장음표시 사용
21쪽
BIERONYMI DONATis italo atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu arum. Itaque illa tria et a se invicem determinari videntur et in se infinita sunt. ,, Huc usque Augustinus dum in exponendis veris his Hilarii totus incumbit, et se quoque in exponendo SenSu tanti mysterii expositore indigere animadvertit , subdens ait. quidet hoc vel ex parte , vel per speculum in aenigmatae gaudeacognoscens Deum , et gratias agat: qui vero non videt, tendat peipietatem ad videndum, non per caecitatem ad calumniandum
De Trinitatis imagine ex Augustino praecipue, ibique ipsius Augustini inultae laudes asseruntur.
Sod alitus dicet aliquis in quam oportet ista disquiris de pm-
-ione Spiritus sancti dum disseris: satis est quae ad Spiritus sancti Personam perlinent pertractare. At vero in magnae molis aedificio aliis opus est laudamentis, quae si sidcliter iacta suerint, quae superstruxerimus inconcussa Perstabunt, ideoque diuturnior et diligentior Trinitatis consideratio , in quacumque asseratur 1 mutatis imagine, ad quaestionem propositam plurimum refert : tunc enim mule et quomodo procedat in divina essentia saucius Spiritus commodius coniectabimur, si uostris cogitationibus semper immiscebimus dicta sauciorum. Nemo Prosecto graecus etiam doctissimus legens Augustinum fiet indoctior, quem dicere audeo in exquirendis Trinitatis mysterio superasse vires humanae facultaris. Νema mihi dicet virum sanetissimum in ea re suisse aut curiosum aut supervacuae dilige itae: fuit procul dubio vir naturali ingenio praestans , sed plenus Spi ritu' sancto, atque ideo ex evangelicae atque apostolicae et Pro Plicti eae docuinae principii, pleraque naturalibus rationibus comectatus est. Animadvertit Triuit Mis imaginem in rebus creatis Plu rimis posse conspici, id quod ei secerunt graeci theolagi, et qua dem recte. Nam ipsa in primis inundi moles universa tribus dimensionibus terminata , referre etiam nonnullis asseritur imaginem Metra Trinitatis, quo etiam nuincro, auctore Aristotele, summo PhIl S 'Plio, libro primo de caelo et mundo, ad sanctificationes deorum usu, eteres constat. Graeci etiam theologi Trinitatem ex rebus crua
22쪽
tis coniectati sunt, solis, ignis, hominis, temporIs, animae, radiois, germinis, storis, sontis, stuvii, dexterae, brachii , digiti, et
alia eiusmodi exempla protulerunt. Formare enim sibi consuevit coingitatici speciem sensibilem , etiam quum supra sensum se attollere
ult. Sed Augustinus in hac pia audacia mirabiliter felix , omnia
quaecunque aliari ex fundamentis sacrae scripturae coniectans , ias ala imagine immanae creaturae praecipue versatur dum considerat ex ore Triuitatis atque ex locutione numeri pertinentis ad Trinitatem hominem in primis ad imaginem Dei creatum. Faciamus , inquit Trinitas , hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Tritus hic profecto et lain in vulgus exceptus sermo est, sed totum procul dubio prae se fert mysterium Trinitatis, ut qui in aenigmate et per speculum hoc est in imagine videre vult Deum nec enim aliter mortalibus fas est non aliunde id possit promptius, quam ex natura hominis contemplari, quem ipsa Trinitas ad suam imaginem lactum esse testatur. Boni ergo considat graeea natio, si Augustinus natione quidem a fricanus, et doctrina italus sed ingenio et moribus civis caelestis patriae, in hac ipsa imagine exprimenda . simul ex ingenio et ex christiana pietate acutissime et diligentissime versatus est: neque vero solum boni consulat, sed cum latinis et christianis omnibus gratias agat Deo, qui ad instruendos in fido animos nostros per Spliatum sanctum nobis ex tanti Viri ore locutus sit. In mente igitur nostra praecipue relucet ipsa Trinitatis imago: sed quonam pacto, audiamus Augustinum. Mens, inquit sui meminit, intelligit se, diligit se. Hoc si cernimus, cernimus Trinitatem, nondum quidem Deum, sed imaginem Dei: haec enim tria in nobis potissimum apparent, memoria, intelligentia , voluntas , quasi mens
