장음표시 사용
611쪽
rima quidem nostra, habita ratione temporis, quo pro-L1 deunt, res praeteritas concernunt. Cum autem umblicatio horum Actorum, rupter bellicos tumultus, et alia multa impedimenta, retardationem aliquam patiatur interea tamen observationes occurrere soleant, quae gratiam novitatis amissurae essent, si ad tempus inscriptum reservarentur licebit, pace . I. istarum publicationem interdum quasi anticipare. Huius conditionis est observatio docti nimi
Reeeardi, quain nunc communicamus. Caelum maxima exparte erat serenum, nisi quod horretontioriivo nubes atra incumberet, lunam orientem obtegens. HOL.
a. min. 2 . hina salcata senescens per nubis rimam transparebat Saturno vicina, ius ansa situm fere parallelum proximo madigini lunae habebant. Hor. a. ar. tempore vero Salumus propemodum tangebat limbum lunae orientalem, lucidum eregione allidis araeotidis, at eodem momento exigua quaedam nubes lunam occultabat, adeoque verae immerito inis observationem impediebat Persuasum mihi habeo immersionem hon tardius Hor. a. 24 . accidisse. Postea nu-hivus istis infertis distussis, ae et crepusculo admodum valescente, emersio Saturni e limbo lunae obscuro observabatur Hor. I. as . IaV. tempore correcto Facta est ultima hine observatio per rubum . pedum micrometro instructum. Alii quidam observatores per longiores brevioresve tubos emersioni invigilantes, eodem quo ipse seceram momento, eandem sectam esse annunciabant. Horologium oscillat rham d. I s. Iun. x 33, d. 16. vero exesa observationibus altitudinem solis correspondentium, ope quadrantis duos pedes in radio habentis, captarum, et d i 8. Iul. ex observati nibus appulsuum limborum imaginis solis per laminam perforatam in cameram obscuram incidentis, ad lineam meridianam, probe ex oratum atque correctum est. Tabulae astronomicae omesis tamen variis calculi minutiis, et quidem Cassinianae recentiores praedicebant pro meridiano Berotinens immersionem hor. I, I, et emersionem hor. 3.7 ;Marerianae vero lunares exhibebant immersionem hor. a. II
612쪽
emersionem hor. q. Ig . quae insolita atque enormis tabularum harum ac ratissimarum a caelo discrepantia, omnino extraordinariae cuidam perturbationi, saturno recenti a comiunctione magna mense Martio celebrata inflictae, tribuenda videtur lunam enim aliquid talo passam esse, nihil est qubdarguat Dabam Berotini 1 ao Ius 1762.
DIS UISITIO, AN ET QUATENUS LEGES Moe
tus sint necessariae vel contingentes'. But oviae et ismar apud I. A. Berger, et Iaz. Boedner, pagina 9 . in s.
Austor huius scripti, minia ur, Vir domuimus, cui Disquisitionem philos de existentia summi Numinis, et Tractatum gallieum de Libertate, in Actis hisce tam ditorum aper recensitimus, hoc libello primum breviter enumerat, quid in doctrina de legibus motus ramstiterint tam antiquiores, quam recentiores Philosophi. Post introduini a Cartesio mechanico philosophandi genus, in duas de principiis rerum naturalium opini ne quam maxime diversas abeunt Physici aliis nullam omnino vim agendi materiae competere asserentibus aliis talem vim materiae trilbuentibus. Antequam ad exambnandas has sententias procedat Auctor, quaenam sit --ra notio is assivae disquirit. Ambigua est vox Vise eum aliquando denotet causam quamcunque effectuum certi generis, aliquando vero quantitatem impetus vel pressionis, quam corpus eri tempore exerceti Neuter significatus uiris loci est, ubi per vim activam intelligi tur ausa effectuum in subiecto perdurante, vel τῶ Su, stantiali, contenta, et ad producendos eos effectus,
613쪽
tura sua comparata, ita ut essectus reali applicatione postivi eius, quod internam suam naturam constituit, producat. . Definitionem hanc ulterius illastrat . et muleontra Clarkium monet, nihil obstare, quominus Ens quoddam diverso respectu ut agens et patiens simul
concipi possit, ideoque falli eos, qui ad notionem visastivae requirunt, ut nihil omnino passivi ei admixtum .st. Iam pergit in examinanda eorum sententia, qui corporibus vim activam inesse negant. Nonnulli eorum omnes leges motus ex impenet abilitate, inertia, et minimarum partium structura deducunt. Alii v. g. Newtoniani, haec nondum sumcere rati, actionem Dei ad con. servationem motus in mundo, in subsidium vocant. Imo sunt qui leges motus nullo modo in Isentia corporum fundari, sed omnes corporum effossiis ab actione substantiae cuiusdam incorporalis pendere, contendunt. De hac opinione sententiam suam dicens Auctor, simul f tetur, sibi liquido non constare, an inertia et fac Itas communicandi motum, ad essent iam omnis materiae iugenere pertineat, nec ne Concedit Newtonianis, non omnes corporum essestias a vi quadam activa pendere.
