장음표시 사용
361쪽
Thermomerium monstrabat Is9, et variabatur durantibus experimentis in gradibus, dum in sine experimentorum ostendebat in aere libero se Summa experimentorum
huc redit Spiritus salis marini, nivi adfusus , auxit frigus naturalerio gradibus Spiritus salis ammoniaci Io gradus trigoris produxit oleum vitrioli s. Spiritus nitri sumans s 8, qua sortis ψo, Spiritus nitri simple 3o Spiritus aceti, uti quoque succus citri, non notabilem differentiam Spiritus vitrioli dulcis Io, Liquor anodynus Hos anni a Li- quo Bestu hevii dictus etiam a Spiritus cornu cervicio, Spiritus sulphuris io Spiritus vini inficatissimuscio, campho atus Is Spiritus vini Gallicus Ιχ. Quin etiam vina producere solebant frigus, graduum et plurium. Spiritus inflammabiles producere rigus posse, et solere, mirum omnino videri potest, quum spiritus vini rectificatissimus ipse ignis liquidus videatur. At enim vero mirari deis
sinemus, si in animum revocaverimus, caussam frigoris inb letalis a nobis supra allatam, scilicet solutionem nivis a menstruo eiusque mixtionem Quum igitur spiritus vini, et ipsa vina nivem solvere possint, et cum ea muceri, mirandum amplius non est, novum tam ea producere valere.
Ergo quidquid spirituum nivem solvere eique misceri podi
est, ita ut tertium fluidum constituat, illud quoque novum frigus producere valere erit censendum. Est autem mi tio aeque essentialis; ac solutio. Nam sunt fluida sulphurea alia, ut olea essentialia, quae quidem nivem solvere, sed is Iutae misceri non possunt, et hinc quoque nullum essetium in producendo frigore praestare queunt. Instituimus eo s- ni experime ita cum oleo meninae, se illi terebinthinae. Recini quoque et aliis observavis iis quidem aliquam nivis Iutionem, sed . nihil plane rigoris, quod non aliam ab exussam contigit et contingere potuit, quam quod harecte nivi solutae misceri, adeoque tertium quoddam fluidum constituere, non potuerint. Quodsi paradoxum videtur, quod haec fluida, inprimis inflammabilia, et spiritus ementati, producere pomni ac soleant frigus, multo magis par
362쪽
dorum videri potest et debet, quod pleraque horum stultarum aquae infusa, non frigus, ut in nive, sed calorem eis-eiant, adeoque contrarios et oppositos effectus in cadem
materia producant quid enim aqua altiles, cam nix atques ta est Sic una eademque caussa effectus oppositos producit, pro diversa eiusdem obiecti receptivitate, uti loqui
consuevere. Receptivitas autem diversa unius eiusdemque obiecti et materiae, non nisi a diversa eius textura pondere potest, uti hic a diversa nivis et aquae textura, ita ut in pro- dumone frigoris solutio, contra in producitone caloris ege
vescentia quaedam locum habere possiti lac ne so sitan s spicio oriri possit, in nive adhuc aliud latere posse, praeter aquam simplicem, cum ipsa nive liquefacta experimenta institui. me piritu nitri, adeoque aqua sorti et spiritu nitri
sumante iam constat, quod nivem rigefaciant, eiusque aquam calefaciant, et de paucis aliis; sed utrum quoque in aliis euidis piluribus mihi exploratis haec contraria phaenomena sint observata atque descripta, mihi quidem cognitum non est Obsereat mea hic tantum summatim indicabo, quia huius loci proprie non sunt, specialiora, et alia huius generis observata, alii tempori reservamus. Postquam aqua et spiritus ad eandem temperiem cum Thermometro erant redacta, scilicet ad I 28 gradus in meseo meo, observavi I Oleum vitrioli aquae inmitatum produxisse ealoremus πω
dunser ah iritum salis marini io, 3 Spiritum Vitrioli
dulcem is, o Liquorem anodynum Host manni Q. s. aurudem gradum produxit Liquor Binuschevianus, scilicet ultra temperiem ra8 6 Spiritus vini rectificatissimus Io. Contra ea in spiritu salis ammoniaci, in spiritu sulphuris, in spis
ritu cornu cervi, nihil mutationis temperies aquae insens o, servare potui, nihil producti caloris, quae omnia, hic generatim indicasse s sciat olea etiam subtilissima aquae infusa, et hic quoque nullum essessiim caloris , uti in nive nullum essessiun frigoris, producere posse, per eandem rationem supra datam, quod scilicet nulla missio, neque cum nive, neque eum aqua locum habeat, facile intelligi, praevideri, et
363쪽
praedici poterat. Nihilo minus de oleo succini, terebinthinae, menthae, et se illi, tentamina secimus, ut et per experientiam res ab omni dubio liberaretur obiter notamus, perhiberi quidem oldi essentialia spiritui vini rectificatissimo mixta, rigus aliquot graduum proaucere, sed nihil tale observare potuimus , quamvis diutius quam horam dimidiam expellaverimus effectum, moram enim dimidia horae r
