Commentarii de sanitate tuenda in primum lib. de re medica Aurel. Cornelii Celsi

31쪽

contrariis simpla Talibus enim depelium tu assem prater naturam raque hac summa libri Iecundi, eorum quα commemoravi im atque usum continentis. ἀ-

rerum uisine cognition universalium in quibus methodus est' usus particularium in quibus exercitatio habetur inanis ita me hoe fructum illa nullum adfert.

Quamo rem ne parum sit, ea duntaxat haberipracepta, qua ad umυersum genus morborum pertinent , Angulorum quoque propriam curationem terseo dehinc qua

loque libro Celsus exposit , antiqui Rmum secutus Hippocratem , qui mederi oportere dixit, di communia, ct propria intuentem Apposite vero hic ψcera hominis atque intestina Celsus scrutatur, iis γα ante natura clauserat per anatomensare fit , quoniam ea cognitio necessaria videbatur,o ad inventionem loci patientis, ct ad remediorum usum , videretur jam tota medendi exposita facultas nisi materia restarent auxiliorum, quibus morbi potissmum exteriores curam tur. Et enim proximus ad sanitatem

gradus est novisse morbum, ejusque curandi optimam methodum , frustra tamen idfuerit, non cognita medicaminum

32쪽

natura II se namqne morbus curandi modwm docet, non proat facultatem qua facultas sita partim in natura , partim in suppetiis externis est. Ha ero

ipse qua dico, suppetia in iis qua risu

muntur, guiarur , acuantur, aut foris

incidunt conssiluta , triplicem accipiunt secundum operationes differentiam riuatenus ictu pugnatur, aut medicamentis, aut ipsa denique manu primum , alterum φαμακίαν , novissimum ταν Graeci nominant. Victus ratio sub qua cibum, potionem, sommum, vigiliam, inanitionem , totumque ita studium more Hippocratis comprehendo itemque Pharmacia externis internisque, lis juxta utilia sunt chirurgia accommodatior externis. Priora duo quatenus

internis proseunt Agritudinibus , superioribus ibris definita sunt, tibi generalis

propomtum curandi via. Medicamenta externis incommodis opem ferentia quinto examinantur libroci itemque sento , utro que adjunfiis morbi, qui in conspectum Medici venire 9 opere curari Medicin foris adhibita possunt. Se quitur liber septimus crisin hunc odia- I, quibus opera docetur manuaria F-

33쪽

PRAEFATIO.

mulque ii affectus, quibus tali opus pra*di est sese ossa illi occupent, ubi σκέλεhumani corporis commodum quoque

depingitur quodvis aliud membrum Estque hae coronis cum operis hujus, tum uniυersa artis medendi cui βne injuria , neque adjectum quicq*om neqne demptum oportuit. Quia igitur jam reliqui est, quin tueatur celsus quM

in Medico requiruntur partes suis, τὸ aut ita male doctus , ut non 'noscat, aut adeo demum vecors , quin odio μ' sequatur eorum maleυolentiam sui tam licenter student octo hos ibellas disce tium manibus excutere me hemel dignum, quod ab omnibus non legi modo , sed etiam edisci oporteat , euopulentissmum rerum medicarum promptuarium , ex ipsi mo natum pectore Celsian , membriisque absolutum omniabus , ct optima coharens doctrina via. Sunt hae eminentis a nominis immoria

talis insignia , quibus ita posthac , θα

ν , florebit Cornelius , ut virtutem quis dixerit ad totam posterutatem durasse non pervenisse invidiam.

34쪽

SANOS. GERE

valet, Quae spontis est nullis obligare se legibus debet, a neque Medico , neque Jatralipta egere.

Atii As omnis actionum sistria

eorporis incolumitatW mor ad Moriabus illata ni sensibili ostenta bi disia discernuntur. Proin quisquis crimςa.

eorum intervallo corporum

ineluditur , quae sanitate utuntur quam optima, quaeque evidenti actionum vitio

35쪽

COMMENT.iniam et hie infinitae sanorum hominum latitudines seu spatia quaridam quo-e,i in ovexsu pQ xigan ur , visum est nobis rumdu opera prexium omnem horum differen plo tiam bipartito didueere , factisque clas- ordo. sibus prima eos ineludere, quibus lau-spitata datissimc constitutio corporis obtigit, si Ves partium primarum spectes temptariem, sive modulum ae normam instrumentorum , aut iniborum denique unionem. Videlicet hosce as,b , id est,seeundum labitum sanos appellamus, seu quibus firma sunt nullisque violaniada alamitatibus omnia semel colporis Secun munia. in secundus quidem Orio re-