Ut enim concluso a praemissis dependet, licet nulla vi agente ab iis producatur, ita multa in corporibus per ipsam rerum naturam, ita uti est, constitutam, figuram, situm, etc. determinantur. Sed simul asserit, dari quoque plurimos corporum effectus, qui vim assivam supponunt, et quoriura ratio sines hac reddi nullo modo potest. Probat hoc sequenti modo Corpus A susscienti vi praeditum corpus B ita movet, ut hoc etiam tum, cum a corpore A non amplius impellitur, sed ab eo separatum est, motum continuet e. . quando lapidem proiicimus. Ratio curra moveretur, quamdiu a corpore A. impellebatur, recte ponitur esse in corpore A sed ex hoc explicari nequit, cur B moveri pergat. postquam a corpore A separatum est; non enim sequi- ur, corpus B uno temporci spatio, dum a corpore
614쪽
pellebatur, in motu suit, ergo etiam sequenti tempore' eum ab eo non amplius truditur, se movere debet Quin potius motus, quem corpus B nullo alio trudente continuat, arguit in ipso B principium internum huius effectus, i. e. vim motricem. Vis motrix scilicet corporis A per impulsum corporis A excitata est ad agem dum; ita ut B, quod primo impulsus momento patiebatur tantum, iam propria sua vi sese moveat. Removet Austar mul obiectionem quae ex vulgari illa Mechani- Corum regula: Omne corpus manere in statu suo motus vel quietis etc. sumi poterat, quasi ex haec naturae BDficiat ad reddendam rationem continuati motus corporis B, nec opus sit in hoc ideo statuere vim. Respondet: Legem illam Naturae non nisi ex experientia per abstractionem esse formatam minime vero ita comparatam esse, ut ex ea tanquam causa physica, reddatur ratio motuum. An corpus in vacuo immenso semper
motum suum sit continuaturum, vel potius post editam certam actionum quantitatem ad statum quietis redit xum , experientiae ope decidi non posse nec quoque corporum caelestium motus ad quaestionis huius decisionem aliquid conserre. Ad minimum regula illa Mechanices intelligi debet cum hac limitatione Quamdiu causa motus in activitate sua perdurat. Uerum quidem est, currum, equis subito cursum sistentibus, adhuc albquantulum procedere, sed hoc ideo fit, quia dum tanto impetu rapiebatur currus, ipsa materiae, quae eum Omstituit, vis, o activitatem aliquam excitata suit. Quod vero ad quietem corporum attinet, licet in hoc mundo nuhil adhue invenerimus, quod prineipio illi mechanico refragetur, manet tamen semper quaestio: anne possibilia snt talia materiae elementa, quae semetipsa ad motum eiere queunt Procedit inde Auctor ad secundam ex clas
615쪽
ma eriae vires iuvas tribuunt, cum quibus se facere
iam in antece lentibus declaravit, modo non omnes corporum effectus a tali vi repetantur. Disputat hic late contra eos, qui impenetrabilitatem et inertiam materiae avi cluadam activa resistente ac renitente deducunt ori. ginemque motus ita explicant: cis in quolibet mate- .riae elemento tendentiam aequalem versus omnes plagas, impulsu vis externae vero tolli aequilibrium illud tendentiarum, nascique superpondium tendentiae versus unam plagam, secundum quam actu fiat motus opponit huic sententiae: I. talem vim letnentorum, versus omnes plagas nitentem, probari non posse. Ne hoc quidem demonstratum esse ait, omnibus elementis materiae competere vim activam. Nos quidem