Nicolai Hemmingii Tractatus de gratia universali sev salvtari omnibus hominibus, cui adiiciuntur vicini loci ...

11쪽

NICOLAVS HEMMINGIVS

CTORI S.

dide lector, qui has chartula legere di-

gnaberis it eas tibi

consecrata. dedicatames . Tu aute aliaue

frutatum ex earum lectioneperceperis, Deo, omnium bonorumsonti D-herrimoper ChristumgratiaSage .

Ego certe Deum testem habeo conscientiam, quodprodesse pio lectora horum locorum repetitione

moluerim, confido in domino me non omnino hac meassu batum iri

12쪽

clesiam filii tui Domini nostra Iesu

Chri , redemtoris nosG nis con- semes,tuearis, defendad eamque

phans tecum regno inctis, Amen. Ualepi lector in DomIns, culte commendatum toto Roschi

dia Io. Auguli, Anno

13쪽

TRACTATUS

Gratia D E I uniuersali.

Gratia Dp uniuersali dictitris, video operae pretium esse quardam ad monere de praescientia Dei, de eius variis modis inde enim hicilior transitus erit ad doctrinam Grati uniue talis. Deus propter Filium suum Dominum nostrum

Iesiim Christum suo Spiritu adsit mihi dogitanti atque scribenti, ut meus labor cedat in gloriam Dei,&insalutarem aedificatio iem Ecclesiae Christi. Vt memoria hominis est Notitia praeterit postquam factum est citas ciescientia Dei est Notitia futuri antequam fiat.

Haec praestientia Dei simpliciter considerata, non est ulla futurorum eventuum causa, sed Notitia nuda solummodo Sicut enim tu utor similitudine Augustini memoria tua non cogis facta esse, quae prarterierunt sic Deus sita praescientia non cogit facienda quae sutura sunt, sed simpliciter praescit,quid ex quibus causis euenturum sit, praestit ab aeterno antecedenti, consequentia; praescit causas rerum effecta iraestit agendi modum praescit multa, oua odit 'ticae puniet. Vt ergo seire nonis rem factam Ecere, sed eam tantum ex causis cognoscere:ita praescire non est futuram rem efficere , sed eam per causas suas praeco gnoscere falsa est igitur haec collectio.

14쪽

NI C. sNon enim valet Argumentum a nuda Notitia ad Euenthina, qui habet proprias causas proinde nequaquam praescientia Dei causa es futurorum Euen tuum, tametsi est vera ἀ O . Quamuis enim voluntas nos Ta, quam Deus liberam creauit, liberucligit quod placet,&auersatur quod is iplicet, nunquam tamen eliget aut auersabitur, nisi quod Deus praesciuit, etiamsi liberrime potest cum eligere tum auersari alia , minime altae cientia Dei impedita braescientia igitur Dei nequaquam est causa futurorum, sed potius ea quae futura sim habent aliquam rationem causa praescientiae diuinae. Quod nunc scribam, praesciuit Deus ab arterno, at si non seriberem Deus nequaquam pi icisset me iam scripturum id eo Damascenti S ait: Min G,Hau μ Eo Non ergo ideo fit aliquid, quia prae citur a Deo, sed quia futurum est,pra: citur. Deus cum Vniuscuiuslibet voluntatem p r xuideat hunc perperam, hunc recte a mirum non ignorat. Sic prae ciuit adulterium Dauidis Non igitur quia Deus praesciuit adulterium Dauidis, Dauid adulterium commisit sed quia David adulterium commissurus erat, Deus praesciuit Haec praescientia Dei a prouidentia dissere genere Nam pr. scientia, Notitiae, prouidentia, a-ectioni subiicitur. Haec ergo caula rerum , illa mini-ine Atque haec de nuda simplici prae cientia Dei sint dicta. iam modo quosdam pr eicientiae Dei videamus, in quibus non nuda prae olentia sedit voluntas, vel per millio accedit, consideretur.

