장음표시 사용
421쪽
am reduc te r & si non possim firmam stabilire pacemsaltem in
aliquod tempus. ut si Rex tam sanctum institutum adjuvare n lit nec tamen impediat. Eorum enim dissidio Turcus nancisci. tur opportunitatem Chiistianos vexandi & affligendi bellis. Quod ad Imperatorem attinet, non est obscurum ,& olim cum magnis sumptibus in exercitus atque apparatum classium sactis, multis laederibus initis , dissimulatis& condonatis injuriis, strenuam operam reipubl. Christianae navasse : Sic Viennae,& in Nphrica. aliisque in locis sactum 1 sed semper nescio quo fato, in peditum & nuper Ratisbonae, quantum fieri potuir, Principes inter se conciliasse. idque sedulo eum iacete & facturum perpetuo minime dubito QVtinam complures ad hoc sanctum o Pus sua pietate provocet, incendat , axque insam meti Vtinam tandem eatur obviam hosti; ne ultra grassetur in Christianos, lanietque ac dissipet &in nihiliaria redigat ovile CHRisTi l Foc. san D Ε vs servat IMrERATORI hanc laudem, ac omnibus qui ad tantum tam pium opus exsequendum suas vires conserent;
nimirum ad propulsendum Turcum a cervicibus Christian rum. Si Rex Franciae negat opem,aut ad hanc rem multo semctissimam perficiendam subsidium, saltem non si impedimen. to:& vel hae modestia praemium a Daeo ab homini s laudem
promerebitur. Perspecta est optima voluntas Regis F 1 R D x-NAN DI, totja mannos maximos labores sumptus&pericula prorepubl. Christiana sustinentis. Credibile est etiam, domesti cas discordiasGermaniae non suturas impedimento: Si Caesare/Majestas suspensis controversiijs ad aliquam legitimam cogniblionem,concedat partibus pacem, vel ad tempus aliqnod. Nam di proprium periculum quod impendet a Turcis,& alia multa
impedimenta retinent eo ne moveant ulli intestina bella. Quodsi IMpvκnio' conspirantem bonorum Principum voluntatem
ossi et, di hanc tam necessariam tam piam expcditionem pin
422쪽
rabit , providendum erit , ut id sit certum ac cum eonstantia quadam ac fide bona agatur: ne posthac relinquantur in periculo qui eos adjuverint,quique viciniores fuerint. Vt Venetis conis tigit bis: nec non Vladis lao Ungariae & Poloniae Regi,ad petasuasionem Pontificis Eugenij suscipientis bellum. Nunquam patuit Christianis iacilior aditus ad eum invadendum,quam hoc tempore ,quo penetralia Christianarum ditionum est ingressus. Non erit per asperos dissicilesque montes quaerendus: non per longe dissita peculosaque maria insectandus e sed jam est in visceribus Christianitatis. Nunquam hominum memoria potuit sacilius & cum minore periculo quam nunc debellari. Quando autem iam sanctum opus justum , pium,& necesarium est ag grediendum Neque enim sine extremo malo omitti potest. Est hic hostis invadendus, antequam in Hungaria possessionem ςorroboret pedemque figat. Dissici se enim posthac ebci posset. Hungaria enim est provincia sortissima, validissimis oppidis Marcibus ac pluribus castris mirabiliter munita , Danubia fluvij infinita commoditate provisa. Est prosecto Hungaria propu gnaculum Christiani orbis. lnde nisi in tempore Occurratur. hujus barbari hostis sutore amissis copijs, reliquae florentissimas
ritis es longe lateq; direptione & incendus deformari ac devarsyari possunt, multo etiam qui olim ab Attila crudelius&immanius. Videmus enim &olim Romanis Imperatoribus maxi'mae curae fuisse Pannonias, tanquam medium locum Europae gecor Imperij. Inde patet aditus in Itali*m, Germaniam, Poloni am :&ab altera parte hi Illyricum & Turciam & xotum orie n. xeni, nec ad Europam occupandam ulla sedes oportunior est.
