장음표시 사용
251쪽
lis , rnan .Regalis Camerae . Illud autem additur in proematica , relationes ex actibus iudiciariis . non , ut antea observabatur . a Iudicibus aliorum Tribunalium iaciendaq esse, sed ab eo ex qim tuor Consiliariis , qui postremum locum occupat is S . cundo ad eandem Cameram , eluseque Coinsiliarios pertinet visitatio
eorum . qui in earceribuq detinentur,
eadem forma iisdemque legibus . ac olim pri 'scpiptum erat in Reeentibus Collateralis , omni abusu sublato , Vid. xit. pragmaticarum de visit
rione , seu recensinue captivorum .
I ertio ejusdem Camerae munus est assensiιs concedere.. sive expedire , . NO alienationibus , aut obligationi-hrix rerum. Dudalium , dotalium ἐUn versitatum . Et pronterea quaecum hie Ieges lata iam suere pro ejul modi negoti ς, quaeque de Collaterati Consilio loquuntur , transferendae modo sunt ad Regalem Cammram . Quod ipsum statuit quoque pragma ica , dum dispensatio concedenda est , ratione paupertatis . in depositis certae pecuniae quantitatis ,
faciendis in judicio onibusdam ex causis , quas explicabimus suo loco. Quarto , iurisdictionis controversas, sive ubi dii ceptitur de competenti , vel incomperenti Iudice , & de uniuscujusque propria auctoritate , Scossicio. Regalis Camerae est definire , quemadmodum ubi recipiendae sunt. vel rejiciendae scripturae , quae ab exteris Regionibus in Regnum transmittuntur , iisque addendum , vel secus Regium Placitum, quod nostri
dicunt Regium ex quatur . Quinto suspectionuna quaestiones , recursus , pravaminis Oh causas sortassis minus
recte distributas , aut Commissarios. III. C A P. IX. 20 assignatos a Praesidente Sacri Coninii,
cognoscit Regalis Camera ς verum in his cas bus Praesidenς debebit in scriptis reserre, nec in Tribunal venire. Denique in aliis negotiis sive ad publicum , sive ad privatum statum pertinentibus , facultatem , ut ita dicam , indefinitam tribuit Rex eidem Camerae, nam ex suo jussit v
luit eam procedere , prout ex mandatis Regiis , praescriptum erit, certa serma , ac methodo . Quod autem antea in usu erat, ut aliquando Camera Summiri a lese conferret in
Collaterale Coasilium pro suffragiis serendis , abrogatur in Pragmatica ,
statuiturque , ut donec aliter provisum fuerit id fiat in domo Regii L
cum tenentis . Denique specialis praerogativa cernitur tributa in eadem
pragmatica Praelidi Sacri Consilii ,
ut ille tanquam Uiceprotonotarius subscribat , simul cum Secretario Regalis Camerae novas Leges , ScConstitutiones , quae deinceps a Re ge promulgantur ῆ abrogato usu , qui jam obtinuerat , ut id fieret a Regentibus Collateralis, qui solebant non tantum subscribere , sed etiam in consilium vocari , ut diximus , ad novas pragmaticas serendas. Qua in re placuit Regi aliquo modo reis stituere quod consuetum erat , dum apud nos rerum potirentur Principes de familia Aragonensi . Dixi aliquomodo, nam ii utplurimum solebant Leges promulgare cum subscriptione, vel solius Locum tenentis Magni Camerarii , suique Secretarii , vel addito Protonotario ; quod munuS non semel exercebatur ab eodem L cum tenente ἰ unde & Logotheta is cebatur . Exempla non desunt in volumine Pragmaticarum o
252쪽
2 8 COMMENT. DE JUREi REGNI NEAR CAPUT X.
De institutione, reque auctoritate Tribunalis Commercii. INTER Suprema , quae dicuntur Tribunalia in Regno, novissimum est illud , quod adpellatur Commemeti . Et sane visum fuit Regi nostro publice expedire , ut faciliori methodo lites , & disceptationes ,
ad mercaturam , & negotiationem pertinentes , componerentur , unde expeditior redderetur ipsa negotiatio: ne mercatores , Omnesque ii . qui commerciis incumbunt , consuetis
iudiciorum anfractibus detinerentur , non sine temporis, & patrimonii jactura. Et propterea dum in Pompe-jano agebat an . i χ9. Edictum promulgavit; in quo ejus Tribunalis institutio mandatur , ut deinceps om nes controversiae circa commercium
inibi pertractarentur , sive in primo judicio, sive in judicio adpellationis;
unde ceterorum judicum ea de rejurisdictionem abrogavit. Supervacaneum hic est monere , quam maxime Reipublicae conducat , optimis
institutis, legibus, atque ossicialibus
mercaturam promovere nam ex ea,
dum subditi locupletantur , majori obstringuntur nexu erga Patriam, &Principem ; homines enim fortunis destituti, cupiditate novarum assiciuntur , nec ullibi, aliove in statu dete. riorem conditionem metuunt . Hinc prudenter notatum est a Gellio lib.
