Commentarii in octo physicorum Aristotelis libros. Ad mentem doctoris subtilis Joannis Duns Scoti, theologorum facile Principis. Authore R.A.P.Fr. Blasio a Benjumea ..

191쪽

IN OCTO ARISTOTELIS LIBRO S. rs

phim influens esse in atrud, ut infra distinctione sequenti patebit; sed principium influens esse in aliud non est Dassi tu , sed aetivum, influxus enim non dicit receptionem,

sed activam productionem et E sin Gram sua ratione formali est causa motus, ex sua ratione Hrmali est principium influens esse active in motum et Ergo&c. Try. Respondeo ad ammentum,quod

validissimum lateor , & nulli bi illud neque audivi, neque legi ; quod tres positum

in definitione naturat, non ponitur ut distincta particula a ly principiam. etiam in mundefinitione positum, ut optime notavit Sc rus in hoc t. s. sub nam. s. s secutuso notandum , cujus haec sunt verba : im termini principium, O causa convertuntur, ct ideo

ponuntur ambo indeffutione natura, ut unum

exponat remsuum : Et sic non sumitur lycausa rigor e , sed lato modo prout idem sonat,quod principium, & cum principium ex se non dicat esse activum, indefit quod ly causa positum in definitione naturae non dicat esse naturam principium activum, sed passivum. 3 o. Secundo respondeo concedendo antecedens, & negando consequentiam, &ad eius probationem concedo, sive omitto

majorem, & nTo minorent: nam non omnis influxus est activus, cum materia in sententia probabili influat in compesitum non ve se habendo, sed passive se ad rece ptionem sermae praebendor unde nuconsequentiam. Utraque solutio potias miseri, sed prima verior mihi videtur, &consennior menti Scoti. 31. Ex quibus sequitur corollafium

ero majori intelligentia totius quaestimis ,

quod licet bene valcate est nanira et Ergo est principium passivum motus, non tamen valet e contra et est principium passivum

motus: Ergo natura: non valet, quia aqua

est principum passivum caloris, & tamen non est natura respectu caloris , sed quid violenuim, cu in sub calore violenta sit aquae idem dico in aliis exemplis quandocumque passivum dicit renitentiam ad serinam , quam recipit, quia ad hoc, quod sit natura, et

requiritur, quod subjectum sit,&Mod saein potentia naturali respectu sermae,.sive motus recepti in ipso. Nee valet etiam e est subiectum passivum, & non dicit renite fiam ad serinam: Ergo est natura, non Valet, quia potest esse in potentia neutra, & sic non erit natura ; unde superficies respectu caloris, nec signum respectu artificialis se mae , nec coelum respectu sui motus , neque Angelus respectu sui ubi est natura , quia non dicit inclinationem nullum eorum adserinas praedictas ; & ratio est conspicua ex definitione naturae, in qua petitur quid sit principium motus, & quietis, hoc ae, quod

ad serinam naturaliter inclinetur, & sub semma conquiescat, & sim modo congaud , quod non habet subjectum neutrum, nec

vicilentum.

Deus non potvi dici natura, cum non sit

in potentia passiva ad aliquam persecti nem, etiam infinitam, quia potentia pacsiva ex sua natura dicit impersectionempore alitatis, & determinabilitatis, quae Deo repugnant, & si aliquando Deus dicitur natura persectissima, & natura

movens , hoc est , causans naturas cIEPturarum , non vero natura mota , PU

192쪽

Physica natura, nisi lato imodo , & lim proprie.

ARTICULUS QUARTUS,

Viri dissio naturasatuitur in sua mem

233. DRuno est notandum ex Philosopho' A 1. Pue sic. text. Mevryb. cap. s. text. s. quod ex intibus Physicis secundum quod adPhysicam consider timem inpostant, alia sint naturae, alia n, turalia, di alia circa naturam; natura jam ex superatoribus manet dictum quid sit. Ensnatulae est, quod ex naturis consurgit,

re constituitur, ut compositum v. g. quod Ex materia, & forma coalescit, quae sunt naturae. Circa naturam vero dicuntur illa Cratia , quae licet in se naturae non sint, cum non habeant principium motus , &quietis , neque sint retia naturalia proprie, quia non sunt Physice composita ex natu ris , tameta sunt affectiones , vel naturae , vel entis naturalis ; hoc in sunt accidentia , qtiaedam connaturalia, V conservativa compositi substantialis, quod est quid naturale, vel materiae, & sorinae, quae

minaturae.

