장음표시 사용
11쪽
De sanctissima Trinitate summatim clarissimeque quantum pertinet ad praesens institutum. Suprema itaque Trinitas, unus Deus, primum omnium causarum v mmciue principium, maxime unum, maxime Simplex esse non am-hi stimus immo vero sola Trinitas vere simplex est; quicquid enim, prae- hanc, unum aut simplex dicitur, ab liac unitatem et simplicitatem recipit, quae principium est totius unitatis et simp'icitatis. Hoc fides tenet, quod ratio etiam humana concludit, ut nihil simplicius ,
T . i. ', et magis unum, cogitaia possit Deo. Tantae un tali
ae simplicitati nullo pacto contraria est, immo vero, ut Inserius declarabitur, maxime necessaria Trinitas personarum. Hoc asseriint Latini, hoe latentur et Graeci, quia utrique credimus evangesto Christi tametsi id satis est christianis hominibus fide consequi, eque rationem in tam alta re quaerere, in quam vis thumani iugenii intenta, vellit ab excessu lucis mutila redditur, atque hebetatu Sed tamen fides confirmat, ut diximus, mentis oculos et rationibu etiam adiuvat: sanctorum hominum auctoritates, quae gratia et clementia Spiritus sancti a tot graecis latinisque patrihus enarratae alsetias nos progredi faciunt, ut qui prius quasi modo geniti uasan klac concupiscebamus , sacti Per sdem adultiores et firmiores, aliquid etiam solidioris cibi summis saltem labiis gustare pOSSimus:
ut non solum homo christianus cum christiano possit uti ratiUnl-bus, sed in plerisque etiam cum homine non christiano , qui licet Trinitatem non lateatur, latetur tamen Deum, et principium re rum omnium, et sapientem, et bonum: lateatur hic etiam, velit nolit, oportet Deum se no se, et se velle, quum in eo suprema C -gnitio sit, et supremus amor, immo vero Omnis Origo cognition Set amoris, sine quo nihil cognoscit, aut amat. Esse igitur in Deo animadvertimus aliquid, quod cognoscit et R-mat, et quod noscitur et amatur. Haec in Deo unum sunt, neque ac cidentia sunt, quia idem essentialiter est, non solam id quod noscit
et noscitur, et quod amat atque amatur, sed ipsa omnino voluntaς Νι-ve amor, et cognitio. Sed nosci et notum esse, amare et amatum esse, relativas oppositiones quum habeant, in quantum alterum et alterum est, et ab altero diversum, esse relativum habeant necesse est,
12쪽
et quasi essenili modum, quia nihil Potest esse sibi ipsi. Idem relative et personaliter in quantum generans et genitum est, quum nulla res, ut ait Augustinus, se ipsam giguat. Servata igitur unitale essentiae, quia Deus sine sapientia et voluntate non potest i telligi , remedium vocabuli humana imbecillitas usurpavit. Nomen igitur hypostaseos a Graecis, a Latinis personae, adinventum est: neu tri tamen sussicit ut in tanta simplicitate et unitate essentiae Trinitas exprimi possit. Et quid mirum si ubi cogitatici descit, voc hula etiam ipsa deficiant 7 Ex hac itaque consideratione dictus est
Pater, Filius, et Spiritus sanctus una essentia, una divinitas , una Trinitas personarum, quarum unaquaeque a nobis Sicut Omnes sumul intelligitur, et dieitur idem Deus. Nemo igitur imputet umbis quasi tres deos lateamur, nemo exclamet, nemo contra NOS PU-gnet, quasi aerem verberans et id quod non intelligit damnans. Vetus gentilitas hebeti lumine et Ohiusa actu urgente vi veritatis Deum semper appellavit Patrem: u πάτερ ημιτ ρε Κρονίδη, et πατηρά, ν τι Θεων τι. Nec Homerus solus , aut Hesiodus, sed omnes Prope Poetae Deum appellarunt patrem. Nec immerito Deus pater ocatus est, in quo est omnis origo nascendi a quo , ut ait apostolus, Omnis paternitas in caelo et in terra nominatur. Nihil ergo
novum in Deo Christiani ponimus, si patrem dicimus Deum. Quod si pater est Deus, pinsecto necesso est etiam esse filium Dei, nec enim dicitur pater absque filio, neque filius absque patre.