in omnibus huius mundi materiis, nobis cognitis, deprehendere talem vim, sed inde minime sequi, elementa sine tali vinulla esse posse. Teicientiam vero illam versus omnes plagas absque ullo solido undamento assumi, et notionibus arbitrarie assumtis tantum deberi. a. Ad explicandam impenetrabilitatem et inertiam non indigere nos vi attiva, cum sussciat pertinere eas ad attributa materias; quis vero dixerit, omnia attributa consistere in viaiuva D Si impenetrabilitas materiae proficisceretura vi renitente, hanc vim debere esse infinitam, cum nulla vis, quantacunque sit, essicere possit, ut una pars materiae alteram ingrediatur. 4. Tendentias versus plagas oppositas se invicem tollere, nihilque aliud involvere quam negationem omnis tendentiae. s. Ex illa explicatione originis motus sequi contradictoria. Pon enim, per amonem corporis unius in alterum augeri tendentiam versiis plagam containas, indeque nasci resistentiam ac oha sonem, et simul per illam amonem produci superpondium tendentiarum versus plagam oppositam, eam nimirum, quae respondet diminoni vis lanioris. Ἀ.I Undo
616쪽
MENSI DECEMBRI A. MDCCLXI. cooriatur superpondium ilhid intelligi nullo modo posse;
nam nec reliquis tendentiis aliquid decedere, nec unde Veniat nova ea tendedita pars, quae superpondium efficit, dici posse. Totam ergo explicationem redire ad id, quod cuilibet iam antea notum erat. Per impulsum corporis maiori vi praediti oriri in altero tendentiam quae antea non aderat. Hisce pertraitatis, venit Auctor ad decisionem quaestionis an leges motus heces artae sint, an contingentes Cum necessitas haec vel contingentia
pluribus modis intelligi possit, per diversas proposition
respondetur. Nempe i. mundum hunc non adterenoccssario, sed contingentur, quod probatur ex conceptibus, quos de rebus in hoc mundo obviis substantiisque quae eum constituunt, habemus, secundum quos conceptus non existentia omnium harum rerum est possibilis. Iam ergo leges motus eatenus esse contingentes, quatenus substantiae quibus inhaerent, contingenter existim a Nec eo quoque sensu leges motus necessitatem quandam habere, quasi ad essentiam omnis materiae in genere pertineant. Si enim essentiam materiae in sola extensione, impenetrabilitate ac mobilitate quaeras, haec non sufficere ad reddendam rationem omnium motuum eorumque legum, nisi proprietatibus illis iungatur vis activa. Si vero materiae competatvis activa, contingentiam legum motus in aprico esse a quia probari nequit, vim assivam omni materiae essen aliter inesse, quia si vo maximo
ad essentiam materiae pertineret vis assiva in genere, tamen ex notione talis vis generali, minime fluunt illae leges motus quas in mundo nostro, experientia duce, deprehendimus. Qui leges motus ex notione vis motricis in genere derivare satagunt, assumunt tendentiam versus omnes plagas, motumque ex superpondio tendentiarum oriundum. Refert se Auctor ad ea, quae in anteceden-.tibus contra hanc sententiam disputavit, aliasque vis motrices
617쪽
trices, legesque motus ab iis, quas in mundo nostro experimur, longe diversas, concipi posse et possibiles essa contendit, idque variis instantiis comprobare allaborat. Concludit igitur Leges motus, in hoc mundo obvias, a Creatore libere ac sapienter esse electas et constitutas.