ου liquis assignetur , qui ab eorum , de

quibus retuli , persectione multum deficiunt, ac nescio quid vitii trahunt, quod etsi functiones nondum evidenter conis vellit, si debilitat tamen, ut incidentibus vel minimis aerumnis protinus Iabois Drt. Et intra has quidem, ta omnis ordo sanorum est Tametsi omprehem sis differentiis ita utriusque non par R Saritia quoque valetudinis sit latitudo. Quottis in namque mistionis diserimina in primo-8ςncla in elementotum coitione reperire est, -R40' totidem insecto in omni sanorum e talogo temperamenrorum fuerint ideati Tum quoque non solum corpora alia allic magis temperata intemperarave sunt, sed etiam in membrorum mutua date se aptatione, alia concinna magis,

36쪽

alia magis enormia. Itaque quisquis ab inculpata illa summaque valetuatne au-lummodo deflecti , non ob id tamen finibus ejus protinus exciderit. Nempe ut vitiosus sit, utium libet hoc iubsit oportet is prompta ab in lalubribus ausis laesio,, evidens muniorum vitae impedimentum. Rursus ex his eos aliquod jam sanita vitium urget, nonnulus id adeo leve hst IS , i ut a prioribus sanis, quos optime vale o posui . parvo loquantur intervallo eoque tae sunt fit ut his perinde atque illis conservati habitus in eodem naturae statu seu bonus debeat. Succedunt his alii longe pejus excepti, quos nimirum vitii magnitudo functionibus imbecillus atque oportunos morbo facit. Suntque in his nonnulli quibus usque adeo mala crevere,

ut tantum non morbum creent, cujus

ordinis sunt decrepiti senes valetudinari convalescentes , utique si ut nonduin penitus finita si in melius inclinata valetudo est Atque haec, ut res postulabat, de sanorum corporum discrimine hypotheseos loco piae fatus, CELSUM nostrum protinus Dgrediari, primumque lanam, possit, necne omnibus ex aequo sanis proposita Authoiis Sententia accommodati. Sane sanna-

curiosius rem aestimanti parum iis qua lj lxxQ-drare videatur, quos secundus ordo su 'im pia omplexus est. Impedit enim M tori,

37쪽

COMMENT..eia mi nente valetudines quibuslibet in uigetenim rebus possint. Nimirum si proprii ora conVem poris incommoda gravate ferunt , qua quaeso externorum malimam impetus commode sustineant. Tum quo tandem jure postergatis Medicorum legibus a Ditrio vivent suo, quibus levis in te dum error magnae alamitatis oeeasio vitiose est. Ex quo stiri potest, adeo hos MN sani ab dieorum imperatis devineiri, ut nihilo

axi aliter atque aegros regi oporteat, illo discis utum interposito discrimine , quod mihε vae aegris collapis functio est, ea hisbdistant vacillet, quaeriue illis mala confertim avelluntur, eadem his paulatim corrigantur. Hae ista quae posuimus intuenti manifestum est de iis sanis Authoremno loe agere, quos ordini primo G Qvibus stinavimus Quam rem cum multa JHi alia , tum ipse quoque rationis con-

illa 'i xς xu similem veri iacit. Neque enim

lud si vivi sano, agendi licentia hae indulnus est, sed illi, ut patet, soli, qui emo qui sanus est de bene valet. Ita profecto, o bene ut sub bonae valetudinis nomine signi-rue sς x rei differentia firmam intelligas

ineulpabilemque sanitatem , ac nequaquam otiosa sit, quae ultimae orationi jungitur appendix hominis bene valentis. Ergo quoniam CELSUS noster hoe Volumine . Heuique valetudinis tuenda rationem proponere constituit , re M sane proque rei dignitate ab iis in-

38쪽

eepisse videtur , qui sanitate utuntur commodissima, nec ullis interea negotiis dediti alienisve imperiis mancipati sunt A parem quidem doeendi μdinem in CALEN quoque Libris , quos ille de Sanirare uenda omposuit , imvenio, ne video , quaenam potior seri-hendi ratio esse possit, quam quae ab optimis incipit. Age ergo modo προ Probe

