장음표시 사용
401쪽
videri leriter intuenti possit neque aliud discrimen interutrumque locum habere, nisi quod L sιlo T. s. letis; Π.silo M T Levat ebeo scriptus Iu Neque ordinem et a
gumentum utriusque Psalmi abludere, quem olim pro uno numeratum fuisse non vana extur Decimina. Quod quemadmodum perobscure dictum est, ita sapienter quoquo A. quae sint ista vestigia reticuit. - Simili modo Ps. XXXII. et XXXIII. unum esse, adeoque coniungi debere adserit nulla
vero huius rei argumenta affert, nisi quod suo more simili. tudinem finis prioris, et initii alterius urget, eundemque sententiarum, quamvis inversum, ordinem deprehendisse sibi videtur Nam quod ultimo loco posuit titulo et insere ptione carere hunc Psalmum in eo vim quaerere ipse non potuit, quoniam adis CXV. p. II 7. ipse rursus ani advertit hoc in plurimis tantis achim esse. - Atque eandem in probando solertiam desideravimus maxime etiam tum, cum de auctore Psalmi, aut de obiecto, cui accommind dus esset, disputaretur Adserit euim tantummodo A. huic vel illi tribuendum est Psalmum aliquem, sed ration, bus plerumque nullis, vel valdetenuibus, confirmati Quae si a tali Psalmorun Commentatore exigi non tabent, nescimus
profecto an unquam exspectandae sint. Sic Ps. XC. qui Mosaieus est, ne una quidem ratio additur, qua illustrei hiridi: , quod in textu est; sed ablegamur ad nnio ilibellum de titulis Psalinorum. Porro ratione aiecti, in Psalmis iis qui de Messa interpretandi sucit, . e. Ps XXII. vidimus quidem, ad Christum omnia ab Auctore transferri; sed quo iure, aut quibus rationibus id factum sit, frustra
quaesivimu . Haec igitur in universum dicta sunto. Accedamus minoad singula quaedam verba et formulas, quibus interpretationis Buckianae elegantia et subtilita intelligatur. In hiis autem, ut supra iam monuimus, hebraicorum verborum e plicatio exspectanda non est Latina tantum verba ab A. illustrantur, quibus honoris Lltim causa litterae liebraicadpraepostae lauti me radices quulem verborum comitu
402쪽
moratae sunt raro loca dicata, quibus eadem vox redeansed sorte de istis omnibus pari modo iudicavit, atque est pag. 8s extrema, ubi baeet addit de voea erense quae alii pridis inegerunt. En quam facile se negotium, Commentarium scribere Sed videamus exempla singula; in quibus ut vel aliquem ordinem servemus, aciemus periculum, an ad quadruplicem limis Commentarii virtutem, quam in fronte gerit, adigere ea ponimus. Qua in re si sorte hoe
modo erraverimus, ut . . ad Conemnitatem retulerimus,
in quo profunditatem potius A. senserit, veniam dabitis, L ilores, nobis, parum adsuetis realibus istis elegantiis S memus autem exempla, ubicunque ea inter legendum no
Simplicitatem itaque smum coelestium, quam Auctor primo loco iv.caturum se promisit, quamquam, uti patet ex ea, quam supra dedimus, notiono, in omnibus omnino exemplis locum habet, atque per totum Commentarium regnat nusquam enim aliunde aliquid, h. e. ex aliamin dipeiplinarum, aut litterarum generibus, impuro sonte, allatum est ad stariam cuiuscunque vocabuli sententiam: t me quaedam saltem asseremus. quae Implisitate inprimis praestare videntur. . raritalem autem appellabat A eam Commentatoris dDvinorum librorum forinalem, qua quodque verbum ex se,.sh. e. ea torsano Lexico minoi , interpretetur. Huius virtutis evidens exemplum in PslI. . in DdM, narrahcrasti enim monemur gravius esse verbum hocce, quam v. s. narrari enim solere historias, et prolixas res gestas, variasque plerumque etiam narrationem esse amicam et bis. nevolam. Igitur intelligendam esse in hac voce Gangeli. eae doctrinae gratiam et praestantiam, in illo autem in galem severitatem. Forto etiam coelorum vox Ps. XIX. a. evangelica est; de his enim idem verbum usurpatur, innatam id umori Sed ad hunc locum id rursus minus grave dicitur quam Tia armunciare. - legansisterpretandi ratio i Eodem, verbum 'UN oppon. tur
