Vniversae architecturae civilis elementa

31쪽

operis qualitatem, quam partium piarum perfectionem c con Uenientiam. Sic aedificium ab egregia structurarum forma, materiae conVenienti pretio aestimandum magis, quam a multiplici frontis, atrii&c ornatu. Apparens dicitur, quae alio quovis modo, non tamen sine nexu aliquo convenientia cum fine operis sensus nostros assicit. In specie ornatus

aedificii est omnis ille apparatus, qui ad alliciendos

praetereuntium oculos destinatur. Quantum nimius architecturae ornatus' inania columnarum decora ossiciant architedionicae perseisitoni, VILI ALPANDVS Mipse Via Ruvius ' planismine commonstrarunt. Ut Ut Vero Ornnia lenta perfectioni aedificii majori ossidere propter copiam minime debeant, ne defatigatus in accessorio opere oculus spediatoris ad totius fabricae harmoniam, gratiamque segnius ad Uertat, non tamen vel ornatuum horum , et apparenti S Venustatis decor negligendus est, ne totiu Operi consum. mationi quantalibet ex parte derogetur. Sic concinne muri vario archites Onico ornatu Vestiuntur, sic, quoties solidiores aedium partes' pretiosiores viliore aliqua structura imitamur, Xacte partium omnium

proportionem, Ommensum, atque varietatem sectamur.

32쪽

18 ELEMENTObservationes speciales de dijudica inda Ierfectione integri aedificii, sive ejus leni adaeqhlata OnVenientia cum omnibus finibus fundatoris , Nque consensu integro cum expossiti Vitruvianis legibu tum dabimus, quando in particulari de architectonica firmitate Melegantia praecepta tradentUS.

DE PRAECIPUARUM PARTIUM CONDITIO NE ET NEXU.

2. XPlementa ipsa prima' fundamentalia omnis Ita structurae examinaturis primo omnium Venit expendenda materia aedificii, tum parte praecipuae, ex qua moles subinde architectonicae omneS, ipsaeque aede consurgUnt. Materia Materia itaque nomine accipitur omne id, ex quo aedificium Xtruitur, Ut lignum , lateres, lapides, quidquid ad harum materiarum cohaesionem firmam consert, arena , calX, metallit c. Cumque ex materiae conditione aedium firmita non parum dependeat, materiae proprietates architecto sedulo sunt eXplorandae, ut durabilem, inuibusvis usibus in primi aptam deligere norit Proprietatibus hic loci re

33쪽

ARCHITECTURAE CI UILIS. I9

censendis consulti supersede naus, ad postremam opusculi hujus partem melius dilatis. 13. Ubi architec retes facies audi e tugurio inamoeniorem stationem commodii humanis non aptam modo sedo deliciosam abivit. non dehinc fulciendis tectis ligneae fulturae, non parietibus OaD satio, simplex materiatura suprem, fastigio conveniebant. Elegantiora omnia, praeter partium nitorem Ornamenta Xquirebantur Sed ut scite hoc requirit in architectonico Ornatu auctor clarissmus Cursus Politioris Litteraturae , ipsa hae ornamenta culpanda Orent, si placendi ludium toto operis vultu proderetur Um , quod unita ornatus causia

assumitur, non laudi, quin vitio dandum sit f. 11.), si ad ipsam operis persedit onem nil conferat quod non ocos ludificatio ab circhitectura. sed usus obsequia, quae homini praestet, exigantur. Ex quo ipso deducimus nexum illum ornatissimarum licet partium cum primis illis simplicissmis, sed necessariis .connaturalibus fulcris , supra relati. f. .

consentientem, quem per decursum horum elementorum ab omni prorsus architet Onico monumento requirem US.

34쪽

nandis aedibus aptas hac ratione exposituri fulcra primum, tum impostas fulcris trabes, tandem fastigia ipsa suprema considerabimus quoad eum praecia pue usum , cui hodie in architectura potissmum deserviunt. Tulcrum. I . Fulcrum est , quidquid partem aedificii velonia quodvi sustentat, ne corruat. Requiritur X mechanicae principiis majoris firmitatis ergo , tum Verae, Una apparentiS, ut ' fulcrum sit perpendiculare, tanto nempe dissicilius linea direstionis e basi emoveatur. 40 ut fulcrum sit oneri serendo par: proinde quoad materiam , vel e materia aeque firma cum pondere , vel firmiore parandum quoad

formam ver dimensiones fulcri rationi ponderis sint proportionatae. Sic quia fulcrum curtum & crastina plus sustentare valet, quam longumis gracile, craststudo' diameter fulcri paucioribus vicibus in longitudine contineri debet in onere graviore sulcien-d , quam in Viore 3 yse ab una parte versu supremam diminuatur, sive contrahatur fulcrum, ut basis latior habeatur, firmiusque terrae hinc insistat sulcrum. 4'' Ut fulcra praecipua inde a solo ad ferendum Sque pondus assurgant, quemadi nodum hoc