Quis ergo erit iste filius 3 Non prosecto ex mutabili natura, aut accidentali adoptione, sed ex natura immutabili et ex substantia patris s-lius eius qui secundum naturam est patur. Quem nos dicimus verbum Dei, quasi in arcano divinae mentis genitum atque sermatum, non autem Palladem, sive Minervam, ex Dei cerebro natam. Quid enim sibi vult apud veteres Pallas illa ex e frehro Iovis genita milule et quingentis annis etiam ante adventum Christi salvatoris a gentibus decantata, quam natam dixerunt ex Iovis capite sine Coniuge, siue adultera, velut legitimam persectamque Sapientiam Dei, genitam ex Deo et Deam de Deo 3 Quae etiam a M. Iullio in li-hro de natura deorum , ut omittamus Poetas , sapientiae Dea , et artium omnium inventrix est appellata, cui ab Romanis in Capitolio penes Iovem patrem cella dicata est. Nos hanc ipsam sapientiam genitam ex Deo, et arcem , ut inquit Augustinus, omnipotentis Dei, ut sapientis Dei, plenam omnium rationum viventium
13쪽
ineommutabilium , Deum filium dicimus et verbum, quod ima
divina mens intra se concipit, eiusdem essentiae cum patre, summinuitam, qui quum sit splendor, ut ait Paulus, gloriae, et figura substantiae eius, portansque omnia Verbo virtutis suae, sede ad dexteram maiestatis eius in excelsis. Illi natam ex Ceret,
sapientiam faciunt , nos carnalia verba fugientes, de substantia Dei Patriς Filium genitum assii mamus. Illi cellam penes patrem Iovem
in Capitolio collocant; nos ad dexteram virtutis Dei statuimus si lium sapientiam Dei. . Quid Venus illa delapsa in terram ex Io is gremio, mal Eramoris, consors ignis 3 quae, ut ait Lucretius, caeli subter labentia Signa, uuae mare na igerum . quae terras frugi seruulos suo quasi amatu cuncta subintrat, unde et Venerem I .atini antiquiores eam nomina ore , quia in omnia , enit , ut refert utemis Cicero. Quid autem aliud omnia subintrat, ct Penetrat , et iii omnia venit, nisi Spiritus sanctus i qui amor ut gratia , et donum Dei. Nec enim e t vere Pater et Filius, uin non est amor. Sed vetus gentilitas, dum, ut dicitur, xidens non videt, et audieii; non intelligit, sensualibus blandimentis veritatem divinam sei a per immiscuit, et diis suis nomina, et moros hominum attribuens, in tenebris et errore versata est. Nos ista portenta vocabulorum , et sabularum turpitudines stigimus, ut quanto simplicius p as,umus i iuriae infirmitatis vocabula divinis aptamus. Circa idem purius loquimur, ut castius cogitamus. Patrem Filium sive ruet bum, et Spiritum in Deo nominamus, et non ex evangelu tu Ce, sed docente propheta. verbo Domini, hoc c t Patris , si malos caditos credimus, et Spiritu oris eius omnem xirtutem caelorum. Sed
omittamus figmenta poetarum. Nonne pythagorici , et Platonicir imo Deum primum patrum dixere λ Nam ol l lotinus et Nuinetitus, ex Platone colligulit λα-- es anια, hoc est Sudra ium Pu ' ut sempiterua, honuin, intelligentiam, et mundi totius animalia : quem nos patrem dicimus, bonum nominant: quem nos Eliuin , intellectum: mundi vem totius animam, illam xi,ificam et animantem Aui, i , , im, quam nos dicimus Spiritum sanctum. Sed et Anaxagoras m-tellectuna illum omnia segregantem posuit, qui est verbum, quod ei di in Principio apud Deum, et erat Dei is, per quem omnia saeta uni-M Praetereo Mercurium illum Trismegistum, qui mille quingenii, dii
14쪽
DE SPIRITUS SANCTI PROCESSIONE LIB. I. CAP. IV. V. 15nis et amplius sertur Christi salvatoris tempora praecessi,se, ex cuius dictis sensa Trinitatis eolliguntur. Una , ut diximus , ubique veritas est, quae radios suae lucis emittit, et alibi exilius, alibi
plenius excipitur, non quia ipsa in se augeatur, aut minuatur, quae semper una et immutabilis est, sed quia nullo sui detrimento crassiore aere intermedio crassius prodit, atque lux haec ipsa certissimae veritatis in mentes nostras nullo puriore et lucidiore transcursu, quam per evangelium Christi penetrat; co disserente, qui verissime dixit: ego sum veritas. Fuit enim Christus veritas, quia Deus: et testimonium perhiliuit veritati, quia homo supra naturam hominis vere factus honaci est.
