Vniversae architecturae civilis elementa

41쪽

Trabeationem Architecti appellant. Tecti summa acies rabe fastigium dicitur.

D RATIONE AC PROPORTIONE ARCHITECTO NICA.

a6. J artium Traecipuarunt aedificio omni pene ne- cessariarum conditione, situ usu obvio

breviter decursis ad rationum architectonicarum capita ex Ordine recensenda transimus Venustatem seu pulchritudinem architeistonicam an supra qui lena H. II. λ memoraVimVS, Non in ornatuum topia, pretio, laborumque elegantia repositam censeri, sed multo maXime a proportionum architectonicarum accuratione laudari, ut ut cete a simplex ciuile opus objiciatur indeques derivandam communem illam struc iurarum crisina Mapprobationem, minus etiam in arte versiti tanquam a naturae lumine familiarem. Nunc porro proportionUm harum, rationum conneXarum theoria ea hic afferemus, quae in critica Architectonica certa hucuSque, principiorum loco assumi possunt alia nonnulla opportunioribus locis, quoad licuerit, Xpenturi. Et primum quidem requiritur ad venustatem in a archi

42쪽

m quidem earum toleretur speciali fini non destinata, cuJus etiam usum quaerenti reddere nequeat architectuS. Proportis et 7. Primarium venustatis fundamentum in pr

-onica portione situm est. Est autem Proportio ordo partium tum ad se invicem, tum ad aedificii genus determinatum conveniens connaturalis in qua termini acceptione cum Perali , Penthero', ac Blandello Vitruviani vocabuli determinatione recedimus, eamque symmetriae acceptioni magis idoneam judicamus. In proportionis hujusce cognitionem non nisiniatheseos auxilio, studioque principiorum archit cturae antiquae vel venerunt primum, Vel tandentio vis Nonatibus redierunt architecti. Quamvis enim hoc genere proportionis non accipiatur proportio ex rationibus geometrarum more collecta, sed congruentia quaedam architectis limati judicii viri diju dicanda, videbimus tamen Drationum mathematicarum theoria eandem semper niti, ipsasque rationes

illas in subsidium artis vocari. Utque lutiori sensu

43쪽

accipienda sit ratio, quam juxta Vitruvium de singulis rebus reddere quaerentibus tenetur architectus,

non tamen ea propter a rationum mathematicarum

consortio Musu est ejungenda. Atque ipsa quidem haec architectonica ratio non soli consuetudini nixa, sed certis quibusdam momentis superstructa prius expendenda erit, quam determinatas rationum proportionum Classes vestigemus. et 8. Ratio generica Muniversas: in omni archi- Raeto. tectura est apta determinatio partis ad partem, quae opus architectonicum ingreditur sic alibi latitudo ad altitudinem se habet ut I ad a, alibi ut 1 ad Me. quamvis haec is urimum cum proportione architectonica conveniat, in particulari tamen notat commensum unius duntaxat ad alterum, neque respectum illum generi cum supra relatum complectitur. At enim habet haec ratio generalis alias sibi subalternas tum dijudicandis, tum ordinandis aedificiis deservientes, pro quibus determinandis tanquam regula prima cum Cl. Volsi ' constituenda eas rationes Cumprimis probari, quae numeris exiguis comprehenduntur. Cum enim illa solummodo proba atque venusta habeantur, quae sensibus percepta placent

' Llem T. IV. b. 25.

