Vniversae architecturae civilis elementa

91쪽

ARCHITECP UR E CIVILIS. 77sternitur , tabulatum capiti imminen tectoque proximum non nisi lacunarissicit idem si extimam totius structurae partem constituat, catastroma si Ue solari Kueudo . appellatur. Interjectum tabulatum superi T Contigna- ρα juxta. tionis partem pavimentatam, subjectae lacunatam con uis stituit. Pavimenta insternuntur vel lapidibus, vel ligneis tabulis, vel rudere tegUntur. Interiectum tabulatum trabes habet vel modico Tab Ill. intervallo cli1tanteS, Vel continua serie dispositas. Quo posteriore casu hinae quaevis trabes insertis clavis ligneis laterat fistucationis genere per ligneorum malleorum ictus ad se invicem adiguntur stratoque arenoso primum injecto, tigna minora transversim collocantur, ad eXcipiendo as res, Vel quamcunque pavimentationem . Lacunata tabulati par satanas formas referens lacunar proprie dicitur. Quod si versus latera incurvetur, Vitruvio Camera audit. 69. Est porro Camera pars lacunata constans stru-S i 3, R

ctura in arcum tormata. Dividitur Camera in he-Z b AlI-

Fig. 8

misphaerium, fornicem testudinem , ita ut he)m-

Pavimentatio ex trabibus continua serie dispositis acta, ab adactis Tigillis, Duppei nomen traxit, dicta tin Duppii Ga dbta.

92쪽

cipuis camerandi Marcuandi legibus suo loco diffusius agetur.

69. Lumina sive aperturae murorum praecipuae sunt anuae atque senestrae Asiae sunt pro conducendis fumariis variisque spiraculis, Musibus in par- Ianua ticulari Panu est apertura Uri, per quam vel in aedem, vel e uno concla ' in aliud aditus patet. Januarum hic non nisi formam dimensiones con tingem US , Ornatum Vero, atque cetera adjundia alio conjiciemus. Rationem latitudinis ad altitudinem f. 3Ο subduplam X pedire constituimuS. Variant ce terunt magnitudines januarum, propter eum qui requiritur commensum partium ad totum seu si in me triam. Quis enim non requiret portas majores in

augustioribus aedificiis , quam in communi habitatione, in oeco quam in cubili, in primo in domum ingressu , plurimi communi, quam in conclavi minimo Limites tamen dimensioni portarum in generesse praescribuntur, ut altitudo sere intra io pe- deS

93쪽

ARCHITECTURAE CIVILI s.

des definiatur, tum vero inlidi altitudo portae latitudini ad)udicetur quovis pene in casu, nisi aliud hi velit conditio adversa. Forma anuaru in legibus

adeo non es adistricta, ut eodem semper aperturae genere constringi debeat. Suadet tamen commoditatis ratio, ut anuarum figura potissimum astu matur parallelogram naum res tangulunt, tum transitus facilioris gratia, tum quia valvae liberrime aperiuntur; neque mei supernum arcuatum fieri conveniat, nisi dum latitudo major fornicem requirit. 7o. Cum enestra sit aperitara, per Uam lumen Tenestra. in aedificium admittitur, ea proportione senes rarum magnitudines determinantur, ut luminis copiam negotio in quovis conclavi peragendo sum cientem ad- inittant. Faciunt eum in finem variae tum muri fenes ratis, tum ipsus fenestrae cons ituendae rationes. Murus fenestralis struitur 1 Q Tenuior muro prim Drio , ut commodam accedentibus ad fenestram o poris inclinationem, prospectumqtae Concedat. do Arcuatur idem murus super fenestrarum aperturis propter partem superliminaris mediam male alias fultam. xi Q Superficies murorum lateralium iri mariorum, nisi amplis imae fenestrae adparentur ad la-Tab. I.

Rum muri fenestrali inclinantur, ut angulum obtu sum

94쪽

so LEMENTA sum ABC cum eodem essiciant. Eundem in finem, ut per totum conclaVe largius lumen illabatur, cruces ipsae senestrarum majorum ' pri Smata, quibus vitrea tabulae retinentur, attenuari Versus interiora

conclavium atque declivia formari solent. Ipsa haec est ratio, cur in locis subterraneis, vel ubi fenestrae altiore loco sitae sunt, murusque fenestralis a primatio crassitudine non distat, declivi Versu pavimentum is murus decurrat s uod ad fenestras ipsas, observanda sunt aliqua situm ipsarum primum, tuminmagnitudinem figuramque potissimul concernentia: 1mo Fenestrarum quaevis series in eadem linea