Ergo ex dictis satis patet, quod diximus, quamvis multa sint fluida frigus artificiale producere valentia, omnium tamen praestantissimum esse spiritum nitri cum suis speciebus, adeoque sufficientissimum ad Mercurium solidum fixumque reddendum, ita ut quilibet Methodo mea simplici adhibita, sumcienti frigoris naturalis gradu, minimum Ips existente, experimenta mea ad congelatione n Mercurii producendam facile inaliari possit uti quoque, communicata mea messi do optimo successu iam hic Petroburgi sunt iterata a live sis, inter quos V. C. Lomonosovium Consiliarium, Zetho rum, Aepimam, Modelium nominasse susticiat. Proportionem nivis et acidi nitri nullam determinatam adhibui, do instillatis paucis tantum guttis in nivem experimentum successit, modo maiorem portionem infudi Nivem glaciei contusae esse praeserendam, vel ex eo concludi posse videtur, quod nix, o texturam suam raram, ad solutionem aptior deprehendatur adcommodatiorque Deinde effusio spiritus, Falirenheitio et aliis eum imitatis adhibita, plus obesse, quam prodesse videtur Quodsi observata et observanda diversorum in posterum conserentur dubium esse non potest, quin egregia incrementa haec de Mercurio frigore fi-ge: ido doctrina sit captura, aliisque inventis ansam suppeditatura. Porro ex dictis satis quoque patet, Mercurium non tam loco in aeroque Semi metallorum, sed persectorum esse habendum, quod vero minimo omnium Metallorum gradu caloris uat Nam fusa Metalla cum Mercurio vivo seu fuso conveniunt quoque, quod partes eorum mutuo se trahant, in globulos se colligant, item ex statu fluiditatis,
364쪽
non in instanti, sed suecessi, e in statum soliditatis transeant. et vice versa. Quaeri potest, an non hoc Metallum, quod omnes aliorum proprietates habet in statu soliditatis et fluiditatis, hoc sibi tamen proprium habeat, quod ad ebullitionem certo caloris gradu redigi possit, quod neutiquam vero in reliquis metallis observare licet. Sed eis et alia metalla bullitionis sub certa conditione capacia, quin ipsius quoque volatilitatis, iam ab aliis ostensum est, quod in praesenti di
quirere pluribus non licet Gradum autem caloris, sub quo Mercurius ebullire incipiat, non esse scio scalae Fal renhestianae, uti vulgo traditur, sed minimum O9 eiusdem scalae, sive 4I . nostrae supra o calorem aquae bullientis, nam et hic punctum ebullitionis tam adcurata determinari nequit, uti punctum congelationis Mercurii, obpha nomenorum differentiam, multis experimentis iam alias ostendi, et probatum dedi. Error igitur maior quam centum graduum comittitur, si punitium ebullitionis ponatur 6o scalae Fahrenhelitanae, qui numerus cum 23; b. strae scalae convenit supra punitiam ebullitionis aquae. Habent ceterum phaenomen ebullitionis et congelationis Me curii ho eommune, ut quando ebullire incipit, cum impetu adscendere, uti cum impetu descendere incipiat quando congelascere incipit. Porro motum vibratorium saepius ante descensum illum celerem in congelatione Mercurii observavi, qui etiam contingere solet paullo ante initium ebullitionis illius. Quodsi igitur ponerct lubeat terminum congelationis Mercurii so tanquzna medium quendam secundum observata nostra, et terminum ebullitionis I 4. supra conspieitur a summa contractione ad summam dilatationem esse distantiam to 64 graduum scalae nostrae, et Fahronheltianae a 37, si scilicet ponatur, uti ponendum est; numerum χιχ. scalae Fahrenheltianae esse aequalem ciphrae ebullitionis aquae notae, ut 3 am so scalae nostrae. Hinc quanta ponderis specifici mutatio, a termino ebullitionis ad terminum congelationis Mercurii fiat, nemo non in-
365쪽
telligere facile potest. Diminuitur scilicet volumen, quod Mercurius ad initium ebullitionis habet, plus quam decimanu parte. Nam s supponatur ut supra, totum volumen, quod Mercurius in summa sua extensione habet, esse IOOCO, erit diminutio m ma Sive si extensio flamma ab initio bullitionis Mercurii ad illius congelationem ponatur rotunde tantum Iom, adcurate diminutio voluminis asumma extensione ad summam contractionem erit A. Ergo quoque gravitas specifica a summa dilatatione decima sui parte augeatur oportet ad summam condensationem et co trassionem, quae in illius congelatione contingit.