35쪽

ARCHITECTURAE CI VILI S. Iobiervamus in fulcris illis 1 niplicissimis tabulatum supremum tugurioli sustentantibus j. S. P.

1s paries est opus architectonicum vel cingendo Paries.spatio, aut concludendo, vel ferendo oneri destinatum Murus communius dicitur vel paries sine omni alia adjesta determinatione, quando e saXis, coemen iis, lateribus struitur; quodsi ex trabibus c. paries coagmentetur, coassationem dicimus vel cratilium parietem Murus ritergeri ius Vel medianus sicitur, qui variis aedium divisionibus adhibetur. Lorica est paries tenuis, cui pectore e sublimiore loco prospicientes innitimur. Omne hoc fulcri genus inter angularia fulcra interceptum calori frigoris incommoda, tum' ipsa securitati ratio bominibus persuaserunt. Sunt autem parietes integri .continui, vel intermisit. Continui, si aperturis hiantibus interrumpantur, idoneam tamen semper partium cohaesionem praeferre debent. Intermissiones sint fulcra generum diversorum, aut solitaria haec, aut muro e parte adhaerentia, Minnexa Hinc 16. Fulcra dividuntur in insularia o parietina. Utraque deinde in rotunda & quadrangularia. Infu-

Tab. I. Fig. I. item a fetoacispruio. Fig. I.

36쪽

ELEMENTA

Iaria dicuntur , si a solo aere circa circum ambiantur, nulla suae latitudinis parte alteri sulcro cohaereant. Purietina quae aliqua sui parte iuro includuntur. Columna. 7. Columnae si V Columinis nomine late accepti intelligitur fulcrum quodvis perpendiculariter erectum ad onus sustentandum. Huc arrecIari , seu crura quaevis machinarum, aliaque simplicia fulcra referuntur.

Sed communius Columna est sulcrum rotundum. originem suam haud dubie arboribus debet, quibus antiquissimi populi ad ted i sua fulcienda utebantur. Hinc insulares columnae utpote ab sua origine minus abludentes omnium elegantissimae censentur ' hinc columnae ad basim cylindricae , superiae in conum truncatum efformandae ad rectius Xprimendam diminutionem nati Uam plantarum, Ua imitantUr, quae quidem iugiatio cum fulcri conditione S. I . allata egregie conlpirat

Pila. 8. Ea est sulcrum quadrangulare Ornatu architectonico aeque t Columna fulcrum hoc decoratur, in quo a pila communi, omni prorii ornatu carente

Esri surci Arctitecture, par te R. P. Laugie S. I. C. I. Ar. I. Vide Frontisp f. 2.

37쪽

ARCHITECTURIT CIUILIS. 23

te potillimum distinguitur Pila parietina uno Vocabulo Anta vocatur Pilae omnes aeque atqUe colu-nanae ab imitatione naturae δε primo hominum usu originem suam ducunt. Saxa ex lapicidinis eruta, sepe ipsi cavernos lapidum anfractus in montibus obvii deam rangularium structurarum primum injicere menti potuerunt, tum ripis arbores ad formam meliorem post primam decorticationem redactae ad imitationem conducere artificem. Licet enim in

regno egetabili, a quo prima sulcrorum origo Xtitit, rotunda omnia iungat natura, parsimonia tamen

neglectus hominum in suis domiciliis fabrefacien

dis lignea trabes majore compendio angulosas reliquit, quam ut a decorticatione arbore concinna rotunditate donaret Nimis vero quam certum, fulcra lapidea , Omnemque architecturam tignariae artis formam, decoraques fuisses insecutam uodsi etiam naturam sequi per omnia propositum maneat architecto, inveniat in regno minerali corpora angularia, vel casu, Vel communi naturae in producendis mineralibus usu exorta. Quanta non crystallorum copia , quanta in Septentrione earundent magnitudo consulamus insuper obvios conatuS

Vitruv. . . . c.