horigontali sita sit, ejusdemque formae singulae fenestrae construantur. 4 Fenestrae superiores ejusdem latitudinis, atque directionis cum inferioribus constitui par est, tum ne muri primarii perforentur atque debilitentur, tum ne inferiori minusque latae fenestrae pondus nimium imponatur. 3xi0 Initium fenestrarum congrua super paVimento altitudine definiatur. Murus fenestralis ad eandem altitudinem Lo iea. OmpUtatu Lorla fenestrae dicitur, atque circiter a pedum atque digitorum dimensioni respondet. Diorem namque si dederimus loricae altitudinem, molestum pectori renestra aspicienti incommodum d re, sin minorem fecerimus, timorem praeponderantis

95쪽

ARCHITECTURAE CIVILIS. Itis corporis inclinat. 2 super ea per nae injicere poterit Q magnitudo fenestrarum, ipsarum portarum fere suppar assumi potes , eademque de causa major in amplioribus aedificiis, in contractioribus minor Latitudo tamen ne in minimi quidem a 3 pedibus deficere debet, ut commode duos ex iisdem in plateam prospicientes una admittat. Neque Vero facile major 5 vel 6 pedibus toleranda , ne lapidi superliminarem partem efiicienti periculum immineat. Illud tamen in universum tenendum videtur, ut senestra altitudo latitudinem , ubi nil obstat, semper X cedat. Sive enim fenestralis muri firmitatem consideremus, qua minus latae latioribus firmiores habendae sunt, sive ad alia incommoda mentem resectamus, lumini augmentum a fenestrarum altitudine potius quam latitudine ipsarum intendere conveniet. Lumina siquidem fenestrarum quoad altitudinem Contracta, Ut ut extendantur in latitudine, neque superiori loco conclaVium convenient, neque inferio.

ri. Et superiore quidem constitutum non nisi dissicilem, per senestram prospecturo ascensum dabit, inferiore vero positum, apprime in urbibus, in quibus praegrandes domuum altitia lineM Opponuntur, non nisi reflexum lumen ad inferiorum contignationum conclavia admittet, cum tamen diredium lumen praecipuunt' decorem afferat S claritatem.

96쪽

8 ELEMENTA

Sealae. I. Scalae sunt, per qua e una contignatione in aliam ascensus vel descensu procuratur. Scalae aliae sunt, quae Varia graduum serie componuntur,

aliae scalae sine gradibus. Scalae sine gradibus usitatis illis atque humano ascensui accommodatis, in palatiis principum quandoque locum habent, ut quis curru provectus ad superiorem usque aedis stationem promoveatur. Spatium hae amplum requirunt, cum ratio longitudinis ad altitudinem minimum quintupla requiratur. Similia plana inclinata aliis usibus destinata gradibus quandoque distinguuntur, adeo depressis , ut Mequo ascensus detur. Scalae communiores gradibus suis instructa alia rectilineam direstionem sequuntur, aliae in gyrum deducunt. Posteriores hae Cochlidia audiunt. In scalarum utriusque hujus generi accommoda dispositione regulae aliae observandae sunt quoad locum ipsum scalis convenientem, aliae quoad graduum deductionem. Sc larum Et quoad primum scalae sint I 0 loco patente, qui domum ingredienti scalarum conspessum illico objiciat. 40 Scalae sint eo loco repositae, ut nihil obturbent symmetriae partium digniorum, ipsae vero ab

97쪽

ARCHITECTURIS ri Ps. 83 ab alia parte non offuscentur Huc refert inter cetera, ut scalae anuae domu non obvertantur, nisi forsan splendidiores in palatio, qua utrinque ascensus deducantur, quin mediae atrii areae decor aliquis adimatur, id quod in angusti pedibus aegre praecavendum. Ix Q Lumine issicienti scalae collustremtur,' quantum possibile ad ascensus commoditatem .securitatem etiam aequaliter ubique Quod Directio ad graduum deductionem commodam plurimum refert, his fere capitibus adstringitur, ut 1 00 Pro ascensu contino litate gradus Otiu dire Elionem rectilineam sequantur , quam cochlidii sormam. Sunt enim gradus cochlidi non nisi per medium commode scandendi, cum hic latitudo justo major, illic nimis arctum spatium prope Xem obturbet Atque praeterquam quod lapsu per cochlidi admodum sint periculosi, ingens in deportandis oneribus molestia est

superanda. a 40 Indi mensione graduum notanda venit graduum longitudo sive latitudo scalae , altitudo gretduum,' eorum retractio, si V superior gradus cujusvis latitudo. longitudo singulorum graduum Latitudo, pro varia aedis majestate , aut oeconomia determinatur. In nobilioribus habitationibus ea scalarum latitudine opus est, ut persona princeps descensum habeat cum famulis aliisque viae comitibus nihil inips

