장음표시 사용
531쪽
non modo non insultavit, sed jtissit ob rerum Rumanarum conditionem, ut puer singulis diebus mane memoraret: Phisne homo es. Cogitabunt, quae victist contigerunt, posse aliquando sibi evenire. Reiste Niceta Gomata in annal. vult prudentia, quae Omnia optime gubernat, etiam suppliciis moderationem adhiberi, & semper in conspectu esse potestatis lubri na,&'imperi. . . amissionem: ne ut rerum omnium vicissitudo est, quemadmodum ille tractarit caeteros, ita & ipse divino judicio ab aliis tracti tur. Et Herod. lib. I. Rerum t humanarum circulus quidam est, qui non sinit eosdem semper esset elices. Fortuna vitrea ac
mutabilis est. Expertus demum hoc est Crae sis: Rex Lydorum, qui a Cyro R ege Persaru in captus, & jam in rogo crema ndus se deret, Cyro&aliis specta utibus, quam potuit, altissima voce exclamavit: δ Solov, o Solon. Interrogavit Rex, quidnam sibi. vellet iste clamor, aut quis esset ille Solon : Respondit Craesus:
Solon vir sapientis limus oli in ine monuit, neminem ante Obitum beatum dicendum, quod jam experior. Hoc Cyrus audiens, ea uti or&ipse factus Crat si periculo, ejusque sollem iniis eis ratus, non solum ab incendio eum liberavit, sed ad ultimum uia iqued .em in aula sua inter proceres& Consiliarios eum habuit: Herod. d. lik r. Plutarchtan vita Solonis. Git i meri iterra Rex mandatorum, cum a Justiniano Imp. per Belitarium Ducem captus, Imperatorem in alta sede constitutum, populi inultae circa adstantem adspexisset,ac demum seipsum in quod fatum perveni Dset, conlidei asset, neque flevit, neque aliter conquestus est,tantum illud Salomonis memoravit: Vavit: vanitatum, omnia vanitas. Nec interfecit hominem Justinianus,led loca quadam in Gallia ad habitandum cum luis omnibus propinquis dedit .. Procop. lib. a. debelZIVmdat. Cum ergo victores' videant, non
ita prilem fortuna & dignitate pares, sibi jam esse subjectos,
id ipsis erit satis: adhibendaque a victoria praestans quae daniaua Oderatio ac temperantia , ne prospero fortunae casu fiant limsolentiores,& ea deinceps consilia sequantur, quae ad praecipitium deducunt. Comina. G. a. com. Huc pertinet quod dixit Arrius : sive viribus qui pQlleat, sive geuMe excellat, sive fortuna
532쪽
Alexandrum exsuperet, sive quis A si imperio Africam adjungar,&cum his Europam continuet, felicem hunc esse non posse, nisi animi moderatio adsit. Victoria si quidem natura dc insolens desuperba est. Cicero pro Murcesi. q. Qui in vietos utitur ' clementia videri potest
eorum servatore & victi, quoad vivent semper circumferent monumentum clarissimum ejus moderationis & clementiae. Et proinde ex voce A neae GDii lib. I. com.c. . longe major est gloria servati, quam caesi hostis , tantoq; triumphus illustrior quan- id pili res relicti sunt, de qui b. triumphetur. σc.ao. Quos Laevitia& crudelitate territos subegeris ut metuas semper necesse AR, quos tua ubi pietas misericordiaque conciliaverit, perpetuo fidos invenias..Hinc Sigismundus et Imp. Laurentio Hungariae Palatino sibi exprobranti, quod victis hostibus non solum vitam & opes relinqueret, sed etiam eos inter amicos reciperet extolleretque, Tibi, inquit Sigismundus, videtur utile inimicum occidere, neque enim mortuus bellum excitat. At ego ini micum occido, dum parco :& amicum facio, dum extollo. Quo dicto ostendit, pulchrius esse benefaciendo quam potentia inimicos vincere. Peucer. BAs Chron. Carion. θίν. lib. . e. Iris. Cogitabunt, victores, quod iram 'victorum contra se majorem concitent, quo argumento Belifarius Totilae suasit, ut Romam ab ultimo excidio servaret, tanquam ab ea crudelitatem averteret. Procop. lib. 3. Scipio Amir.rtus tib. 13. discurs D Ubi summopere laudatos fuisse scribit, qui urbes destruere volenti bus sese objecerint, qualis inter Florentinos fuit Vari nata de Ubertis, inter Neapolitanos Iacobus Caldora.' 