Magnitudo rei quam cautionem & provisionem requirat, ipse irae tacente per se loquitur, Si in ista provincia quod De raprohibeat) dominium suum firmaverit, difficulter ex si irpabitur. Quod si h tbarq ai, i ductas aliquas sedς tintinopust eFili . 3
423쪽
COM. TA R. N ovi et CoNSI LIvM mandu eas diuturniores lare, quam quoad ille voluerit. Nee diutius sane volet, donee in solo H gariae firmum pedem si x rit. Nemo debet ambigere, nisi prorsus alienus a Christiana fi de , quin collocata fiducia in DrvM Turcam possimus propul- me, ac etiam delere. e Dεvs non solet pro fide sua pugnantes deserere, si id bona fide egerint. Nec timenda est eorum multitudo : quae magna ex parte imbellis est & inermis. Qui ve liniani mad hoc institutum inIendere, possctunt animadvert re 3 non multitudine eos sincere sed praecipuo adjumento eosmti ad victoriam dissensione Christianorum. Multa sane ex-κmpla adduci possunt, quod Turcus fere nihil obtinuerit. quin semper innixus hac vel illa inter Principes Christianos discor. dia: quibus inter se digladiantibus pro hoc aut illo loco ut nunc in Hungaria factum est cum magna praerogatius suae, fortuitae
Haec sunt, qua Dux AR Nooms. Non minori doctri Puam eximia pmdentia in gnu , de Principum discordia disseruit ad quae me al0uid assuere vela uere δε-eo , de ipsi dignitas vetat, o mea Me existimatioWohibet, ae ipse pudor ηοη sinit. De hv qui in Turci Chrasianis superioressaui, deque e io Imperia oris Iesii pro vinciam sust pruri, in hunc monum etcua yecit. HEtsi multa sunt, ad quae advertere animum ducem huius expeditionis deceat: quorum singula persequi non est necessarium. hoc in postremis ponendiam non est. diligenter expen dere . quibus Turci Christianis praestent. Videmus autem ii los uti inprimis praecopioso equitatu , Christianos peditat Quod i non arbitror magno commodo nobis cedere. Nam certum & explorat rem habetur, Turcos a peditibus nostris, qui raucos aut nullos habent equites, detrimento affici non ponse. Praeterea hoc incommodi accedit ; quod equites neque ani Turcos Proniga re deparatim istis devioribus praelijs. Ita illis F resim
424쪽
DE BELLO Tvχci Co 3 a . relinquitur facultas, quaqua versus, si ne ullo obstaculo, libere depopulandi ac devastandi. Deinde multum contra nos facit, quod Turcus habet gentem unius subjectionis atque obe-
dientia : apud nostros longe est diversum. In Christiano quippe
exercitu diversae militant nationes , diversorum inter se animo . rum. Vna natio aliam odit. Vt nonnunquam acciderit, ran iam in uno exercitu discordiam atque dissidium ortum , ut vix
quod valde detestandum est) a mutua caede sibi temporarim. - Quid dicam deducibus & praefectis ordinum, ex varijs nati nibuS conflatis quam crebrae inter illos non modo rixae dc ab res aziones , sed noxiae disiensiones 3 dum unus alteri non concordat, ac non modo non favet, sed aperte invidet. Hinc issicitur , ut si justus aliquis exercitus cogatur, discordia tamen huiusmodi facile dilabatur ac dii spetur. Nunc quanta visat que facultas Turcorum Caesari in thesauro posta est Θ quem in sua manu ac potestate obtinet, eumque elogat pro arbitrio de necessitate, uti illi melius d consultius videtur. Contra Veiob abent necesse Christiani velint resistere ex diversis loculis doptomere atque omnino contribuere necesse est: quod ipsum xamen perexiguum est, neque eo numerosus exercitus ali aut certe diu sustentari potest. Inde in senis ille error senuitur; ne Pe conduci militem cum minime res tempusque Postulat, 'xime autem necessario tempore desiderati. Videmus Turcas in oppugnandis civitatibus & castris abundare numero opei ribrum, ad fossas ducendas & vineas agendas aliaque onera iubeunda: Christianis vero magna ex parte deesse, aut pauci