Io. c. IO. Romanos mortalium com
datissimos , non fuisse solitos eligere milites , nisi qui scripti essent incensu, hoc est qui certam patrimonii quantitatem haberent e quont,m, inquit, res , pecuniaq e fauiliaris , obsidis vice , pignori que esse apud Rempublicam videbntur ἔ amorisque in Patriam fides quaedam in ea, firmamentumque erat: neque proletarii,
neque capitecens milites , nisi in tumultu maximo Icribebantur oec Quod
autem ex mercatura opes Civium augeantur . manifestior res est , quam ut longis disputationibus ea probanda
sit; siquidem inde & quae in patrio
solo nascuntur fruges, majori cum lucro in alienas Regiones exportantur et & e diverso , quae deficiunt , . facillime, & commodissilue habentur. Quo sit , ut necessitas magis , quam luxus, Si affluentiae cupiditas occasionem primitus dederit negotiationi;& propterea ubi haec deficit, squallore , & miseria incolae obruuntur , licet uberrimum solum a natura lortiti sint ; quod Historicorum monu menta nos docent de Populis Americanis, qui majori ex parte miserrimam vitam agebant, quamvis natu
me divitiis,& terris ad culturam apti Lsmis detinerentur . Ad haec mercaturae studium ignaviam depellit, atque otium, ob artificium vari irum rerum , cui Cives libenter incumbunt, dum inde victus quaerendi facillime modum inveniunt o ut nihil dicam de publicis exactionibus, quae
maxime augentur. absque ullo priva torum damno , atque incommodo . II Optime igitur. , ac consultissime Rex noster in peculiarem suam curam traxit commercii promovendi methodum . Quod praecipue eventurum censuit , si legibus jam statutis, novisque Edictis deinceps promulgandis , circa mercaturam , proprii Iudices Diuili do by Corale
253쪽
dices sapientia, prudentia civili, atque experientia rerum ornati , semper praesto essent ; constituerentque proprium, & speciale Tribunal, quo
omnia opportunius , atque commodius pro ea re, expedirentur . Omnium sane Populorum, praesertim qui maritimae negotiationi diligentius dant operam . Optimae circa commercium extant leges . Et quamvis Romani militiae, ampliandoque Imperio magis studuissent, quam mercaturae: tamen quae sparsim leguntur in libris juris ad eam spem ntes leges , satis
demonstrant , eos mercium liberae , atque expeditae venditioni , necnon mercatorum securitati diligenter proespexiste , vid. t. a. D. de nundinis , I. I. C. de commerciis , o mercatoribus . Et ut erant acerrimi ad
bonum publicum judicii, quemadmodum in re bellica ex aliis Nationi. hus instrumenta ipsa , quaeque militiae censebant aptiora , libenter in suum usum transferebant; ita in te. gibus, civilibusque statutis , utiliora quaeque seligebant aliunde , & suae adjungebant juris prudentiae . Quod , ut reliqua omittamus, perspicue ostendunt , quas de jure nautico celeberrima Rhodiorum Respublica sibi olim coniecerat leges , nam iis , utpote optimis , & justissimis , componere solebant Romani controversias maritimas , ad easque ipsi met Imperat res, supplicibus libellis rogati, amandabant litigantes . Cujus rei nobile extat exemplum in I. ς deprecatro ρ. D. M leg. Rhod. de jactu , ubi Imp. Antonini Rescriptum resertur , & in calce additur, Augustum quoque judicasse , ut ex Lege Rhodia de ejusmodi controversiis disce.ptaretur . Extant doctissimorum Iurisconsultorum ad eam legem commentaria , praesertim Iacobi Gotho
III. C A P. X. 249sredi, & Cornelii Van-Bynkerinoe . Hic autem rectissime nos monet , exceptis iis , quae in Iure Romano
extant, monumentis, genuinas Rhodiorum leges desiderari ; nam quae
vulgo circumferuntur , quasque --ctor hist. emit. lib. XI. ζ. 6. 2. com