6. Memores erunt ejus, quod familiaris quidam Alexandri ei respondet: Fortunas 'victi, &esse&dici victoris oportere. Plutarch. in vit. Alex. Sic Craesius a Cyro captus, vidensq; Persas Lydorum urbem diripientes, Cyrum percunctatur quidnam, inquiens, tanta frequentia properat ageret Cui Cyrus, Tuam respondit, urbem diripere tuasque opes absumere. At que Craesus excipit: Neque urbem meam diripis, neque 'eas
533쪽
IIero lib. r. Quod si ergo ad victas urbes exscindendas victores. facile consentiunt, sibi ipsis damnum inserunt. . Imitabuntur Heroicos f Duces, quos licet victoria se rimum delectarit, a crudelitate tamen vehementer abhorrue runt: imo de nece devictorum nonnunquam indoluerunt. Αἰ-neas qui dictus est Pius, indoluit, quod Lausum , Mezentii Κ-lium Interemisset.& Marcellus, cum urbem Syracusanorum , qui obstinatissime rest iterant, incensam videret coris ruere, collachymatus est : atque ita commotus est ruina urbis inimicissimae. Simile quid de Scipione in eversione Carthaginensi refertur. Pausaniae Spartani, qui Dux fuit ad Platea , tanta suit modestia in victoria, ut cum quidam eum adhorta rentur, ut capita Persicorum Dueum intersectorum affigeret cruci, sicut Persae eaput Leonidae Regis Silariani si initi contumelia affecerant, responderit, se mortuos nulla contumelia affecturum esse , ae satis sibi esse, si justa faciens & dicens ,. Spartanis suis placeat: fecit & alia. modeste, remisit captivam .
nobilem ad suos. Philipp. liba. Chron. Carion. in Vir. Artaxerxis IV. Reg. Pres Alexander M. sicut praelio terribilis: ita parta viactoria clemens fui t Plutarch. m ejus vit. A capto Poro, Rege . Indorum exegit, quanam se ab Alex. ratione tractari, quem Ue er
ga ipsum sese gerere Alexandrum cupiat: . Ad ea nihil Porus aliud,quam ut pro regia secum dignitate ageretur , petiit. Rursus Alex. Num forte & aliud. Ad ea quoque milud subdidit : Regiam dJgnitatem, quae ipse cuperet, cuncta in se continere. His . Alex. commotus, non regnum illi modo restituit . . verum imperio ejus latiores etiam fines adjecit. Aurelianus Imp. cunia Zenobiam, Regi nam Orientis vicisset,&de illa Romae de more triumphasset, non solum ei vitam eondonavit, sed ut commode&honeste in urbe cum filiab.viveret, permisit. Melanci lib. . Chr. Car.in vit. Aurel. Cum idem Aurelian. Thyana, Bithyniae urbe obsessa, forte per iracundiam dixisset, se ne quidem canem in civitate incolumem relictum eaq; voce milites in spem predae erexisset:capta demum per proditorem civitate unum proditore Heracleonem occidi passus, reliquis omnibus parcens civibus, summa eommendatione bonitatis dcxle metitiae: ac deinde mi- litibus,
534쪽
litibus civitatis direptionem flagitantibus: Agite,inquit,canem
me negavi relicturum , canes omnes occidite. μν. Vopisciti in ei tu Pit. de sic militum elusii avaritiam,caim veniam daret his,qui-b u s ve n ia o p u s su it, u t lo q u i tu r Seneca. Rese ri Lirim lib. υ αν. plus parcendo: viciis, quam vincendo Romanos imperium V Isuum auxiste. Ut autem victores mites omnium, etiam devictoruin benevolentiam sibi conciliarunt: ita econtrat crudeles, qui nulli ordini, sexui, nec aetati pepercere, sed curarunt nocari tam sontes, quam insontes, omnium odium in se concita.
