장음표시 사용
511쪽
manibus aperiret. tque sine arbitris saceret, hominem dimisi in Persidem. Haec executo nuntio, Cyrus acceptum leporem aperuit, inventumque libellum, qui in eo inerat, legit. II rod. Lb. t. Pollaen tib. 7. de Lacedaemoniis videatur Ger . l.dre thens. lib. Io. cap. II. Qua vero ratione utendum, ne explo ratores in castris versentur, enarrat Casenn. Gr. a. de ossis. re . cap. s
tibus , Actibus, o Consequentibus.
P Raelium t seu pugna eum hoste est, qua de summa rerum cum illo confligitur. Id vero sine invocatione i numinis divini fieri non debet: Sed in ipso omnis spes& fiducia collocanda : auxilium vires sucia A. cessus&victoria ab eo petenda, exemplo pii Regri Ezechiq. a. Ree. p. v. r. πρqq Josaphati . a Paralip. ao.v. I. σβqq. Itemque Al G. qui in hune modum DEuM invocavit: Domine non est apud te ulla dissicultas, utrum in paucis auxilieris, aut in pluribus. Adju-ma nos Domine Drus noller: in te enim ,& in tuo nomine habentes fiduciam, venimus contra hanc multitudinem. Domine Dpus noster tu est non praevaleat contra te homo a Paral 1 .v.rt. Quaevis illarum precum t Exterruit Dominus Atthiopes coram Ala & Juda: fugerunt Tthiopes. Et persccutus est eos Asa. depopulus qui cum eo erat, usque Gerara, & ruerunt Sthiopes usque ad internecionem , quia Domino caedente contriti sunt, de exercitu illius praeliante, ut indicat versi . cum septa cap. ιώ. Pers. g. inquit Hanani Propheta: oculi Domini contemplantur univertam terram .& praebent fortitudinem his, qui corde pe secto credunt in eum. Quod considerandum fanaticis hominibus, qui tantum in serocia & armis spem ac fiduciam suam col
lacant, ignorantes, unde victoria & prosperi successus in bello
512쪽
onbN. Sic etiam lib. I. Maccab. cap I. vers 1δ π F. inquit Iudas
Maccabaeus: Facile est concludi multos in manu paucorum : α non est d. Terentia in conspectu Dei coeli liberare in multis&in paucis . Quoniam non in multitudine exercitus victoria belli , sed de coelo fortitudo est. Israel: tae cane hostibus viribus & numero saepissimὰ suere inferiores,& palmam nihilominus auspiciis Domini retulerunt. Non certe adicribendum est aut prudentiae, aut robori Abra ha mi, quod trecentis octodecim servis quinque subjugavi L R
ges. Genes 1 . sed Domino. Non Gedeon innumerabiles Ma dianitarum copias trecentis suorum fundere potuisset, absque auxilio domini. Iudis. I. Non Ionathas cum armigero Philistaeorum exercitum profligasset I.Sam. M. nec David Goliathum, nisi adjutus divina clementia e medio tulisset. I. m. II. Undae David aee m. v. s. ad Philistaeum ait: Tu venis ad me cum gladio,& hasta & Hypeo: Ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum , Dei agminum Israel. EZechias Rex Iuda ad suos ait: Viriliter agite, & consortamini, nolite timere, nec paveatis Regem Assyriorum. &universam multitudinem , quae est cuivi. eo : multo enim plures nobiscum sunt, quam cum illo. Cum illo enim est brachium cuneum , nobiscum'Dominus D pus noster, qui auxiliator est noster, pugnatque pro nobis. a. Paral. a. v. .ctδ. sc. ax.v. l. Dei est adjuvare, & in fugam converteroe.
In eundem sensum est. c. Io. Deut.νδ.as. O . Equus paratur ad
diem belli: Dominus autem salutem victoriam in Germante i tribui t. Hi enim in curribus,& hi in equis: nos autem in nomine Domini Deti nostri invocabimus.' ao.v.δ. nec non Q .mI . NPDLIV. ι . In DFo faciemus virrtutem :&ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Dominus conterit bella. Iudith. Is v.3. Cujus rei luculentum exemplum in exercitu Assyriaco,sub Duce Holoferne. Judit b. N. Ex historii si profanis unum aut alterum exemplum impe tratae victoriae a DEo reserre lubet. Marcus Antonius Pluto LImp.ROm. contra Marcomannos pugnans,victor evasit, cum victoriam exorasset a Domino fulminatrix illa legio. Dis C hin
513쪽
Quid de Theodosio dicam Z cum adversus Eugenium Ama somnobogastum praelium iuscipere vellet, & reliqui corpora somnodi cibo reficerent: Imperator ardentissimis precibus universitatis hujus Rectorem compellavit. Quis earum effectus Ubi . e primum signis collatis cum hoste conseruit, excitati repente
turbines vehentissimi adversas copias li ostium perverterunt.& tela ab illis in Theodosii exercitum conjecta, maximo impetu repulerunt. Cujus insignis victoriae mentionem sacit Claudia. nus, dum ita ad Theodosium scribit: . o nimium dilecte Deo, cui fundi ab antris Eolu armato hyemes, cui militat aether e .