muni errore deceptus , meminit, figmenta sunt Grarculi alicujus medii aevi Scriptoris , qui ut suae farrastini venerationem adjungeret , clariis mi in rebuet nauticis Populi nomen su peraddidit ; in ea etenim collectione nihil est, quod non reprehendas, seu dicendi modum , seu rem iptam spectes. Et praecipue ab omni aequitate est remotum , quod ibidem legitur, scilicet , Insulanis , aut maritimis
Civitatibus competere , ut nave vel in portu , vel littore earum appulsa , vel in earum sinibus naufragio facto . bona naufragorum eis cederent . Et sane inverisimile est , id probari legibus Romanis, quibus contrarium omnino decernitur , vid. I. I. q. ult. , I. a. 4 3- , ct q. D. de incend. rvin. naufr. , ubi ejusdem Antonini rescriptum refertur circa poenas eorum , qui bona de nausea-giis rapiunt . Et licet postmodum prava consuetudo saepius renovaretur, semper tamen Romanis legibus repressa fuit & multo magis , ubi ea obtinebat favore Fisci sub iniquis
Imperatoribus , ut suit Domitianus , cujus aetate jactabatur regula : Res Fisci est ubicumque natat ; vid. Iu-Ven. f Fr. 4. Sed hoc vetuit Constantinus in I. I. C. de naufrag. lib. II., ubi se loquitur eleganter Imperator: uod enim jus habet Fiscus in alimna calamitate, tit de re tam luctuosa compendium sectetur ρ Quoniam autem vulgo circumserebatur libellus ille legum Rhodiarum, quae ubique pro aequissimis celebratae fuere , cre- . Ii den. Diuitigio by GOrale
254쪽
et sodendum est , saepius renovatam con siletudinem diripiendi , aut in Fiscum redigendi bona naufragorum .
Quo factum fuit , ut generali lege
iterum id vetaretur a Friderico Imperatore ς cujus constitutio inserta
fuit Codici Justinianeo sub titulo de
furtis. avrb. navigia; in qua tantum excipiuntur naves eorum , qui piraticam exercent aut sunt Principi ,
vel nomini Christiano inimici. Idem
confirmarunt canonicae sanctiones, vid. p. g. de rapi. Hinc intelligimus , cur in can. ult. d . a. , ubi dicitur Rhodias Leges navalium commerciorum esse , adnotetur , iniquissimam
esse illam legem; nam credidit GloLsoaraphus , veras Rhodiorum leges esse, quae extant in vulgari libello , de quo dictum est .lli. Eadem consiletudo, seu potius
pessima corruptela naufragos spoliandi . & in Regno nostro obrepserat, cui ut occurreretur statuit Fridericus II. in consit. rapinas eorum poenam capitalem adversus raptores rerum in naufragio, incendio, aut ruina abjectarum . Quin etiam voluit, unius augustalis poena eos mulctando qui in iis necessitatibus, dura modo legitima non 3dsit causa excusationis , periclitantibus non succurreriti t. At quando ejus generis bona, privatorum dominio destituuntur , tunc tanquam Uacantia pertinebunt ad Fiscum Principi , vid. constιt. Dohavae de secretis. Quae
constitutio cum perspicua admodumst, non videtur apud nos in disc-pta. tionem venire posse, utrum ea bona pertinere debeant ad magnum Admiratum Regni. Pertinent tantum cum placuerit Regi aut in concessione ejus ossicii aut alio modo secus decernere . Ex quo adparet cur in decreto Regiae Camera relato a de Myrinis arres. goo. bona vacantia ex naufragiis . deque iis cognitionem statuatur
pertinere ad Magnum Admiratum; nempe quia in concessione eius ossiciis c cautum erat. Quod secus se habet in bonis provenientibus ex naufragio eorum, cum quibus publice bellum geritur; ea enim, quoniam non solent in concessione comprehendi, vindicantur Fisco, cujus jura tueri olim spectabat ad ossiciales, qui dicebantur Secreti; postmodum ad Portulanos, sic adpellatos, quia eorum peculiaris cura est in Portubus , vid. Moles in deris. Reg. Cana. tiri de naufrag. q. IT.