runt. Sic immanis suit judicatus Carolus Dux Andegayensium Neapolitanus Rex, quod Corra dinum Suevit & Ducem Austris a se captos bello, & diu servatos, postea publictanterfecit.Laudati
contra Saraceni, qui eum ipsum Carolum ejus stat rem Ludovicum sanctum apud Darmetam AEgypti urbem captos, humaniter habuerunt de tractaverunt, illisque pepercerunt. Dana. ιά. g. pol. Christ. c. ult. fol Sap. Barbarica etiam in solentia Sosio-stres quatuor Rcges captos currum trahere cocgit: & immanis: stiir tyrannis Saporis Rogis Persici, qui aliquot annos, quoties equum conscendit, pedem cervici Valeriani Imp. a se capti imponons, pro scabello eo usus est. Tandem in extrema senecta viventi cutem a cervice ad pedes detraxit. Philip. LI. Chron. in vis. Valer. Nota etiam est insolens victoria Tamerianis Scythae adversus Bajaretem Imper. Turci cum : nec non Basilii II. crudelitas, qui vietoria contra Samuelem Bulgarorum Regetata potitus, quindecim millia captivorum excoccavit. Ioan.Zonari
in annal. lilius' sane captivitatis deploranda est conditio, qua capti ad vilis is ma quaeque munia adiguntur, dc morte quavis graviora supplicia experiuntur. Unde quidam extrema quaeq; perpeti maluerunt, quam vivi in manus victoris incidere. Numantini Duces suos seque patriamque ferro & veneno, subjectoque igne premerunt, ne in manus Romanorum inciderent. , Hor. l. a. ι. ιδ. plura exempla refert SchonMNI. L potu.cap. o.
Deniquejuret antiquo bellε, eapti ab hostibus servi fiebant, ne o occidebantur: & sic a servando servi sunt dieii. f.3, Insi. σj r, Ferso. Laist. S. Ex quo plerique deducunt, Bb 3, non ι
535쪽
non licere hostem, postquam eaptus est, sc in praesidia nostra D. ductus occidere: an te vero quam deductus sit interfici jure prisse. cum multa interim possint accidere. Et quod caedes t in bello ante deditionem , & in fidem receptionem sint licita, videre est
apud Alber. GeuI. lib. a. dejur. best. c. t 6. E seqq. Τo c. .v. a . In I daea diversis vicib' duodecies centena Sc quadraginta millia ho. . minum caesa summatim retulit. LUsub. a. de Constantia, cap. ar. ' Ubi tamen omnino legatis parcendum erit. Genti cap. al.
Ergo deditium t hominem occidere, crudelissimum est, nee boni Imperatores hoc patiuntur: ab ea quippe humanitate abis horret, quam naturaliter homini homo debet. Io.ub Jwnsis in
dicens: Qujd rationi ac humanitati tam consentaneum, quam eos, quos justo bello ceperis , parta victoria servare: iis etiam, , victum ae vestitum suppeditare. summaque charitate fovere,ae pro tantis beneficiis obsequium & operas exighre inum aequius . illud est, quam caprivos crudeliter mactare t inde prima servorum origo I . lim praestabilius & humanius est ad opera publica servari: hinc e tam servi poenae ducti.
i ad Ubi notandum , quod Christiani t capti a Christianis bello , eorum servi ex generali consuetudine nequaquam fiant M f. n. sed tantum obstricti sint jure captivitatis ad certam ho magii speciem pro more cujusque gentis, vidiorique λυγρον solvenduin : Harprethim ad g. item ea. II. n.I. Inst.de rer. divis.17 Sie itaque habe: parcendum esse dedititiis l&lubjicere se .