non troes mentes: haec enim tria unum sunt in essentia, plura vero , prout ad invicem reseruntur. Concludit tamen, in mente nostra
ita esse Trinitatis imaginem, ut eam hebetem, exiguam, et qualem cumque Putemus, quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut sit ei ex maxima parte dissimilis: sed licet sit dissimilis, quia
non eSt mens nostra eius naturae cu os est Deus, non ob id culpari debet sanetissimi et doctissimi viri tam felicis inventus audacia , quia, ut ipsemet dixerat, imago illius, quo nihil est me
lius, in eo exquirenda et invenienda est, quo nostra natura nihil habet melius , hoc autem est mens nostra. Accipitur autem hoc
23쪽
RIERONYMI DONATI loco mens ab Augustino non pro ipsa anima, sed pro eo quod in anima excellentissimum et persectissImum eSt: quod sane mentis vincabulum graecae linguae ubertas non habet, latinae paupertas hahet. Nοῖς apud Graecos est ἀτο τοῖ νοω, non autem ἀ- του ρομ -- ram. Sed divites etiam quandoque indiguerunt et esurierunt, inquirentes autem dominum non deficient omni bono. De hac ipsa ratione indagandae Τrinitatis Rufinus magna cum praelatione di serit in expositione symboli. Licet enim in prolando arcani huius mysterii curiositatem et nimiam diligentiam damnare videatur, se tamen ad fideles simul et eruditos volvens, ait: si putas in hoc omni genere indagationis utendum, Prius tibi propone quae nostra sunt, quae si consequenter valueris expedire, tunc a terrestrihus ad caelestia, a visibilibus ad invisibilia properato. Expedi primo , si potes, quo modo mens, quae intra te est, generet verbum, et quid sit in ea memoriae spiritus: quomodo quum diver a sint rintius et actibus , unum tamen sint vel substantia vel natura ; et quum ex mente procedant, numquam tamen ab ipsa separentur.
Sed redeamus ad Augustinum, qui circa hoc mentis divi nae vestigium quod in nobis apparet , adhuc diligentius inquirit , et particularius singula singulis refert. Quae Petrus Lombardus parisiensis episcopus vir doctissimus et diligenti Mimns brevi si me ex eodem Augustino collegit libro primo sententiarum. Mens,
inquit, et notitia eius, et amor eius, tria quaedam sunt. Men Senim novit Se, amat se, nec amare se potest nisi etiam noverit Se. Duo quaedam sunt, mens et notitia eius. Item duo quaedam sunt, mens et amor eius. Quum ergo se novit mens. et amat se, manet Τrinitas: hoc est mens, amor, et notitia. Mon ς autem hoc linsio , ut diximus, accipitur pro eo, quod est animal excellentissianum et persectissimum. Π nee autem tria quum sint distincta a invicem , dicuntur tamen esse unum , quia in anima substantialiter existunt. Mens vice Patris. ω, titia Filii, amor Spiritus sancti ac ei Pitur , et est mens ipsa quasi parens, et notitia cius quas, Prinles eius: mens enim quum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est Sesa parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia Procedit, dum mens cognoscens se, diligit se et non enunPosset se diligere, nisi cognosceret se: amat etiam placitam prolem, idest notitiam suam, et ita amor quidam complexus est Paren ibet Presis, nec est minor mente notitia, nec amor utroque, hoc eat