3 . His praeiactis, dico primam conclusionem: natura sorinalissime , & re rose dividitur in materiam , & sorinam adaequate , ita ut in rigore non sit ali sua

natura, euae non sit vel materia, vel forma. Quod materia sormalissimc sit natura , licet sit contra VasqucE , & alios, ex- prelle habetur a Philosopho s. Metaph. cap. s. text. S. num. 3I. cujus haec sunt verba et amplius natura dicitur , ex quo

BENJUM EA

primo , aut est, aut si aliquid entium nar

ra. Et sub num. 32. natura autem materia prima. Ubi Scotus latc probat materiam esse naturam et probatur ratione et materia

in 'ars constitutiva compositi naturalis :Ergo est natura. Patet; quia cns naturale non nisi ex naturis coalescit, & constituitur. Secundo: quia lannalissime competit materiae primae esse principium passivuin motus, & quietis, cum ad omnes naturalia ter inclinetur , & sub omnibus quiescat: Effossi natura. 3s. Quod senna etiam sit natura rigorine, patet ex Philosopho ibidem, &probatur , serim v. g. lapidis lannalissime appetit centrum, & in illo conquiescit,& serina levis esse sursum, & in illo congaudet et Ergo est natura. Patet consequentia; quia natura est principium motus; sed

tarma substantialis est principium in lapi- dc mendi ubi deotium, & in levi sursum rErgo est natura respectu illarum mutati num, & tamaarum, ad quas inclinatur, & in illa recipiuntur. 36. Dico secundam conclusionem rcompositum non est lannalissime naturarpatet ex Philosopho in hoc r. text. II. ubi postquam .dixit materiam esse naturas , ait et quod autem ex his natura non est..

Quod ut explicat Doctor subtilis in hoc

r. q. i'. num. 3. & s. Metaph. cap. S. sub num. 32. s. concludit, vult dicere Philosophus, quod compositum semesislane

non ia natui a, sed ens naturale; & ratio est, quia natura est, quae ex se, & per se ordinatur ad constituendum ens naturale, com-

pcditum videlicet; sed compositum ex se,& pei se nou ordinatur ad constituendum aliud

193쪽

IN OCTO ARISTOTELIS LIBRO S. rcf

el ud compositum, cum unum adaequatvira, spondeo. O s. Metaph. Arstitetu cap. s.& completum ad aliud constituendum ordinari sit contra rationem suam Mnnalem: Ergo compolitum non in natura.num. 3 T. & aliis in locis: illud absolute dicitur victentum , & violentor fieri, quod fit contra inclinationem passi, sive susce- s . Dico tertiam conclusonetur com-lptivi, ut aquam calcfieri v. g.&grave ten litum substantiale, quatenus est in potet idem seorsum, eo praecise dicitur violentia passiva ad aliquas tarinas accidental , ad quas inclinatur, & quas ad sui conso vationem petit, potest dici natim , liuet magis proprie dicatur ens naturale, quam natura et paret ex Philosepho loco citato in Metaphysica, ubi ait et natura quidenitum, iliod quia contra inclinationem aquae ,& lapidis, , sic de aliis. T o. Pro cujus definitionis intelligentia nota, quod prima particula , videlicet, cibiis principium est extra . denotat, quod principium activum, sive agens, a quo introduci Metur, quod ex his utrisque est, ut anim-ltur forma violenta in pasto, in intra ipsum lia. Ubi Scotus et nam si natura passunt non solum localiter, sed etiam conde materia, ct forma, sequitur ibitrarie, quia agens tale,& passum contra ian-lud , quod est ex his utrisque , est quidem natura, id est ens vaturale, ct habens v