in quo Latini cum Graecis de sanctissimo Trinitatis mysterio sentiant, et in quo dissentire
ab illis , ideantur. Latini igitur cum Graecis circa hoc ineffabile sacratissimumqueri , sterium recte ex doctrina Evangelica sentientes, in eo dumtaxat ut inter se et a Latinis Graeci dissidere videntur, quini Spiritum sanctum a Patre solo pro edere Plurimi ex Graecis dicunt; Latini ucro non tantum a Patre sed etiam a Filio. Graeci tamen Omnes Spiritum sanctum procedere a Patre per Filium non negant, et esse Filii sicut et Patris. Nam apostolus Paulus vocat Spiritum Filii: et veritas in evangelio, Spiritum veritatis : atque ob id Spiritum sanctum esse Filii, ct e se a Filio non recusant, sed procedere a Filio nullo pacto consentiunt. Hane ciccasionem dissensionis, hoc sementum discordias suggerente diabolo, magis in dies excitatum post florentinam s3 nodum ineredibilis auxit protervitas , et studium contradicendi potius quam exquirendae veritatis: et in tantum caecitatis adducti sunt graeci homines s eos dico qui hunc so-
mitem schismatis nutriunt ut se ipsos primum contumelia et ignominia suae spontis assiciant, dum se al, ecclesia universali separant, et catholicos se nuncupari nolunt. Videamus igitur undo haec controversia nascatur; quid ex Evangelio, ex apostolis, ex sacris scriptoribus secum utrimque haheant a et quiani multi ex Graecis recentioribus in diversam par-
15쪽
6 n IERONYMI DONATItem sentientes multa conscripserint, illud demum considerare conabimur, quo pacto solvenda, aut concilian a quaestio sit. Ita
'cio mecum, viri graeci ac latini, per Christi fidem , quam uir e sequimur, Demin implorate , et omnibus VotIs exPOSelis, uti ' ore meo sit veritas, et in cordibus vestris, abdicata Umm OPI-nionis ambitione , fidei simplicitas.
De nominibus personarum sanctissimae Trinitatis ex graecis auctoribus, et quod Pater et Filius sunt unum principium Spiritus sancti.
