장음표시 사용
301쪽
Astronomis, ea, quam Academia praescripserat, ratione, quaestionem propositam resolvere tamen eam non plane intractatam reliquerunt bene multi, et quam ex observationibus non poterant, ex theoria definire studuerunt.
nium vero diligentiam et subtilitatem vicit, palmamque praeripuit Cl. Futurus , qui argumentum tam mirifica arte pertractavit, ut omnia quae ad motum vertiginis colorum in genere, ac in primis coelestium pertinent, ex primis si que indubitatis Mechanice principiis derivavi Dignus itaque iudicarus ab Academia illustri, cui praemium cum insigni laudum praefatione adiudicaretur In ipsa tractatio. ne, ut brevissimis momenta admodum memorabilis scripti indicemus, Auctor clarissimus primum monet, caput rei Iuc redire, ut, centro gravitatis planetae ad qu4etem pediducto, inquiratur, cuiusmodi motus is recipere queat, pri-- qu idem dum a nullis viribus externis assicitur, tum vero etiam quantum ab huiusmodi viribus motus oratorius iam insitus perturbari possiti Gritur inde vel motus oratorius Iimplex, si planeta elaca eundem axem gyrari Pergat vel vagus, quando planeta circa alium aliumque axem gyratur. In simpuri requiritur, ut viros centrifugae, quae in singulis elementis nascuntur, se mutuo perseite aestruant et, si circa axem aliquem pro dato corpore haec conditio loeum habeat, istum Q. Auctor principalem vocata Primum nunc Isto eiusmodi axes principales in quocunque corpore vi in-iniae praedito investigat, et ea inventa aequatione cubica
docet, unum, ad minimum axem Principalem, per centrum gravitatis, vel, si malis, meniae corporis transeuntem, in eo locum habere. Pergit deinde Cel. Auctor examinare II motum gyratorium corporis circa axem quemcunque III motum vertiginis Planetarum, quatenus a nullis viribus externis sollicitantur; V perturbationem motus vertiginis a viribus extraneis ortam; et tandem . motum vertiginis lunae, singulare istud phaenomenon librationis ostendentem,
quod manifesto actionem vis externae indicat.
302쪽
MENfI IUNII A. MDCCLXI. P. II. 29r
Ulegantem et iucundissimum indicamus librum iis, qui
elegantioris urisprudentiae studio ducantur, et qui non contenti iis tantummodo, quae No τ αλφιτα, sistoriam quoque nobilissimae scientiae, Ata et vitas Iurisconsultorum, et optimos de quaque re libros cognoscere cupiant. Nam cum multi veterem Iuris historiam exposuerint exponandique tot quotidio, ut non tam de paucitate, quam de multitudine librorum queri debeamus recentiorem quoque doctissimus Homm sitis tradendi consilium cepit, et cum illa in lanerio aut uiacio plerumque desinat, quam stilla tempora fata experta sit, quos cultores habuerit, simul exponendi. Dispelauit vero totum opus in duas partes, quarum altera notitiam librorum exhibet, altera vitas Iurisconsultorum habebiti Quemadmodum igitur hanc avide exspinamus, ita desilla nunc dicemus, quae licet bibliographica sit, ha-.bet tamen varia alia, quae in altera non aptum locum occuparo poterant. Sed totius operis descriptionem testorimis ante oculos ponamus. Prima pars in duas Sectiones descripta est, quatum prima notitiam librorum tradit Commemorantur igitur in . . libri classici Iuris naturalis et gentiuma in e I libri classici iuris Civilis in . III libri classici iuris Canonici, et utriusque iuris Thesauri in . Q.