IV. Sed haec omnia, Sc si quae sunt
ejusdem generis controversiae tunc recte ad diligens examen revocabuntur, cum in jus gentium,& in diversorum Populorum mores exacte inquiritur,
adhibitis regulis juris Romani, quod universalis iustitia . aequitatisque ube rimum fontem adpellare pγssis; nam qui in solis versantur suae Regionis
statutis, & scriptis legibus, impares
admodum sunt iis litibus termina n.
dis, in quibus non semel magis de publico, quam de privato jure disceptatur; & in quibus solet sive Prinuceps, sive Respublica commodum aliquando , vel incommodum sentire. Et quamvis circa res maritimas in Regno legibus utamur comprehensis in libello sub titulo Confulatus --ris nihilominus & ut eae recte intelligantur & ne exterorum jura lφdantur, quod utique commerciis adprime nocereisumma requ ritur 3c scientia,&peritia. Quod multo magis verum est in generali negotiatione, sive terra ,sive mari ea peragatur; prout videre est in variis, quae ea de re prodierunt clarissimorum virorum dissertationi.
hus; ut mittamus de jure publico traf .itus, in quibus non semel ex
Praeceptis, di regulis generalibus juris
255쪽
Ρ A R T. I. LIB. III. C A P. X.
gentium disceptationes negotiationis , di commercii componuntur , quae aliquando agitantur inter diversarum Nationum publicos Negotiatores.
U. Recte igitur publicis consuluit
rebus Rex noster, dum in eo edicto nouum Tribunal instituendum curavit, cujus peculiare esset munus & facili Ordine , ac methodo negotiales lites dirimere, & ea omnia diligenter curare, ex quibus commercium domi, sorisque promoveretur, atque augeretur. Hinc placuit, ad tale Collegium componendum, eX equestri ordine tres , e senatorio totidem, & e publicis negotiatoribus duos seligendos esse viros idoneos; ut scilicet partim auctoritate , & prudentia , partim doctrina, atque experientia , ipsius negotiationis res optime procederent.
Hoc tamen discrimine adhibito, ut qui sunt senatorii ordinis,& per consequens Iuris periti debeant tantum tum suffragium serre, ubi de jure quaeritur, hoc est ubi de legibus, earumque inter
pretatione agitur, secundum ea, quae proponuntur. Et ut maiori dignitate novum hoc Tribunal decoraretur Magnum Praesectum Commercii crean dum statuit, illumque addendum Ueteribus supremorum Osficiorum Septemviris in Regno , adeo ut deinceps non amplius septem , sed octo essent primaria Regni Officia. Hic tamen novus Praefectus nondum est designatus. Selegit etiam e Senatoribus unum, Praesidis nomine, eumque statuit veluti ordinarium Praefectum Tribunalis, qui, tanquam omnium Caput . dirigeret, atque ordinaret quae ad rem facere rectius, meliusque viderentur. Addidit Sc Referendarium, quo nomine intelligitur is qui reserre, ac proponere in Tribu . nati debet omnia , quae fortassis universali commercio existimantur profutura. Deniquε & Secretarium creavit,ut scilicet ea perageret,quae in ceteris Tribunalibus peragere solentii, oui eodem in ossicio sunt constituti. VI. Auctoritas hujus Tribunalis amplissima sane est, nam mandatur in Edicto , non solum ut jure ordinario, & in primo judicio ad illud
devolvantur cognitiones , & controversiae negotiationis cujuscumque generis; verum etiam ut adpellationes,& provocationes inibi proponantur a
sententiis latis a Iudicibus inferioribus, & nominatim ab iis qui jus
dicunt inter Artifices , qui certo corpori , sive collegio sunt adscripti , ut qui auri, serici, aut lanae opificio dant operam. Quod intelligitur in causis, quae respiciunt idem opificium,& per consequens mercaturam. Hoc
ipsum obtinet in sententiis prolatis a Judice' Magni Admirrati, cujus est in rebus maritimis ordinaria iurisdi. Elio, eique subsunt omnes qui nauti.
