장음표시 사용
241쪽
mus, qui Wratiora dictu alia noverat, sed maluit ipse vera pro gra- . tis loqui. E contra illorum t φιλαυδε, ceu perniti--7otur,qui omnes siuo ex ore sapere eupiunt,& secus sinat,od ille incipiunt. Apin Persiastid in more fuisse postalios Historicos test ur 2Elianus lib. tr. Nar. ut si quis in consiliis, Regi quid contrπιrium vixisset is agris caedere urn loquitur exemplum Xerais, qui in expeditione adversu&Graeeos influuta, Regni sui Proceres ac Consiliarios tonvoeavit, non ut eorum consilia sequereque , lectutilli suis parerent, quemadmodum apparet ex Herodoto lib. .Ejusmodi quoque insolentiae fuit Impera tor Domitianus.t teste , 'Plinio, ut in rogandis sententiis nemo os aperire/audere riuius ille solus diceret , censoret, uiandaret , lusadsequerentariis ὀ
Ezempla eorum, quibus παρρησια & monendi libertas e tremam peperit miseriam, refert Omerar. d c. 'o .fM. Arr. Schsa horner tib . . Polit. cap. r. . O Armse. lib. D doctrin. Polit. cap. l . fol. 3 Ubi inaui titionet, caute et agendum esse Consiliariis, ne Iirnpotat notem pine aut intempestivis vel bra Pt incipem mone ant aut Objurgent: Monetlidi plum Jun o. Is 23. dicens: caveae tur,ne coram mviris,sed privatim objurgariones instituantur et oportet enim tanquam moini turpis, ita etiam peccati detecti nem atque sanatio item esse. nil il pon pae, aut olientati oujs hah re, nec amici, sed rabulae est, in alienis peccatis gloriam quatere os Sie Aristomen emi praeceptorem tuum venenum bibere Ptolo- 7 Inaeum coegit: quod in legatione audienda dormitantem illi Inia
excitaser,non privatam monuisses. Et illud est quod Clito t j gulum fregit, dum enim liberius de acerbius, in praetentia alio Fum,S quidem inter pocula Alexandrum N admonuisset, di carinpsisset, spicula transve Pheratur. Fiat. in Tit. Alem. Sedo Dipse l. de consit sol rod: Consiliarium jubet cavere, re loquendi libertatem cum audaciol& immodestit eonfundat,& inam laetatione liber- γetatis famam latumqυe provocet.
242쪽
bata Graecuniam decreta Roxn 'anorum o leges,quibus nostra Respub. administratur,in respectu utilitatis patria, pro viribus meis non alia ter quam is fecit,qui senator fuit laqdatis patriae suae vel Romana ves. Graca civitatis, nes ratiae, vel odio, nes munerιbra patiar servire iudicium consultumve meum, nes privato addictamstnititam meam, nea me utriparti aut bomini ahungam, sed tantum communi utilitati, aucturus pro viribuo Rempub. ita ut 'Erbom mari volunt, hi qui- iam sani jurato bo i8seu σ Dis ais damones faveant, items meis mnibis cum amicis, tum universo generi o familia, in perIuris nadefrehendar unquam.
δ' Caute & hodie ' agent Principes, juramento ossicialium qui adponunt, munera ne sibi dari patiantur, Jurstuste Uiuri eminbersiste iantaoranun /DI. is. vers. Husere re. Besold. c . a.dit .