Et conjurati veniunt ad praelia venti.
Hodie, 'proh dolor, in principio belli Diu M non serio i
vocari , detestanda militum vita,& exitus funestus satis demon-
strant. Freti enim vel nostra potentia, vel aliorum foederibus de auxiliis, Dei opem vel segniter, vel plane non imploramus. Ob rei Bi. dis'. prior. de besi. h. N. 4ta. unde tό. II. fini dicit, quod 2.
August deverb. Apostoli dicit: o homo ideo non vicissi, quia de tuo praesumpsisti. Qui praesumit de viribus suis antequam pugnat, ipse prosternitur. Ante praelium quoque Dux & ercitus se recte t parent ad mortem, & pr aveatur inprimis terror panicus , qui mili- tem in praeliis invadere solet. Lec exmanib. I. 59 2.folii. capbo. fol. Mi . Sed nec sine militum texhortatione alea belli est subeunda raeho tutio Sic Joabus ad Abisaum : Esto,inquit vir tortis, & pugnemus pro
militum, populo nostro,&civitate DEI nostri: Dominus autem facie L quod bonum est in conspectu suo. a. Sam to. r. ra. similia er Judas Maccabaeus suos ad constantia m hortatur. a. II accas. S v. o. of qq. Refert AEneas Dirim tib. 3. comment. in Pano vitan. Hemicum quondam Anglorum Regem ab exercitu Gallorum circumventum , omnia quae in Gallia habebat, Regi Gallo tradere voluisse, si sibi suisque abitus tantummodo permitteretur. Queacum nulla ratione obtinere se posse videret, Centurioni b. nocta
514쪽
convocatis, eos ita allocutus est: Ness fugere commilitones, nesex hostibus incolumitatem consequiprecibus nostris valem me sola nos arma a Pupare possunt. Non est, quod numerosim exemitum . formidetis. DEUS justae causae aderit: is de te jam orandus, s die crastina strenue pugnandum. His verbis dimissa concione, cum nox in diem abire inciperet, commisso praelio , octo Anglorum millia, incredibile auditu, sexaginta hostium millia sudere: ita ut eum potissimum diem Gallorum opes fregisse scribant. Referuntur & haec Catonis Majoris verba: Inter nos Commisitones re castra nostra, medii hostes sunt: ta tergo, hostium ager ea, quod ptistherrimum dem utilissimum eue in virtute stem positam tabere. σ inpraelio potius, quam infuga mortem Praetere.
- - moriamur , cs in media arma rua
Una falis victis, nullam sterare salutem.
Ejusmodi admonitio est valde utilis & nece Taria. Nam despe-τantibus 4 crescit animus adhortatione Ducis & si nil ipse timere videatur, crescit animus,si ex insidiis vel occasione aliquid fortiter fecerit. Veget. I. .es. Tunc inimicorum ignavia vel error ostendendus est, vel si vel antea a nobis superati stant, comm morandum. Antimis quippe hominum hoc naturaliter evenit, vi trepident, cum ad con nictum Venerint. v. i. c. ra.