cam exercent. Hic Judex eligitur a
Magno Admirato Regni quolibet anno, & syndicatus judicium subire
tenetur in hac Civitate , eodem modo , ae Judices Magnae Curiae, Vid. voLI. privit. pag. 26. c. I 5. Ejuς juri L
dictio abdicatiυa est, ut loquitur de Franchis deci . 71r. , hoc est in supradictis causis, & personis cessat,ordinariorum Iudicum jurisdictio , a
quibus abdicatur, & transfertur in illum, sive in civilibus, sue in criminalibus, ut videre est in cit. decis. Ab eo Iudice solitum jam erat appellationes propositas disceptari in Sacro Consilio. ut tradit idem de Franchis loci
in num. 17. Quod abrogatur in Edicto, & id tribuitur Tribunali Commercii . Verum id accipiendum utique est, ubi circa commercium lis fuit coram Iudice Admirati, & ab eo
Provocatur; nam in ceteris perma. I i a nere
256쪽
nere debet anti' uus usus adpellandi Civitatibus singularum Prov netarum in Sacro Consilio; ne scilicet plus Regni , scilicet ut peritorum Tribunal
juris competere videatur novo huic erigeretur ad controversas negotiati
Tribunali in secundo judicio. quam nis leviores terminandas. Ab omniis in primo; nam si in primo iudicio bus tamen his Iudicibus adpellandum incompetens omnino est , quoties est . ut diximus, ad Supremum Com. neque directe, neque indirecte de ne- mercii Tribunal. gotiatione tractatur; quomodo esse Ulli, Statuitur praeterea in Edi- debet. dum ad illud adpellatur λ cto ad idem Tribunal spectare , Vll. Exprimitur quoque in Edi. adpellationis iure, cognitiones de iis, cto. ad idem Tribunal adpellari de. quaeratione commercii peraguntur inbere a sententiis prolatis a Consulatu Portubus , & ab eorum Praefectis . Maris, & Commercii. Consulis , &Conlusatus vocabula, quae tam honori. Ma suere Sc stante Romanorum Republica, & sub imperatoribus, paulatim
grassante barbarie per Europam prodenotandis personis, aut negotiationi aut
artificio alicui praepostis , earumque Collegio, accepta sunt sequiori aetate, nec desunt exempla apud Scriptores infimae latinitatiς . Hine Consules adpellare solemus eos , qui a variis Nationibus statuuntur in Urbibus maritimis pro mercatura , proque negotiis suorum popularium . Et Consules quoque dicuntur qui tanquam primi inter artifices , Iudices quodammodo sunt,unusquisque in pro. p ae artis negotiis. ut contules artis
sericae, lanificii &c Ut igitur negotiales
controversiae , pr sertim maritimae ,& levioris momenti , quae frequentes , & quotidianae solent esse , laciliori , 3c breviori via expedirentur , placuit Regi & in setius Tribunal
creare, in quo peritiorex ex Mercatorum ordine convenirent , ut veluti de plano componerent eius generis
lites; & ut in quaestionibus de iure
non deficeret proviso legum, Asse sores iisdem adiunxit ,&Secretarium illudque nominavit Consulatum Com-1n ercti,de suo mox. Simile quid placuit consti tui in unaquaque ex majoribus qui Portulani dicuntur . Ipsimet Romani in more habebant . ut quod dam vectigal exigeretur in portu , quod dicebatur portorium unde Portitor erat ille , qui vectigal con.
ducebat , id est ius exigendi Ductus
pecuniarios a venientibus in portum, vid. Laurentium Uallam lib. I. A gant. caρ. 6. tu fin. Ab his portoriis nec milites erant immunes, tantum res eorum non incidebant in com-
mi ssum t. q. C. de υectigal. σcommus Speciale autem , & notatu dignum est . quod Imperat. Gratianus in I. g. Q T. de metallis, permittens per Macedoniam , & Illyricum omnibus facultatem exsecandi ex privatis lapidicinis marmora, &nominatim Senatoribus Urbis Romae . his quoque concessit immunitatem avectigalibus. & portoriis. Portulati. cum eodem θnsu dictum est sequiori aetate, vid. Cangium in glos in
Regno nostro credendum est , vel a primis temporibus ejuς generis vectigal exigi solitum ab Ossicialibus spe.
cialiter ad eam rem destinatis. qui in nostriς legibus Portu iani adpAlantur.Quod ossicium lub Regno Friderici Il. jam extitisse palam est ex epist. 35. tib st. Petri de Uineis , cujus epigraphe sic se habet: - istris Pomrulanis de armaiura facienda contra
257쪽
Iauetuenses, er piratas. Ea videtur lom ge a vero aberrare Regens Moles , qui in deos. Reg. Camer. tit. de osc.