Ρ imum igitur, ipsa de qua loquimur Trinitate bene iuvante, tria
haec nomina, quae in unitate divinae essentiae tres Personmplicant, consideremus. Sic enim deinceps elucidabimus facilius O- ein quaestionem, cur in Deo nomen Patris, cur Filii, cu Spiritus sancti in sacra scientia ponitur: cur hae potissimum dictiones ad tantum mysterium explicandum adductae sunt. Occurrunt mihi hoc loco, et simul cogitanti ac scribenti sese in erunt, quam plurima a latinis aucto ibus , praesertim ah Ambrosio, Hieronymo, nilario, Augustino magnis romanae eccleSlae luminibus variis in locis dicta praeclare , quae pro Cto non au'ctoritates sanctorum, sed voces angelorum dicere Possumus : seri Contra graecam suasionem, ne dicam pertinaciam, graecae doctrinae armis obviam ire praestat. Ac meo quidem iudicio si Graecia olim ceteras gentes non solum poetis, oratoribus, et philosophis, seu omni prorsus genere doctrinarum excelbiit, profecto in hac ipsa theologia, quam sequimur, et in sacris litteris, gracci taeo gnon inferiorem palmam adepti sunt. Hos igitur sequamur, hos ei temus , hos graecae pertinaciae x iudices statuamus. Qui lis tur
sibi velint in divitiis haec nomina Pater, Filius, Spiritus Sanctus,
primum si lubet, a Clemente stiminat eo , alexandrino PraeSbyteria , graeco auctore, di, amus, quo facilius cetera pertractemus. Is et in ter antiquos praecipuus, et quasi secundae pomi apostolos auel ritatis visus, eo quod priscis temporibus fluctuante, ut vix Su , pedibus in sua illa quasi infantia consistente collectione Christia M. .misi nDruIII, confirmasse illam labentem , et auxi se legitur; quon
16쪽
xander Hierosolimorum antistes ad Antiochenos scribens mire eoin mendat a quem etiam beatus Aieronymus summa cum laude inter ecclesiasticos scriptores adnumerat, et temporibus Severi et Antonini eius filii floruisse testatur. Dictus antem a Graecis stroma-teus est , quia inter cetera eius multa volumina , librum στρωματων, idest varietatum, edidit. Is ergo velut des nitiones quasdam theologiam aggredi volentihus collegit maxime commodas de Patris nomine primo sic disserens m -κρ, ηψTI ε ητα πατὴρ , γῆ, οσια- ἰώ θεου η πατηρ μὲν οἶν
θ ήμῖν - το, ἐγώ ε α θιοὶ ε ι , ψ υἰοι πάντες. Id est, quid pater , et propter quid pater dicitur, et otiutis modis in Deo est paternisns 'Pater igitur proprie dicitiar b Masis non hngens originem, genitrix,
ingentia. Dicitis est antem pater quasi παντα τηρων, hoc est omnia construens , sise quasi proprios ios construens, oelial πατὴρ ι παντηρ, hoc est Ilios servians, oel omnia semans. Difariam uero Detis dici tir pater, natura et gratia: natura quidem proprii et constigianniitilis Dei oerhi pater: gratia autem, noster Pater Axia ΠDd, ego dixi dii estis, et sit excelsi omnes. De Filio vem cur in Deo dieatur, ot
eognario cognitia. Υἱοι atilem, idest sitis, proprie dicitur, ac si uiseres Oti , idest qtitilis. Otialis enim puter secti tim suis antium est, talis est eritim unigenitus Filitis, sto ex increato increatris, sise ex mortali mortalis, siue eae corria 'tihili cnrrupti&tis. Diso/tis irem modis dicistir in Deo siliatio, per nnturam et gratiam; per naturam Filius , Detis Dertum; Per gratiam , rusti. De Spiritu sancto autem quid, et propter quid et quomodo dicatur in divinis , si e refert. Πνι - μὸν si ' λιπτη , e gὐλος, ψ ἀσχηματισαι - ποt 'λη ἴπαρξκ πιεῖμα θ ε ται ι σανει -ν νευμα, τὸ πνιυμ ιξ
17쪽
non ζ' η' . 4;, i ,ei, tu remus. Nunc id tantum lii desinitionibus, Spiritus sanctus Drocedere dicendus sita Et profecto ex hac ipsa desinitione Spiri- Ialiua de eiu processione interpretatio maxime Coin Prohata est. solestus sanctus enim verissime nutus Dei est, qui solo nutu di- I xii Filium aeterno illo et suavi timuere dilectionis, quod ellumlit