24쪽
DE sPIRITCS SANCTI PROCESSIONE Lis. I. CAP. X. XI. as notitia et mente, quia non est minor proles parente, dum tantam se novit quanta mens est: nec minor est amor parente et prole,
id est mente et notitia, dum tantum se diligit mens, quantum se novit, et quanta est. Sunt etiam haec singula in se ipsis. quia mens amans in amore est, et in amantis notitia , et notitia ipsa in men
Admonitio ut Augustini sensa pensentur ibique ite iis quae dicuntur attribui divinis personis. Rogo vos atque obsecro, viri graeci, per caput illud nostrum D. Iesum Christum, in quo sumus invicem membra , per iscera missericordiae , et caritatis Spicltus sancti, ex homine ad imaginem Dei creato Deum inspiciamus. Non est hic ex dictis patris Augustini laqueus syllogisticus , quem se formidare inquiunt nescio quidam
ex vestris simpliciores homines; non est laqueus, sed discursus mentis angelicae , ex ipsa Dei imagine se se extendens, ct attollens oculos suae infirmitatis ad contemplationem sui creatoris, ex qua per speculum et in acnigmate Trinitatem in unitate , et unitatem in Trinitate considerat, et se intelligere animadvertit, unum esse Deum , unam esseutiam , unum Principium : ideo unum , quia si plura essent principia, ut Puta duo, vel utrumque infusiciens ες-
set, vel alterum supersiueret; quia si aliquid deesset uni , quod alterum haberet, non esset ibi summa persectio: si vero nihil uni deesset quod haberet alterum s quum in urio essent omnia in alterum procul dubio superstueret. Intelligit ergo unum csse Deum omnium auctorem. Sed hunc sine sapientia intelligere non potuit : quo enim pacto esse potest tanta rerum dispositio, tantus Ordo, tanta providentia , sine sapientia Z Sensim ergo ex naturali cognitione, ubi intelligitur esse sapientia in Deo, non haec humaua quae a rebus cognitis praecedente sensu in nobis giguitur, sed sapientia aeterna quae non a rebus cogutiis, sed ab ipso Deo ingenita est , et est cau-
Sa rerum omnium creatarum et cognitarum: quae sapientia in evangelio et scripturis sanetis vocatur Filius, quae antequam quicquam Deus saceret, a principio ab aeterno erat ordinata, et cum Deo
25쪽
Et quia Lauientiam suam Deus diligit, necesse est ut ibi etiam
esse amorem intelligamus, aequalem et Don alterius naturae quam si sapientia , qui non a rebus amatis gignitur, Sed est amor Increatus aeternus, principium et causa omnium quae Vero amantur amore, inquantum amantur et diliguntur. Hic igitur amor in Deo , qui aliud sub tantialiter est, quam ipse Deus, quia nil it in Deo est, quo lnon sit Deus, hic, inquam, amor est, quem debemus intelligere quasi complexum qnendam mentis ingenitae, et notitiae genitae , Patris scilicet et Filii mutuam , qua se invicem diligunt caritatem :ibi enim necesse est esse amorum, ubi est Pater et Filius. Ex quisbus haec est catholicae veritatis vera Conclusio , unum esse Deum
Patrem , qui solus essentialem de se ipso unum Filium genuit :et unum Filium , qui solus de uno Patro essentialiter genitus est: et unum Spiritum sanctum, qui quum sit amor Patris et hin, solus essentialiter a Patre Filioque procedit. Hoc autem totum in Deo , licet sit unius essentiae, e,su non poteSt uuit ' Pe Onae , hoc est gignere se, Dasei de se, procedere de se; sed per relatis vas oppositiones oportet esse distinctum. Sed ecce video vos hoe loco, viri graeci, exclamare, turbari, et de hac ipsa xia caritatis, quam simul ingressi sumus, velle discedere. Gradum quaeso sistite, affectatam iustitiam effugite: non a Latinis , sed una cum Latinis discite