Μmi' . Pori ut. scribit . ab initio Pollulanos adpellatos fuisse Magistros Camerarios; ejt, 'ue rei probandae gratia cit it constitutionem Regni , quae incipit victorum periculosa tomfusio, in qua de portubus, eorumque jure nihil quidquam statuitur. Nec verisimile est , quod idem Auctor pro certo adstruit , ante Carolum I. And gavensem quid proprium , &peculiare esset illius ossicii, defini. tum non fuisse; nam quod Rex Carolus eap. 2. ρο 3. suarum ransiit.
speciatim , & diligenter Portulam
munia describat, denotat tantum ejus uram , ne deinceps ex abusu, igno. antia , aut malitia contra Regis , subditorumque iura aliquid commiditeretur. In portubus etiam exigitur vectigal pro rebus , quae extra Regnum asportantur. At quonam tempore illud praescriptum si , non satis constat; nam nescio , undenam s-bi persuaserit idem Moles , eius au Elivem fuisse Fridericum II. , cum deficiant ea de re Historicorum testimonia: Sc ad rem non facit constit. Magist, i Camerarii in D. . quam ipse citat, nam ibi tantum generaliter loquitur imperator de iuribus Dohanae, nihil autem statuit circa jus , quod
dicitur exiturae: illudque tantum resertur ab Andrea de is eruia in not. ad enno quanto ret ris inter nova iura fit calia , quae licet maena ex parte tribuantur Friderico II., ta. men non constat de omnibus. Cum autem sequentibus temporibus rece Ptum esset, ut vectigalium exacti .
nes a Regia Curia locarentur , in iis cessavit ossicium Portula ni : Sctantum eius sunt certiae exactiones ,
quae ab eodem Moles fgillatim nu-B. III. CAP. X.
merantur , certique redditus , qui praescribi solent in concessione ejus
ossicii. Sed quoniam non raro evenire solet , ut ab his, Portulanis aliquid fiat , aut decernatur in praejudicium negotiationis , & commercii; ideo Rex mandat in Edicto,ut ea de re in Supremo Tribunali , tractetur, Scstatuatur Sc praesertim quoties agitur de ipsis exactionibus . quae mandatur etiam eidem Tribunali , ut ad certum , & digitimum modum redigantur , quemadmodum Sc in omnibus Dohanis Regni , ne mercatores , aut m igistri . exercitoresque navium plus justo graventur , non sine pωblico , de privato damno. Quae Omnia maturius , Sc clarius exprimu α-tur , & decernuntetr in alio Edicto.
promulgato die 7. meus April. I74I., quo inutilia quaedam , Sc potius commercium impedientia abolentur. Onficia in portubus, & mercium extractionibus; 8c ad certam formam ,3c regulam reducuntur , tum quae
peragere debeat Portulant , eisque alii ossiciales subjecti . tum eorum
sportulae . atque exactiones; ut stamdes deinceps , Sc concussionex am
IX. Quod attinet ad Litferas, quas vulgo dicimus Cambii , jurisdictici
mandatur in Edicto , ut omnino sit ejus Tribunalis. Et recte, tam nihil magis negotiationis , Sc commercii intersit , quam eiuscemodi Litteris
promtam, paratamque exequutionem
praebere , peculiaresque Iudices in id constituere . Quod olim munus suit proprium Collateralis Consilii , rid.