fractarii, & oblimate repugnantibus. Jo δ. Tudie. r. m. ιμ-- . a. Idem nobiscum tradit P. Mart. DF .loc.com .c. g. ect. r. dicens: Ex hostibus aliquos poenitet sequo dedere volunt. & de illatis injuriis se fuissae uros pollicentur: His sane clementer parcendum est : Alii vero sunt, qui obfirmatissimo an o repugnant , de armis perperam facta parati sunt defendere : in hos severius statuendum est. Hinc duo Poeta ex prestit, cum propriami notam populi Romani hanc esse dixit:
536쪽
Ei Roma in Capitolio Ici iiptum suit: Parce victis, frange superbos. O uare Octavius Augustus urbibus, quae sponte deditionem fecerunt, veniam dedit: eas quast reli iterunt, mulctavit. Zon. r. IONI. a. annal. S c & Trajanus eos, qui deditionem feci Lsent, ut amicos bene tractavit : Parere recusantes, parvo negocio, compcllens, s ubegit. Custinian. in οὐ mi. Resert etiarnati Cicero Itb ι c. cos qui armis positis ad Impp. fidem confugeram, quamvis iDurum etiam ories percusistet preceptos a Romanis esse: quo nomine non minus gloriae sibi pepererint,quam tot de Poenis victoriis. Unde non saeviendum esse supra modum in victos monet , sed humanius, qui se dederunt, recipiendos. Idem facit Augustinu, in Epist. IoF. ad Bonifacium, inquietzs : Ne Levias aut insolet casin supplices,ted misericordia in illos imperi datur. R in Epistbeto sicut rebellanti. & re fistenti violentia reddi. tur: ita victo, vel capto miseruordia jam debetur, maxime in , quo pacis perturbatio Tota timetur. Illa vero moderatio i ita instituenda, ut neve vehemen- 28 es nirn jurd simus, ncce nimium remissi. Nimia r si quidem lanitas, magna saepe fit incisatio ad peccandum. Qua de ea usa 1 humanissimos alioquin Duces, usu postulante , saevi L 3o, sima quaeque executos mirius Levilli mos, mirifice clementes erat itide, historiarum monumenta loquumur. Sic humanum, severianujue ac simul justum se ostendit Sala dinus Sullanus. AEgyptius. Severum quidem , cum captos in praelio Guido nem Lusignanum Hierosolymarum Regem , & cum eo murutes alios Principes omnes humanissime habuit, excepto Ra Pnaldo Caltiliano , qui Antiochiae Principatum obtinebat cui manu sua caput ademit, quod contra induciarum ti de bellum ei intulerat. Humanum erga eos, qui in Arce Grach olim delerti petia nuncupata biennium obsidionem post a milias Hiero iOlymas Syriamque omnem sustinuerun ,, cum ultra fames se sistere eos prohiberet: non modo enim incolumes omnes servavit,verum filios quoque,atq; uxores in O sidione di kenditos, ut umlealerentur, haberent, redemit,ac prae
Isrea Indigentem peccaram dono dedit,&cum presidio in Christia.
