장음표시 사용
81쪽
Cotticib. citri conditis, etin Zib. mirobalan. condit. Epithematis, fomentis, sacculis. ex cuique parti robo.randae appropriatis , ut melisis thym. origa n. puleg- calaminth. salvia, for. cordiaI. stoechad. sem. Re nlc. anis. card. bened. fantal. & specieb. cordialib.
medicamenta pro curatione QUAM TANAE CONTINUAE feliciter msurpata.
82쪽
M. F. Pijulae. N fibrar. ellebror. nigr. 3 vj. agar. Iec. troch. sen. mund . L h. turbi t. nermo dact. ana 3 ij. sem. anicscenic. ana 3J. cori. citr. ue f. caryoph. macis, cinam Om. an a B ij. infund. in vini alb aq. meliss. ana q. s. per triduum vase vitreo op. clauso in B. M. Deinde fiat ebullitio levis. In expressi clari sic. add. str. de pom. redolent.
saec. ros pall. sacch. ros ana δ iij. F. syrupus. Dosis E ij. vel iij.
V conserv. H. cordia L. temperat. ana kj. cori. citri condit. L l. spec. diainarg. Dig. degem. an a Sp. syr. de pomis q. s. M. F. Electuarium. v spee .ad epithema cord . temperat.anaysi. aq. cordis
'fi. aceti *j. vini malvat. iij. M. F. Epithema pro
. spee. di amo sch. dulc. yij. diamb. 3j.sem. citr. c. c. praep. shod. an a s l. ligni aloes, caryoph. ana 3 g. aq. metiss. I v. acetiyj. vini τ ij. M. F Epithema. conserv. fl. borrag. I ij. conserv. capiti. ven. Viol. anas j. sp . diam a T. frig. 3ii. de gemmis 3 i. str. dei Pom.q. M F. Conditum: de quo sumat qinuidie mane&vesperi duabus horis ante cibum cochlear unum & sup ibat haustum vini alb. qq. borrag. dilutum
83쪽
Quoniam in hac Febre materia peccans potestate frigida est & sicea : frigiditas autem calore putredinali
obtunditur : siccitas vero augetur: parcius calefacere& attenuare, magis vero humectare oportet. At quia vires Febris continuitate valde atteruntur, reficere &confortare opus est, cavendo a violenter vacuantibus.
Itaque praemisso Clystere vena brachii sinistri tundenda est dum vires adhuc constant, si nihil prohibeat, detrahendo sanguinis quantum requirit morbus Sc vires permittunt, vel si Lien affectus est, aut in venis portae sanguis melancholicus febrilis continetur, ex venis haemorrhoidalibus. Hinc praeparetur humor peccans primum mitioribus iis, quae simul fervorem contemperant& putredinem sistunt, ut syr.viobbugloss borrag. si biliosum humorem in vitio simul esse significatio est. oxysacch. syr. de en diu acetos sim p. de succo citri, veniendo ad sto de fumar. absinth. epithym dupub de pom. de polypod. Et quum signa concoctionis adsunt, dii tum fol. sen. cum pauco scammon. praep. aliaque blande purgantia ex usu sunt, alternatim humorem praeparando , vires reficiendo. & purgando. Quum iam inclinare Febris videtur, sudores promoventia,balnea re frictiones conveniunt, si natura nullam criticam excretionem materiae morbificae fecerit, vel factura sit. Lienis si quod vitium remansit, eius ratio habenda sanguinis missione ex haemorrhoidibus, appropriatis sy- rupis, apoetematis, foris inunctionibus, fomentationibus, emplastris, Oc similibus.
