장음표시 사용
501쪽
gemata semper meliora esse veteribus, ma jusq; damnum asserte hostibus ineognita. In bello autem , ut&in omnibus aliis actionibus, dolo malo , fraude mala, dc injustitia non est utendum. Res enim est iniqua, resti Plutarcha in Camilla, inimicum vincere fraude L Semper etiam attendendum, ne sub praetextu i hujusmodi fides singulariter&solenniter ab utraque parte inita rumpaturi, perfidia committatur ,& exerceatur proditio. Nam ea fraus quae fit fidem frangendo, pacta non servando, nequaquam est gloriosa, Reusser. in art.sratum. l. a. css. quaest. q. Fides t siquidem quando promittitur, etiam hosti servanda est, contra quem bellum geritur. c. noti. H. quaest. . OD.Ambros. l. t. c. cap. v. Liquet, inquit, etiam in bello fidem &jultitiam servari oportere, nec ullum decorum servari oportere, si violetur fides a. Quod si ergo unat pars fiat faedifraga, altera pactis initis: non tenetur stare , juxta vulgatum illud: Frangenti Idem Arisfrangatuκ eidem. Idem inculcat LEs l. I. potit. ωρ. t . ex Fur . l. t. cap. ra quo loco duo illa: Fidem ac dignitatem salva esse . vult. Fidem ne quid ut jam dictum. in pactis aut foederibus Dux fallat. Dignitatem, ne abjecta aliqua & improba ratione hostem tollere velit: ut si quis clam immisso emptoque sitario quod Hispanis. usitatum est aut aliis .veteratoriis soph smatibus, haudibusque malitiosis utatur. . Ideo Gremanduae de Genberg. lib. I. defaederib. c.a n. IS. non probat ingenium: Matthiae Regis ungariae, qui existimavit licere jure ferro' occidere Georgium Bodie bracium, non Teneno: ardente enim bello inter Georgium dc Matthiam, venit ad hunc quidam ex familiaribus Georgii, qui serro se Georgium confixurum promittebat, si a Rege praemium aureorum quinquies mille num e raretur. Matthias , scripto Chirographo quod postulabat proditor, pollicitu est, promittens etiam majora ad nnem cogita . tipnes perducenti. Elapsis aliquot diebus, Regi Matthiae significavit proditor gladio Georgium, satellitibus stipatum, in-tarficinan pulle, venen Oe1tingui aptissime. Rex Matthias no-
502쪽
Lit,ut venenum exhiberet, repetens illud: Romanos ferro, non veneno pugnare consuerisse ζ monuitque Georgium, vitaret ve- nena , nullisque cibis, nasi prius praegustatis uteretur. Sane frigida admonitio, ait Waremandus, i in speciem facta ; cutis enim nota monebat eundem de proditore domestico Mirum itaq; relligiosos hane unctitatem&innocentiam laudare. Irariseimu Borach. in Chron. Bohem. in vita Georg. Regis XIV . pag. Παα Cmein in Annalibuι Sitem, in vita Matthiae, para r7δ. Imgroba tergo, & Matthia teste, erit ratio invadendi ho- 13. stem, si pars adversa veneno grassetur, ut factum quondam a Tartatis ita Siletam invadentibus, dum venena in exercitum adve larium sparserunt. Itemque ab Emanuele Comneno Imper Constantinopolitano, qui confoederati Cun radi suevi Imper eontra Turcam expeditionem facientis exercitum, cum commeatum promisisset, fraude & veneno depopulatus est. Magnam enim partem ejus perdidit submissis panibus paratis extarina , infecta commoliti gypsi tenuissimo pulvere, quo de facto perpetua infamia flagrat. A . Θω.de Asia minor.cVJI. Peucerit. Chron. Hon. invit. Manuel. Tagrat &M. Aquilius, qui Asiatici belli reliquias consecit, mixtis, nefasi veneno fontibus. ad deditionem quarundam urbium, quae res ut maturam, ita infamem fecit victoriam: quippe cum contra fas Deum, moresque majorum medicaminibus impuris in id tempus sacrosancta Roώ mana arma violasset, ut loquitur Tlor. La. Quin infimSunt enim certa jurat bellorum, consensu gentium rece- 33pta, quorum jurium consuetudine non est permissum, ut veneno in hostem grassemur: cum duo tantum sint legitimi modi hostem invadendi. Consilium&Arma: eae teri ad infamem ubetoriam rejiciuntur. . ,
