Dissertatio De Libris Legendis quaedam de studiis recte tractandis admixta habens

31쪽

limus absque taedio menti eas in figere, utilem praestabit operam arsisqstra excet pendi, qua doce ius ex historia notatu digna propositionem educere talem, quaes illa aliquando probare vel illustra- Λό queat, opolitioriemque illam eum si illustratione ad certum

smul excerptas nostra ais emus in sepsentia atque eloqueritia proscimus, historiasque eo firmius istinemus. i praeter antiquam, tuin medii ium nost L inprimis vi historia perlustranda est, ut res, quae iam

in nostris atque vieinis regionibus geruntur, e sundamentis suis ducere valeamus. Ante mnia historiae patriae maxima est ratibi habe ida, soliciteque conquirenda 'ingula, quae ad 'eam accuratius ratiscendam faciunt Aecidst interdum , ut territori alicuius histbria a vim aliquo industrio non

32쪽

Disertatis genda erit ex historia univeri litotius gentis, ex historiis eorum populorum , cum quibus nostroa es intercessit ex monumentis publicis Lehronicis, quae apud Imbuat nonnunquam asservantur,

narrationibusque eorum, qui Oxum in territorio illo gestarum motitia sunt instructi. Historiae Brunsvidensis Compendium aib quod pro incipientibus nostret te opera , Deo volente , conficietur. varii eruditi hucusque r censuerunt scripta recens edita: quid si quis veteres illos Historicos Herodotum , Thucymdem', Xenophontem, Caesarem ravet nium simili ratione recenseret, ur, qui totos illos auctores perlegendi otio destitueretur, in epitomen a imen redactos perlustraret M historias quodammodo pertinent poemata fabulas narrantia, comoediar vel tragoediae, es, quae nostro tempore in usu sunt, fabulae Romanenses. De his omnN

33쪽

De Libris Legendis. 3 hus o lasse dici poterit, quod,

qui unum eiusmodi scriptum a curate perlegerit , caetera etiam 4noverit. Sic, qui amiliares sibi reddidit Virgilii Iibros aeneidos, non debet conqueri, ubi tempore careat etiam reliqua nutus generis poemata perlustrandi. Nam rati fingendi atque methodus proponendi ubivis sere eadem. interim non omne poetarum stindium aversandum est, cum lectio illorum , suppeditans elegantissimas rem proserendi sermulas ad eloquentiam acquirendam multum conducat. Paulus ipse Poeta citi damnatione Cretensi honohabile nomen 'rophetae dat Titi I, a. habustarum Romanensium quaedam tibique probitatem & bonos mores spirant, ut Hercules oehmani-eus qui,dam inter fabulas multa variae eruditiqhis specimina S runt , ut Arminius Lohensteinis; quaedam futurum Politicum instru-

- nelonis

34쪽

o Disertatis

eloἡis Telemachus. Contra haud raro prodeunt quaedam asinodum obscoenae , variorumquc flagitiorum descriptionibus refer ne , a quarum lectione omnino babstinendum , cum multum inde anali i mores nostros derivetur. Plerumque abuta illae affectunt amoris depingunt , ac eius vim ob oculos ponunt. Nonne sic e iam possent conscribi fabulae, quae foeditatem irae , odii, invidiae de- demonstrarent, ut homines ab his affectibus avocarentur e Scimus: tot res necessarias esse tractandas atque legendas, circa quas maxima quoque reperitur iucunditas: quare ergo necessitate insuper habita solam iucunditatem venabimur momo rebus necessari yeragendis occupatus ejusmodi mulas facile spernit Ad Philologiam non income eloquentia refertur quam siquis amat atque ex ea laudem sibi

aetate

35쪽

Loris tigendis aetate ad illam seEt andam animium appellere debet Reliquarum enim scientiarum multas in senili adhue

aetate addiscere licet eloquentiam

autem qui in juventute naeglexeriti Vereor, ne is senis factus frustra circa eam laboret. Quin apud illos, qui in iuventute eloquentiae

Uperam dederunt, crescente aetate dicendi copia sensim imminuitur. Sunt quidem senes quandoque t quaces et loquacitas vero non est eloquentia. Quapropter studium

ejus in scholis se oribus eo mare jore cum solicitudine urgendum. Qui in Gallia diu versatues, in

suam Gallicam addiscere solet. Si qui perlongum item scinter optumos oratoresdegit, eosque non tan. tum declamantes attente audit, sedinscripta eorum sedula lectione terit, omnique studio imitari conatur, ut aliquid ex genio eorum trahat, ne.

