v. ana m. j. summit.absinth. centaur. . minor. ana m. f. Schoen. R. chamae m. melilol. ros. viol.
na t. j. F. Decoch add. sub finem modicum vini albi M
aee 'tI. Eoque decocto foveantur hypochondria. M a bsinth. men th. ros rubi. ana m. s. spic. x ii. mastich. '