537쪽
stianorum populorum fines remisit. Dignos arbitratus qui juῶvarentur, quia fidelem fortemque operam praestiterant. Omnes enim . prout vellcelus, vel bonitas ac fides, aut pinna, aut munere dignos fecerat, prosecutus est-I uiroslib. . de aec .s fam
Romani item etsi victas urbes non tantum non destruebant, sed cives illarum civitate Romana donabant, ut Privernates. Liv lib. I. sicut de ipsis ductum eit: Pleron, populos eodem die ho-ses, dein cives habitos esse. Sic Julius Caesarin civili bello victoriatam ese menter erga devictos se gessit, ut neminem ex illis extra aciem occidi pallas sit, vitamq; iis concessit, qui in necem ipsius conspiraverant: Postquam in AEgyptum venit .Pompeii percuLsores tolli curavit: Pompeii caput ad se delatum intuςri noluit. sepelirique jussit: Rumam reversus, adversariis non lotum ignovit , Ied praeiecturas insit per & provincias iis demandavit. 'Saepenumero tamen mansuetudo illa cum severitate exaequata est. Nam Capuam Roniani, etsi non incenderunt,aut demoli sunt: tamen ob justaui iram in miserum lHI mile itaque adeonatum reis degerunt, ut magis Romanae irae,Capuanaeque perfidiae testimomum In ea remanserit , quam ut civitatis pristinae vestigium ullum prae se ferret. Etenim septuaginta Principes Senatus inaterfecti, trecenti ferme nobiles Campani in carcerem conlectu alii per sociorum Latini nominis urbes in custodias dati, variis casibus interierunt: multitudo alia civium Campanorum venundata propter aprum, quem, sertilitate terrae latis constabat primum in Italia esse. urbs tervata est, ut esset aliqm aratorum , sedes, ager omnis & tecta publica populi Romani facta: Caeteium habitari tantum, tanquam urbem, Capuam, freqηentarique placuit: Corpus nullum civitatis, nec Senatus, nec Magistratus este voluerunt : de praesectus adjura reddenda quotannis mittebatur. Iur. lib. ιο. Jugurthae etiam perfidiam aliquoties dilissimulaverat populus Romanus, quae pollea crebrius iterata, justum supplicium tulit. Populorum t itaque inconstantia, livitasque, cui fidere non satis est tutum, si penumero eisicit , ut v ustor in victam civitatem
538쪽
gravius quid statuat V raesertim si aliae causae concurrant, utputasi ea civitas procula ditione victoris sita sit, si hosti opportuna ut Capsa Romanis aditu dissicilis, Iugurthae commodissima, ideo a Matio devastata est: et si contra ius belli, quia sese Romanis dediderat. lust. δε bel7. Iugurth. quia captas, non deditas urbes
diri veteres voluerunt. Emisius & in his tantum arbitrium est Imperatoris non militum. LIP. 37.
Et sic juste 'videntur interfici, qui saepius nocuerunt, &quibus saepius ignotum est, & nihilominus ad ingenium, seu ad pristina maleficia redierint. Quare severa statuenda est poena. Celtiberorum rebellium ad quindecim millia caesa aut capta : signa adempta duo & triginta. Lip. lib. r. decad.F. Severior poena in desectores Babylonios statuta est. Victor enim tria millia Procerum patibulis affixit, data caeteris venia urbem incolendi .Herod. lib. I. in . Nec raro t perimuntur captivi ob ultionem: nempe quod nostros, quos ceperant , crudelissime tractarint. Illis i quoque non parcitur, de quibus metus & suspicio est mali futuri. Rec . I. r. N. polit. c. Sofol. Io . Nee etiam victi magno I numero sunt servandi. Tholoran.
Aliquando etiam' etiam hic rigor in bello servatur,&ho. stes e medio tolluntur, ut eorum excidio caeteris terror incutia. tur, ne pertinacius repugnent, vel sortem conditionemq; suam, si citra deditionem in manus adversariorum inciderint, miti rem fore sperent. Petr. Mar r. cris . Dc. com. c. 17. sect. I. Ita David quandoque pepercit victis, eosque tributarios sibi fecit, ut Philistaeos, Moabitas & Syros. a. Sam. δ. I. Paralip. ἔδ.m .a. quandoque vero minime. Expugnata Rabbath, populum ejus serravit,&circumegit super eos ferrrata carpenta: divisitquet cultris, di traduxit in typo laterum sic fecit universis civitatibus
filiorum Λmmon. a. Sam. ra. c. uo. l. Paralip. sto. e. f.