id quod numquam satis discitur, id quod numquam satis cogitatur , in quo praeclarius est ambigua pie inquirere, si iam tu aliis certa monstrare. Non obtriretis igitur aures evangelio: Spiritum sanctum amorem esse Patris et Filii non negetis. Patri rationem principii , auctoritatis , et originis tribuamus: hoe enim refert in divina essentia paternitas :hoc profert Christus in evangelio, qui omnia sibi ut Deo Ιilio tradita a Deo Patre testatur. Filio sapientiam tribuamus, quia nemo novit Patrem nisi Filius , ut verbum dixitiae mentis, quod erat in principio apud Deum, verbum Dei , sapientia Dei, quae, ut diximus, cum eo erat cuncta componens. Spiritui sancto amorem et caritatem sive dilectionem assignemus : quia est verum donum Dei et suavissimus ille complexus Patris et Filii, qui et Paracletus dictus est, quasi consolator et gaudium et Pax animae : per quem effunditur caritas in cordibus nostris. Christus in evangelio , saepius de dilectione mentionem sagiens, ille vos, tu init, docebit omnia , et suggeret vobis omnia quae-
26쪽
cumque dixero vobis. De dilectione enim loquohatur, quum di-eohat i siquis diligit me , Pater meus diliget eum. Deus autem Spiritu sancto diligit, at Spiritu sancto diligitur, quia nulla vera dilectio est nisi in Spiritu saneto. Non aliam ob causam missus legitur Spiritus sanctus in igne , nisi ut ardorem caritatis insinuaret: et specie eolumbae, nisi ut simplicitatem amoris prae se ferret. Nam id animal , et ignesm , vetus etiam gentium enitus deorum amori tribuit, quem secerunt Deum filium Veneris , eui et columbam dicaverunt, et ignem conubio per sabularem deliramenta iiii xerunt. Sed ut veteres Laeones apud Graecos ἐμπνεῖν φασὶ το εραν, idest, spirare dicunt amars, et Amyclaei lacones amatorem του ι πνηλου, id est inspiratoris, vocabulo quasi eruditiore . nuncupaverunt ut stapud aheocritum in id3llitia amatoriis, et apud Virgilium latinum ' eooi- poetam ) actio amoris , spiratione designatur, et amor inspirari dia vittili M. citur: a quo etiam gratia venustatis assiari a Venere matre Gratia rum legitur, ubi ait: et laetos oeulis astarat honores . Si ergo Spiritus sanctus vertis amor est , vera dilectio, vera caritas , merito
voluntati divina o attribuitur , quia amare sive diligere functio vinluntatis est: DOssse vero et sapere , intellectus. Gratiae quoque a Spiritu sancto esse dicuntur, quia dixi,icines, inquit Paulus, gra. Paul .liarum sunt; unus autem Spiritus. Sed Gratias etiam Vonoris sitas Auso complectentes veteres poetae dixerunt susque adeo magna vis est veritatis, et non potest salsum sine vero subsistere l) Nos gratias dono et nutu Dei dispensari credimus , qui nutus etiam a vobis
Graecis dicitur Spiritus sancius: ανιυμα enim, idest Spiclius, qua,i νιυ-
, hoc est nutus est, si stromat eo Clementi ot Iohanni clama ceno Clisveti.
credimus. In fallibilis igitur illa dilectio, uti a Filius in tollatinis ovangelio se ab aeterno dilectum esse testa ur, carios e i Patris ei Filii, non Patri olitis, nec Filii solius, sed ambiarum. ideo recte dicitur mutuam nobis insinuare caritatem , qua se in divinis in icem diligunt Pater et Pilius. Et licet in illa summa simplicique substantia non sit aliud camitas, aliud essentia , et casta; sive in Patro, si is tu Filio
sive in Spiritu sancto, sit substantia , tamen Spiritus sancius pro-Ρric nuncupatur caritas quia caritas specialiter refertur ad personam Spiritus sancit: sicut specialiter sapientia attributa est Filio, licet universaliter Pater etiam et Spiritus sancius sint ipsa sapietitia.