403쪽
tur rursus, pris enim, ait, si diarius ne, disit: posterius autem gravius, locutus es ad illos. - Quis auatem non rideat puerilem hanc verbolum explieationem lMeliu secisset A. si minus Implex ruisset atque ex aliarum linguarum comparatione didicisset, talia ne pueris quidem' suaderi posse. - Aliust exemnium adscribamus e Ps
observat dici hic, satiabor, absollite, atque esse antitheton σου dux vitur fissis v. 4. -- Impiorum enim plenitudinem non mereri nomen sat lati Gradite. - De ultimis autem varbis dicitur, vocem emgnare ostendere,
imaginem Dei osim qua obdormivisse, et somno peccati septinastis quasi fuisse, posthae vigilaturam. orro Ps. XIX. . elegans observatio est ad illud c arca tr*nj mmis, , , , Eructare sermone. multo plus
esse quam linuntiare v. a. t superari rursus, inditam sciensiam. Convenire etiam vehemens illud ructari diei; sad nocti contra placidae, placidum indieare Noctem decere meditationem et Dentiam, diem contra amplum argumque ferinonem. - xv. s. eiusdem Psalmi, admonemur
studioso de parecte quam habeat οὐ 'N, mi , adi, pvorem eorum. Non entirisorem modo exivisse rus manesis. rem, sed eamnem, lineam sontinuam laniculum mensorium,
totam terram permeasse et signasse Pulcra simplieitas, in qua nihil prorsus cogitari potest. In formula Nn i pin , nus XLV. ra quae vertitur et sono et rex pulcris inem tuam, ex simplicitatis regulis verba nudo illibstrantur, sic, ut illud roncupiscere opponi dicatur τοῦ atidis
videre, inclinare, V. II. His enim externam amoris apud
sponsum demonstrationem contineri illo vexo intemam ω ditatem sponsi decenter memorari. Sed quae sit senteraria huius figuratae locutionis , praetermittitur. - Similiter Ps. LXXX. a. v observatione ad 7 Wn , illures o missepitusis notatur ad prius illud ΠPIm auribus enim. Hoeenim ad auditum, illud ad visum pertinere. - . En ingeniosam observationem Quaenam igitur est sententia huius formulae ' Hoc scire, nihil interest, stiliceti verum
404쪽
Verum satis hoc sit de si Bitate huius Commentarii dictum transeamus ad profunestatem, cui demons Tandae A. per totum huncce librum inprimis operam dedit. Sed pauca tantum exempla hic ponamus. - De verbi dies, Ps I. r. profunditate, ingeniose admonemur his verbis: Sedere ob
moram pericul Nisum es: Igitur sare sorte licebat huius enim tanta mora non est. Sed statim ante est' π Et quomodo tandem Spiritus . dicere poterat inn, quod subito transit' h Quod deinceps magis illustratur per
antithetaam n n. Ian. v. 2. - AEtenim qui beneplac tum suum habet Hege Dei, ille etiam suum ambulare et se. dere ad illam normam consormabit Lex opponitur sed i risiorum, nam seria tractat, mentemque plane figit Mediatari autem magis internum et continuum est quam sedere. noctique convenientissimum. - In nexu Psalmi I. et II. nituendo quam rem praciam attigimus aliud profun-mtatis genus animadvertimus, quo totius Psalmi utriusque sensus interior ac profundior indicaretur Psalmum I. enim, suo legis et Q. T. II vero suo . . partim evangelico, partim post novam gratiam nova severitate aucto scriptum esse dicit Quam profunditatem adsequi nos satis non potuimus Praeterquam enim quod uterque Psalmus qui ad Canonem . . pertinet, silo . . non potest non similiter seriptus esse argumentum quoque prioris non minus eonvenit . . doctrinae Nam et huius summa set citas ad observationem voluntatis divinae reseletur Igitur sen. tentia Psalmi primi maxime evata gelica est. - In Ps. II 6 non modo urgetur illud assi, um metim in oppo-stione regum terrae v. a. sed multo magis singularis huius verbi numerus, cum . . sint reges plurer Addit igitur e . pluribus unum profare Alius forte dixerit, plures
'-iraestare. - Deinde ex Masritati Theologia ratio.