Romani tergo animi altitudine dignum, quὁd veneno ad- versis hostem. Quirites pugnare noluerint, ac ejusmodi vindicandi usum injustum judicaverint Gesi. lib. q. Noct. Attic. Hi ne Etam Pyrrhi Regis medicus ad sortem illum lIeroem Rom. C. Fabricium clam in castra veniret, & suam operam ei offerret advenenum Regi suo propinandum, Fabricius eum vinctuma
503쪽
ad Pyrrhum remisit,&de hominis infidelitate Regem monis: Qua de causa ab hoste egregium testimonium reportavit, quod sol citius eurium suum sit mutaturus, quam Fabricius mutaturus euisum honestatis ut refert Eutrop. tibia σ Plutarch. - Ο rho. lSane plus t est hominem extinguere veneno,quam Occide re gladio. D. Cis missic. σmathematis.
MN PRODITIONES ET Erplorationes iube o probanda.
AD consiliat belli in directa, qualia sunt stratagemata , de
quibus modo diximus, reseruntur etiam corruptio hostis. seu procurario proditionis, & exploratio. Hae e an sit culpabilis nec non, jam dispiciemus. Prodere ' vero tria videtur sgnifieare, inquit Pe . Mur rieus. . Dc.coma. 11. λδ. nimirum patefacere, fallere ae tradere.' Hine proditio est actio, qua dolo, patefactione, seu traditione proximi, aut res eorum laeduntur ab us praesertim, qui eas p tius tueri debuerant. Suntque proditorum complura genera : produnt quippe iuli, qui fratrum crimina dolo malo patefaciunt : Item qui alium Hreum veniunt , ct in discrimen adducunt. Iis annumerantur, qui hostibus munitiones dc arcestradunt. Illi etiam proditores habentur, qui arcana tibi commula patefaciunt, quae prasesethri magni momenti sunt. Prodere, ait Asconisu Padianin inseramdam Verrinam e d terius est, quam oppugnare. Nam oppugnant inimici, quod eis vitio verti non debet: at pindunt, qui amici videri volunt, ac tales erga nos esse deberent: ideoque cum ab ossicio discedant, longe gravius , qua iij illi peceant.
De illi et tis ejusmodi delationibus ad scopum impium sunt aecipienda dicta m. iv.ν a. Propao.z. .cum simit.
504쪽
Uariis hisce proditionis modis&speciebus opposita est proditior illa , quae scelera aliorum detegit, nec in vitio habenda, 3
S de ea siv. a. actum a nobis suit. Sie enim Heli audit scelera , o filiorum suorum a delatoribus. r. Sasse. c. a. Jonathanus filius Saulis , voluntatem dc consilia patris Davidi prodidit. r. Sam.2α Mardochaeus insidias. Bagathan & Thares Eunuchorum, Regem Ahala erum jugulare annitentium , nuntiavit Reginae Estheran Epher. c. a Ratio est, quod qui dissimulat aliena maleficia, pec Dieatis alienis communieare dicitur. aa Ephes cap s. vers. 7.m'Ib. cap. S. vers aa. Iuvare certe quovis modo oportet magi lira tum , ud vitia extirpentur. Plutari hin in apophtcgm. L
Nobis in prasentia de illa proditione est sermo,quae in bello ' adversus hostes exercetur. de qua ait Veronymu de optimo Φgenere interpretanda ad Pammachιum: proditIonem Principes re
cipere quidem, sed proditores damnare. Ita Philippus Macedo interrogatus quos amaret praecipue,& quos maxime odisset, respondit: prodituros quidem amo: eos vero, qui jam prodide
runt, odi maxime. Stoba.serm. sa.