in nobis abundo per Iesuin Christum salvatorum vostrum. Hic ipse uutus est largitatis et gratiae, quem etiam Iovi tribuit nometur iiditas, ut apud uomerum est, ε --κ υσω, idest , canite annuor . Nutus ergo Dei nutum dicimus esse l'atiis et
lii' quia qui dedit potestatem Filio, illi etiam dedit ut ab eo princedat nutus potestatis. Nutu Vero hoc momentaneo ac SubIto mi nere crea it Deus omnem xisibilem ut invisibilem creaturam, quod tuitio sacrae seripturae testatur. Dixit enim et sacta sunt, et dum
diceret et sterent, Spiritus domini serebatur super aquas, quia uu tus Dei Spiritus Dei, amor Dei , donum Dei, quae sunton disina essentia: complexus ille suavissimus Patris et Filii subtilis est immaterialis, processiva subsit sentia , quae etiam ubique penetret replet orbem terrarum. Nutum hunc, o Graeci fratres, quem Latini vobiscum dicimus esse Spiritum sanctum a Patre, et a Sapientia Pavris procedere, Latini asserimus non tamquam a duolaus principiis Sed ab uno: de quo principio ad Filium loquens Dasi in psalmo dixit: tecum Principium in die Oirtutis tuae : in quo Principio erat verbum, quod verbum erat apud Deum, quia Pater et Filius uno productionis principio Producunt Spiritum Sanctum. cet enim in Patre sit omnis ratio originis et auctoritatis, qu1 ta' meti dat Filio ut sit Filius, dat etiam illi ut ab eo procedat Spi-
18쪽
ritus sanctus. Hoc Graeci nunc Latinis imputant, quia Spiritum Patris et Spiritum eundem Filii dicunt a Patre Filioque procedere , quasi absurdum eb impium sit credere nutum Dei procedere a pote tia et a sapientia Dei . Et profecto quint Latinis imputant, necesse est imputent Allianasio, Basilio, Nagiangeno, Nysseno, Cyrillo, Clirysostomo, et aliis graecis doctoribus viris doctissimis et sanctissimis , quos idem cum catholica ecclesia sentite certissimum est.
Communia quaedam de sanctissima Trinitate tam Graecis quam Latinis proponuntur, ut inde possit colligi solam
esse in verbis. non in re di ΑΑensionem.
Sed iam ingrediamur pariter Graeci et Latini illam de qua diximus caritatis viam , ut dum de Spiritus sancti processioue loquimur, dissutidatur ipse sanctus Spiritus, vera caritas, Vcra Pax, V rum gaudium , verum donum divinae bonitatis in cordibus nostris, per Iesum Christum Filium Dei, ut profligata mentis pertinacia ut contentione verborum, idem in codem Spiritu et sentiamus et sapiamus. Consstentur igitur omnes simul et certo fideiae veritatis oraculo concedimus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum unius esse substantiae, sive essentiae, et aequalitate inseparabili unum Deum , ut sit unitas in essentia , sed in Personis pluralitas , et ideo non tres deos dicimus, sed unum a Patre dicimus generari filium: et ideci Filiuni non esse eum, qui est Pater, licet sit id quod est Pater. Spiritum sanctum nec Patrem esse, nec Filium, sed tamon Patris et Filii Spiritum, utrique coaequalem. Tenemus ergo sine ulla controversia Graeci et Latini Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum esse umina naturaliter Deum, unam trium personarum essentiam, quam Graeci ὀμοούσιον dicunt, id est eiusdem substantiae, quia in ca natura, et essentialiter non est aliud
Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus; licet personaliter alius sit Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Hoc velut in albo praetoris ponimus Latinis et Graecis, in quo nullus nodus est, uulla controversia, nulla dissensio. Hic est primus viae caritatis ingressus: hic paruinper sistamus Pedem , et tanti mysterii lumen in tranquillitate consideremus. Sed primum quid
19쪽
HIERONIMI DONATI . I lneo musterii attulerint, videamus, et
ova Ceae veritatis interprete , qui etiam copiosius quam cet ri de Trinitate disseruit, pauca brevibus colligamus , ut ire i
Os auctores, quos habemus in manthus, et magnos et plurimos postea citabimus, facile animadvertere possimus, sicut una est
Ita unam eske Latinorum et Graecorum in sola Vocabulinrum dissensione senteutiam.