Quaeri adhuc potest, cur mixtura nivis et acidi nitri in massam solidam non abeat, glaciemque sormee, sed mollioris consistentiae maneat, quamvis multo maiorem Figoris gradum possideat, quam ad eongelationem aquae sortis requiratur Aquam sortem, ut supra iam monuimus, Bigoris gradus sto , sive 34. Whrenheltianae scalae inseco gelavit. Massa nostra frigorifica saepius aso et ultri, gradus tenuit, et mollis instar pultis permansit. Caussa huius phaenomeni paradoxi non alis esse videtur, quam continuatio solutionis nivis et mixtionis. Nam quum rigoris produm a solutione et mixtione unice pendeat, fieri non potest, ut massa haec, quae fluidum tertii generis coestituit, in glaciem perfectam abeat, dum eam Alutio et mixtio perseverans non potest non impedire, quae in puncto maximi stigoris persectissima sit oportet. Possim adhuc aliae quaestiones, tam de natura Metallo. rum, quam stigoris artificialis indole institui, et quae par. tim ex superioribus solvi possunt, quas autem in praesenti
BIBLIOTHECA SIVE SUPELLEX LIBRORUM
impresserum iri omni genere scientiarum, maximam parum rari rum, M ter plurimos annos eoia
366쪽
MENSI IULII A. MDCCLXI. 3ssor, iust ordis disposuit, atque notis sim rariis, ut hia
storicae bibliognosiae opes aliquantulum augeantur, illu
stravis ADAMUS RUDOLPHUS S GER, Ministerii
ecclesiastici orimbergensis Anii es, in aede Parochiali primaria d. Sesaia Pastor te. Accedit index rictorum. PARS IZ
No bergae 76 i. sumtibus ossicinae Io. Andreae Endteri.