ΑΟ Quarto, amicti di consiliarii erunt eligendi ad imitatis
Amici O nem Davidis Pse ioi. m. 6. Oculi mei ad fideles terrae, ut sedeant Iidi. me cum .Et quis ab inimico unqua fidele habebit consiliu mi Bonctu. consilio anima recreatur ut dixit Salomon. Quid invita amico fideli duleiust quod praedium qu eve possessio tam opima,tamque omnium fructuum ferax & fertilis quam amicus est Antabuev.in, Horolo. Prin. ιs c. 8 Oportet L, ut Consiliarius fidelem affectum ersa Principem &Remp. gerat & si neero amore, ac pietate debi ta prosequatur,publicis rebus post habeat privata, Paae dicente Lis. Ib.ri. emper omeehre, ossicientq; publicis consiliis. Principia ne- Epyia tractanti, inquit Fur. ceriolari. consei. c. a. non de privato, ted Principis commodo, honori dc utilitati prospiciencium est. Qui novir eque ii3, quod sentit, explicat, perinde est, ac si nesU. xet. Qui vero litiumque habet, nisi studiosius Reipub. fuerit, is peraeque nihil ex utilitate civitatis loquetur Thγ0d. d. ι. 1. debest λ
amici sunt, non perso sed Opum. GueNarad. e. S8. ubi addi e Commiseratione maxima prosequendus est Princeps, quem pi
si ue non amore tisius, sed beneficiorum riuae ab illo exspectanti
243쪽
g alia sectantur: quod inde manifestiim est, quia simul atquiuis . andi ille finem tacit, mox contemnere ejus majestatem inci- ipiunt. Expertus hoc est Marcus Aureliust Imp. filium suum Com. Ah modum ita alloquens: Equidem cum longaevam a Diis 'itam ac- i. ceperim,diuturnam horum omnium cepi experientiam. Scito n. XU. aticiorum spatio Coaesulem, Senatorem, Cent rem, Prae- . Metorem, Quae si orem, aedilem & Tribunum, dc post haec omnia duodeviginti annis Imperatorem Rota num fuisse, Ni buvomnia hus annis plerique ea,quae dicebant, ad commodum proprium 8c damnum proximi dirigebam, ae monstri ita erat, si quis candide ad obseqirium,&alterius emolumentum loqueretur. Quare ab ais maxime sibi eaveat Princeps, quorum consilia astuta k callida magis,quam fida sunt. Quo enim quis calIidior:&veri utior,hoc Minvitior dc suspectus magis esse debet, detracta opinione Probit tis. Cicer. uiatio M. O' Beseld. Hasi. a. di uri Polit. y tb. si. Prudentia sine justitia, calliditas vitiumque, non virtus aestimanda. Falsa vero prudentiae imbuti specie, & linguam, non animum in structum habentes Rempub. mutare suis, non emendarς aut ser-πare consuevetunt. Illucidens cic. i. I. ic. pestem nullam maj rem de eapitaliorem generi humano dc iustitiae esse scribit, quam eorum, qui tum maxime saltant, id angant ut boni viti eis
Quinto . veracesi ct aperti optandi: cui non est e. m, inquit Imp. Justimamini. 34. C. deiudiciis, antiquos judices Ver et mali ter judicialem calculum aceepisse. oli1 prius Sacramen- oe Me L ml praestitissent, omnimodo se se eum .hritate de legum, Iuaselo. observatione judicium emi disposituros λ Et simul omnibus ludicibus jusjurandum judiciale observandum ibidem pro
. Hinc recte Hippol. a Collib. de consi. fol. isi. Nihil pejustae M
eonsiliariis, qui veritatem Principibus reticente juramento ob minguntur,se sententiam diei utos, & eonsulturos, exanimi se I-tentia,quae meliora & utiliora videbuntur, quod si veritatem iis
244쪽
Sane qui blan dist tantum& byssinis, ut dicunt, verbis, deo mulcent Principis auresIuntes sunt, dicente I holoUno, Medici- qui aegroto Principi abblandiuntur, ipsique indulgent in propia nandis gratioribus medicamentis. sic mortem potius, qua in ub
Quisquis itaque metu alieujus potestatis veritatem o cultat inviit Augustinus iram Dei super se provocat, quia magia timet homines,quam creatorem cui sancte promisit, se conscie tiam,veritatem, bonum publicum, omnemque honestatem ma 48 gis curaturum quam ullum favorem Principis. Detestandos i ta men dicit Ticis. quitum fortuna potius Principis loquuntur aruam cum ipso: qui veri copiam non faciunt, ted suspensa & quo
ucantur inclinatura respondent: quibus omnia Principum honesta atque inhonesta laudare mos eli. G Salust. in orat. 2. ad C. C. sar. de Ordin. Repub. D tres, tit, quorum consilio antea dubia R spub. stabiliebatur,oppressi ex aliena libidine hue atque illue fi .ctuantes agitantur: Interdum alia,deinde alia decernunt: uti e rum, qui dominantur, simultas, ac arrogantia seri, ita bonum , malumque publicum exillimant. Quod si aut libertas aequa mnium,aut sententia obscurior esseC, majoribus opibus Relpub.& minus potens nobilitas esset, sed quoniam coaequari gratiam omnium dissicile est: quippe eum illis majorum virtus partam reliquerit flori m, dignitatem clientelas: caetera multitudo plexaque inscia, sit sententia eorum a metu libera. Ita occulto sibi quisque alterius potentia carior erit. Libertas juxta bonis & marilis, strenuis ignavis optabilis est. Verum eam plerique metu deierunt. Sic ille. ρ . Derlorandat est Principum Chiistianorum consiletudo,
quod multos ministros habeant, qui iis omnium serculorum copiam ad mensam adferunt, nullus autom sit, qui ferculum veri tatis afferte audeat. Pere. Gregor. Tholaran. lib. 24. de R publici .