ores omnino esse quam necessitas deposcat. Illud haud scio ab primas teneat in rebus feliciter gerendis: occulta hostis habet sua consilia. apud Christianos nostra passim vulgari ac dis
425쪽
Quanquam in teri in ille abundat pessimis hominibus, qui se a re tigione nostra abdicarunt; etiam Iudaeis, quorum impigra in nostris rebus speculandis utitur opera, eaque non ignava Principes vero Christiani vix ullam impensam in exploratores fa ciunt; rem adeo necessariam , ut talium beneficio res maximas Persici posse , nemo paulo peritior neget. In praesenti vero summa commoditas istarum rerum ad manum est: parvo sues tu, tum nullo pene negotio in vicinis locis, & quasi domi ni orae, ne procul sint, in certa spe ceditus, ablegandi. Quid jam de victu Turcorum dicemus 3 Illi non alio cibo neque potu utuntur in castris quam domi r atque eam ob rem non inci dunt in aegritudines istas , quibus Christiani plerumque sunt obnoxij. In exercitu enim Christiano, quam primum milites
aquam continuo potant, pecudum recens excoriatarum carnes adhuc tepidas aut fructus avidius vorant : quo saepe impeblit lautitiarum inopia : mox febribus, dysenteria, atque alijs morbis corripiuntur . Turcis vero hic victus similiaris est de quQtid:anus. Quibus rebus omnibus superius a me comine moratis ut obviam eatur & prospiciatur, haec quae sequuntur ab Imperatore aut ejus vicario vel substituto aut primario bebit duce curari & plovideri convenit. Principio ut belli nervus talis congregetur, qui stipendio militibus dando de quorum numero mox agemus ad biennium susticiat: deductis interim sngulis annis trimestri stipendio : ut paulo infra ostendemus: ne defectus . stipendij, hac ratione parandi nervi posthabita,
memorabiles oc siones remoretur impediat aut perimat Nam cum his rebus in tempore minus prospectum est, emendicanda laboriose venit pecunia,& a multis aegre praestatur ac vix unquaopportune apportatus. Et hoc pacto exercitus aut serius con-
natur, aut citius dimittitur quam expediat : c tum opera quod junio
426쪽
unt, &impensa perdita est, hosti animus crescit. Suinin opere pice standum est duci belli, ut persuadeat ac annitatur,ut quae
t cunque in exercitu suerinx nationes, earundem sint voluntatum&similium studiorum: procul extetminatis odijs, tumultu ,sa ctionibus, verissimis pestibus clarissimorum exercituum, atque adeo rei iam in omni administratione maximarum. Praeterea ca3endum, ne indies in socios praedas atque rapinas exerceant:
quod pessimo exemplo nonnunquam contigit. Qua insolentia non modo hominum odia in se concitant: sed & Dri OpT.MAx. majestas gravissime ostenditur. Meminisse consentaneum est os qui bello interlaturi sunt,se non ad diversa opera sed omnes in unum maxime idque maxime pium &Christianum opus convenisse : nimirum ut sempiternum hostem omni u nationum de Christiani maxime nominis propulsent, fidemque sanctam de sendant. Ita danda est opera,ne una natio alteri sit infesta atque infensa: & quamdiu stipendia simul faciunt se mutuo fiaterna benevolentia atque amore complectantur . nec aliud quaerant erihoc,quana gloriam Dei & honore, de gloriam quae ultro & spo te praeclara gesta comitatur. Ducum belli, tribunorum milita. arium, & centurionum munus est: ne alius in ali uni hostili aut inimico sit animo. Quod quisque intelligit ac providet libere in medium proserat atque consulat. benigne quisque at iam audiat nemo alterius dicta aut sacta impediat, quae ad utilitatem aliqua rei bene gerendae faciunt Quilibet enim persuasum habeat; ubi res prospere gesta suerit, omnes participes & socios ex aequo praeclari facti dc partae gloriae suturos. Quo autem a me adducta
concordia & consensio animo tum, inter tot dispersas nationes,hngua& mo: ibus discrepantes,coeat: necesse est ut aut IMpε α TOR CAROLvs. aut Rex aliquis, vel loco sui vicarius, sumna a belli administret nec aliter res succedent: quem externae nationes