Mamus, eur ibera ista vivendi ratio sanisi conducere iis censeatur quibus eum natura vitae libertatem fortuna , tum natui in eo optimam valetudinem dedere. Unum illud ante omnia scire licet, suam cui servan me, si opti ne valet , naturam in eo da estidem semper habites servari oportere optima

Tum idipsum quoque eommodissime . VIR

fieri polle , si aveatur ne hanc ex fa-elli eauis externae violent. Nimirum effeta- sicut optima natura, omnibus sanitatis tur. intus instructa ausis est, ita ejus quoque valetudo nunquam esse mala orest nisi extrinsecus cincidens alamitaseam fecerit non bonam. Iam nulla Hereule expeditior ad hujus rei provisionem via est , quam ut firmum robur naturae comparetur ad superandas quae

extrinsecus largent injurias At Veio

hujus rei tructum nulla re alia melius consequimur, quam ipsa eorum quae corpus demutanes assuetudine. Quippe Conie-- ita fere sequitur, ut corpora res solita a j-

minus assiciat, ejusque rei causa, ipsa

39쪽

etiam eonsuetudo vetustissimis sapientiae Prosessoribus . quasi altera quae-

Consue dam habita natura sit, adeo ut inlueta ludo es res, quae per se quidem innocens fit, tera a hine tamen noeens fiati et quo pro- - fecto ineidit, ut nihil majorem nobis indolentiam cingeneret quam rerum omnium in communem vitam ineidentium eongruus usius, a se optatissimum provisionis genus sit, ab iis quae malum nainantur remedia mali petere. Proinde eui commoda valetudo est , solidaeque suo stant robore vires , hunc prose to decet is memoria taliaque mente semper reponere, quod Evangelium mo-Bene net Bene valentibus opus Medico non esse. Valenti Tum severissima illa Hi ProcRATI ScGALEN Decreta non tanti putare uuanti Medi Valetudinem cu minus curiosa istorumco observatio, ut raro pro besse, si nocere

sep potest. Μudeat rigitur quis scripulosas illas, leges postergare , proque suo ctius ure, quam alterius linidine agere, idque ne hoe subinde dicteti s

V ta tiatur quo nimios illos reικοφυλ ΜανασMedicis exeipere solemus: Misere omnes v kυeret ira qui madie vivunt Caeterum hae ista

vitiose agem a licentia, s hominibus , ut et sint, xime dixi, negata est, quos aut tempe- cur Si raturae, aut conformationis vitium ma

'ex di hibet. His enim corpus tam varia--um rum rerum usus imbecillum tacere tuta sis test non potest bustuna. Scilicet ut

40쪽

optime sanos suae vires strenue tutantur, si hos fiducia seeundae valetudinis falliti iam ut exemplo res lucem aeci Bilio-piar, impense alio istaceisque naturis , si quae meraca potio , prae vegetus labor, per con tiua vigilia , omniaque turbati animi 2' 'ti

Patnemata . tum ibi calidiis sicc gra initositi. viter officiemi Rursus frigidae potio longa inertia, largior somnus, alimenta humida tigidaque pituitosos in morbosa intemperiem praeripitant. t. que lare incommoda totis corporibus aceidunt , nihiloque his leviora sunt

quae . particulas urgent. Qui namque Male

cruribus est sine mota obesis, quique formati rursus ultra quam par est graeilibus eitato eursu laealtur. Tum qui presse a laedan- eroque pectore est , altioribus oeibus tur.

periclitatur Tenueς humeros portatum onus, marcentem dexteram actus diseus offendit At vero is cui membrorum Qua obtigit concinnitas συμμεσσα, mi acci crati dicunt si ut singulorum formatio, ut nullum stus , ut numerus ipsaque magnitudo ad 'functiones obeundas arrabre sint om nis faci-- parata , quibas caeteri franguntur mo te sustitionibus , his ut nunquam inale afficie nent.

tur, ita interdum impense quoque juvabitur Ad haec quemadmodum in Intem tempcrati similibus suae naturae assis Peratin saeile suceumbunt , ita temperat con milibusrra ad quaelibet moderate se gerunt, au 1 st, sisque alterantibus felicissime resistunt, tur