libri classici iuris Germanici in e V libri classici iuris Feodalis in e VI libri elassici iuris Criminalici in e VII libri lassici iuris Publici ine. VIII. libri classici Processus iudicialis Sectio secunda compilectitur varia ad librorum auctorumque notitiam pertinentia, aliaque Inde exponit Nommetas noster inis. IX. de dissertationibus Academicis, programmatibus, deductioniburi aliisque minoribus Iurisconsultorum scriptis in e X de libris raris in . XI de libras damnatis in c. XI de insolitis quorundam librorum ut Oo a
303쪽
lis in . XIV. de libris Iurisconsultorum posthumis is LXIV. de variis ius docendi discendique methodis nisse
de controversiis Iurisconsultorum in e XVI de libris sine parente, seu auctoribus in nominatis et pseudonymis ine. XVII de surtis litterariis Iurisconsultorum, aliisque haudibus in . XVIII de Iureconsultis polygraphis et agraphis in . XIX. de variis ad Iureconsultos pertinentibus: in e XX de foeminis Iuris notitia imbutis in e XXI de Societatibus Iureconsultorum litterariis, de Facultatibus iuridicis, et de ordinario in e XXII de divisione Iurisconsubstrum in Principes, Nobiles, et Plebeios in e XXIII de v, tarum scriptoribus. His praemiua sunt Protegomena de re litteraria iuris in universum nolegomena absolvuntur Se nionibus septem Prima exponuntur notae, quibus res tu teraria iuris a vulgari historia iuris dignotatur in altera dividitur historia litteraria in universalem, quae omnium ibbrorum auctorumque notitiam exhibet in singularem, quae unius tantum disciplinae, aut unius gentis, unius seculi, unius Academiae auctores librosve commemorat et in singularissimam, quae de uno tantum Iurisconsulto, aut libri cuiusdam
satis agit Ubi Auctor simul singulares natales libri Pauli
Aerodii de patrio iure commemorat. In tertia recenseritur
scriptores rei litterariae Iuris, inprimis Gotti Stollius, quem non dicit eo pervenisse in hac civili sapientia, ut de omnibus recte iudicare potuisset; Bunemannus Fidenhartus, Io Hemmannus, et Iosephus Aurelius de Ianuario, cuius Res MoaICIorum meritis laudibus ornatur, atque argumentum libri per plures paginas enarratur. In quarto agitur de Lipensi Bibliotheca Iuridica, cuius ipsensem editionem laudat quidem sed illud reprehendit, multis in locis alphabet eum ordinem collectores cum systematico perversa ratione comfudisse. Recensetur etiam Bibliotheca Buderiana Struvii selecta, epitome quasi maioris Lipeniani operis. In quinta disseritur de Soloecismi ICtorum litterariis et historiam littera in viris studioso plano necessariam esse ostenditur.
Id quod exemplo tristi Iacobi derici Ludovisi probat, qui
304쪽
MENfIS IUNII A. MDCCLXI. P. II. ad 3
ἐn sua doctrina pandectarum, hac cognitione destitutus, ridi-
eulos errores commisit. Multa praeterea iucunda exempla commemorantur ignorantiae historiae iuris litterariae. In sexta exponuntur varii modi Iurisconsultorum notitiam aequirendi, ad quos praeter alios refert atalogos biblioth earum, inprimis Maiansianae, relationes litterarias, diaria kiridiea, et collectiones imaginum ICtorum; de quo inutituto eopiose agit. In octava cautio proponitur, ne nimium temporis litteraturae tribuamus, aut auctorum librorumque notitiam rebus ipsis et solidiori doctrinae anteponamus. Eos, qui titidos tantummodo librorum, editiones, et auctorum nomina recitare possint, appellat edaces sine ingenio
at humano tamen 'camis nata bipedesque tineas. Pote--ram, paucis interieius addit, profecto, si tale nulli propo--seum russet, ad stuporem usque litteratus videri Nihil, hercules ea re facilius, utpote quae manus solas, ingenium ianullum poscit. Has res dignitate eruditi hominis inferio- .,res qui scire cupiunt, ex librario quolibet obvio, aut, si, ille soras exierit, ex puero, qui tabernam claudit, aut Institore requiranti Sed ad ipsum librum veniamus. In iuris igitur naturalis historia contexenda, e L primum nomina auctorum in iuris naturalis doctrina ponit deinde de Ad Frid. Glasse historia iuris Naturae exponit de atque Geotii, visendoini, Hobbesi Schi usi sitam denique, doctrinam recenset Inter Grotium et Pussendorfium andem ait esse rationem, quae est inter Leibnitium et Wolmim, et hune nihil aliud agere, quam ut illius doctrinam latius explicet. De Hobbesio ita iudicat: Non est alius morta- ,,lium, qui naturae regulas scrutetur, quam ille profundius. ,,Eius demonstrationes ad mathematteam exactitudinem ac--cedunt proxime. Et de libro de republica, quem Leviathan inscripsit: Hobbesii autem principia, tametsi sine Aa Pussendo ἰ primis dogmatibus diversim. na, mirum ta-rimen est, utrosque in ipsis conclusonibus accuratissime con-ώvenire. At Theologi tamen illa solent morsibus admodum