An vero probanda et quacunque ex parte sit proditio belliaca, quaeritur Barthodomaeus Κα 'mannvi bb. t. ostem. potis. c. 12. --. fol. yor. circa eam hune tradit eano nem: Proditio omnino baisdispi licita est, quando nempe proditor scit, certo se bonam causam fi promovere, & facere id iustitiae & hovellatis causa, non mer cedis ac praemii spe . vel odio privato, dc quando mendacium nullum miscetur. Et e. io. usae lib. I. fol. D. Zou Ahkus inpo- - tie. cap. ast fol. ο7. de proditionis procuratione, conciliatione animorum, corruptione & derceptione hostium , utpote legit ma,ita docet:Prudentiae est adjungere sibi voluntates hominum, tpraesertim vero holhurri, atque adeo eos eorrumpere, vel su sione, vel dono, quo omnia iunt venalia, inprimis proditio, &arcanorum revelatio. Itaque etiam belli Dux bona conscientia ejusmodi corruptiones tentare,& proditoribus uti potest, e iam si proditionem non amet. Quin etiam transfugas t hostium recipiendos esse moner A
505쪽
Ubi tamen noto, quod si juratii sint hostes, ipsos fidenta
sub sacramenti religione datam violare. Qualis deceptio i cum perfidia conjunista, nequaquam in bello Ilicita. Albertc. Gentia de Iurebriti, lib. a. c. I. p. s.lo. intellige ex parte decipientis & proditoris non ratione partis adversae, vel Ducis, qui injusto bello uti semper potest opera proditorum absque conscientiae suae laesione. Hinc etiam orta est illa concertatio : Anpatriam ii iobedo utrum pa- oppressam prodere liceat Z Negantem sententiam contra Per. Maser am uJρ t rem. in cap. r. Juducum defendit Lamberae Danaus libr. 7. polin Φς ' πρ s Christ. cap. tiis. DLsaes exi stimans, transfugere quidem ab iis vi , ,' rum pium & debere&posse . quos scit esse in iustos, & cumstat, versaturque adhuc in eorum partibus, admonere eos suae - injustae & malae causae ,& sana iis consilia debere eundem virum pium suppeditare, quemadmodum fecit mulier Bethma hachitana suis civibus. a. m. ao. v. d. oe seqq. prodere autem hostibus civitatem , in qua est, aut partes quas tuetur, & quibus stat. neminem pium debere, aut bona conscientia posse. Nam fidem datam eum violare. Et fol. Fa . secum omnino sentire scribit eundem P. Mart rem in b, a. a. Sam. c. I. v. y . ubi Chusai factum aperte damnat, qui in serviret amico Davidi, Absoloianem, cui adhaerebat, perdidit, sicut legitur a. iam.rss. 1 ι7. iv sal tamen non habendus videtur pro proditore patriae, cum Abissolonem Davidi prodidit . bonam insuper & justam caulam Daia vidis promovit, oppugnato Architophelis consibo,& suo lonage deletiori obtruso. Facit quod expresse aec .l7. v. . dicitura Domini nutu dilli patum est consilium Architophel utile, ut iu- duceret Dominu super Absum malu . Rahab l sane suam Rempublicam seu Regem prodidit, recipiendo. occultando,& dimittendo ea pitales ejus hostes Io . quae in Epist. adHebr. ιν.υδ . fide illa secisse dicitur. Sed hoe factum exinde excusari & commendari puto, quia D Eus illam temram Israelitis tradiderat in manus eorum : idque novisse se ex ploratoribus respondet meretrix Rahab. υ ρ. & alterunt exploratores ipsi. U. P . Et sic eXemplum est prorsus singulare, a quo
506쪽