ν asseruntur, quare Messias a Deo dicatur rex meus.
Ad istari, at super non eodem, misera observatio Mee est: mula initia. Pius ultra. Igitur mae est regnum Christi spirituale et eoeleste Nobis admodum magni- .a Dd fleuan
405쪽
seum videtur, veluti totus hice Psalmus et ipse maxime magnificus est. - Ad Ps. XVlII collegit A nomiua quibus Deum allocutus sit David. . In quibus quae aperte eadem
sunt, tamen, quoniam latine aliis verbis reddi poterant, seiunguntur, ut numerus XXIV eliciatur. Talia sunt petra mea rupes mea rupe salutis incae, ast mea 'fugium meum, Deus meus, Deus, absolate Deus DLtis meae, ceti Cet.
Aliud exemplum praeclarum protundissimi sensus est LXXII. i. ubi de verbis 'ra nin xrimn nri erue animam meam a gladio, a manu emis unicam Meam observatur, Pilatum significare, qui glainum magistratus manu gesserit. Atque hanc etiam caussam esse. quare Pyra in sing. positum sit, cum v I 7. fuerit pluralis. Porro de sormula P, N et v. χχ. docetur,eani manum tribui, quia pessibus anterioribus tanquam manibustitatur. Leonis contra a timeri. Leonem autem istum, esse unum ex principibus Iudaeorum, sorte Caipham, ob sim.gularem P N. Per Tip cornua uni mium vero v. 22. indicari plebem, cui duplex pluralis convenlat. Interdum vero etiam storum de prosunditate sensuum testimo tua asseruntur. Unde vero illa melius depromi poterant quam a Rabbinis Igitur non laudatur tantum sed
probatur maxime subtilitas R. Salomonis qui transpositi ire nicro ad Ps XXIV. I loco ni, uua rationem excogitavit hanc. liquando Spiritum S prius tetigisse mentem Davidis, atque posthac ipsum demum cecinisse quod si ita
evenerit, nomen Cantici nomini Davidi praepositum Elia. Nio vero tempore Davido prius coepisse instrumento, sco canere, quam Spiritus S laetum senserit, atque tune
Davidis nomen praemissum esse veluti in hoc Psalmo I cturi est. - Sed proprii acuminis Auctoris in profundiatate Seripturae detegenda exempla porro sunt ad Ps. LXXIX. a. ubi emphaticum admodum diserimen reperisso sibi visus est inter dri et v Dei. Servo enim Dei, ait, esse eos, qui Deum eiaant grati s Dei vero, iis pra reliquis gratia apud Deum, sudisque verae pietatis acaelo coram hominibus
406쪽
emellant. - Uerum quo undamento nitatur haec distindicto, intelligere nos non potuisse fatendum est, quibus semper visum est, nihil posse essestro Dei gratiosius. Potuin semus autem fortasse huius discriminis subtilitatet accuratius cognoscere mentemque Auctoris melius perspicere, si consultum visum esset adire ipsius Fingeraeu ad quem ablegabamur. Sed verebamur vehementer, ne nimis clara at . que evidens sutura esset m. btilitas ea, qua digito monstaretur Uerum transeamus ad concinnitatem, cuius non paucioruper totum huncca Commentarium vestigia esse, vel Antithetorum, Chiasinorum, et nomina, quae quaque pagina redeunt, satis demonstrant. Nos vel aliqua commemorabimus. - Ps. I. I. valde emphatica Auchori videtur triplex
repetitio particulae, , non ambulavit, non stetit, non sediti In quo putat esse triplax incrementum, dignumque notatu. quod primum semel haec particula cum suo verbo praecedat nomen, deinde vero bis postposta sit nomini. Quae concinnitas etiam notata est adis XXII. 23. et saepe alias. . Psalmo K s. ad vocem haec leguntur: ehova loquerer nam et illi locuti sunt, et tridem satis proterve v. 3. -- minus vero loquitur seria et graiater: - Aliquoties etiam loca Psalmorum cum alii consere, ac similitudinem quandam inde demonstrare conatur Sic Ps. XVIII. comparat cumeepisse tuam Ps. LXXX. . comparat cum ista Ierem. III. a. ubi idem remotive tantum exr ressum esse putat, verbis N,
TN non cadere faciam facis meas: - Ibi vero τι, 'Is opponitur poti SN NUN quod est Num VI a 6. Nam vos Atque hoc loco melius potuisset ista huius PM-- sormula illustrari. Illud vero prorsus inane est, quam do ad nomen id D ephi, pulcre dicit adsonare ora: v. a. Husdem Psalmi LXXX. - Plura et multo illustriora eiu mo si concinrutatum exempla sunt in Analysibus Psalmo n.