Nonnunquam, ait Scipio fib. 13. discus. I. diripitur t urbs non ob iram odiumve, sed ut miles praedae spe Lepe dejectus, andem aliquem victoriae fructum consequatur. Unde Consul Ce Aciis
539쪽
Acilius Heracleam diripiendam permisit. ὀιν I. ys. vel militia, remunerandi causa, si in oppugnando oppido aliquo insigniter se gesserit, ut Caesar praedae militum Gomphenses exposuin, quod eorum urbem muris eximiae altitudinis munitam, brevi temporis spacio, a meridie scilicet ad occasum usque solis strenue expugnassent. Praeterquam quod eo exemplo cum his Thes. saliae civitatibus talem incussit terrorem, ut excepta Lavisue unctae illi portas aperuerint. Casar libr. s. de bell. civit. 8 Caeterum utiliter monet Scipio citi ne ei vitas trulla ea scindatur, etsi excidium merita sit, quae nomen gloriamque amplitudinis, & claritatis alicujus ob vetustatem sibi quaesiverit. Unde Caesar dib. a. de besi. civit. scripsit, a se Massilenses magis pro nomine &vetustate, quam pro meritis in se civitatis conservatos fuisse. Sed & Augultias Imperat. tribus de causis dixit, Alexandriam solo'abs se exaequatam non fuisse , etsi pluribus nomini b. excidio dignam putaret: I. pro- pter urbis dignitatem, atque amplitudinem. 2. Propter aedii. catorem ipsum Alexandrum. Ic Propter amicum suum Α rium. PLI. in apopth. Amplius: Captivi vel t gratis dimittuntur, vel certo lytro, sve pretio redemptionis, vel denique permutatione capti v
. Gratis t reddidit Pyrrhus Rex Epirotarum captivos RO
manorum, quos habebat. t Lytrum t sive pretium redemptionis pro ratione peris narum vel majus solvitur, & exigitur, vel etiam minus praeser tim id i ns lyristisi de ista redemptione captivorum imterceda,t: tum enim ratione istorum pactorum minus lytrum datur. Rec erm. fol. soa. Hic tamen Petr. Martyr.d. I. asseri l . Si λυ αον quam maximum a vietis extorqueatur, fieri id noria animi virtute, sed avariti 1 potus induet victores ad ignoscendum, & plerumque eos neque honesti, neque Reipublicae ullam rationem habere.
Permutatio i captivorum etiam ex proportione persona .
540쪽
hum &bona fide institui debet, sicut dc captivorum permutativorum traditio. Viae Alberis. Gentil. l. a. de jure belli. c. g. Ira
Reperiuntur etiam, qui multitudini hostium pareunt, Scsolum capita mali, dc scelertim Principes auctoresve mort assiciunt, ut exemplo sint caeteris, ne audeant consimilia. Ita in bello Mithridatino, Mithridates Rex Ponti Attilium, quddsibi insidias struxisset, supplicio affecit, servos vero ejus impuniistos voluit ob parendi necessitatem. Anianus Alexandriniudebessi Mithridat similiter Ioab Princeps militiae Judaeorum Absol ne auctore & Duce in saltu Ephreim tribus lanceis a se coni L. so, buccina cecinit, & retinuit populum, ne persequeretur fugientem Israel, volens parcere multitudini. a. m. U. e. ιε. Angliae quoque fert consuetudo. ut in praeliis belli Duces iaNobiles e medio tollantur, servata multitudine. Philip. Coni meus lib. a. de gest. Luiavis. XL. Et hoc est, quod monet Cicero libr. r. Usse. De evertendis diripiendisque urbibus valde illud
considerandum'est, ne quid temere, ne quid crudeliter fiat :idque est viri magnanimi, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in Omni fortuna, recta atque honesta re
Monent &hoe nonnulli, ut aliteri cum Turcis,aliter eum Chri stianis & fidelibus agatur. Nequaquam Rex infidelis, impius , sceleratus &manifestῆ tyrannus debet servari. Ait sis Polit. cap. Io. fol. ax Nec erman. fol. Io . Nam DEus irascitur Achab ob reservatum Benhadad Regem Syriae. .Reg. .
Ex mandato divino parcendum t etiam sceminis, insantis' ν'bus,& arboribus, Jumentis. Detit. ao. P. I . σ N. Unde Ioab omne masculinum in Idumaea interemit. r. Reg. II. e. ιε. Et filii Ista et ceperunt de fratribus suis ducenta millia mulierum, puerorum, & puellarum , dc infinitam praedam, pertuleruntq; earn in Samariam. a. Paralip. 2S. I. - Nec etiam 1 senio confectis, infirmis sacerdotibus, omni-ἰ busque illis, qui iapa armati resistunt, vis vel violenta manus