305쪽
, umendorm ius naturae, cum primum appareret, alienissisimum a christiann cultu, et impium iudicaverunt quam masexime, quod, cum nihil profice e possent nunc etiam veisnerantur et laudant. Deniqtie doctis . Auctor summin, Schmaussanae suaeque se rinae exhibet nempe instinctus naturales iusti ut aequi radices esse. res vero huius doctrinae sormavit rogulas I. Quicquid in omni animali operitur, de hoc quin iustum sit dubitari non potest, et reseris tur ad Ius naturale. II. Quicquid autem pro iusto reput tur, neque tamen rePeritur in bestiis , illud non est iuris, turalis, sed iuris Gentium. III. Quicquid neque ad ius, turae, noque ad ius gentium reserri potest, attamen pro iusto reputatur, illud omne ad ius Civile reseras. αEx his itaque.,dictis in nostro libello, addit, o devenimus, ut incestium onatura nullum esse, gallo gallinaceo doctore, ostendere--mus neque iure gentium improbari, quod ad nemine hinde ulla rodundat iniuria. Ergo stupra non violenta, nullo iure nisi civili, turpia esse imo eum, qui non sobolis pro-Acreandae, sed libidinis extinguendae causa matrimonium hinierit, naturali quidem iure nullo modo peccare, propte--rea quod omne genus animalium in coitu, Veneris solius, sinon prolis suscipiendae rationem habet, nec ulla laeso alio. rum ex eo oritur. In Cay II primum nomina elegantiorum ICtorum ponuntur deinde de adminiculis discenditus Romanum, lingua nimirum Graeca et Latina de antiquitatibus iuris, Astis consularibus, notitia dignitatum utriusque Imperii historia iuris in genere, et historia inlutulorum eruilium per singulas iuris materias speciatim agitur post indieantur sontes iuris civilis, ad quos lege XII tabula. rum corpus iuris codex Theodosianus, Basliea, Theophiliis et Harmenopulus Novella Iuliani latinae, nec non
Graecus earum textus, leges Rhodiorum navales, et reliqua pertinent tum commemorantur Commentarii in In
stitutiones, Pandectas, Codicem, et Novellas, optimi, nec non compendia: denique enarrantur libri promiseu molioris notae Ecldaardi hermeneutica, melingit Iurispm-
306쪽
cinti restituta, Gothosredi quatuor sontes, arbosae, Tuschi et Beatochii promtuaria, Cuiacit, Noodiit, et erillii opera, Bynkershocti observationes, Alberti Iurisprudentia Medica, Leyseri meditationes, et alii De Hein cit Antiquitatibus Iuris iudicat is l. Quasdam materias iusto pro-klixius, alias contra multo, quam par est, concilius traitat. -Quanquam eo libro Heineccius sibi gradum honoris, et apud , atavo famam, comparaverit, tamen meo iudicio interrimetera eius scripta levissimum videtur, rel. De Brunne- manni commentario in Codicem dicit: singulas leges inter- Apretatur, neque tamen grammatice sensum legis, quom sae-
Apius ire vidit quidem, sed ius potius applicationem ethusum fori ostendit; neque hominum. nominalem, nisiisquaedam esset his temporibus in foro eius auctoritas. Do rist. Frid. Ec ardi Hermeneutica Iuris, ed. Ienae a. IPSO. M pro huntiat: Non sensi Academia Icnensis, immo Ge ismania universa, vulnus, Ec ardi praematura morte, hoc se riculo gravius. Novimus, quid ei ars diplomatica, et bo-rinae litterae debeant etc. et de Bynkershosii observationibus: in quibus criticum, ut tempora fuerunt, mox Haudaciorem, mox timidiorem, ubi quo autem ingenio plus Aquam par est confidentem, agit. Auctorem vix alium novi, is his lectio iudicandi vim magis acuat, inprimis si Ci; is, ubtiliter eius inventa ad rationis normam exigere, et pro 'hhabilia a perquam coniectis diiudicare velit. Genere di-ricendi utitur suo, neque tamen fluido sed asperiore et Leoncise. Iucundissima vero sunt, nec sine risu legi possunt exempla sessivissima, quae ex Io Bunonis Memoriali Institutionum Iuris, Rara.eburgi A. I 67a edito, profert. Sed proseramus pedeMad cap. III. Hic, ut in prioribus, primum nomina