D si v quaedam praesicit vult quaedam praescit&permittit. Nam cum nihil potest fieri, repugnante Deo, quicquid fit, vel volente Deo vel pe mittente fieri nec elle est. ideo Augustinus in Enchiridio ait: Non sit aliquid, nisi omnipotens velit fieri , Vel

15쪽

DU GRATIA UNIVERSALI. vel sinendo vel ipse faciendo. aliud ergo vult Deus,aliud permittit Deus vult bonum, per antiit malum, Utrumque praescit, teste eodem Augustino nos de permissione primum dicamus. Depermission . Permissio Dei est efficacis voluntatis Dei remis soleti priuatio. permittit enim Deus quod non vult impedire, neque tamen nolens permittit, sed non nolens,id est, remisse volens, remisse nolens. Sed cur permittit malum fieri, cum stipse binuS,imo ipsa bonitas,&malum ipsi displiceat' Hoc ideo facit, quia melius iudicat ex malis bona facere, quam nulla mala permittere. Nunquam ait Augusti-NUS Deus mala permitteret, nisi posset de malis bona facere. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam permittendo fieri, quaecunque fiunt male. non enim sine iusto iudicio facit eis autem quod Deus permittit,hoc non efiicit tamen quia illud adfinem congruum dirigit, dicitur propter illum finem fecisse, quod permisit. Sic enim Augustinus alta Non fit aliquid, nisi omnipotens velith ri, hoc vel voluntate beneplacita, qua omnia bona fiunt, vel voluntate signi, quae est permissio mali, non voluntas efficax alioqui non puniret malum. Nullo enim pacto potest fieri, tDeus puniat quod fecit, sed punit, quod facimus,ut liberet quod ipse fecit. Et Augustinus inenarratione psalmi 1 . Non vult Deus, inquit, ut pecces; sed tamen ii peccaueris, non putes hominem fecille, quod voluit. Meo aliquid accidiis quod

noluit ut enim vult Dei, ut homo non peccet ita vult peccanti parcere, ut reuertatur ita vult postremo in peccatis perseuerantem punire,ut iusticia potentiam non euadat ita quicquid elegeris, omnipotenti non deerit, undesiuam de te compleat voluntatem. Et alibi dicit. Semper sit voluntas Dei, vel a no-

16쪽

3 NI C. HEMMINGIV sbis,vel de nobis. Voluntas enim Dei relinquit homini liberarii Electionem. Si eligit bona, Deus vult illi bona seligit mala; Deus vult illi iustam poenam: ira quicquid elegeris,uoluntas Dei fit, scilicci vel sticax, 'cire milia. Porro tametsi Deus permittit mala fieri, tameta haec perna lino pendet ex ordine prouidentiae Diuinae, qui sapietitissime cum mala, tum bona adfinem bonum dirigit memineramus pr6inde dicti Augustini: Qiiicquid, inquit, accidit praeter voluntatemno suam, noueris non accidille, nili de voluntate Dei, de prouidentia ipsius de ordine ipsius, de nutu ipsius, de legibus ipsius,etsi nos non intelligimus, quid quare fiat,demus hoc prouidentia ipsius, quod nihil fiat sine causi, knon blasphemabimus. Definiri autem potest non forte inepte prouidentia Dei, hoc modo Prouidentia Dei est cura&administratio, lua Deus ut omnia gubernat,&singUlain suas fines dirigit: ita media ordinat quibus ad finem perueniendum est. Sed de hac postea plura. Generapermisitanis Diuinae. Eis plura sunt genera permissionis Diuinae,quam ego aut sciam,am recensere possim tamen hic ea quae

Occurrunt,annotabo.

Perm si in opere creationis. Permisit lapsu grauioris eorum, qui uni e ira Ecclesiam.