turam

38. Ex quibus habetur, quod natura proprie solum dicitur de materia, & se

ma ; natura, non de materia, & tarma, sed de composito ex materia, O forma consu gente: circa naturam vero dicitur accidet tur, ut ignis v. g. a quo introducitur calor in aqua in extra ipsam aquam localiter,a contrarie, quia ignis aquae contrariatur; quod

si alici iando contingat tae simul localiter iagnis, & aqua, hoc hia accidentaliter, & non petitum ad naturam violenti. gr. Secunda particula, videlicet non conferente rim passo , non sonat praecise , ut tia connaturalia composito, vel semiae se aliqui male intellexerunt,non conserre incli stantiali, & materiae. Qui plura de natura nationetia, nam vis quaedam inclinatio in ;desideraverit, minores consulat. ita ut illa dicatur violentia solum penes in

clinationem privative et quia in lupertacie QS AESTIO SECUNDA, non datur inclinatio ad coloron, de nihil

ARTICULUS PRIMUS,

quid sit violentum 'T s. X Iolentum ait Philosophus s. oebi

minus superficies non est violenta sub col re; neque in coelo datur inclinatio ad in tum , & nihilominus violenter est coelum sub motu, sed ultra negationem inclinatio nis in I b requiritur positiva renitentia, sive iesistentia ex parte pasti ad semias , ad hoc ut dicatur violetatum passum subcorum cap. I. HI cuius princip:umitali seriam , ut in lapide v. g. in quo est extra, non conferente viam p. o. Quod non solum non datur inclinatio ad etae :t explicat Scotus in . dis'. qs. q. q. re- seorium, iuuno datur positiva renitentia ad Y s C

194쪽

B LASIUS a BENJUM EA

B seorsum elevari , cum appetitu positivo adeste seorsum. q2. Pro complemento autem ivijus u. xliti, nota, quod sicut dixitniis dis . r. primi libri num. 38. N infra inclusive, ad hoc quod aliquid violentum , sive aliqua forma violenta sit alicui subjaeto, Hon es pensenda sorma respectu agentis, a quo in troducitur, sed praecise conlideranda est in ordine tit subjectum, in quo introducitur, unde etiamsi calor naturaliter, & juxta suam naturam producatur ab igne in aqua, nihilominus dicitur calor violentus aquae sic de aliis quia violentia praecise ait ditur penes resistentiam sive renitetitiam passi, di non penes agens, a quo introducitur talis sorina in tali passi. Asia, quae de violento solent inquiri , utrum videlicet Deus possit violentiam iniurre voluntati se non imprimetido ipsi voluntati aliquam mam, qua violentetur ' Et alia quam pae-chraqiuaesita ad Theologiam spectant, Sse illuc dissilitanda omittimus.

ARTICULUS SECUNDUS, Qid sit ars , ct quomodo artificialia a

naturalibus disinguantur er s. A S sic a Philosopho S. Ethic.

I A cap. r. desinitur: es halatus recta ratiatu factivus: quod sic alii explicant: est

facultas mellαitialis cum rera ratiove Destilii di ut v. g. ars pictoris, quae docet in

dum, de piaebet methodum , qua debet imago depingi, de delineari: ars domus i ctiva quae radit regulas, de docet modum, quo domus est construenda. Ex quibus adipatat , quod ars cil habitus vadens regulas,

dc praecepta, quibus artificiale quid est con

struendum.

. Quo supposito, sive ars accipi tur pro habitu tales regulas, de praeceptae praebent sive pro ipse actu,quo executiones mandatur tale opus artificiale, si inpliciter quid imperfectius hia natura, de ab illa re liter, de specifice distincta. Probatur quoad utramque partem: ars talentialiter eo quod habitus, scilicet est quidditas , dc accidens, de natura est substantia, ut patet ex supra di istis: Ergo quid imperseetius ars natura, dc ab illa talentialiter distincta s. Ad secundam partemquaesiti r spondendo dico, quod item Philosopho patet

in hoc a. text. 26. O I. Ethic. cap. I. Od. de ccclo cap. s. ars imitatur naturam: de

sic naturalia,& artificialia multipliciter comveniunt , de multipliciter disserunt: primo conveniunt in hoe, quod s