I. Alph. s. plag. ta 8. Solemus hoe utplurimum queri, quotquot bonis litteris
operam damus, ita nobiscum agi in h. vita, ut in summa aviditate viscendi, tamen non sta multum pro iamus. Quae res, uti varias habet causas, quarum marima in im becillitate ingemorum nostrorum posita est ita hanc quoque, caritatem librorum sine quibus nemo exeellere in ullo
genere potest. Quid enim Sunt nobis inplurimum d centi, trecenti libelli, iique non semper praestantes, e quibus sapimus, et omnis ilia labor, quem doin viri in auge dis scientiis impendunt, s verum dicere liceat, in calsum cadit, quod plurima pars sudiosorum vix ipsos libros novit, multo minus rem Magna itaque pars eruditionis est nosi ebonos libros, qui te, quasi eompendiaria via ad summa qua
vis ducant Laudandum itaque est, vehementerque commendandum erudi orum hominum insuturum qui scriptis ciunt, ut notitia bonorum librorum, res multorum annorum, si singula et omnia a nostrum unoquoque Maganda et conquirenda essent, ea ut paucos intra annos non male addisci queati Pertinet eo inprimis ratio ea, cuius auctorem Photium fuisse intellarimus, qua Miti viri quos legerint possederintve libros notos incere ceteris enarrando solent. Quo in genere, et ante nostram, et nostra aetate eminuerunt quamplures, quos inter merito Solgerum nostrum reserimus, virum doctiam, benequed ecclesia metitum. Iam vero, ut Cato dicero solebat,
367쪽
summorum virorum non solum negotii, verum etiam otii rationem xtare debere, ita noster etiam Solgerus, ut
non solum de religione sua in munere aciendo, sed de eetera quoque gravissimis in rebus solicitia ac dexteritate testimonium extaret, bibliothecae suae quasi historiam nobis aliquam edidit, cuius et prior ars se eruditis valde probavit et haec pia minus placebit, ut confidimus. Neque e. in solum tituli librorum extant, quam uam etiain hoc laudanduin esset, sed quid tractent, libri, quam boni sint, quamque rari, quae editio princeps, quid om viri de hoc vel illo iudicaverint, quae sata libri fuerint, ea omnia magna diligentia Solgetrus conquisivit. Itaque qui hunc Catalogum accurate perlegerit, scito se plurimum in eo genere didicisse. Continentur vero hoc libro primum codices biblici quamplurimi opibmae notae, ac rarissimi, Commentatores deinde Glossat
res, Gegetae, post Homiletae, et ascetici libri Sequuntur Theologici , quos Dogmatico Polemicos vocant, Casuistic porro et Miscellanei Theologici Scriptorum Historiae ecclesiasticae, eremoniarum, Liturgiarum, multi et boni, Auctores Historiae Catholicae et singulorum po- pulorum non minus egregii, ut etiam litterariae historiae sontes, Antiquitatum Genealogiarum, artisque Heraldicae Latini et Graeci nonnulli, et si qui alii ad has litteras pertineti Paradoxos, anaticos, impiosque ae prohibitos bene multos collegit, miscellaneos quos vocant, grammaticos historicosque alios, et Iuridicos denique. Atque haec de ratione totius instituti vim sunto. Extant ibi egregia multa, multa non facile obvia, aut vilia, sed cara inprimis et pretiosa. veret sane animus singulas annotationes auctoris doctas eas et elegantes sigillatim expendere, quo maiorem lucem nostra haec recensio acciperet; et haberet id magnam sane utilitatem. Verum omnia quae sunt bona excerpere, nihil esset quam
dimidium librum describendo huc transferre singula illu
368쪽
strare, quid esset, quam librum novum conficere, hoc nostro vel sexies maiorem Quamobrem ae lassiciant γενικαί dicta, cum iudicium nostrum ipsa libri huius praestantia legentibus confirmatura sit, utilitasque, quam maximam capient, qui hunc sibi vehementer Ommendatum esse volent. Felicitas poterat videri, Solgetro nostro tam splendidam bibliothecam esse, iam vero cum ipse Mo labore et elegantia singulari collegerit, cum hoc genus voluptatis, dignum summo viro, prae ceteris elegerit, cum hac copia ad optima quaeque utatur, plus est, virtus est, quam vellemus imitarentur potius, qui italas gallicasque ineptias dignas homine doct. putant
A. GELLII OCTIUM ATTICARUM LIBRI T. sicut supersunt Editio Gronoviana. Praefatus est ei cursus operi adiecit IOB LUDOVICUS CONRAE
DI, Iur. D. et in OHegio maiori Prine Couetiatus.
Lipsae sumptu Gotth. Theophili Georgii anno a. c. n.