Apud Romanos olim ista allocutio sebat in Tribunali, γquod e cespite subito erigebant. UndeLucam tib J. de Caes. ,
Cespitis intrepidus vultu. Hic non est silentio praetereundum consilium nonnullorum, suadentium, ut antequam praelium ineatur, hostis vires ' veli tationibus , seu levibus proeliis tententur. Amirat lib. discursi. ito Tricis. Asathia eL lib. I. com. cap.y7. Animosos enim reddunt' milites condi ius 6c velitationes cum hoste, aliaque quibus ejus vires periclitantur, & mores ediscunt. Boter. libr. p. polis. istus . e. ι . Ubi alte memoriae infigendam esse scribit solertiam& indusiriam Marii. Cum enim Romani aliquoties adversus Cim- Io
515쪽
bros, gentem efferam & ferocem infeliciter dimicassent, atq; ob id animis adeo percellerentur, ut non nisi cum Gigantibus negotium sibi esse crederent: Marius sinistram perniciosissimam hanc opinione animis ipsorum exempturus, de edocturus Cimbros non esse alios homin , atque ipti essent, aliquot dies vel
tando. iam hoste, & quasr ludicra tractando insumpsit, donee
Roman' barbarae voci & clamori assuetus,gestusq; Cimbros se
re didicisset. Quo ipso obtinuit Marius, ut metu illis adempto alacrius atque selicius adversusCimbros dimicarent. Et c. t u OBoter. testatur surcas assiduis velitataonibus saepe a nostris suillo
Haec sunt praeparatoria pugnae, perveniamus ad ipsum
Quando iam pugnatur, ad exercitandos animos Tibicinevr δώ-ri re t Cornicines pariter canunt, vel, ut ait Luc. . liba. . lomera.. ditur stridor ditiuum ciavors tubarum Pulsantur tympana; quorum usus Romanis ignotus. Li . Eb. is nutit. Roman. dialogo Io. ii ' Id in usu multorum populorum positum quondam suit. & a mn adhuc apud Turcas receptum, ut in actibus & congressibus litum n m praeliorum inconditos quosdam i clamores,tum in hostiurn te rorem, tum in suorum incitamentum e citent. Syri in primo hostium congressu solem venerati immodicit. . . vocibus&cantu exultantes, cursu quam citissimo in hostes irrue Trunt. Aleonaeab Alex. hb. . Hac Her. c. r. AEthiopes belligerantes, cantu & clamori b. dissonis tumultuari, & sui moris tripudiis exultare sunt soliti. Idem ibi Indi Occidentales continuo bella inter se gerentes, quini a primum hostes conspexere, in tantos tamque editos ululatus prorumpunt, ut etia tonitru tum vix exaudiri possit. Accedentes Vero Propius, clamores ingeminant, cornibus increpa hi, fistulis deniq; canunt, minas alii in alios intentant, ossa quo mortuorum hostium ostentant. Poter. G. y. depodit. i ustr.c. tm fol. 6D. De Parthis Plutarch. invit M. Cras i ita refert. Et primun GR. Manio appropinquantes, pugnandi signum ab Imperatore,
516쪽
vcceperunt: horrendo clamore universos campos compleveret neq; enim cornib. aut tubis sese ad pugnam animare Parthi cori. sueverunt: sed ingentia tympana & serrea quaedam tintinnabula quatientes: tum clamores edentes horrisonos audientium .,nimos turbare soliti sunt, . . De clamore Persarum &Macedonum te itatur a Curruu L;. λζst. Aox. M. Inquiens: Iam in conspectu, sed extra teli jacturam,utraq; acies erat,eum priores Persae inconditum & trucenta sis stulere clamorem : redditur& a Macedonibus major. Romani cum ad hostem irent, in conspectu longinquo distantem,gradu lento & silentio utebantiar.At cum prope ad manus ventum esset, ardentissimum clamore tollebant,ut &impetu hostis propulsaretur, & clamore terreretur. GD b. t. in Atticem. Scipio Amiratus lib. 1 .in Tacitisse . Appian de beg. punic. ubi reser Carthasin enses nocturno clamore Rom. territos,caesos det fusos fuisse in Hispania. Imo ex clamore illo deaeventu pugnae iii dicarunt este Lin. l ..ubi de conflictii Rom.&Volscorum in baee
esseth ascribit pr indicium primum fuit, quo res inclinaturabi, excitati crebriorq; ab hoste sit blatus: ab Romanis disso-
nus,impar, segnis, saepd iteratus prodidit pavorem animorum. De antiquis Germanis ita refert Cornes Tacit. de morib. Germ. Ituri in praelium alta voce canunt, sunt illis haec quoq; carmin diuorum relatu, quem Barditum Baritum p egit: Blaritum er. in m. mavult,Qcan accendunt/nimos, suturqq; pugni fortunam ipso cantu augurantur. Terrent n. trepidantve, prout sonuit acies. Nec tam vocis ille, quam virtutis concent' videtur.