o In eundem modum Ludovicum XI. I Regem Galliae alio quando dixisse ferent, se in Regno tuo, & potissimum in aula
245쪽
familiaribus aulicis,quae illa veritatem esse respondit. camerari
D s L insin not. ad lib. I. Polit. e. 3. raramlhanc in au ssis Phineipum virtutem dicit,& recitat verba Seneca 8 lib. 6. de b nem. vis scire cujus rei inopia laborant magna fastigiat quid omnia possiden tibus desit tille qui verum dicat. Et hoe est, quod
scribit Camerar. in pr. c. 9o. Potentum parietes & laqueata tecta aulae libertatis non fere resonant voces, quo iudicare vult: libertatem monendi ab aulis plerumque exulare. . . Dum autem veritatisamantes deposcimus, simul deliberalitati sinihil simulantes& dissimulantes, qui libere suadeant, qui vocem dementem habeant liberam, gerantque pectus magnanimum & expers tum metus, tum adulationis. Ili optimii Con. 1ιliarii,qui semper adsunt vocati,nihil adulantur, nihil occultant: quod Alphonsius Rex Arragonum dicere solebat. Et Friderieus Tertiust Imp optabat . ut Senatores Consiliariique sui de rebus f iam judicaturi duas res in vestibulo palatii depromerent, simulat io nem scilic. & distin ulationem. Et sic. re, ut recte in rebus quantumvis gravioribus consulerent. AEn. θιν. l. . com. deici. o Iact. Panormitant e. 2. Quare Consiliarii libere omni timore 'deposito, absque , 3s- omni simulatione & dii Iimulatione Reipub. consulent, animo, suo tenentes it ud Prophetae Regii: Loquebar de testimoniis tuis
in eonspectu regum & non confundebar. Psalm. IIy. ν. 46. Nania vere Soecar iusta, qui timet Reges, deponat,omne pellat ex aniamo decus: Malus est minister regia imperii pudor. Degeneres animos timor arguit,eanit Vrtail. 4. AEneid. Exinde pronunciatum
illud cujusdam Politicii Reguml Consilitarios aut Reges esse oportet, aut Regum animos habere accipiunt nonnulli de animo libero det imperterrito, qui debet esse in consiliario,& de libera lingua ae voce. Nec timendum,tquod in Proverbio est et 1
Obsequis in amicos, veritas odium parit.