427쪽
iant. Ipse etiam praestandum curet, severitate disciplinae milita ris,&delictorum poenis sine exceptione a uirespectu infligendis. Haec una vel adeo sola mihi videtur ratio, tollendi huiusmodidissensiones:s omnes subsint uni capiti ac unius imperio obtem. perent.Nec par est,ad tantam belli molem gestandam aliam rat,onem iri. Nam si quis inseriore conditione homo imperio praesiceretur,non a ut Rex autDux sive Princeps, scdm rarae Regum personae sint,& jure omnibus tanquam numina venerandae non deest ent, qui verecundia impedirentur, aut honorem aut se sub
mittere: quem, tantum abest ultimerent, aut honorem aut triumphum illi faverent,ut ne obsecundare quidem illi aut morem gerere ulla in revellent. Quo statu rerum nihil perduci ad laudatum exitu iri potest, nec natio nationi ullo modo studebit au texanimo cupiet. Multa mihi dicenda essent de correctione disciplinae militatis: sed quia ea res a multis est animadversa, brevior sum. Hoc quidem inprimis gravi poena sanciri vellem: nequis sacrosanctum Dei nomen sagitiose proscinderet,& praeter incommodum lux una tantam quoque colluviem scortorum secum pertrahendi illaudatum morem posthaberent: unde non modo commeatui pernicies; sed dedecus quoddam ac infamis dissolutio nascitur.Commoveat eos indignissima vox cujusdam Bas , qui in superioribus praelijs,in expugnatis castris Germa. notum intuitus copiam meretricum, dicebat iratus:se adductu non ad oppugnanda castra militum sed luparum. Quisquis ita
que Regum hoc onus ac provinciam administrandae atque moderandae hujus gubernationis suscipiet: is, cum se mortalem genitum esse sciat, si sorte in tam memorabili ac Christiana occupatione mortem oppetet, nullum desiderium de se clarius nubiam saniam celebriorem, nullam gloriam denique magia perennem relinquere optimo jure potest.
IIac radem fere vertis pertractavit vir peritissimus; gravitate
428쪽
. Dp BELLO TvR CICO. eodem aesta, sed mihi immitisDI uim tamen a rim sentientia dis astam ego hoc laurim eloquentiae , alit gloriolam industria M. Opor : moao can eris mei S i ei ratio Ada est. Tuae constare post. nunc idum ipsum, de numero militum ad hoc bedum necessariodunito, S de ratione superandi hostes. P: Reliquum est, ut dicam est enim hoc summoperd nece sarium quanto numero militum animose cum hoste confligi de conseri manus possint. Interim illud observari praecipiendum.' ut supplementa semper in tempore mittantur. Accidit enim nunc morbis,nunc parvulis praelijs, sal e etiam fuga, milites a . sumi , aut desiderari. Exercitus etit, Equitum levis armaturae
XXXII militum ; gravis armaturae vi millium t peditum XXXIl millium t Fossorum duo millia. Ad haec bombarda rum, quanta parari potest copia. De quare nihil praescribo.nani duces rei bellicae periti sacile judicare possunt, quali apparatu& quanto numero ad talem exercitum sit opus. Sed cum ad t lem exercitum multa impensa sum tuque sit opus non quod aut fieri aut persci nequeat: imo spes certa & fiducia mihi est in Deo; his cophs impigre & gnaviter illi resisti posse . ad vires Ini
Hungariae; quorum adjunctione hunc numerum ompleri in elle posse ex istimo)qtu cum pore stare in expeditione suturus est. si qua fieri poterit ut stipendium minuatur, curet. Haud ae quum est quemquam terrerina ultitudine hostiuiti sed etiam alia consideranda sunt num hostis in omnibus superior sit 3 Omnia qui titiae sed extremae cujusdam ac exitio e dementiae. Hoc porro diligente di accurate considerandum, quo hostis antecellar. o 1 e rursus nobis si inferior. Quanquam Turci sint copijs nu. et si ores gratia tam edi ope Dei bellicosores sunt Christiani,
di armis melius instructi, & equos habent in congressu robust io.