mon licet argumentari ad universale. Quin sub Henrico Quarto Imperatore proditoribus patriae ea poena irrogata fuit, ut alligatis ad palum uterus novacula a pudendis ad cratos usque pecto oris dissecatetur, evulsisque intestinis & extis, cor circumstantibus spectandum exhiberetur. Romanis in Latinos certantibus, Cassius signifer Crassum Brutum filium oceidit, quod is patrem prodere, & hostibus portas aperire voluisset. Rapi Aurelianus,l cum Tyanam tradente Heraclam mone, recepisset, proditorem ipsemet Imperator in Epistola ad Chilone,
quae etiam nunc apud Flay. Vopiscum in vis. Aurel. extat his verbis aperuit: Ego vero proditorem amare non potui, & libenter tuli, quod eum milites occiderunt: nes enim mihisia sem repotulisset, qui patriae non pepercit. De juret civili proditores, transfugae, & qui secreta nuntiarunt hostibus, capitis poenam luunt. I 6. g. . l. r. ff. de re misit. quique munitionibus fidei suae commissis cedit , crimen laesiae maiestatis incurrit. l. . re Iina L. Iul majest. Lex t AEgyptiorum linguam talibus abscindi sanciebat . Claud. citer. detur re pribileg. milis. c. o. Ubi recenset, quam variis suppliciis sint a Meti proditores .Qttam vis hie dissentiat Viniacent. Casse an.lib.a. deo P. Regae. o. dicens: Non auctor sum , ut id genus hominum e medio tollatur, alioqui nihil per proditionem confici posset. Sed suaserim, tamen ne quid illorum si dei
committatur. Nam quamvis bene ageretur cum humano genere, si nihil usquam tutum proditoribus esset,cum tamen non omnes idem velint cfficere , eo se ad jurpento privare Imperatores non debent. Et recte sit mran Isem dixi in Nemo unquam
sapiens proditori credendum putavit, quod omnium sit communis inimicus, qui fuerit hostis suorum. Nulla igitur praese-
mira, nullus tribunatus centurionatusve id genus hominum est deferendus.nimo ne in castris quidem ut versarentur , est per mittendum, tantum abest ut anteem pressidium velis credendumeenseamus. Nemo enim sanus, ut demonstrat Demosthenesis o I. de corona, postquam factus est Dominus earum rerum, quas
507쪽
emerit, reliquis in rebus proditore utitur eonsiliario. ILee illi. Tesie manifestum fecimus , quod proditiones in quibusdam causis culpa & reprehensione careant. Videamns nunc, quid de t explorationibus sit statuendum. Etsi enim nonnulli existiment, proditionem l ac exploratio vq nem a se invicem non multum distare: sed fieri quandoque R ' posse, ut idem sit & proditor & explorator. Nam si quispiam civis ab hostibus pecunia corrumpatur, is & proditor est patria,
&domesticum interim exploratorem agit. Verum quamvis in uno quandoque homine concurrat & proditio & exploratior istarum tamen rerum natura , ut ex earum definitionibus liquet,' permultum distat. 22 exploratio ab hostibus: proditio veto a co junctis, quibus ut amicis confidimus, proficiscitur. , Est itaque munus vel opus exploratorum res conatusq; si stium cognoscere, ut tibi ac suis faciliorem aditum parent ad ill Tum e X pugnatione ira aut repulsam. Chrysost. in epis.ad Galat e.acEtsi e clam Sc aitute ab inimicis, dc ab hostili animo P ficiscitur. . Idem fautem judicium fera P. Mart r.clabG Dc.com c. tffas
de explorationibus,quod de proditionibus, inquiens: Ut pugnavre licet cum hostibus vi atq; armis, cum bellum justo susceptum fuerit: ita justum dc fas est, explorandi arte seu astutia uti. Quare meronymussver Ezechielem e.a . dixit, explorationem l rem esse adlaphoramdc mediam, qua bene de male uti possum'. Quod si bellu m t iniquum suerit, exploratio quoque illi subserviens,in busta erit. Joann. Casu tib. I. sthar. cirit. ca'. p. Ubi ait: Specu. latores & auscultatores in bello sacra Philosophia approbat dii eosdemque prudentia Lacedaemoniorum qui saepe illius in odi, vulpetulas Athenas iniserunt antiquitus approbavit. Nihil hie dicam de praxi nostrorum temporum. lJusta est, si causam ho- nella m habeat , injusta, si solam speciem in larvam virtutis ge-