pluris enim faciendus est Deus, quam Rex irtutes, quam Vith Nec etiam referri etiamsi in periculum vitae incideris,ut Michaeas. Disi lirco by Corale
246쪽
nR .ir quin potius pro justitia i& veritate certandum cum p riculo vitae: & Deus expugnabit pro te inimicos tu CK ut ethcnun Syracia. Osri 6 . . Satius est , in morialem cum Papiniano gloriam sibi acquirere, quam in perjurii crimen incidere. & salubreta 38- consilium Lipprunere. Sed oe veracem mortuum et plus diliget
Princeps, quam adulatorem vivum Sc haeredibus mortuitomperi
enim bona cauta : ita ric tandem triumphat fide r imo adulatores D sepiis me t ipsis etiam Principibus saltidium pariunt. Memurti oo prodidit Tacit. libri annal. Tiberium, quota es curia egrederet uta' in hunc modum eloqui iblitum e 5 homines ad servitutem paratost Scilie et eciam illum, qai libertatem publicam nollet, Itam οι prolectae servi entium patienti artaedebat. Et quid rectum et poterit proficisci ab eoi qui linguam frenat ad nutum sui Principis quid praestidii in ista Repub. in qua videmus curiam elinguem, i qua dicere quod velle perieulosum, quod nolles , miserum esset Plin. in Panegyri vel ut eli apud Tacit ubi non distentiendi faculis ιδ tas rei dicta est, sed consentiendi necessitas. De praedi eanda i potius egrega a vox Tyberii Sueton. in ej- πιι. c. 23. In libera civitate linguam mentesque liberas elle debere. . HI Qua te libertas nudit adtinenda, vel sementia ullius inter . rumpenda ne veritas retineatur. Unde I heopompus t Lacedaemoniorum Rex quaerenti qua ratione fidele seivaret regnum λ Si amicis, respondit, justam admonendi libertatem concedat. PI. 63 tarch. in apophth mat. recteque Ludovicus: Rex Galliae cognomento Sanctus, inter alias ad filium successorem admonitiones ait: ita te gerito sui confessarii necessariique dc familiares tui pos sint te libere admonerinali, quod feceris,&docere facta tua .ratius ι stitie reb. Gall. M Ut enim ab synthium Inomen omne amittit, si amaritud nem tollat: sie oratio , si libertatem loquendi 'amittat. Stoba. ρ 67 mon. ii. Miser sane Imperator,apuaequem vera reticentur. Copia
63 tolia in Gordiano Iun. Imo desperata teius Principis saturi cujus . aure si a formatae sunt,ut aspera quae utilia &nihil nisi jueundum cc jξiat. Iustis ergo enco morum illecebris donatur Capitolia Diqiligod by Corale
247쪽
. mus, qui gratiora dictu alia noverat, sed maluit ipse vera pro gra- . tis loqui. Ecqntra illorum t φιλαυlia, ceu pernitiosa improba- Ῥtur,qui omnes tuo ex ore sapere cupiunt, & secus si fiat disset cipiunt. Apud Perses id in more fuisse post alios Historicos traxi Π ur AEli mus ιιb. ir. Nar. ut si quis in consiliis, Regi quid contra mura dixi missi agris eaederetur loquitur exemplum Xerxis, quit
in expeditione adversu ν Graeeos instituta, Regni sui Proceresae Conuliarios convoeavit, non ut eorum consilia sequere ut, sed ut illitas parerent, quemadmodum apparet ex Herodoto lib. . Eiusmodi quoque insolentiae fuit Imperator Domitianus.' teste Plinio, ut in rogandis sententiis nemo os aperire audere ritus ille solus diceret, censoret, mandaret,qucd sequerenta a l