44쪽

so S i si D S. II.), dignae non Videbuntur Venustati architectonicae pretio ratione illae, quae nonnisi cum dissicultate dii cerni queunt, quales forent ratione numeris valde magni S compositis, aut fractionibus nu- inerorum implexae. Quam inconveniens sit Implexarum rationUm atque proportionum imitatio , eleganter demonstrarunt auctores commentarii, cui titulus Remorques sur e qui es di de Architecture dans Iesprit de beaux Aris a9. Rationes in particulari spectatae ad triplicem

fere classem reVocantur, quarum prima 41 fuerit, ut unitas ad numerum iritegrum exiguum, IDI, IV 2, 1 3&c. Secunda classis si fuerit, ut numerus integer exiguus ad alium integrum unitate majorem, 2:3, 3 4 c. Tertia classiis : si fuerit, ut m erus integer exigvus ad alium differentia exigua excedentem , 5 5: Tinc Consonantiarum in musica eadem est natura. Si vibrationes a chordarum inter se discerni comparari ad se invicem pollini, consonantia oritur dissonantia, si non nisi dissiculter ad se invicem reserantur. Sic cum in odiava, in quinta, in tertia numeri Vibrationum sim ut a I, 3 2, 5 q, nempe Ut ΠΙΠΠerus parvus ast alterum unitate majorem facile inter se

men du ella sulci Architecture.

45쪽

ARCHITECTURAE CIVILI S. Icomparantur, Vibratione adeo istae consonantiam

auribus sistent. Cumque ratio subdupla prae cael ris sensus nostros percellat, ea etiam in architectonicis relationibus pro venustic re habenda erit. 3o Rationes .Proportiones architectonicas in particulari quovis casu Veteres Architefit, atque hos inter Vitruvius determinare potissimum connisi sunt

ex comparatione ad arithmeticas, geometricasque proportiones instituta, tum vero praecipue ex Ons nantii tonorum musicorum , atque humani corporis proportionibus. In quo delectu rationum optimarum

advertendum semper sedulo ad fines ante omnia, quibus pars aedificii proposita destinatur, tum denique una e rationibus, proportionibus melioribus expediens asluimenda. S: exempli causa ratio latitudinis pons ad altitudinem optima deligetur subdupla, eaque maXime connaturali S. Cum enim pomta sit apertur aedificii liberum homini transitum concedens, hominis vero libere dimissis pro consuetudine manibus occurrentis latitudo ad altitudinem in subdupla sere ratione deprehendatur, c Commodatissima ea erit dimensionum anuae ratio assignata. 3Ι. Inter proportiones architectonicas multum nominantur Eurythmia ac Symmetria.

46쪽

3a ELEMENTA Simme Symmetria est Conveniens partium inter se S ad mensio, a totum rati , id est, relatio ipsarum rationum 4rω ... portionum, quae in partibus observantur, qualis ea res pedi totius operis censetur. Sic et statuae, quarum una I pedes, altera o digitos alta est, erunt

ejusdem Symmetriae, si illa I pedum habeat caput pedem altum, Maltera I digitorum habeat caput altum digitum quia in utraque statua est eadem ratio partis , id est, capitis ad totum. Rus,th Eurythmia est similitudo laterum medio dissimili.

Einritia, in Sic eurythmiae causa aedificia valde lata in medio vel . 'ζ''ε prope angulo parumper proni inere observamuS, la-ς-- - aera amplioris caenaculi, aulae latera magnitudine, figura, numero partium atque distantia congruere, media fronte interposita dispari cultu decora. Euryth-

miae exemplum Ter corpu nostrum, in quo culos ad latera vultus simili situ forma, inter brachia pectus medium gerimus i Neque promiscue Galli, ut videtur Wolfius innuere symmetriae vocabulo pro eurythmia utuntur sed duplex apud illos symmetriae species est constituta, quarum una symmetriam Veterum, qualem nos nomine symmetriae accipimus, distinguere selent, altera ver eXprimunt sym-

AElement Wolfi in Gallicum sermonem translata, Vol. 3.

47쪽

AR AITECTURAE CIVILIS. 33 symmetriam sua in modernam, quam cum Oid manno Eurythmiam appellamus. At vero dum utroque termino tuntur , terminum symmetriae pro nostra eurythmia, terminum eurythmiae pro nostra symmetria patrio sermone habent, id quod pro audiorum Iectione monendum videbatur.

DE MEMBRIS AR CHITECTONICIS.