A Gellii, sive, quorundam ad sententiam, Agellii,
olim ab utroque Gronovi curati, atque ex eorum non solum penu, sed aliorum etiam qui expromti sunt commentariis illustrati exempla, in terra praesertim Ge mania, difficile comparari poterant. Ea re librarius negociator videtur adductus , ut e machinis albachii, quo vel hoc nomine commendari posset, denuo exire iuberet illam Gellii editionem, cum omnibus, quas Gronovit ob legerant opibus, nullis earum, etiamsi id passim, sine Gellii detrimento, fieri potuisset, detractis Quum vero Georgius audivisset, multa a Gellio, ad ius quae pertin rent civile, tractata esse, in quibus interpretandis ron0
369쪽
nostrum adiit Conradum, virum iuris civilis Romani libterarumque comitione accuratissima praeditum ut qui
de iure Romano agerent Gellii locos aut enarraret amplius, aut si quid inibi errassent interpretes, id sua qua
valet dexteritate corrigeret. Conveniunt invicem, accepit conditionem Conradus. Hic itaque ad finem to. tius operis, coronidis veluti loco, ad exemplum clarillimorum virorum, Ernesti nostri, Lipsit Cortii, quos bcunt addet Excursus quorum gustus interim ut dar tu lectori, etiam hanc partem nonnullis ornavit, inde illius, quam antea iam saepe admirati sumus, o Lirina atque ingenium elucet. Ad ordinem autem, ne hoc te lateat, iuris civilis Pandectes omnia, quae Gellium adiu--ant, tractavit argumenta, quorum indices tantum hie
dabimus loci I de Cn. Flavio a de Laelio Felice.; de Privilegiis vi de Vonditione servorum sub c rona. s de publico Munere vel inio. 6 de Amrogationibus auctoritate Principum actis. de Praefectis urbi. 8 Quomodo in caussa dubia pronuntia dum. 9 de Imagine iustitia Chrysippea. Sed noneommittendum esse duximus, ut noci Christiani Aug. Othonis, A. M. quam nuper in Plauto, dudum in Gi. lanii observationibus L. L. edendis comperinius, doctrina et diligentia, hic silentio transigeretur. Is enim non solum pericula machinariae scripturae ut emendarenturisscepit laborem, et quae ac Gmnovius addenda, inter quae Ep. Scio pii erant variae lectiones, Stephanicae editionis exemplo quodam adscriptae, extremo operi adiecerat, suo cuique loco sub ipsa contextus serie indidit; sed etiam subinde notas adspersi haud contemnendas. Ex his nobis praecipue se adprobant, quae super loco Gellii lib. I. cap. 9. pag. a. expromit, ubi lagendum .esse suspicatur admodum probabiliter quod in iure anti. quo perbo appellabatur, ercto non esto. Item lib. .
cap. 26. pag. 3T ubi ex MSS. vestigiis legendum
370쪽
eenset: Usu enim mis et Me nihil a voeabulo rus es. eunt, pro vulgato asserunt. Lib. III. eap. a. pag. 38. Seriverium eorrigit, quippe qui, quod ignoraret, o Finterdum vim habere ri oportere, apud Gellium legere malabat, plus quam oportuit, pro potuit. Ingeniose satis ii rerpretatur arronis proverbium apud Gellium lib. III cap. 16 pag. 3o7 κατ Ἀρ τοτέλη, non ad sententiam Aristotelis, quemadmodum vulgo selent, sed ad modum ingenii Aristotelis ut ei contrarium sit alterum λοι λυχας, pro stupidis quod accipitur. Etiam data occasone aliorum script rum loca emendat, ut lib. IV cap. I 6 pag. 363. Calphu
nisi locum ad Terent. Heaut 2 3. 46. Haec tantum ex multis pauca sunt quasi delibata, ut cognoscerent Lectores,. quanti illae accessiones iaciendae sint.
Praemia ab Imperiali Arademia Seientiarum Petropositana proposita.. In Annum I propolita nil quaestio: Indagare experimentis refractionem radisrum lucis in diverseorporibω, tam solidis, quam fluidis, indeque eruere, quantum diversa gravitati spetissae orporum, quantumque variae particularum cohaesoni, aut principiis inpora constituentibus, magnitudo refractionis debeat, idque omne per Moriam, P insitutis experimentis respondeat, explicarae. In Annum 76 . Determinare theoriam perturbationum, quas patiuntur Commiae in motu suo ab attractiona planetarum, et demonsrare, quantum Mee Theoria tum observasi bus Cometae annuis π.
tin Annum in . Inves ara, quantum imperfectiones tuostum optisorum et in erosiopiorum, ex divas restangibilitate radiorum, MAura vitrorum sphaeris ortae per combinationem plurium lentium corrigi, aut imminui queant, atque Moriam praxi optore, et per everimenta Omprobara. D.