Multos t ergo Dux helli habeat oculos, moliasque aures. . ut Xenophon de Cyro affirmati: hoe est, multos habeat homines fidos, qui verὸ referant ea, quae passim in exercitu de mira apud
hostes fiunt, di audiuntur. Obrechi. in diffut. de adminis l. 1
508쪽
prine. eap. ιρ. In omnia hostium inquiret, mores naturam. ingenium numerum, locum, ut quae ipsi non secus, ac sua cognita esse debent. & c.aI.fol. H. summe utile est, imo necessarium, iii hostium calfra saepe mittere,cognoscendi& expiscandi causa. Ex adverso vGO cavendum t est ab hostium legatis, qui saepenumero exploratoris munere funguntur.Hujulmodi Legatos Galli aliquando ad Antigonum Macedonum Regem miserunt, qui ipsi venalem pacem offerrent. simul jue castra specularentur. Sic & Romani praetextu legationis apparatum Antiochi explorarii ni. Pobb. 56r. e. itemque Cyrus misit & instruxit Ara spam :&aliquot misit Indos ad explorandum Assyrium . Xenophon. Lo. Cyropad. Nec non Julius Caesar per exploratores conatus Helvetiorum cognovit, ut de se tellatur tib. . de best. P. Ipsi que , ut ait Tacit. nihil ex iis in cog si turn, consilia, locos, pro pia, occulta noverat, altusque hostium in perniciem ipsis ve
Quin haec it res apud multos tanti suit momenti, ut ipsi λ
quoque exploratores agere non sine veriti, solertissimo riim Du cum magis, quam prudentis Imperatoris ossicio functi. Cum Sertorius advelsas Cimbros cum C. Mario in castris esset, ma
tata veste in Cimbrorum castra penetravit, ut illic hostium conania atque ordines observaret, nimis magno periculo id ager aggressus, quod pera bos, vilioriςfortunae homines minori Reipub perie bio assequi potuisset. Hivol d. l. Hannibal cum duo b. millib. equitum usq; ad portam Caponam,ut urbis situm exploraret, b equitavit LiP.dec. q. bb. 6. Africanus artibus suis Cartha ginenses in Africa cepit. Nam cum adversus eum Asdrubal&Syphax in gentes exercitus duxissent, sub praetextu tractandae pa cis saeptiis ad Syphacis castra Oratores mittendo, pro serris tribunos eum eis delegabat, ut Syphacis castra atq; eorum formam di Iigentiari specularetur. 1 ιν f. Ly. . .Matthias Rex Ungar.cum Sua bacium oppugnaret, habitu gregarii militis cum accenso &remige tantum cymbam ascendit,& ut P pugnacula propius exploraret, lub moenib. in favo amne lustravit omnia. Bonsis. JAE'. Y a Un figiti oti bY Cooste
509쪽
Ungar.decad . Ac lata dinu AEgypti Sullanus, cum anno Ityo. cepisset a Christianis populis ingentem exercitum comparari, tit in Orientem adversus eum traiicerent, cum duobus Comitib. dc tribus ministris, ut belli apparatum videret, in Graeciam Gallias & Hispanias penetravit: perspectis hostium viribus , fuit ad resistendum audacior. Iustos libr. p. de aerii. O DEI. memorabit. cap. I. Praeterea mandato Dei a 'Moyse mittuntur duodecim exploratores ad terram Chanaan cognoscendam. U. Ite li. qui explorarent Iazer. c.M. v. ia. Et Jo sua t viros duos speculatores ad explorandam undique & cognoscendam urbem Iericho misit, iique a mercisice Rahab servati sunt. Iosa. Speculatorest vero occidere fas & mos est, inquit Anianus de best. pume. σ l. o. g. M. 1. dere Amtit . ea poena est eX