84쪽
FEbris Pestilenti aliis est ex continuarum putridarum
genere: malignitas solum quae extremum vitis a fert periculum discrimen facit, speciemque seu membrum aliud continuatum putridarum constitiau. Pestis vulgo & communiter nuncupatur, Graece--μώδve interdum absolute δεμία legitur : quemadmodum saepe Latinis Contagium, , Gallicella Gontagion, pro ipsa Peste accipitur. Nonnunquam . morbus κα ' Σξοχ . seu malum dicitur. Galli celadiis, quod morbos universos seu mala omnia magnitudine & truculentia superet, vel suo quasi sinu complectatur.Italicesimorbo. Sed magis exprimit tum morbi feritate, quum eius causam, Polonica dictio mora divapo iurea, id est, aer mortiferus, Sc mor, a moriendo, quod eo aEre homines moriantur. Pestis autem seu
Febris Pestilentialis hie proprie intelligenda est maligna eordis affectio a spiritali quadam essentia genita, cordi tota substantia peculiariter adversa, recontagiosa , omnes eius actiones subito & α ξνέωela:-dens. Alias enim latius sumitur Pestis appellatio progeneralissimo omnium epidemiorum & malignorum morborum genere. Est tamen differentia quaiaam inter Pestilentiam seu Pestem & Febrem Pestilentialem statuenda. non enim essentia & formali ratione, quae utrobique eadem est, sed accidente ae seeundum magis& minus tantum differunt, quod Febre Pestilentiali Iaborare aliquis possit, qui tamen alios inficiendi vim nonduin habeat, Pestilentia vero passim semper grassatur. Illa primum incipit, &paulatim saeviendo in hane demum transit. Porro spiritialis illa essentia celerrimo humores in Corde corrumpit & spiritus labefactat, qua
85쪽
quae corruptio putredo quaedam est exquisitissima, quae citra ullam sui imminutionem sese in immensum dinfundit ac multiplicat, longe aliter quam tinctura illa decantata Philosophortim, cuius determinata est actio& facultas tingendi matallum sibi atque ideo Febris ex huiusmodi putredine orta recte ex putridarum continuarum genere esse dicatur.
CAus A proxima & Febris Pestilentialis est spirisalis quaedam essentia , quae extermino seu postremo grada summae corruptionis & supremae illius malignitatis pro manat, cuius soboles est Contagium,& quidam veluti characteris nus: quod inde liquet, quia quocunque se ingerit, ὀ vestigio corrumpit exiguo discrimine subiecti praeparationis & dispositionis. .
Quamvis enim no omnes moriuntur eontagio isto pe-
stilente infecti, omnes tamen magnam in se sentiunt alterationem & periclitantur. Quanto autem maior est gradus iste corruptionis & putredinis , tanto est deterior & magis contagio se , quae ex eo exhalat. Causa antecedens est putredo quae sensim eo provecta est, ut spiritalem illam essentiam possit produ- .cere. Sic videmus, ex causis putredinis leviores primum morbos grassari in vulgus, qui in dies magis saeviunt, donec consummata putredine erumpat ipsa P stis. Causae vero huius putredinis aliquando in nobis sunt& generantur potissimum a -ctu pravo, quali, qui annonae caritate in castris, in urbium obsidionibus diuturnis vivunt, uti coguntur: cibis scilicet & aquis co ruptis , famem sitimque explendi cause, unde sanguis impurissimus generatur, qui cum diu a natura regi non possit, tandem corrumpitur, & pestilentem naturam
induit: Talis est qui ex. frumento lolio commisto, Ralimentis fulmine vitiatis, panico vetere, hordeoque corrupto generatur. Interdum humor aliquis in nobis, praecipue vero sanguis alicubi conclusus, putrefcendo tantam labem contrali ii, quae veneni rationem tandem
subit. Sed saepius in aere latet Pestis causa, citra ullam ab inferioribus malignam exhalationem: quando vi-qslicet non eventatur & libere perfiat. ut enim Per
86쪽
so D a F E B R Emotum ipsius perpetuum impeditur corruptio & putredo : sic qui et cens squali et & facile putrescit. ut viis dere est in aedibus privatis , quando aer diu conclusus retinetur. cum enim non recipiat influxus coelestes &radios solares perinde ut is qui omnia pervadit, necesse est ut corrumpatur. quemadmodum accidit in aquis quiescentibus, quae si tantam noxam afferunt, motu solo ac eventatione destitutae, multo magis aer conclusus radios solares non recipiens noxius evadit. Observatum enim est, ex aere an cavitatibus subterraneis diu concluso exitum tandem quaerente terrae motuS extitisse, unde eo diffuso Pestes giavissimae sunt secutae. Pestilens etiam siepissime redditur ex vaporibus sive exhalationibus , quae ascendunt ex terrae hiatibus, specubus & antris metallicis, ex quibus quia calidae de siccae sunt, fiunt cometae, fulgura, tonitrua mephitica,& alia
huiusmodi meteora ignita dicta , quae dum disparent
ac resolvuntur & in aerem evanescunt, non raro eum polluunt tetroque odore inquinant. Praeterea ex aquis corruptis, navium sentinis . castrorum inquinamentis, .