3. Permisit crucis se elictionis Eccle . . Permista oppugnationis a Diabolo. s. Permi io Us sanctorum. o. Permi io scandalorum variorum in Ecile-

nti θ

. li

17쪽

DE GRATIA NIVERSALI

Primum Genus permissionis voco in opere Creationis , propterea quod eius occasio ipsa hominis creatio fuerit. Nam hi Deus ipsum hominem crea rei ad imaginem sitam, atq; illum principem reliquarum creaturarum constitueret, libertate voluntatis, qua poterat libere eligere quae sibi placebant,eum ornauit; tu sane res non minima selicitas hominis erat. Sed ecce quid fit 3 homo abutitur hac libertate,&seductus abathana a Deo defecit, idque liberrima sua Voluntate, quod ideo permis Deus , ut testaretur semodum agendi conseruare, quem indiderat tu creaturae, cum illa crearet Lapsius est proinde Adam permittentes non ordinante Deo, ut ipse caderet, sed

ordinante pro sita sapientia ipsum lapsium Ada insuam gloriam. Postquam autem Adam libera voluntate peccasset, nos in necessitatem praecipitati sumus, qui ab eius stirpe des cendimus. Quamdiu ergo portamus imaginem hominis terreni, ut Augustinus ait qui vetus etiam homo dicitur habemus necessitatem co- siletudinis nostrae, ut non quod volumus, bonurn faciamus. Est autem haec necessitas consiletudinis voluntaria, no coacta voluntarius si qui de carnis amor, cum sit vitiatus de vitiosus, non admittit amorem virtutis pietatis , sibi repugnantem Hor permissio Diuina, qua Sc Adam ab i. nos ab Adamo natos labi permittit Deus, seruitiosius sapientia ,3 cedit nobis lapsis in maiorem gloriam, modo nos permittamus dextera Dei erigi, quod fit quando firma fide in Christum recumbimu S.

Secundum Genus.

Secundum Genus permissionis est lapsus grauioris eorum, qui sunt extra Ecclesiam. de hoc genere permissionis loquitur Paulus Rom. I. tradidit ili

18쪽

ro Q Q HEMMINGIVs Deus in de teriacordis ors inim ditiem. item, tradiditi si ex inaffectus ignonainiososate,tradi dit illos Deus in reproba mentem, ut faciant ea, quaeno decent. 2. Thesb. eo quod dilectione veritatis noreceperunt,ut alui fierent, id est, eo quod veritatem noluerunt intelliger visa tarentui nitiat DCuSIllis esticacem errore ia, ut cred. . mendacio, vi mdicetur Omnes,quin si crediderunt veritati, ed placuer ut libI

in iniquitate atq; haec est 'O - ut permini vocabulo tradendo significCtur, vel vi i testimoni uex Psal. i sumptum coulcerit. verba Dei sunt: Noaudiuit populus meus voceri eam,& in si acquievit mihi, ideo dimisi eos ecundu desideria cordis eoru ambulabat incolitus suis. Haec verba prorius coueniunt chi verbis Pauli dicetis tradidit illos in desideria cordis eoru id est, subtracta sua manu permisit illos cupiditatib suis vide, qu es , qua horrendast hec poena.Deus homineSIngratos cotumaces permittit ruere in scelera, iuxta desideria cordis eorum.&profecto nullasere maiorip cena assicere potest Deus illos, qui suis monitis parere nolui, qua si eos patiatur indulgere atq; obsequi cupiditatibus uis, sua ostia sequi, quibus ibit plisiadem pestem perniciem accersunt atq; adeo hoc fit tum maxime, cum sibi sapere ac rebus suis optime niter dentur.admoneamur ita leseris poenitentiae,&timoris Dei,ne cumulemus pecCata quib.iram Dei in nos prouocemus. prudenteri moderate agamus omnia e fine nobis ob oculos ponamus temper.

Tertium Genli S.

Tertium Genus permissionis diuinae est crucis&afflictionis Ecclesiae in hac vita, cuius rei causis e pec plicantur in Ecclesia. Quare hoc loco ne omnino hoc Genu praetermis illi videamur, tres lolummodo eius causas annotabimuS.