ploratorum, si deprehendantur, quae hostibus irrogari solet, cum in manus inimicorum inciderint, capitis scilicet. Ita apud A. Hirtium de besi. Hean. r. Speculatores servi prehensi, in crucem sunt sublati, militi vero cervices abscissae. Quamobrem,cum exploratio non sit opust vulgarium hominum, illi, qui pro bono publico vitae discrimen explorando subeunt, erunt forti animo praediti. Speculatores enim timidi. exercitus clades. Procos. ηιλ ι. de Gothor. erunt fideles: erunt periti. Scribit Josephus, exploratores. a Iosua missos, Geometras fuisse, quod eos oportuerit bene ac perspicue terrae Chanaansitum cognoscere. Jos ιδ. . Homerus vero Ulystem at Dioni eodem, Heroas.alioquin insignes, exploratores secit. Et Iul. Cae- fir debesi. Gad. lib. . reseri, quod Galli bis magno cum detrimento repulsi, locorum demum peritos adhibuerint: & ab his superiorum castrorum situs, munitionesqire cognoverint. Huc pertinet illa quaestio, quam proponit Warremundus deis
Mil , vocat nobiles. t Uisio exploratorum debeant fungi Z Ubi ipseos io .i- distinguendum existimat, num sponte ad hostes transfugiant, . o torum. vel pretio conducit: primo casu judicat, illaesa existimationi ri ' eae
510쪽
ploratores eos agere,fecundo, non item, dc honestatem ex consuetudine desumendam esse Lale. f.sed ea de munerib.s honorib. Hic etiam tradimus illud politicorum praeceptum e Caute fesse a milustrandam explorationem, ne dum hosti nocere cupimus, 'nobis ipsis noceamus, quando nempe exploratores nostri capti, ' π' ,& tormentis subjecti, coguntur secreta nostra prodere.. ii, k Quomodo vero exploratores deprehendere, t& facile cir- uenna venire liceat, tradit Potian. lib. . Pompiscus, inquit, quoci- Evlorat lius exploratores hostium caperentur, paucas vias habebat, ad res quomod quas in excelso loco castra ponebant, iisque qui praedatum exi- F -- rent, praecipiebat, ut via trita ex illerent. Exploratores has. - vias caventes, quasi perspicuas, celeriter capiebantur. Chares. in exercitu suspicatus exploratores versari, praesidium foris collocavit, mandavim ne, ut unusquisque proximum apprehend&ret: neque ante dimitteret, quam dixisset, quisnam esset,&cujus ordinis. Ita factum est, ut caperentur exploratores, cum a neque ordinem, neque manipulum, neque signum indicare pollent. Potian. lib. Theognis exploratores in castris subodoratus, extra vallum praesidio constituto, mandavit, ut quilibet in suis armis permaneret. Cumque divisi ac distributi e s Ie n t , facile exploratores deprehendit. idem Polian. eoaelib. I. Theodeon. Zppinger. in theatr. vit. hum. vol. 7. ita. s. Modum texaminandi captivos ut secreta pandant, deseri- 3 .
Fit autem explorat so non misim per homines, sed & occultas epistogas: ubi itidem summa prudentia opus est. Varia hu- 3;
pus rei apud veteres extant vestigia. Andronicus tabelliorum ve-Explorarim stibus i ii Iu i ii i tera s. Gregorias lib. st. Siculi bacillis usi vc. OLuι in quomodo Attil.re. I. Romani columbis. LU .st. 6. Iulius Caesar lacte thymali. Plin.hb.assi c. I. dc mutatione stus literarum. Geli LII. c.=..Histriaeus Servo rasio. Herod. lib. r. Harpagus e Xentera tole po- re, cui indidit libellum, in quo, quae libuit, conscripserat, resutoque ventre, leporem una cum retibus tradidit venatori euidam se orum domesticorum fidelissimo, praecipiensque suo ore icum daret leporem , Cyro Regi Persarum diceret, ut ipse suis - Υ ι manu