proq. S. 7. de Litteris cambii, ubi derogatur ordinariae aliorum Tribunalium jurisdictioni 3c statuitur. procedidebere in iis causis summarie . I pli iter. oe' de plano . Imo 3c usus tunc ferebat , ut ex Regentibus unus Diuitiam by Corale
258쪽
ns COMMENT. DE IURE REGNI NRAR
seligeretur, eiusque propria ea de re cunias deponi custodiae gratia t. I. cura esset; unde adpellabatur Dele. 1. D. Depositi. Aliquando debigatus Cambiorum . Quid circa ejus tore . quo majori fide persolveretur generis scripturas leges Regni sta- creditoribus pecunia , eam apud tuant , opportunior erit quaerendi Mensarios deponebant . Hinc non locus, cum de si de , & auctoritate semel legimux in Ueterum Responsis omnium instrumentorum disseremus formulas pecuniae numeralae de domo, secundum jus nostrum. Tales Litterae hoc est quae privatim extabat in do- in cit. xit. prag. non male adpellan, mo, aut arca debitoris, vid. l. lectatur tesserae eouFbsicae , hoc est scri- o. D. de reb. cred. i. quidam 26.pturae, unde collubus nascitur. Col- D. de constit.pee. , ut distingueretur lybum explicat Budaetis in anuari quotieς pecunia numerabatur publi prior. ad Pand. I. vlt. D. de pigu. ce a Mensariis . unde dicebatur scrι- act. quasi detrimentum pecuniae, idque plura niensae , CT negotium mense, i probat illis verbis Ciceronis act. q. qui tabulas et . inde D. de fur- in Verrem: Ex omni pecunia, quam rit, fT I. cum Pater 77. 3. menis D. aratoribus folυere debuisti . certis de Ie at. Σ. Huc reseruntur Verba nominibus dediιctiones fieri solebant, Donati ad Terent. in m r. act. s. primum pro spemetrione, σ collybo . D. q.: Unde hodie additur chyrtara deinde nescio pro quo ceraris . Haec pess , ex area sua , vel ex monfuom uia. Iudices, nou rerum certarum, scripturae . Argentarii autem & psi fed furtorum improbissimorum ovi vator tim rationes conficiebant f. vocabula ἰ nam collybus esse qui potest, i. D. de edendo eorumque scri-
ttim utantur omnes uno genere num- plura Sc codicibus probatio pecu
morum 8 Hinc patet, Ciceronem pro niae numeratae continebatur , & iseeollybo intellexisse intertrimentum quentissime ad fidem eorum decurre- pecuniae , quod nascebatur ex ejus batur i. ς ε . nummularios eod. tinpermutatione ; idque presertim eve. Ex his palam est, scripturas soluti inniebat , cum ad exteras Nationes num . quae apud nos usitantur ex
exportanda erat pecunia, & propter publicis Banchis, ut dicimus, etiam inccmmnum itineris , & pericula , veteribus Romanis fuisse cognitas , apud Nummularios deponebatur iique quemadmodum 8e Litteras Cambit ;aliis nummis permutabant , aliisque quarum usus maiora accepit incre in locis persolvebant . Nummularii menta , postquam Romano Imperio dicebantur, sive Argentarii s discri- in plures partes diviso , opus fuit ,
men aliquod inter utrosque animadver- pecuniam unius Nationis con muta tit Budaeus in I. si hominem ε. qua- re eum diversa alterius . Ad haec ,ries D. deposit. Distinguuntur tantum aucto mirum in modum commerci , Argentarii a Mensariis , quod hi & prorogato ad extremas terrae regio publicam , illi privatam rationem me veteribus omnino incognitas , conficiebant , vid Sigon. de antiq. magis , niagisque earum utilis , at-jur. Pop. Rom. lib. 2. cap. D. ) que necessariuς factus est usus ἔ didites quidam, Sc copios homines,qui propterea novae quaestiones , & con Romae quaestum faciebant , aut per- troversiae , & veluti nova quaedam mutandis pecuniis , aut scenerandis . Jurisprudentiae sorma ad eas compOApud eos aliquando solitum erat pe- nendas orta est ', quae partim genet'
259쪽
' A R T. I. L IB.ralibus praeceptis Romani juris, partim moribus gentium jam confirmatis, partim rerum judicatarum exemplis constat .
X. Post generale hoc Regis Edictum, & alia lata fuere diversis temporibus , prout occasio rerum Opportunitas expostulavit. Inter quae
praecipuum est illud die 28. Decemb. 2739. quod agit de institutione, sive creatione Consulatus Terrae , & Maris in hac Civitate ; in quo causae leviores , R quae sunt matim , & de plano com pCnenda sunt, mandatur , Ut dijudicentur a quinque Mercatoribus electis, sub nomi- De Consul uni . lis autem , tibi direptatur de jure, duo Assessores adiuncti sunt qui consilium tantum praestant , vulgo habent votum consultimum , non dee svi m et Hujus Consulatus jurisdictio intra fines terrim. rii Neapolitani continetur . Verum. ex Edicto lato die 29. Ian. IT O.
Prorogatur. ad universam Campanam Provinciam . Ubi causae sunt intra summam aureorum quinquaginta ,statbitur, eas decidendaR, atque exmquutioni mandandas auctoritate COnsulatus , quacunque adpellatione reis mota . Ultra eam summam , infra tamen aureos trecentos , admittitur adpellatio ad Tribunal Supremum Commercii , non quoad effectum suspensivum, sed devolutivum tantum; piae si ita tamen cautione de restitue n. do , ex parte ejus , cujus favore senistentia lata est. Sed ubi trecentorum aureorum summa exceditur , adpellutio tribu tur secundum jus ordinarium. Ut autem judiciales actus ordine com. ponantur , & conserventur . Rationalis, live Secretarius, quatuor Acto.
rum Magistri , & Apparitores duo
in ei dem Consulatu constituuntur .