32. Ton modo fulcra, parietes tabulata, quaeque I ' horum operum nexu destinantur, concinna proportione .situ inter se disponuntur, sed ornatus plerumque etiam in obviis passim structuris accuratur, iisdem fere legibus 4roportionibus, quibus

ipsa opera Conformantur , respondens. Coordinatio ipsa minorum partium , earundemqU Ultra cetera prominens margo limes non temere oculorum judicio est committendus. Et quidem ad a partium magnitudines in origontali directione maxime consideranda praemittenda es congrua ecphorarum aeque ac projedi urarum definitio , priusquam ipsarum partium natura Xpendatur. Ecphora dicitur recta origontalis inter axem so-Ecphor lia o parti cujuSlibet eXtrem tam intercepta. 3PUrto. Pro-

48쪽

Projectura. Projectura seu projectio est excessus latitudinis partis unius supra alteram. Sic AB Tab. I. Fig. 3.es ecphora lapidis, C projectura Usus praecipubis ecphorarum . proje turarum in Ordinibus Architectonicis patebit, quamvis Malibi compendit' claritatis causa ipsis his vocabulis usuri simus. Membra Mmbra Architectonica sunt partes protesilae omnes.

Gunic sive eminentes quae pro Ornatu operum architectonicorum adhibentur. Cymatia Cymatium vel Vis est membrum archites onicum qi, 'undu e plUribu minoribu compositum. Quod frequentius combinatione arcuum conVeXorum S concavorum efformaretur, a similitudine undarum a Vitruvio nomen suum accepit.

13. In omnibus membris tam simplicibus, quam compositis ditas primum, tum inmmetria eorum, acribia, sive exacta circinnatio , elaboratioque sunt observanda. Membra dividuntur in planara curva Et plana Regulae. quidem sunt Regillia, quae a figura parallelogrquam a

rectangula nihil diversi habent, a situ potissimum du

49쪽

directione , quani in variis directionibus acquirunt, differentiam quaeque suam recipientes, de quibus suo singula loco indicabuntur. Membra curva sint, quae curvilineo ductu terminantur , suntque Vel con

34. Quoad symmetriam , si te Con Uenientem Par. tium tum inter se, tum ad alias rationem sequentia fere observantur : primo quidem quoad dispositionem membrorum sine Vario conjungendorum ornata aliis non ornatis ad Vitandam confusionem distinguuntur, ut fere musici si tempore harmonias m aYime exquisitas ipsa dissonantiarum ruditate ex arte temperare norunt. Sin Ornata membra in ea lenasti iacturae parte similia duo occurrant, arietati gratia eodem ornatu non decorantur.

et do Quo ad partium dimensionem membris majores partes designantibu particulae quoque ex scala

plures, minoribus pauciore tribuuntur: sic eo u-lis una , cymatii tre fere partes signantur. Sic membrum minus majori impositum non plus

quam dimidiam, nec minus quam tertiam subjecit membri partem pro altitudine habet .regula astragalo imposita, vel echinus astragalo subjectus non st a L

50쪽

accuratio. . . V

tur primo quidem projectura in singulis membris altitudini fit aequalis, nisi pro calu particulari alia rati assignetur. ado Geometrica curvarum circinatio his serest gibus adstringitur in genere quidem perfectiora membra sunt, quae peripheria exactiore gaudent, puta geometrica magis, atque conspicua, quae portione circuli dimidia, quarta, sexta S c determinetur.

M., alas etiam dicituro convexitatem semicircularem habet .vel funium ligamenta in projecturi imitatur, vel lectisterniorum eXtimas curvaturaS, pro Ut 'Ace graeco uel latino vocabulo iuxta varios derivatur. vertebra, Astragali plerumque i vel 4 circumferentiae ambitu

talus.

si Complet ' untur, atque mediante regula modica a majoribus curvis membris separantur. Zςhinxi Echinus B quaieta circuli parte terminatur, a cibila, hini limacho inventus uui ornatum hunc ad suuilitudinem