27쪽
Qii id Latini de Spiritu sancto , ct quo pacto a Patre et Filio procedere decernant. Porso latini patres ex ipsa in primis lectione Iohannis apostoli, qui sun domini nostri Iesu Christi in caena recubuit, pieridente tanti sensa mysterii, neque tamen a graecas doctoribus cleaucentes saneto dissereute ν
t ;ri uni Deum Spiritum sanetum ess non dubi laut qui tamen in divini est amor Patris et Filii: licetquo in nobis caritas et augeri videatur et minui, vera tamqn caritas, quae Deus est, qua suademur etiam inimicos diligere, ipsa semper un
tur et minuitur iuxta mensuram nostrae Persectionis et saeu in . tis Unde ab Augustino super Iohannis epistola dicitur : probet se quisque 'quantum in s Profecerit caritas . vel potius quantum ipse caritate profecerit. Dum ergo mentibus nostris illabitur Spiritus sanctus, qui est caritas Dei, immo vero caritas , quae a stolo dicitur Deus, omnia in nobis mala mortificat, Tia bona vivificat. Et ideo omnibus virtutibus praediti teste Paulo doctore gentium) sine caritate, nihil sumus, quia etiam sine Deo hil sumus, quandoquidem in eo viximus, movemur , et Sumus. sed quicquid in nobis Spiritus sanctus inducit per modu gliae, id in divinis habet prius et Persectius per modum naturae . quia sicut dicitur Pater natura et gratia , et Filius natura et grua sive adoptione, ita Spiritus sanctus est donum non Solum in nobis per gratiam, sed in divina essentia per naturam : Est enim ιμle suavissimus complexus Patris et Filii, illa mutua communicatio amoris a Patre in Filium, et a Filio in Patrem, quae prima et praecipua est. Ubi est ex una eademque Patias et Filia voluntate 'er
ille et summus amor, et eausa totius amoris, et vera plenitudilectionis, haec inquam illa est communicatio sancti Spiritus ,riolos quue per apostolum Paulum adeo exposcitur atque imploratur, min eo recta sentire et sapere valeamus. Quum igitur animadverterent latini patres Spiritum sanctum
28쪽
in se prius esse donum natura quam gratia , donum in divinis nihil aliud esse dixerunt quam amorem divinum, a quo omnis amor denominatur et trahitur , qui est, ut diximus , amor Patris et Filii: ex amore namque divino, qui primus est, ut ait Dion3sius capite quarto de divinis nominibus , amor naturalis, et intellectualis, et animalis, provenit ; et hoc est quod in sacra scriptura dicitur, Spiritus Domini replexit Orbem terrarum. Namque ut idem Dionysius ait , Lσπέρ ο καθ' ἡμας ἔλιαε ρυ λαγι μυος η πνοαιροίρονος , a '
dios stino sonitialis pro ei itis o dignitiale dimittis. Sic igitur tam a graecis quam a latinis theologis tenetur hoc pacto in omni creatura esse amorem Dei: et in omni creatura, in quantum euet creatura,
es e Spiritum sanctum : quia nihil omnino esse in rerum natura potest, quod hoc ipso quod est non sit ex dono ei munere di inaehonitatis, et Spiritus sancti, qui volut thesaurus est munerum divinorum e quae tamen nihil aliud sunt , quam ipsa di, initas , et ipse Deus. Sed longe aliud o t, in nobis esse Spiritum sanctum, et a nobis osse Spiritum sanctum : non enim passilii ab omni creatura haberi potest Spiritus sanctus, sed solum a creatura rationali , qua Pur rationem adhaeret Deo, et, ut ait Paulus, unus spiritus sit cum cor ut non lanium sit in ea Deus, sed etiam habeat Deum. Amorum igitur Dei , quom tu omnem creaturam aequalitur di siti stim ,
sed non aequaliter ex coplum essu videmus, excellentiore quadam et supra sensum et rari noni ominente sacultate in Deo esse , nomo est qui ambigat. Quo autem pacto se amet Deus , insessabilou,l; sicut etiam est inessabile , quo pacto se intelligat; et ideo si cui generalio in divini; est ineffabilis , ita et processio. Nam Deus dum cognoscit se, cognoscit omnia: quia ex ipso, in ipsum, et per
ipsum sunt omnia. Et cognoscens se ab aeterno, generat notitiam
29쪽
3o HIERONIMI DONATl suam, sicut sapientiana suam, Filium suum, imaginem et characi rem paternae virtutis. De qua per Esaiam prophetam scriptum est: generationem eius quis enarrabit 3 nemo prosecto nisi solus Deus,