407쪽
uuae huc transcribere, et harum plagularum angustiae vetanti et totus animus noster repugnat. Saltibrimum denique animadvertimus v. c. ad PDXIU. I. ubi admonemur Homines quamvis billissimos, maxim que nefarios, tamen interdum suae stultitiae a tem itatis
pudore suffundi; quoniam ibi dieebatur radii a ' mi, me iustus in corde suo i. e. clam non esse
Deum. - Qualis haec est ingeniositas Additurque einde pia accommodatio: moerorem is corde piorum quamvis acerbum, tamen multo meliorem esse storum se ritate quae in ipsorum corde resederit. - Nobis haec non vana tantum sed et repugnantia videntur. - Ps. XXIII. 6. a particula IN ansummodo, accommodatio fit Me Deeriissimam nostram esse ceram mmmem ab ominus etaifation sus fisi rati , --d Ps. XC. Io mirabilia de iniquilate,
molestiis, et laboribus huius visa eorumque coniunctione dilierit, occasione illius Im m. In robur eorum M. At enim vero satis diu Lectores nostros retinuimus in eiusmodi libri enarratione, in quo nihil quod ad laudem A. noris, in ad commendationem ipsius huius Commentarii pertineat, reperiise videbimur. Atque sane si dicendum auod res est, indere eius lectionem studiosae iuventuti prorsus non possumus. Etenim hebraica cognoscere ex eius modi interpretationibus nemo potest. Quae vero de lubris verbis disseruntur, aut ad tam transseruntur, ait rumque is communia sunt, aut in rebus adeo minuti ve
jantur, ut no oratori quidem populari inservire possint. Igutur, cum ne in his quidem Auctor, quod debebat, pram sterit, nescimus profecto, quale ipfi consilium in conseribendo tam verbose salmorum Commentario fueriti Novi quidquam praeter istam inutilem reselvendi ac disponendi subtilitatem nuspiam deprehendimus; quod probare potue rimus panicissimum salsi contra nostro quidem sensu, ph
mmum. - Videtur autem A. id tantum tradere volatisse,
vita ipse de Psalmorum sevitentia excogitaverati mam vel
408쪽
optimis Psalmorum Commentastoribus, qui ante ipsum sex, pserunt, usus omnino non est, vel non recte usus est. Gei eum ad summum ex nomina A, non examinari, vidimus. Ill. Dchaesio in tribus illis in quos commentatus nuper est, Psalmis, honoris caussa subinde commemoratur, sed plerumque A. suam sententiam servat quare autem ab illi re cedat, argumentis declarare, tanti non iussicavit. - Quid igitur exspectandum est de proximo Prophetarum maiorum Gomone, aliorumque librorum divinorum Commentariis, ab que inprimis de exuo Gnomico, quod annunciat . L. Praef. Vehementer optamus, ut allam rationem imgrediatur, nobisque, vel fidei potius nostrae, atque ing aeuo litterarum amori, hoc modo parcat, ne molesta nobis necessitas imponatur obiurgandi Virum eum, cuius nomen et studia lubentissime, si per ossici nostri religionem fieri potuisset, laudaverimus, ae commendaverimus.