cloacis, cadaveribus sine sepultura iacentibus & patrescentibus. Ex insolenti aliqua mutatione, ab insignium quorundam syderum exortu occasuque produ-lia. Denique ex peculiari in coelo influxu, ex quo truculentissima omnium Pestis oritur , admirandum Dei peccata punientis flagellum. Causis hisce Pestem inferentibus veneficia etiam annumeranda sunt. Notissimum enim est; in multis passim regionibus veneficos& sagas Pestem excitare, eamque diu longeque propagare, pulveribus quibusdam & seminibus per plateas,
compita & vicos sparsis, vel in unguenti formam accommodatis, quo ianuas aedium inungunt, ut qui vel leviter eas attigerit Pelle mox corripiatur. Quinimo fuerunt maleferiati, qui ob suspicionem Pestis domo eiecti urina propria equos vicinorum in pratis stabu- Iantes conspergerent, ut setares inficerent: alii qui Io-
tura cadaverum noctu olera in hortis vicinorum polluerent: alii qui cute porcina leviter assata & cadaveribus affricata domos vicinorum seu limina inungerent.
87쪽
PESTILENTIALI. 8 Irent , unde innumeros infectos atque interfectos constat. Corripit haec Febris obvios quosque, inprimis quibus iam est morbosus aliquis apparatus: & eos qui imaginatione dc vehementi mortis apprehensione consternantur,pavent, anguntur, dissidunt: huiusmodi enim animi perturbationes absumunt spiritus & exsiccant sanguinem : unde calor naturalis debilitatur &frangitur r atque ita inquinamenta pestifera in aEre volitantia & quaqua versum diffusa facile recipiun
CAusa hae simul etiam Signa sunt quibus Pestem
imminentem praedicere liceat: Aer enim ut causa communis conservationis omnium viventium & quae terra suo sinu fovet commune pariter malum' propagat a salubri sua constitutione desciscens. Quum igitur aeris austrina constitutio caliginosia & turbida perseverat, morbi primum in teneram aetatem, deinde in adultos passim grassantur. Fungorum , boletorum, ranarum, busenum, murium, muscarum , culicum aquis supervolitantium i papilionum, scarabaeorum, aranearum, blattarum , locustarum, erucarum, & similium reptilium insectorumque solito numerosior proventus. Plantarum marcor insolitus, qui ad frugem eas pervenire non sinit, aut si quem fructum proferunt, is nec odorem, nec colorem nec saporem habet consuetum Quum panis aeri nocturno expositus facile mucescit rcarnes breviore quam alias tempore putrescunt &corrumpuntur , Pestem imminere ac praedicere fas est. SIGNA pro cuiusque naturae & causarum a quibus Febris Pestilentialis generatur ac circumstantiarum ratione diversa sunt. Calor foris non admodum vehemens,intus vero exurens,ut aegri tegi se non patiantur. Pulsus & parvus & profundus, celer, frequens & inaequalis, invalescente autem veneno celeritas aboletur, etsi propter parvitatem & frequentiam, celeritatis speciem prae se fert. Respiratio quoque frequens & insequaliter magna, ac saepe graveolens. Urina quandoque sanis est persimilis, nonnunquam tenuis & cruda, F aliquando
88쪽
gi D E F E B R. Ealiquando crassa & turbida, qualis iumentorum, eum
ob caloris imbecillitatem urinam elaborare non valentis , tum ob ingentem humorum agitationem &perturbationem: sepe subnigri ac plumbei coloris,caloris extinctionem significantis r non raro foetida& in superficie oleaginosa, veluti tela aranearum supernatante, quae colliquationem denotant, ex alvi faecibus multo magis evidentem , quae spumosae valde, foetentes &glutinosae apparent, unde fluxus colliquativus & Peltilentialis vocatur. Appetitus plane deiectus , vomitio & ventriculi morsus. Corporis inquietudo perpetua: virium repentina prostratio,anxietas, delirium, vigiliae: nonnunquam veternus & por: abolita memoria, aurium tinnitus, surditas: Iinguae balbuties: Cordis palpitatio frequens, syncope &leipothymia et Sudor copiosus , foetidus, inordinatus.' Sed haec Signa cum aliis morbis plurimis & Febribus continuis sunt communia. Magis propria Febri Pestilentiali sunt, quod in inultos repente serpit, & interimit: quod 'δωθής - δc maculae pulicum morsibus similes, interdum lividae & nigricantes, toto corpore apparent, modo plures, modo pauciores, pro ratione causae intus agentis, & naturae patientis. Bubones interdum enormes in collo, sub axillis, in inguinibus:& carbunculi , qui non solum extra protum punt, sed intus etiam quandoque summo cruciata generan