Gallis ineuntib. praelium, cantus,ululatus es tripudia,& quatientibus scuta, in patrium quendam morem, horrendum,arm Yum crepitum inusti fuisse testatur Lis . 38. Et DL. Caesar. libr. . com. ι 2GagsoLact. Multum, inquit,ad terrendos nostros valuit clamor Galicuum, qui post tergum pugnantibus extitit. Ubi tamen Polyd. Vergil. La . hi'. sv c.iuvit. Henrici VI. fol. 19. ii perniciem ipsorum id fieri ita scribit: Ea est natura Francorum, ut diutius praeliando,labore nequeant tolerare, quod terroris incutiendi causa,plus ab initio virili animose effundant, dein in
517쪽
certamine retinent. Unde Gez. d. e. D. DLar. reserens Lacedae mones ad bellum processisse,non ad tubae,sed tibiae sonum,hanet iejus rei assignat rationem, quod nihil adeo in congrediendis ho- .stibus, atque in principiis praeliorum ad salutem virtutem quin aptius suerint rati, quam si permulti sonis mitioribus, non im- . modice ferocirent . . Sie etiam de Lusitanis scribit Diodor. Acu lib. s. In bellis at . . numerum incedunt, & carmina canunt , cum aggrediuntur lio ste Sed de Israelitae cum occupati essent in oppugnanda urbo Iericho, ex mandato Dei vociferati sunt, & tubis clanxere. Is . versao. Nec non Sennacherib Rex Assyriorum clamore magno contra populum, qui sedebat ire muris Jerusalem, perso-
nuit, ut terreret eos, dc Caperet civitatem. a. Paralip. 32. U.tI. De Turcis resert Camrear. yart. t. hor. r. 7 .a V, eos;
non sob)m in praeliis uti tympanis aliisque clangoribus a ini- mandos milites inventis Quos sua lingua Nelibet, vocant, ve tum etia ha horribili & tr lci ululatu,utpote Allambit: Tegbie: rilla. Alla, alia hii Brcbreberi. Nec non Teta cc de, heia, hui item , Gaur, gaur, vur, viar: vel etiam, dabra, da brahu, ingeminates, praesertim in velitationibus, adoriri solere, ita ut insuetis facile terrorem incutiant. De Turcis Constantinopolin occurantibus ita Leonbardus Chiensis p Buccinae resonant, rympana perstrepunt, altissime Turcae clamant: illatia, illatia, Mahomet, Rufiolalla: Daus est & semper erit,dc Mahometes est servus.
Denique addimus testimonium Cannis Senioris , qui quando docuit juvenes intrepide pugnare, penumero dicere estio Iitus: verba plus quam gladium,& voces plus quani manum
hostes in fugam veri re, attonitosque reddere. Camerior . e
'i e x abit verba Iulii Caesaris in comment. Et quaedam vinitari incitatio, atque alacritas naturalis innata omnibus quae pugnae studio incenditur, hanc non reprimere , scd augere Imperatores. dubent. Quamvis autem terrores militum magnam saepe habent .
518쪽
ου in hostes, illosi tamen, ut inanes possunt contemnere,qui is habent experientiam militarem, hostemque vicissim terrere ac ferire. Arist. Ib. Ethic. c. I. Unde mos ille Turcicus nonnulli audacioribus inanis esse videtur, existimantque, id quod etiar: proverbio innui videtur, canes timidiusculos plus latrare,quam . 'mordere. Qua de causa etiam Rex quidam Mauritianus instructa acie cum Lusitanis pugnaturus his verbis compellat suos milites. Non clamoribus, sed viribus est agendum. Non sint hi homines , qui vocibus exterreri soleant: In virtute, non in ululata est spes victoriae collocanda. Boter. d. c. Iq.s l. 32. Sane in bello experientia l. ad omnes actiones reddit homines animosiores: qui vero nunquam circa actionem ali am bellicam versati sunt,timidi admodum illam suscipiunt dc aggrediuntur. Unde Cic. t. a.Tu l. quaest. inexercitatum militem com- parat mulieri &Arist. d. usu armorum valentem armato,item. . que athletae: illo destitutum,inermi&plebeio comparat. Quare: illi, qui experientia carent, facile possunt terreri, ut animum
stati in despondeant, & sibi jam jam pereundam existiment.
In actu praelii consilium interdum capiendum ex tempore: quippe minime omnium bellum ex decretis procedit, sed ipsum ex se multa invenit, dc ut res sunt natae. Thucyd. l. 1. Plurimum enim in praeliis potest celeritas: arripienda occasio cli, quae in bello solet amplus juvare, quam virtus. Veget. LI. c. as. qua de. Ie nos diximus c. D. de requisitis ducum.. Et se hactenus delinea vimus, quae sit&esse debeat prudentia bellica , tam ante bellum, quam in bello: brevibus nunc pe stri tigamus, qualis requiratur post bellum seu pugnam, vel quae ipsam comitetur. Consequentia i vero praelii consderantui ves in genere vel in specie In generet considerata haec fu nt: I. A pr lio vulneratorum: militum curaesthabenda R m- e p. l. i. como belZ e. tu. 5arimia. a.. Cadavera i caesorum militum , praesertim ossiciariorumta is eminentium, ter e mandanda sunt. Eg insepultis. enim cada- Z 3 vetabus Me M un δε- lisisti.