ETempla eorum, quibus may11 nee Sc moneogi libertas e tremam peperit miseriam, refert Omerar. d. e. yo DL Art. Schon horner lib. I. Polit. cap. 24. O Arnise. lib. I. doctrin. Polit. cap. F. fol. 3 i Ubini multiion re, caute ab agendum esse Consiliariis, ne Iimpo uno tempore aut intempestivis vel bis Plinei pem mone ant aut objurgent: Monetlidipsum Τισι p. I-q χ . dicens '. cave tur, ne coram multis,sed privatim objiregaricnes inst tuan tu et oportet enim tanquam moini turpis, ita etiam peccati de te isti trem atque sanationern esse . nihil pompar, aut olientati oujs hah re, nec amici, sed rabulae est,in alienis peccatis gloriam quater . . . Sie Aristomen emi praeceptorem luim venenum bibere Piol I maeum coegit: quod in egatione audienda dormitantem illi nasexcitasermon privatim moni issa. Et illud est quod Clitot ju 7sgulum fregit, dum enim liberius &Jacerbius, in praetentia alio Fum,S quidem inter pocula Alexandrum M admonuis et, & carapsisset, spicula transverberatur. Fiat. in xit. Alex. Seder Nipso l. de . sit Jol ido: Consiliarium jubet cavere, ne loquendi libertatem cum audae ill& immodestia eonfundat,& inani laetatione libem I tatis famam fatum e provocet. Caeterum sunt di modi, quibus prineeps eg ciet ut Cors pri a Di libere mentesiam expIicent: Praecipuus videtur iste ne j idi Mn.tiuum de re propolita aperiat. Pauci n. reperient l, Inq Ig
248쪽
Lenectus obstrν. PM.t. I M. qui eognita voluntate Principis contra eam disserere aut considere audeant. Hae de ea usat Alexander Augustus postremo loeo dicer sententias suas, sunt soliti, ne propter auctoritatem alii suas s
Apud Romanos et itidem in omnibus eomitiis, ubi quiccum populo agendum erat, prius privatis hominibus, concio dabatur,quam magiitratum tenentibus, ne quis nimirum potcnti ris ien t entia ut fieri solet praeventus, suam ipse si1pprimeret ἔSed summa cum libertate, quod lentaret, exponere Dio coss. libo 39 Simoca de Repub. 7. c. I 2. θει Sic Plin. Traianum: laudat, quod eo rogante sensen ta libere dicere liceret,vineeretque sententia non prima, sed melioriri Nec enim interrogatur l Consiliarius ut statuat, aut imperet, sed ut sententiam suam dicat sine fuco, invectivis & verbis duriori bus conservata maiestate Principis, qui libertatem dicendi de iis, quae justa videntur consultori, a quo animo ferrς debet. Hic enim quae meliora oc utiliora vvlebuntur, juravit. Iun pari. i.
AIiud medium ponit Machiavest in tract. de prive. Cras ne t, nimirum princeps maximer succent eat , si quempiam noverit i ter Consiliarios, qui aliquo ad se respectu veritatem reticeat. E. 84 contra si Princeps ab assentatoribus: velit esse immunis, faciet is, ut quivis intelligat, se non offensum iri si quis candide & ingenu Esententiam suam, ut deceta ponat. Nec enim dubium est, Comsiliariorum animos magna ex parte debilitari iv frangi, quando Princeps vultu ipso iracundiam aut severitatem Ostendito Hippol. de consei. fol. 1 8. iSed eat non tantum Principum, sed & mortalium fere mnium et natura, ut annuentes & applaudentes aequissime a diant : resistentes vero aversentur, ineptosque judicens. 86 Sexto,. literartim T artium cognitione Consiliarius carer , iteraris non poterit. Nam regiis t artibus praestet opus est, qui Regem est Mari. consilio adjuturus. II pol de eon l. fol. χi8. insu. Li bis vident γ
δI qci luerat ducunt, iuxta illud Menandrimum Per bella d -
249쪽
praestasiissimonius Gabriel Sarai, Heronensis: Nem in ste. 8s
nam pro dit, nisi hi strionicam probe meditatus nemo fidibus luia g t, nisi Museam teneat; quanto magis oportet eos, qui Res pubis cape r. qui consilium,qui opem innocentibus pollicentur, ne cessariis ad Rempub. pertinentibus artibus antea' exornari: ErAEgyptii circumdabant juiluiae picturam libris, ut indicarent doctrinam in judice nece stario requiri. Calim vi origimus
' 'i g. sit, ii . go sive iudie es ut conscientiae 'suae bene con' ἐν