iiiii solus cognoscit se , et in Se cognoscit Omnia, cuius Cognitio est rerum Omnium princeps causa. Eandem deductionem pie facientes in amore dixino, per speculum et in aenigmate contemplamur Spiritum sanctum: quia Deus qui cognoscit se, cognoscendo se amat se, et ipsa cognitio causa amoris est; quia non amamus, quod non novimus. 1'ara ergo ratione dum Deus amat se, amat omnia, quia I pSe est omnia in omnibus. Et sicut cognoscendo se, generat notitiam suam; ita amando se , producit amorem suum. Et quia non solum latini theologi sed etiam graeci amorem naturae et non gratiae aliter in
Deo intelligere non Possunt, quam eum quo Pater diligit Filium, et Filius Patrem , ubi otii in ost Pater et Filius, ibi necesse est esseam'rem utriusque; attributa igitur ratione amoris spiritui sancto , Spiritum sanctum Patris et Filii amorem esse intellexerunt. Et qua a Deus Pater naturaliter amat Deum silium, et Deus Filius naturaliter amat Deum Patrem, ideo Latini aperitus hoc Proserentes, a minrum utriusque ab utroque Procedere asserunt. Graeci parcius hoc emo pri cedere usi sunt, considerantes Principium spirationis mse. litan ut Filio communicatum: et ideo licet a Filio procedere Spiritum Sanctum rarius expresserint , ipsum tamen et a I ilio, et peri ilium et Filii proprium e se non nega uiunt, sed ubique sper'
ii, ine affirmaverunt. Quis enim negare audeat eundem amorem esse a Patre et
Filio, et Patris et Filii Τ Quod divus litemtibinus Gregorii nasaii Ze-
ni dignus tanto praeceptore discipulus, in Psalmi . XIIII. expositi ne ab eodem praeceptore edoctus, expressit, dicet A: Spiritus sanctus, nec Pater est, nec Filius, sed diloctio, quam habet Pater in lili um, et Filius in Patrem. Augustinus vero Hilarium sequens in libro, quem edidit de doctrina ebristiatia , Patri attribuit unitatem , Filio aequalitatem, Spiritui saneto unitatis aequalitatisque eon'
cordiam. Consideravit an em ςanetus pater per unitatem rationem
ipsa in principii in Patre , qui quum a nullo sit, a se ipso sensust et origo reliquarum per otiarum quae a se ipsis non sunt. lud entui est maxime prinei pium, quod est maxime unum. Aequa litatem vero animadseriit in Filio , cui per generationem comanu' uicata est Omnis quasi sors et poMaessio dixi nitatis , et oniu-,
30쪽
etiam ratio principii , quae personae Filii non repugnat. In Spiritu sancto vero considera, it huius unitatis et aequalitatis concor diam , et quasi utriusque in eadem naturae persectione concentum atque complexum et dependentiam ah utroque.
Quod inter antiquos theologos graece scribentes, et latinos, nulla est de Spiritu sancto dissensio. ex his pertinaciam graecae interpretationis impugnare 1 elimus , sed ob id dumtaxat , ut sanctorum patrum cognitiones in sancti Spiritus communicatione . quae Patris et Filii est, ex evang lica heritate procedere ostenderem : atque ut simul vobis Graecis qui x rientioribus et doctoribus, ration m latinae opinionis asperrem: nec enim ego vos instruere aut refellere , sed una vobiscum discerea graecis theologis magnis et doctis et sanctis viris cupio. Videamus, quaeso, et in tranquillitate sancti Spiritus sine contentione consideremus , in divina essentia , quantum infirmitati nostrae convenit , divinarum ordinem personarum. Nam de processione Spiritus sancti quaerere . nihil aliud est, quam ite ordine in divinae essentiae personis quaerere, cur tam a Latinis, quam a Graecis Spiritus sanctus tertia in Trinitate persona a catur 3 Cur in sacris scripturis Filius, ut est Deus, non dicatur e se Spiritu sanctus' neque etiam a Spiritu sancto , neque missus, neque datus a spiritu sanct 3 Sicut e contra Spiritus sanctus dicitur Patris set i illi, et ex Patre et b ilio , et datus sive missus ab utroque 3 Haec enim omnia ordinis
et originis sunt, quae procul dubio in Deo per inessabilem quan
dam et eluinentissimam rationem esse Doti ambigimus. Profecto non aliam ob causam putandus est spiritus sanctus Patris ot I illi . nisi quia est amor et caritas uiri u que. Ordo autem est amocls ad notitiam, sicut voluntatis ad intellectum.
Deum caritatem sive amorem osse, negare non possumus, quem
etiam Dion3sius areopagita summus theologus summusque philo mphus inter divina nomina mirabiliter pensitat, et eminentius excellentiusque in divina natura praeexistere quam in creatis rebus D,terulit ,
Omittamus latitios theologos , quos non ideo adduximus ut hac in parto et religiosiores , et D o acceptiores creditis, quasi Am