XI. In cit. Edicta 29. Iun. 17ψO, III. C A P X. 25 screantur in celebrioribus quibusdam Civitatibus Regni , & alii CC nli. latus Maris, & Terrae, ut scilicet in universo Regno lacilius qnoque commercii controversiae dijudicentur e eorumque facultas eadem ferme ratio. ne procedit , ac in Consulatu hujus Civitatis. In unoquoque ex his Con. sulatibus tres statuuntur Iudices, sive Consules annui, eorumque Assessor, ut consilium pristet in quaestionibus juri S ἀ- XII. Sed quoniam, maturiori consito adhibito , manifestius quaedam exponenda videbantur circa ipsum Tribunal Commercii, Iudicumque inferiorum iurisdictionem, auctorita tem, ac normam : ideo placuit Regi , die so. Iun. IT . N. novum Edictum promulgare , cujus perspicua sunt capita, nec ulla indigent interpretatione. Illud tantum notandum est, ne exoriantur controversiae circa competentiam , vel incompetentiam
Iudicis, ibi definiri, ad novum illud
Tribunal, Sc Consulatus pertinere lites quascumque, quae Commercium respiciunt, sive intra,sive extra fines Regni Commercii vocabulum,& generale est, & speciale . Generaliter sub nomine commercii venit quicumque con
sensu accipitur in veteri formula apud Paulum lib. 3. sentent. xit. q. qua prodigis adimebatur bonorum administratio: QUANDO TIBI BONA PATERNA. AVITAQUE , NEQUITIA TUA DISPERDIS, LIBEROSQUE TUGS AD EGESTATEM PERDUCIS, OB EAM REM TIBI, EA RE , COMMERCIOQUE
INTERDICO. Eodem sensu dicimus, res esse vel non esse in commercio,hoc est in usu, dominio, aut obligatio ne , vid. i. o. , o I. si in emtione
260쪽
is COMMENT. DE IURE REGNI NEAR& habere commercium alicuius rei parandi serici in usum Principis ius ,
intelligitur qui ejus adquirendae ca- potestasque dabatur ex I. 2. C. quae pax est, vel secus i. multum. 4. D. res vendi non pus Et καροτηλικη, im de verb. obligat. At specialiter com- bervaria, quae inter cives est. Quam. mercium denotat permutationem , vis autem prius illud genus proprie, vel cum merces invicem permutan. & stricto modo spectet ad mercatu-tur, vel cum pro merce datur Pre- ram, quam publice interest promotium. Quod significare voluit Ulpia- veri; tamen generaliter in Edictonus in fragm. tit. 19. illis verbis : definitur , ad iudices Commercii Commercium est emendi , vendendi- pertinere quascumque lites, ubi agique inυicem jus. Hinc in usu latini tur de emtionς, venditione , & n
sermonis , mercari . re promercium, gotiatione cujuscumque generis, ejus-σpromerealis res. Hujus generis dom- que societate,& de contractibus inter mercii duo sunt Mnera, ait Franci- negotiatores; quemadmodum de exa- ριιs Stypmannus in jure maritimo c. ctionibus vectigalium, quae exiguntur I., εμπορική, quae Or ne prior est, pro negotiatione , & de officialibus& inter Gentes remotes dissitas inter. eorum excepto fi quando Regii cedit; ejusque gratia sub imperatori- Fisci intersit; tunc enim servatur bus Orientalibus credendum est, cre, antiqua Regiae Camerae iurisdictio. tum fuisse Comitem, qui adpellaba - Xli I. Hactenus de Tribunalibus, tur Commerciorum in ι. ult. C. de 3c de Majoribus Magistratibus Regni commeretis, L uκ. C. de annon. re disseruimus: nunc reliquum est, ut capit. , ubi Cuiacius in parat. . Comi- ad ceteras, quae jus publicum consti. rem Commerciorum eum dicit, cui tuunt, leges explicandas accedamus.
erat curae, ne commercia illicita exer- Quod perficere conabimur in librocerentur, cuique soli a Barbaris com- sequenti .