sulant,ae ossicio satisfaciant, tantum sibi comparabuntsientia Iegalis, quantum ad causas judicandas erit necessarium, judices Gnim duplicem debent habere salem: se i entiae, sine quo sunt in li- apidi,&conscientiae,sne quo sunt diabolici, ut dixit Bald. in L 1. C. udo sciit. ex brevi recit ignoranti alludicis plerunque est calamitas ρ Ila nocentis. Augustin lib. I9. de ciVit Dei. c 6. mater .erroris. c. Lerstinct. ι8. adeoque intolerabilis in illis, qui praesunt. c. s in laicis
unse graviter Quintus Mutius f severum SuIpitium reprehendkt ob ignorantiam juris dicens: Turpe est patritio, & nothili,& caui is oranti, jus in quo versatur, ignorare. l. necessarιum. s Serriira I. de Orig. jur non minus quam Medico,& guberni tori, morbos cognoscendi & curandi, aut navigandi peritia care- e. Qui ergo judex a grandit vitio & reprehensione erit immunis, Icujus pectus nullo intellectu, α jurium sale est conditum t qui velut hospes in aliena regione secundum jus & fas dicere poterit Sunt enim leges t tanquam Cyposura & Helice, ad quas inludi' ς
cando pronunciandoque judicem respicere oportet. Hac de causa ludex ignoranter tvel male procedeus,litem suam facit,ut con- yssi ex eod. tit. de poen. Iud. qui mal/judic - . Apage igitur illiteratos t ignaros,& imperitos, scabinos analphabeios,ruiticos ex arbitrio judicantes, confuse omnia,sine certa consuetudine, sine ordine & stylo , aut ulla Scriptur irrata si gentes , mutantes , alterantes , sordidantes Althus. ιn Ps ιu. c. 2 .fοι HO. edit. prior. Dn. Besola. clasI. I. illui. Polit. I.
Ges io. Non major abusio videtur , quam Ier eos, qui rus
250쪽
colunt, jus in provinciis dictari: qui juris notitia legibus
yy Hie vero Robertus lib. I. stentent. e. 7. distinguit in tertjudia aes,qui tantum eunt roversiis dr litibus dirimendis adhibentur, &inter eos, qui aliis Reipus negotiis disceptandis & exequendis admoventur, quos thgum jesentia catere posse putat. Sic militarisus hominibus judicandi conceditur facultas. l. i7. C. de iudiciis, ubi Imp. ait: Quid enim obliqculis: fi,hominesqtii alicujus rei pe- ritiam habent, de ea re judicaret ubi notat Dion1s Gothosted. Iorix. i. quod peritia ulla &praxi etiam comparetur, ct in l. 6. c. de decur. expertes literarum decurionis munera peragere non Pr hibuentur . Alixet Cujacivi in Novell. 18. dum magistratui in liriget ij peritiam lesum,modo Assessores t habeat peritos. Indulget e bam Gothosted. ad i. i. C. depostuland.sub lit. m. dicens: Iurispruis lentia requiritur in Ascliore, ut hic. σι. i. C. de rigestor. Novel . ali At non in eo, cui Isidetur, ideoque Asielsori imputat et imprudentia, non mὸgiitratui. l. 2. 1'. quod quisci. juruquare praecipit Damtaud. in practi . cramin cap. 76. num. U.lpt judex audeat JCtos , quo ignorantiae suae ex parte me.
'Ab eo tamen dissentit Dn. Amisee. lib. I. doctrin. Polit. e. IN. o fol. Ipi. ajens: Miser test, qui ex alieno pectore sapere cogitur. qua eoo de causa Persaetridebant Romanos, quod apud eos viri indocti iu- ei dicum munus sustineten . Aon ι. l. 23. sane ManliustTorqua tus,cui cum coni uiatus deferretur sub excusatione adversae valetudinis oculorum eum renunciavit, & pellimum eIemplum se introducturum eritus eis, si alienis oculis Rempub. ad mimi ran dam susciperet. Valer. Maxim. lib. 6 de dict. CT Dct. memorabit. ior c. q. qua igitur I fronte, quo pudore Reipub. negotia rractanda Riscrent illi, qui eruditione, mentis oculo,carent,& toti ex ali lios Fum judicio dc cerebro dependen t Nec edicusatuStest judex, seriabit ibi d. si male pronunciatum ab I Ctis sententiam exequatuL , quam ex ossicio suo corrigere. aut mitigare debuisset. Iudi eis nim causa agitur,quando sententia pronunciatur. Nec non βμ i