98쪽

8 ELEMENTAditum. Pasti latitudo scalae intra 6 4 pedes de- ianitur Sussiciunt tamen pro privatissimis, Moccultis scalis 3 - pedum dimensiones. Latitudo sin-Graduum gUlorum graduum, quam retractionem ViΤRuvius appellat, altitudinem superare debet. Ut gressum liberum citra omnem coasilonis molestiam tendere liceat, intra 1 - 18 digitos limites retractionis constituuntur. Eadem de causa ne a suprema gradus

Tab. VII acie ostendiculum metuatur , astragalo' regula cum

.ii u subjecta apophygi ei vitio occurritur. In altitudine

graduum praescribenda pro Videndum , Ut ne ab Xigua eorum altitudine graduUm numerus justo major

spatium implissumum tibi tendicet, in alios usus aptius convertendum, neve altitudo major debilioribus, aut a reditu e Via lassis dissicilem ascensum praebeat . Utrique difficultati consultum erit, si non facile 6 digitis major, neque s. digitis inferior altitudo deligatur. I xy0 Longior graduum dedus fio interpositis per intervalla areolis quadratis distinguenda est. Exigit hoc commodum ipsa deportandorum onerum facilitas, S aequabilis dispensatio luminis per quasvis scalae partes Tum ne lapsus fortuiti per scalam sive personarum, sive suppellectilis gravioris tam perniciosus evadat, ut in continuata longiori graduum directione contingere necessum est Areolae hae ad ar

99쪽

ARCHITECTURAE CIVILI s. 85hitriunt quidem,' Oci opportunitatem, at Vero commode admodum post intervalla graduum 7, 9 vel 13 adparantur. Observatum est namque a ViΤRv-vio, plurimisque architectis, longiorem graduum deductionem fastidio fle, ipsum vero imparem graduum

numerum e conducere, ut qui pe primum gradum

ascendendo superat, idem in summo primus co quiescat.

et Tectum suprema aedificii pars derivandis aquis

pluvialibus maxima X parte idonea etiam in oris aeris injuriis multum obnoxiis altitudinem non nisi mediocrem exigit. Fiebant olim tecta aeque alta lata. Sed docuit usus longior, nimiam in iis lignorum abundantiam incendii promovendi nimium quantum subjectam esse. Gravabat inutile pondus muros , horrenda illa acclivia plana lateralia ventorum vim tanto amplius formidandam fecerunt, quanto derivandis aquis ex nive soluta aptiora putabantur. Ipsa haec aquas derivandi commoditas incommodum aliud civibus a nive decidua, in tanto per tectum descensu in ingentes glomeres coacta saepe admodum creabat. Quo factum , ut hodierna Germanica tecta Tecti aliis habeant plana acclivia ad angulum effiam conUergentia, altitudinemque latitudinis subduplam humiliora L a tecta

100쪽

s ELEMENTA tecta in calidioribus regionibus usitata altitudinem sere habent quartae parti latitudini parem. Forma. Tectum aliud est vulaare aliud an arctium sive

Fig. I. Gallicum Vulgare , quod Vitruvio displuviatum dicitur, e duobus planis inclinatis in communem aciem desinentibus componitur. Testudinatum sive Hollandi cum e quatuor angulis Versu communem acciti Fig. g. vitatum verticem dirigitur , a decore , bc firmitate laterum in communem presJonem conspirantium magnopere commendandum.

Tectum an sardicum latera ad angulos infracta gerit Fig. a. distincte exhibetur. Praeter an ar-dicum tecta multa inclinata latera, eaque incurva gerunt, quale es illud holi sorma, sive camerae le-Fig niis phaericae conveniens tedium. Si curvatura haec arcu composito ex concaV convexa linea deter- Fig. s. minetur, Imperiale dicitur. Mansardica tecta Maspectu jucunda videntur,' a Varietate angulorum terminantium planorum gratia se commendant, ubicunque liberior aspectus conceditur domum eminus contuentibuS. Eadem cubiculis, variisque receptibus locum satis amplum