Uidere est crystallos quarum frisma unum diametrum Is pedis capiat, altitudinem ζ.

38쪽

24 ELEMENTA hominum , quibu necessitas olim, hodie oeconomia vel ruditas apud inculta gentes struendi consilium

fecit, exempla lane plura angulari Um, quam rotundorum fulcimentorum occurrunt. Splendorem etiam priniae originis architectonicum ut recolamus, Pyra

mides Maeridis, Obelisci, tot gentium teli quid

nisi fulcra angularia repraesentant Granitus lapis AEgypti, unde obelisci , ceteraque AEgypti monumenta excisa sunt, Opu naturae erat, non artis quis vero ingentia haec opera rotunda essecuset haec tamen praecipuam majestati id eam primis e lapide Dbricantibus injecerunt Placuit angularium fulcrorum originem hoc loco designare, propter controversam etiam nunc ventilatam inter scriptores de Architectu ra praeclare merito , quorum par pilarum usui naultum adversatur Parastata, I9. para sata est quaevis pila aut lapis pilarum uti x more ad Columnarum latera adpositus Communiter accipitur pro anta arcum sustinente.

Stelae sunt laxa eminent i, ilibus variae litterae in D:ribebantur, intra specus M lyptiacas collocatari accipiuntur hodie pro quibusvis lapideis pilis. Js. Fabri The, Erud. Schol. Huc referendae unae ali.tque entium n onumenti strues it m fuleientium lapidum, quas Angli tone mane . ppellant. Refert extrema pagina antiquissimi Salisburiens monuitienti prosue tu ine latere luridionali. V. Antiquit.ites selectae septentrionales Celtae Aut Ioh Geor . Keyster. Hisso ire dera' 'cad. ROy. te sciences. 7 s. P. 2'o lustii sui I Architecture Exainen 'unissa sur Architecture.

39쪽

teris vel Erisma est fulcrum parietinum latera- Π teri '

Erisma ab

ii pressioni alicujus arcus Vel cujuSVi moli terreae ἀβί, con- resistens Huc reserenda arrectaria quaevis, laterali 1 δι fir-

laturorum rellioni Opposita cluni . c. porta muris

adstantibus altior paratur ab XI dum in tem-Fi, et A. plorum fronte mediu paries altior reliquis educitur ornatus vel commodi cujusvis causa Archite. iii concinne in volutas ' inversas hujusmodi erismata Egiant. uo Anco est sulcrum , caput trabis Xtra murum prominenti designanS, longius saepe superna quam infera sui parte protenditur Tab. I. Fig. 2. Cum per regulam xys f. q. fulcra inde a solo si irgere conveniat, ancone non nisi e necessitate tolerantur, ubi melioribus fulcris locus non datur. α I. Postes sunt fulcra, quae aperturarum superliminaria sustentant. ostes dicuntur tunc Antae, quando pilarum parietinarum forma ad latera ostiorum utrinque ponuntur Basis postium dicitur limen inserius, superliminare limen superius ab V. Fig. 5. a G-

Voluta est quaevis implicatio foliorum elicum forma, in arbehitectura columnarum decorationi deservit,de qua infra uberius.

40쪽

a a. Columellae sunt fulcra in in ora crepidinem quant Vis, pluteum, loricam &c fulcientia Plutetis est paries in tergerinus ad varias divisiones ordinandus, communius in architectonicis pro lorica usitatur. 23. Ucra Symbolica dicuntur statuae sulcrorum vicem Obeuntes Tab. VII.

Stereoba Fulcra ipsa r.ecipua , parieteS. columniae, soliduή ill 3 tum majoris firmitatis gratia , tum ad speciem

do , ei a trinitati maiorem Curtis aliis fulcris tanquam funda.

mento oculis adspectando frequenter imponuntur. Et Stereobata quidem vel occus est fulcimentum solidi cu usvis imponendi, rangulari potissimum fomFig. I. A. ma elaboratum Tab. III. Stylobata in specie fulcimentum columnae appellatur Tab. VI F g. a. AD. Utrum Stylobatae columnis quando cum decore subjiciendi sint, infra de ordinibus commonstrabitur. 25. Columnis, parastatis 3 parietibus trabes imponuntur, quae tabulatum sibi annexum gerunt, tecto sustentando aptantur. Atque ut sulcra recensita coli nationem, sic partes origontali situ impostae

verticalibus sulcris illud constituunt , quod passim