PROGNOSTICA. Febris Pestilentialis nulli aetati. est addicta, propter contagium per quod propagatur , omnibus peraeque adversum : Tamen cachecticos, biliosiss , Sc iuvenes magis quam senes prehendit. 4Iovis anni tempore grassatur, & perinde
hyeme atque aestate, vere ac autumno incipit. Tamen quae vere vel aestate incipit, hyeme solet desinere et Gae vero autumno vel hyeme, longius protenditui. Ad interitum tapius terminatur a vel 3o horarum spatio rinterficit interdum die 3, , & s : rah oad 7. vel ultra extenditur. Nam accidentia & sym-
89쪽
Ρ E s T I L N T 1 Α i r. 8splomata adeo sieva vix aliquam sperare salutem permittunt: adde quod morbus contagiossis inultos arcet a subsidio ferendo. Si 'qui tamen ex infectis evasuri sunt , id tum sperare oportet quando bubones
subito erumpunt ad locum minus periculosum, cum remissione symptomatum,& mox ad suppurationem festinant. Pariter maculae quando prodeunt multae magnae rubentes et quando assumpta non revomuntur. sudores critici alleviantes fiunt : vires non adeo collabuntur, & melius se habent aegri ad ea quae offeruntur : Saepe tamen extremis omnibus apparentibus non pauci eluctantur ac veluti ex orci faucibus eripiuntur. Ex iis autem quae mala sunt, prorsus Iethale est tumores in loco periculoso tardius erumpe
te, minores atque intro recurrentes. etiam & maculae paucae, lividae, violaceae, nigrae, & quae intro subeuntes delitescunt. Virium languor subis inde maior , anxietas , κανδ γέα , vomitus frequens : vultus horridus , sudores frigidi . inordinati , foetidi, fluxus colliquativus. Caeterum quia grassante Peste non minor est cura sese ab eo praeseris vandi, quam insectos curandi, ideo praeservandi sese rationem, quae Curationi etiam non parum conferet, praemittere operaepretium est.
90쪽
. Sest-tibus remediorum generibus p scitur.
v Ic T us RATIONE. Aer, Quia eius vitio Pestis ut plurimum generatur, vitiorus in primis fugiendus est, vel si non licet, corrigendus , ut quam minimum nocere possit. Primo igitur causas omnes a quibus vitium contraxit, quantum fieri potest removere oportet, & quicquid fomitem circumferre aptum est. In domo mundities , in vestitu nitor, in victu salubritas observetur. Coelo sereno fenestrae aquilonem spectantes apertae sint , ad austrum clauis , ut inducto aquilonari vento aer ventiletur si desit ventus salubris, vel magna sit aeris tranquilitas, clausis ianuis &fenestris odoramenta in domo parentur, hyeme quidem sumtus, ex trochisc. Cypriis, Galliae,& alipi. mosch., ligno
lic.iuniperi,&similium, quoad licet,nuoquam desit, ut si qua intro subit impuritas absorbeatur. βῆ stivo vero tempore solia vitis recentia, nymph. salic. viol. borrag. bugloss cichor. humi spargantur: aqua frigida cum aceto pavimentum frequenter irroretur. Lintea dc panni aq. rosac. nymph. adiecto aceto rosac. madentes lecto circum tendantur; floresque rosar. viol. borrag. buglosst nymph. & similium sternantur,atque undequaque gratus odor nares subeat: ut enim foetor spiritus offendit fugatque, sic odor gratus recreat & reficit. Quos negotia ut domo exeant , cogunt, munire se adversus contagium opo
icto It igitur corpus lavent ase naphae dicta, & aliis odoratis