429쪽
res & valentiores sumque equites omnes hastati: Turci non mmnes hastis utuntur, suntque plerique inermes/ in Turcorum exercitu multi sunt servi quos Sesa vos vulgo vocamus multi it liberi homines diversarum nationum: qui in bello non solent esse constantes. Qi d autem in hostili exercitu constanter manent .id minime mirandum est ab illis fieri. Vident christianos negligenti ordine, ac pravo regimine, & corrupta disciplina tessias constituere: fortunam Turcarum optatis uti successibus.
Non dubium est i s Christianorum fortunam viderem mutari. animum ti ipsi mutarent.Quis enim illiber potest constanter in
praelio manere Θ cum per optaret potius su um Dominum extin gui , ut libertatem recuperaret.Ad institutum nostrum non pa rum iacit; quod cum parvus si exercitus nostet, commeatus mrit facilior procuratio. Ad haec in certam spem venio, Christia nos in congressu sortiores fore. Si in angusto loco erit cogredi endum, adjuvabit loci commoditas.Si in plano & spatioso, pro suerit majorem in modum carris in orbem connexis pro vallo est,illis,quando res postulat,progredi,&castra metari. Postremo hoc nobis non parvos animos addit fiduciamque confirmata Turcorum Caesarem non posse habere supra sexaginta millia de lectae gentis: idque ita esse experientia sumus edocti. Sed jam praeter ipsas vires & robur, quae res externae sunr,nonne fide in Davas nos erigi decet,qui justos&sperantes in se nunquam non juvare solet Stat pro nobis justitia. Illi enim inserunt bellum:
Christiani propulsant. Si viri sumus, consortistos nos esse decet. Ipsi enim agunt pro dominatu, pro ambitione, pro opinione ii la insculpta illorum mentibus,sectam armis propagandam. Nos religiosius multo, pro vera fide, pro ipsa vita & sanguine, pro li- heris uxore parentibus atque omnibus denique sortunis nostris: ne vel hostili gladio ut oves sine protectione pereamus: vel in surdam & crudelem servitutem rapiamur.Hi. supra commemo
430쪽
ratis adiungenda & illa ratio est: omnes qui in bello eum imperio aliquo futuri sunt, ipse autem supremus imperator inprimis. senus belli dignoscere debent: ut cum quo hoste pygnandum sit, A quomodo se in conflictu gerant, suos sciant edocere,& quo pacto se habere debeant. Turci enim pugnant sugiendo:&quamvis videantur sugere in primo congressu, sim utant enim dc pulchro mentiunt ut sugam) duces deberent cavere, ne temere eos ins quanturista provide & cu m ordine. ne nostros palantes & disper-Ios nacti circumdatos opprimant an hoc quoq; non minimu in
ordinatione &dispositionem acierum. Nam Christiani non alio ordine incedunt contra Turcum,quam inter se congredi consueverunt. Quare summa cura providendum erit , ut perpendatut modusTurcorum in congreinvad quem accommodanda erit rutio instruendi Christianorum aciem.Quae sane consideratio mihi non videtur in postremis collocanda Totus aute sortunae even.
piis utitur,&quocunq; ille proficiscatur eo robur suum omne e. ducit: quo semel profligato & prostrato nunquam amplius cervices eliget. Et sane vanus est ille terrori existimare, eu m perpe . tuam habere sortunam, curii homo sit non Deus, poteritq; pro- stigat i deleti vinci & quidvis aliud. Quod si etiam justa acie profligat us a ut su peratus non suerit: satis tamen victoriae 6c non parum gloriae partum erit,s Hungaria ab illius tyrannide vindicata fuerit,& Christianorum virtute compellatur ad remotiores ides retrocedere,atque intra sui regni fines se continere. Non est in Hys manu, ut annis continuis yella gerat: necesse est eu gentibit, a se longissime dissitis dare otium,quietem, tempus. Ad hye 'em . possunt de stipendio maloris exercitus partis deduci ires menses;, servati duntaxat aliquot millia equitum leviter armatorum: ne Turci va- stent illa loca. per aliae Christianorum exercitui faciendum estiteri quos equites qui servabuntur levibus praeliis arcere poterunt. 4