A Periodoremamitatione sat initium , ut ita gradatim Irocedam

36쪽

34 Dissertatis

tur Periodos figuratas , sive, in quibus juxta sententiam plerorumque Rhetorum figura est, satis c piose exponunt exemplisque illustrant communes Rhetorum libelli. In iis autem periodis , in quibus

tales figurae non comparent, eXplicandis sunt negligentiores quasi haec res a sola natura penderet, α

te perfici non posset. Inde est, quod viri quidam alias haud indocti in hac re saepe hallucinentur, , vel periodos adhibeant longiores, quam par est, quae rem valde obscurant vel apodosin ad protasin non recte inserant vel protasi posita apodosin omittant, aut aliis p xiodis interiectis demum eam aD ferant. Probe itaque observandum in oratoribus, quomodo ipsi periodos suas elaborarint quod fieri poterit , si attendamus , quaenam propositio Logie in singulis p riodis lateat, , quomodo ea propositio variis adjectionibus sit amplificata, ut lannam praesentem I habeat

37쪽

habeat me facto similem propositionem debemus eligere, eamujuxta exemplar propositum veste

oratoria induere. Natura oratio

nis fert, ut periodi quaedam per SI, CUM: quaedam per ETSI, QUEM ADMODUM , aliasque particulas

incipiant. Variatione tamen in his particulis adhibendis opus est, ne omnes periodos perra vel ETSFincipiamus is sic eadem semper oberremus chorda. Quinin ipsae periodi , quarum natura poscit, ut eiusmodi particulam habeant, ita variari possunt, ut ne appareat quidem extrinsecus, periodum a

tali particula dirigi prout id quom Celeberrimus mei us ejusq; sequarices acute ostenderunt, quibus certe viris multa in eloquentia debemus. Recte tamen periodi tales etiam dicuntur figurati aliquid habere,in ad figuras quasdam se re iduci patiuntur. Postquam iam loco propositionis Logicae, quam se riodus auctoris habet, vitam assuM. I; C a mere,

38쪽

mere, eamq; simili modo, quemaε modum auctor fecit, exornare didicimus pars aliqua orationis sive integrum enthymema ab auctore 'positum in suas propositiones Logicas resolvendum , ad singulas auctoris propositiones aliae, Connexionem tamen quandam in ter se habentes, inveniendae, quae omnes habitum, quo auctor propo fitiones suas vestivit, imitentur. Et hoc ipsum deniq; in tota oratione tentandum Hanc methodum se cuius brevi multas dicendi formulas, multos periodum proponendi modos notabit, quibus propositi m Logicas perpoliati Poterit tun

Propositiones Logicas ex oratione aliqua boni auctoris educere, aliatique periodum proponendi modis, quam quibus auctor secit, singulas eloqui quod exercitium utilitate sua non destituetur. Si quis scire

desideret, unde themata orationum

stribendarum desumere debeat, di cor nullam lectionem cujuscunque

L. auctor

39쪽

De Libris Diendis.

auctoris fore tam sterilem , quin materiam dicendi stilumque exercendi suppedite . v. gr. legat quis epistolam aliquam , in qua ieero invitet in praedium suum famili rem quendam ipse etiam mi

xit amicum variis idhibitis rationuhus ad se invitare, & rursus eum vel adventum promittentem vel differentem vel sese excusantem fingere in eodem exercitio perre esturus potest causas absentiae a ficta persona allatas resutare is eam rursus ad venietidum instigare. Sie Tragoediam ex Euripide legens oceasionem inde arripiet variarum o

rationum, materiae tamen neXu cohaerentium, conscribendarum. Praeterea res, quae vel in Ecclesia vel republica geruntur , themata Orationum plurima subministrant. Quam amplos dicendi fontes prae-hent bellum , obsidio , occupatio urbis, pax electio Regis, novaeq,

legis lati, Unica obsidio Troiana praeclarum opus Homeri Iliada pe- σι perit.

40쪽

38 Dissertatis perit. . Raptus Proserpinae Claudi ,

ano insigna Poetae, quatuor in te gros libros extorsit , de quibus tamen tres tantum hodie supersunt Alius recentior docuit ex adventu Mosis in terram Midianis iuptiis cum Zippora elegantem, plurimisq, circumstantiis in volutam historiam sive Comoediam conficere.

Caeterum omnia in oratione

redeunt ad propositiones vortas, earundem probatione, amplificationes. Cui igitur de re quadam dicturo in promtu sunt variae propositiones cum suis probationibus damplificationibus , eum copiose

Cum magna attentione auditorum

loqui posse nemo dubitat. Patientes enim ei inprimis orationi commodamus aures, in qua, ad proba-dtiones propositionem sive conclusi-x nem recte inferri, clare apparet. Paraturus itaq; locos Communes sive Excerpta curet de re plures pro-

Politiones, argumentis probantibus atq; illustrantibus munitas collige-