519쪽
i veribus magna morborum seges pullulat. Scian ore f. s. cap. as te inimicorum corpora propter reverentiam humani corporis se-
pelienda monent alii. Imo apud Hebraeos lege fuit cautum, ne insepultum hostem re t i n q u eren t. a naeim in catalogogloriae munae p. a. consi Hinc est illa queresaAsaphi deplorantis calamitates Hebres gen sis, P Lu .v. a s. posuerunt cadavera servorum Dei escas vo-
latilib. coeli,carnes sanctorum ejus bestiis terrae: effuderunt Lan guinem eorum, tari quam aquam in circuitu Hierusalem,& non erat, qui sepeliret. - . Annibal Romanorum hostis eruditissimus ISmylium apud Cannas trucidatum honorificὸ sepelire curavit. quod refert irarr. Bb. a. r. re l. c. n. to. Nec pastus est honore sepulturae privari Marcelli egregii Ducis corpus. Plutarch. in Annib. Caesar indolem Cleopatrae admiratus sepeliri cum Antonio splendide regioque ornatu iussit. A r. h. in vit. Antonii. Alexa nder M. Darii corpus sepelivit. Valer. Max. lib. s. At he nie n sies Co ri ii th i os te rrae ma nda in tit. α ι d. lib. Quae apud saniores gentiles cura & solicitudo tuerit in se peliendis cadaveribus occisorum hostium, plurib. exemplis de
Consequentiat belli in specie considerata, sunt vel laeta, vel tristi . . Laetumi consequens rursus vel est respectit alterutrius partis, velut rhisque. . A
Respectu alterutrius i partis est tu in profligatio hostis, tuiti
Hosti profligato & sus ienti aliquis de industria exitus& o-
ii. iii ea cus est relinquendus, ut elabi potui. Tholor. to .de Repi. I. Althus a m in o c. v. sol, o .e .prior. π c. io Iol. o. in sincita C. . l. a. e e. Rega. as. rusi hostes non nimis longὸ insequendi furit, nec
peri inaciteriis instandum. Clausis enim licet exiguis numero', α infirmis viribus ex desperatione crescit audacia es cum spei ni
hil eil,sumit arma formido. Cura U.ς. ignaviam necessitas acuit,
& saph desiperatio spei causa est. idem ibid. Unde a timuit:
520쪽
Sipe etiam si iis redis in praecordia virtus.
Una falis victis nullam sperare salutem.
Rcerrima j namque virtus est, quam ultima necessita, extundit. Senecta. de Clema. a. Vel, ut Portius Latro in Uectam. gravissimi sunt morsiis irritatae necessitatis, quam maxime mortis eri morius .esse solent morientium bestiarum .Flor. lib. a. c. ι . Sic Isin. a. de Lacedaemoniis inquit: Nihil erat dissicile persuadere persu asa mori: statim arma capiunt,& sexcenti viri castra quingentorum millium irrumpuunt&c. In hoc etiam Vasionem Fux deum peccasse scribit Iopius. Nam cum ad Ravennam hostium copias su- id siet, reliquias Hispano tum in cuneum coactas, quae fuga sta . . bi salutem quaerebant, persecutus, vitam primum, nec mulio opoli caetera ,esaris limis victoriis adeptus erat, amisit
Quod si ergo Dux in pugna suos vincere videat, eos cohibebit, ne nimis effundantur. Hoc cave , inquit Li ob g. poccan a & ad spem semper aliquid relinque justa, terre: led ubi latas terrueris, parcendo rursus irritamenta pacis ostenta Praecidendae t tamen de imminuendae hosti sunt vires, ne be, a tIum amphius movere possit. Alibus d ol. Io.σΚec reman. lib.Ab i. polis. c. io.DL IN.A praeda letiam milites arcendi, donec plene vicerint. ω- AEnatis Imperii militaris n Comitiis Spirensibu acta anno ro. arti c. M. Zuis die leui sche Stult. & Vincent. Case n. m. a. de os. mi , α Regis. cap. rs. Ubi praedandi causa non facile in hostem incur- - λ:
rendum esse monet Nam saepe obstitit vincentibus pravum inter riint, ipsos certamen, omisso hoste, spolia consei landi. T icit. .hi . ta l. r .anna Sarmatae,air, cupidine praedς graves, onere sarcinarum veluti vincti credebantur. Notatu tetiam dignissima est vox illa apud Saxonem Grammaticum de reb. Danis. Ne fatigetis milites opum onere, manus praelio destinatas: ac scitote triumphum ante carpendum, quam censum. Proinde auro spreto, auri