classicorum auctorum in Iure Canonico enarrantur tum
adminicula addiscendi illius, nempe historia Christianae religionis, cognitio rituum Iudaicorum et Christianorum, antiquitates ecclesiasticae, et iuris canonici historia, explicantur: post reeensentur sontes, corpus Iuris Canonici, Conciliorum et monum collectiones Gratiano antiquiores Bullarium
307쪽
larium magnum: me. Commemorantur meliores commemtari in Decretum, Decretales, Clementinas, Ex vagantes,
et Lancelloti Institutiones dein compendia iuris Canonici probatissima, et alii praestantioles libri, ut Pusendorsus de habitu religionis ad statum, ironii observationes, Strauchii Amoenitates, Petri de arca Concordia sacerdotii et imperii etc. laudantur denique recensentur Thesam iuris utiusque Orionis et Meermanni, atque Tractatus Tractatuum. In hoc capite praecipue notatu sunt digni, quae a p. 93. usque ad p. 98 de caeremoniis ethnicae religionis a Chri sti,nis receptis otte diseutantur. De notis Ziegleri et I homasi in Lancellos Institutiones, Io 3 hoc A. iudicium fert Habent hoc Zieglexus et Thomasius commune visitium, ut non ain eleganter ius pontificium interpretentur, Aquam potius naevos eius aperire studeant, neque tamen .erudite satis; unde non solum Romanis. verum etiam do-isius Protestantibus, se multis in locis praebuerunt derisui, Alicet negandum non sit, hinc inde etiam notulas satis bo--nas obvenire. Quae inde usque a p. Io8 de Tractatu Tractatuum dicuntur, et Scerpuntur, suavia sunt,qvibusque
non potest noli animus lectoris exhilarari et recreari. Cap. IV. habet Ius Germanicum privatum De eo quidem iure Germanico, quod vulgo iurisprudentia Romano Gem ntea appellatur, libere iudicat vir acutissimus, illiusque rationem minus sibi probari dici Miseram ait esse eonditionem Germaniae nostrae, quae tot contraria et sibi inimica iura e tot diversis sentibus derivata, in unum caput coegerit appellandam esse hanc sarraginem Iurisprudentiam,
tura Canonico Romano Longobardic, Mosaico Germanicam: immo ait, non variegatus Iohannis Farciminis, e
iscellentissimi Germano in morionis, cucullus magis dis, color aut risui movendo aptior illo legum in Germania re-Aceptarum turpissimo centone. ddidit etiam imaginem aere exprelsam,qua hanc confusionem adumbravit, similem illam mulieri Horatianae, quae desinit in piscem sermosa sibperne. His expositis, nomina Iuris Germanici consultissimo
308쪽
MENSIS IUNII A. MDCCLXI. P. II fis
Tum ponuntur: tum indicantur adminicula, atque de Caim
Hi, Hahausi et meliteri Glossariis agitur Sequitur ii, de fontium ruris, ad quos Vir Cl. refert Tacitum, Georgi hi Corpus luris Germanici, ill insit leges Anglicanas. Qua oecasione Recensentur etiam libri alii, ut ille, quem di
cunt Muster mecht. Speculam Saxonicum et Suevieum. -ietibildum Reeelsus Imperii, Statutorum Collectiones. Tun commemorantur Beyeri, eine ii Engavii Eleme is, et denique libri promiscui: Schilteri Exemnationes. Gieseberti Iustinianus Harmonicus, Heumanni Ius Politiae.
ete. xv. H. complectitur ius eodale, ubi, ut in prioribus, recensitis Feo distis celeberrimis, Selachenbergii et Lu-nigii corpora Iuvi Modalis commemorantur iuris huius clientelaris adminicula indicantur commentarius Bisichianus et Schilterianus laudantur Struvii Rosenthalii ot Schrader sustemata, atque ascorii compendium recensentur iudiaeiumque de enichenii Thesauro sertur De sitschio sie -- dieat noster , Est B sellius in hoc iure qualis in ena Ro- seius, aut in iure civili Cuiacius. Ergo is nunquam salsa docet Inepta conclusio, uas vexo non ipse Culaeius suis selat: de Ienichenii autem Thesauro sic eum neque piu-cherrimum dicendum esse, neque pessimum. In Cap. 'quod ius Criminale exhibet nomina hiris criminalis peritis. simorum, historia huius iuris eiusque adminicula, tantes,
commentatorcs optimi Antonius Mathaei et Kressus, mgavii Elementa, recensentur, commemoratis Carpeto vii Pra-inc rem eriminalium, et Doepleri Theatro Poenarum,
qui liber Auctori parum probatur VI traditur ius Imperii publicum. Hic primum narratur historia huius i
ris, et nomina eorum, qui publicarum in Germania legum peritissimi habentur tum quoad adminicula Germanorum inprimis historia commendatur, in eaque Struvius excellisse dieitur: deliade de sontibus huius disciplinae agitur,