Prima

19쪽

E G. RATIA UNI VERS ALI. Prima est piorum conformitas cum filio Dei vult enim Dcus pios conformes fieri I magi ni filii tui, ut Paulus docet Rom. 8 Qu's praesciuit, etiam eo prct destinauit conformes heri imaginis hi sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Haec conformitas e st crucis de gloriae, illius qui de in hac vita, huius vero insutura. Secuda est fructiis, que pii perciplut in hac vita excruce Nacrux, pios humiles, dociles, vigiles, stupplices reddit. Humiles: humiliamini sub potenti manu Dei vivos exaltet. Dociles Esi. 28 Vexatio dabit eis intellectu,&Ps V. Bonu est mihi quod humiliatus lum,ut discere statuta tua. Vigiles vigilate orat ne intretis intentationem. SuppliceS. Inuocame in die tribulationis. eruam te,&glorificabis me. Tertia, exem tu Na pii qui fortiter fer ut crucem, alios infirmiores animant,&inuitant siclo exemplo ad imitationem seruata regula Cyrilli No opta da pericula, sed toleranda, quando vi aliena inferuntur.

Quartum Genus est permissio lapsus Sanctorum.

permittit enim Deus se penumero uos sanctos securius viventes in horrenda scelera ruere. Quomodo autem hoc fiat, pulchre pingitur in Solis pie lore, qui cum adest, omnia illustrat, cum remouetur, omnia tenebris implentur ad eundem modum quando pii si hi segniores&nimis securi, Deus paulatim suae gratior radios remouet. quod cui sit, quid sun is ξ tenebre. Quare dictum Solomonis semper mente circumferamus: Beatus qui semper est Dauidus. Exempla huius permissionis no pauca nobi pra bet scriptura. Nonne Samson fortissimus iecurior e lectus ruit in fornicationem Nonne David sancti illiariis segnescens incidit in adulterium' Nonne sapientissimus Solomon illecebris mulieribus eli seductu si

20쪽

ι NI C. HEMMINGIV sQitare hoc Deus permittit ut suam misericordiam declaret in eos qui redeunt, suam iustitiam eos qui non , esipiscunt, exerceat. Primum itaque hoc permittit Deus fieri, ut puniat ingratitudinem nostram. Deinde, ut gratiae uir tacitantia a nobis agnoscatur Tertio uticiatur, quod quicquid nobis dat Deus,grati S dat. Ulari O,vr signita infir naitare nostra ardentius precemur pro Olcruatione&atigmCto doni coelestis. Nam habenti dabitur. atque ita, ut Basilius ait pag. O . α - /-- τύ tar μῶν -

git Dominus sanctos suos, Pias

Nntum Genus.

Quintum Genus permissionis Diuinae est oppugnatio piorum a Sathana Hoc Genus etsi Quarto subiici poterat, ut species generi illiid tamen placuit seorsum tractare, vidistin ta suauius percipiantur,&ad praxin invita accommodentur melius Diabolus confertur Leoni, confertur Draconi, confertur Angelo lucis. Nam ut Leo in peetum facit, ut Draco, insidiatur, ut Angelus Dei apparet, dum simulat meli porrigit venenum. tiando nos securi, quidni, hic machinatur Diabolus Quoniam autem non potest nis per peccata nostra dominari, Omnia tentat, 'tianctos Dei seruos seducat,&in peccatum pertrahat. id ut possit facere, insidiatur doctrina , ut eam ab Oleat, vel corrumpat insidiatur moribus, ut eos vel livpocrisi maculet vel contumacia foedet insidiatur oeconomiis, ut marito & uxores di cordia perdat insidiatur Ecclesi .e, ut eam se diis, haeresibus, chismatibus uertat insidiatur Politiis, ut iudicia e leges vel deleat, vel corrumpat Sophistica iuris&legum interpretatione in his omnibus technis in Angelum lucis e transformat, ut putemus lucem esse tenebras, tenebras lucem, quo securius devastet omnia, id a sub

specio