618쪽
quorum Libri,aut Inventa,in hoc Volumine recensentur:
Burkii Phil. missi Gnomon Psalinorum, in quo ex Mintiva verboram vi, Implicitas, projunditas, concinnitas, salubritas sensuum coelestum indicatur. Tomi Duo. Dietelmateri Ita Augustia Hisoria dumatis de descensiuoris as inferos litteraria. Editio ferunda emendesio et auctior. sHeumanni Caristoph. Aurussi Commensariorum in Novi Foederis Libros divinos Pars XL. qua poser 'solae ad ,rinthios Capp. XL priora sit rantur. 33Lowth Rob. de Sacra Pos Hebraeorum Praelectiones Aemdemirae. Notas et Epimetra adieci Ioh David Michaelis. Pars serior. . a gMisclina, seu Textus Tataudis. Ex Hebrae sermone Theotisce venit, nam ras adiecit, observati tibus illustravit Ioh Iac Rabe. Parsa II. III. at Sartorii Frid. ilh. Commentatio Critica Sacra de metem minos Pythagorica, a discipis orsi. et gente Iudaica ante excidium mero lymitanum secundam non recepta, ad illoranda quaedam Script S loco. 19
619쪽
R is Romani Canonici, Longobardui, Criminalis Caroliari, in Danis 'sola. 68 Corpus IurisGermanici Publici ae Privati, hactenus ineduum, exhihliotheea Senaenbergiana emissum eura Gustavi Georgli Xoemide Eoenigsthal. τά exhibens Partem L et ΙL. Lais Donellianorum operum nova editione, a Barthol. Franc.
Pellepsin proturari da, Programma. 23 Fellenbefgii Daniel. Iuris udentia antiqua, eontinens inmscula et Dissertationes, quibus lege antiquae praesertim Mosaicae Graecae, et Romanae illustrantur. Tomus L et I 'Hommelii Car Arab. Litteratura Iuris 29 Mastraeae Styliani , Cortyren . Iurisconsisti, et in Pata. vino Gymnus Antecessoris, Orationes quatuor. Ia Senckenber Henrici M. L. B.) Commentario de suprema Imperatorum in Germani iurisdictione. 220-- - - meditationes e semper vigente observantia prsei Germanici civilis et publici Iuris in subsequensibus Imperii l gibus et consuetudinibus, praesertim in doctrinis de Regum electionibus et Archidueatibus. 3o4
Aeademiae Stientiarum Imperialis erro litanae Novi Com. mentarii Tomus V ad annum T q. et IT S . II--- Novi Commentata Tomus ad aram ra7s6. et
' Praemia seu Quaestiones proso tae viris doctis usurauniti I. A. de admirando frigore artificiali, quo Mercurrus est ongelatus, Dissertatio. 333ae Halter Alberti Mementa Physsologiae Corporis humani.
Thmus seeundur Sanguis, eius motus. 44-- Tomus Tertius. Res ratio. Vox. 84
m Mosanum conseribenda. 79 Nova Acta Physico Medita Academiae Caesareae eo uin Carolma Nesinae Curiosorum Tomus Sen ta I 8 PIanei
620쪽
Planei Iani de Conchis minus notis liber, cui necessit Spectinen aestus reciproci inarissuperi, ad lutus portumque Arimini. Editio altera, voci Appendice aucta. 473
Plantarum Americanarum Fasciculi x continentes plantas. quas olim Carolus Pluinierius detexit, eruitque, atque ini stilis Antillis irae depinxit. In lucem edidit, deseriplion busque et tabulis ae ieis illuseravit Io Buriviaianus. 6Roeselion Rosenlios Aug. DEQ Hisoria naturalis ranarum nostrarium, cum praefatione Alb. Halleri sio Schraderi Herm. Henr Chris. Observationum rariorum ad rem medicam et obstetriciam spectantium ficulus L sssStochar Ioh Georg. Tractatus Gemico Medicus de Accino in genere, nec non Deciatim de eo, 'quod nuper in agris s-holetensibus effosum est. 446
Tralles Balth Ludov. Usus opiisalubris et noxius in momiarum medela Sectio Tertia. 88
Academiae cientiarum Imperialis Petropositanae Novi Conti mentarii Tomus V ad AI 7s . et 7Si. IT Tomus VI ad A. I7 6 eta 7 7 Praemia et Quaesiones, viris doctis propylae. 119 Adam. Iacobi Novae Demonsrationes Principiorum Mechanices. . b. ..
Bostovicii P. Rogerii desolis ae lunae defectissius bri R. ad Regiam Sotietatem Londinensem. 63Εuleri Ioh. b. meditationes de motu vertiginis planetarum, ae praecipue Veneris. 88 Comitis de Fagnano Iussi Caroli de Iusis brevis annotatio ad O. Bermannisriptum, quod exsus in Actis Eoae Liris
Fergulani Ioh. luculenta method terminandi parallaxin Veneris et eius transitum per disrum solarem, indeque per analogiam eruendi parallaxis et santiam solis et reliquorum pliaetorum. .