ubi Auctor non omnes attingit, sed tantum Auream Bullam,
309쪽
Reicis Archiv, atque de Struvis, inseri et Mascora, Sy matibus. His adiunguntur reliqua huc pertinentia scripta: Muldneri et Κoenigii Capitulatio Harmonica, seiungeri Vitriarius illustratus, Glasse historia Germaniae Polemicae, Bo merti introducteto in ius publicum universale Notabias a nobis videntur, quae CL Hommelius deleui Ludewigii illustrationibus Aurea Bullae dicit et hi , ait, multa moto: uos mde commirnscitur, atque novarum opm numis istenta nor, raro veris miscet. Itaquestimile et dissidenter
Alagendum censeo, etiam in iis rebus, quas nulli dubitationi Asubiectas arbitramin Etenim Quicunque turpis de semetiannotuit, Drum s verrun estis . amittit idem ' a Io. I eobo Mosero autem dicit, euin subfgno Veneris natum essς ob quo qui natus, ex Manilii sententia, Iriptor erit velox Cap. VII exhibet processum iudicitatem. Primo loco e hibetur historia Procellu Saxonici, quam paucis verbis rerpetemus Scillcet, inde a tempore Caroli .. quoe ad a-a43o processus in Germania fuit eiusmodi, qualis ita ianiratae et Lehineiat Messet deseribitur ob eo tomporae in Germanicum oram processus Italici sorma translata fuit. Taneredo et Durando regnantibus, usque ad a. I 49s Hozanno Camerata fuit iudicium institutum, cuius ordimationemon os Germania principes suis moribus uiuerunt: sed.Mrs et ordo iudiciorum prima parte conssiluti umiliat ris Augusti in mestorem krmam sui transductus Tum aisI622 ordinationen pxocedrus veterem edidit Iohaim
Georgius L et denique a. 724 Tridericus Augustus I. n vam sanisi fori ordinationem Atque hae quidem omnia copiosissime ab Auctore enarrantur, variaque de antiquarum degum conditoribus disputantur. Iucunda sunt qua de Immbi Ayreri processu, Satana contra Christum, et similibus hominum otio eum et male ingenio rum libris, dis tur- Ultim loco Gribneri, Ferdinandi Augusti Homanesi, moritissimi senis Uersieri, Ichmanni, et Pittavali libri qui hanc materiam illustrant, recensentum. Quas de Volck- manno Auctor iudicat, verissima sunt L Scribas non semes
310쪽
MENfI IUNII A. MDCCLXI. P. II. 99
,ruerosque, in colorata ueste testicam domini secutos, is h. riher Causarum pateonos fecit, immo iudices liniverso muni.,o:ipio venerabiles, dicet illi litterarum essent ceteroquin ignari omnium, et pessime cordati. Ob hanc causam Volckrim annianum opus sese omnium potentissimum ipsum au--tem auctorem libri ducem magia incum et vervecem secta, tum dicere. Graviter etiam et vere queritur de Cyclopibus, sit ait Te graves suavi ore negantibus tramiri posse, Iaeque oremur noloquentibus sed ferino Jatrantibus dein vehementer ad imitationem Pitavalianae elegantiae causarum patronos adhortatur. Haec de Sectione prima Accedamus ad Glteram, quae varia et promiscua contineti Inde iu p. IX. agitur de dissertationibus Academicis, programmatibus, orationibus, deductionibus, pia totis, aliisque mi- nutri ICtorum scriptis, et optima colligendi illa ratione. p. x exhibet libros iurisprudentiae rariores Comm moratis primum causis raritatis, ubi etiam obiter Auctor db Cit, se omnes et univeisos libros, in Lipenii bibliothecaein trieratos quinque aut sex millibus imperialium facile comparari posse explorarum habere, atque huc reseruntur Parade
nae ex editione Taurelii Haloandri Pandectae, Porraei edicta praetoria, editio prima latinae de vitis Potitificum, Iunii Britti indiciae contra turannos, et libellus, cui titulus MDinon et Marcophus Iustiniam Gregoriani l. e. Sapida et Im pida nimirum Thoologica Aridica Faradoxa, fortes, Polities, Poetica, Musca Proverbia Soloecismi Grammatici
furti et Dressiae a. 1678 editus inconditus cento est, et ἀ-dicula quaedam atque absurda ex corpore hiris et glosis cob Ietta contineta Huc itidem reseruntur, Hippolithi a Lapide de ratione status in imperio Gemanico liber, cuius auctorem Noster secit Bogislaum Philippum Chemnitium. natione Suecum Quam quidem sententiam iam lavit Con-ringius, qui in Conringianis p. 39. sisti Hippolithi, ait a Laispide nomine latet Bogustaus Philippus Chemnitius, Maristini nepos Historiographus Sueciae, olim centurior x-Pp ter