ο Duci Metapolitano a Consiliis Iustitiae ac cincinianae, ut et Secretarii intimi, i uisitis philosophica,
qua ex eo, quod assiquid existit, demonstratur, dari Ensserfecti mam aeternum, , ndo Uinctum Gi
dis atque praefatus est CHRISTIAΝUS ZIL A
Phisos Doct a Canon. Iamburgensis. Hamburgio 76 I. apud Christ. Simo Schroderum, . plagg. in Φ. uctor huius opusculi, cuius Dissertationem gallice con Ia scriptam, de optimismo, in Actis hisce Eruditorum A. I738. Pag. Is 8 seq. recenduimus, ex problema a Ciratoribus Stipendii Sto iani Lugdunensis ante aliquot am
nos propositum, de demonstranda existentia Dei, commineus est, ut concinnandae eiusmodi demonstrationis pericinis faceret Sed aliis negotiis impeditus , nee perficero Dd 3 tum
409쪽
tunc temporis; ne ad Curatores sependii transmittere potuit scriptum suum; cuius dum sit longo postea tempore
copiam secisset Editori h ic, ut ultimam mavum illi admoveret, illudque prael subiici pateretur, ab auctore impere vit. Discimus haec ex praelatione, varias insuper de m teriis ibi pertractatis, observatione continente. Iam ut Sche iasmatis huius summam breviter exhibeamus, initium ab eo secit Auctor, ut de Principiis omnis certitudinis quaedam praemittat, simulque ceriitudinis, quam de eo, quod aliquid existit, habemus rationem reddat. Probat porro, existere tam spiritus, quam corpora, hacque ocC sione dealis larum obiectiones sollicite refellit. Praeser timin eo est, ut ostendat, sensationes susscienter probare exiastentiam corporum, nec exco, quod sensus aliquando r praesentare nobis videantur res une hon sunt, aliquid ad infringendam vim huius argumenti elici posse cum Principium: Res ita esse ut in deis nostris evidenter repraesentantur, non peltineat ad ea, quae aliter se habere ex iis cientibus rationibus cognoscimus, sed ad a. circa quae in errorem inevitabilem induceremur, nisi res ita se saberent, uti nobis apparent. . Accedit, quod ebiam causas cia sensus aliquando res vliter nobis repraesentent, ac revera se habent, indicare aleamus, et ex illis nihil contra veritatem sensitionum in genero consequi Aelli no gotio ostendi pollit. Probatur porro contra Spinoetam, animas atque materiam esse substantias, haeque occasone duae Substantiae et aecidentis distinctis evolvuntur Pergit Auctor ad notiones finiti a iiis, niti, in quomodo conceptus Entis infiniti sermetur, ostendit. Inde procedit ad definitiones Entis a se et Entis ab alio, tumque ad formandam demonstrationem propositam principium: Omnem rem habere causam iui ulterius se determinat omne id, quod non est me. ra determinatio alterius, quo posito simul ponaturis cessario, si existat, habere causam sui essicietinent. Cavi
410쪽
s, egeientem ab essectu diversam esse, ex ipsis terminis patere monet, additque, quod ad distincte concipiendam hanc rem iacit, quaestionem hie elso de causa
est iente subitantiarum, cum accidentium causae susteientes in vires, quibus substantiae praeditae sunt, ubi vero accidentium, sic dictorum, genera, per abstractionem quandam tantum ut res alii rei inhaerentes concipiantur, revera autem cum ipsa re unum idemque
sin Demonstratur porro Entia finita non posse esse Entia a se, sed esse entia ab alio eorumque causati e scientem nullam aliam esse nisi ens a se. Resessitur hie progressus in infinitum quoad productionem substanti,
rum sequenti argumento: Pone serie in substantiarum infinitam se invicem producentium. Omnes unitates in hae serie contentae sunt Effectus; si enim una earum
npii esset Effectus, tolleretur haec series. Omnes vero hi effectus sunt mul causae. Nulla vero earum est eausa sui ipsius. Cum imur omnes unitates in hac se. xi sint inestus , quorum unusquisque supponit causam a se diversam, sequitur praeter causas in hac si e cometentas requiri adhuc unam causam in serie ea non contentam, alias unus ex effectibus illis esset ne causa. Illustrationis loco adsumi posset series infinita patrum et filiorum. Omnes personae in hae serie contentae sunt filii et patres simul. ' Tum necessario ponendos est adhuc unus pater in serie hac non comprehensiis, aliastinus ex filiis illis esset sine patre, eum nec pater sui ipsius esse posse nec duo ex hac serie reciproce inter se possint esse pater et filius. Concluditur denique: Existere ens a se causam entium finitorum, et ab iis diversum. Adiungit his auctor subtilissimam illam quam monem Quid sit illud quod efficiat, ut G a se ex, stat necessario, et quodnam sit undamentum absilutae illius necessitatis, quae nullam ulterioris caulae indagati nem admittit Negat auctor, rationem hanc contineri in