De humana erga Deum cognitione, deque vestigio sanctissimae Trinitatis in rebus creatis. Deus itaque a re creata cognoscitur, per ea quae ab ipso Deo
facta sunt: ex naturali tamen humanae Cognitionis conditione, quia caeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum eius annuntiat firmamentum, ab effectis enim rebus in causas sertur humana cognitio et ex diversis demum rationibus concludit, ut sit una quaedam simplex essentia, quae ex nulla partium vel accidentium diversitate consistit, quae Deus est, qui ex Perpetua creatarum rerum successione conditor aeternus, ex earum magnitudine omnipotenS, ex ordine et dispositione sapiens, ex gubernatione bonus esse cloprehenditur. In rebus namque creatis vestigium Dei summi, hoc eSt
sanctae Trinitatis ostenditur, quod sic sere deducit Augustinus. Habent res omnes unitatem, speciem, et ordinem. Unitas Patri a tribuitur, in quo uno sunt omnia, etiam ipse Filius et Spiritus Sanctus. Species Filio accommodatur, qui est pulchritudo , et splendor gloriae, et figura substantiae Patris, portans omnia verbo Var- tutis suae, veritas et sapientia Patris. ordo Spiritui sancto assignatur, cui bonitas et suavitas amoris est attributa, miro ordine a I'atre per Filium in divina natura consistens, distributa est in Creaturas, quae bonitas est amor et donum Patris et Filii. Ex consideratione itaque creaturarum unius substantiae Prinitatem coniectamur. unum scilicet Deum Patrem, a quo sumus, FiΙium Per quem sumus, Sp1- ritum sanctum in quo sumus: principium ad quod recurrimus , χροmam quam sequimur , gratiam qua reconciliamur.
20쪽
De proprietatibus divinarum personarum ex Hilario et Augustino. Ceterum ex latinis auetoribus Hilarius pictaviensis antistes ex Bd. iiis persecutione arriana relegatus in Phrygiam, ante Ambrosium, HieronImum , atque Augustinum de Trinitatis m3sterio diligentissime
disseruit, et tres proprietates in tribus personis consideravit, aehrevibus vortiis expressit. Aeternitas, inquit, in Patre est, species in imagine , usus in munere. Primam personam suo nomine appellat Patrem, Filium dicit imaginem , Spiritum sanetum munus nominat Patri aeternitatem, imagini speciem sive decorem, muneri usum applicat. Quae verba velut obseurioris intelligentiae sanetus Augu- Aulisti, stitius in sexto volumine de Trinitate summa cum veneratione into
pretatus est, et nihil so aliud eonsequi posso in hae dictione aeternitatis arbitratur, nisi quia Pater non habet Patrem, de quo sit, sed Filius habet de Patre ni sit, atque ut sit illi eoaeternus. Imago enim inquit, si persecto implot illud, cuius est imago, ipsa coaequatur et , non illud imagini suae , in qua imagine speciem nominavit ; credo propter pulchritudinem , ubi est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similitudo nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla ex parto dissimilis, sed ad identitatem respondens et , cuius est imago, lihi est prima et summa vita. Cui non est aliud vivere, et aliud esse, sed idem esse et vi- vero: ubi et primus et summus intellectus, cui non est aliud ubvero, et aliud intelligero, sed quod est intelligore, hoc est vivere:
et esse omnia unum tanquam vertium perseetum, cui non desit aliquid , et ars quaedam omnipotentis Dei et sapientis Dei, plena
omnium rationum viventium incommutabilium , et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam. Est autem ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, idest sine earitate, sine gaudio. Illa erga dileetio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur 3 usus ab illo appellata est breviter. Et est in Τrinitate Spiritus sanetus non genitus neque ingenitus, sed genitoris genitique suavitas, ingen-