장음표시 사용
321쪽
At terra effossa primo in sole exponitur ut siccescat: deinde batillo insscis tur in cratem colurnis uiminibus crassissed no contiguis, contextam Sc oblique erectam,& perticae innixam: quo modo terra minuta & eius glebulae per cratis foramina penetrant, glebae Sc lapides non Penetrantes aeorsumseruntur iii solum: terra, quae per cratem penetrauit, cilio biroto inuehitur in ossicinam, ibim cribratur. Cribrum autem, quod superiori non est dissi mile ducitur & reducitur iii tabellis aequaliter capcae longae impositis: puruuis, qui e cribro decidit in capsam,ad hanc c5politionem aptus est. Glebas uero, quae in eo remanserunt,alq abriciunt,ali j sub pila subhciunt: talis puruuis terrenus cum puluere carbonum permiscendus & madefaciendus in soueam quandam,ut diutius bonus permaneat,conqcitur: & asseribus, ut inipurus non fiat,contegitur. Crates A. Pertica B. Batillum c. Q κm Limin D. Cribrum E. Tabella F. Carsa G. Duea comem m
322쪽
ha RA , Κτ te A Duas autem pulueris orbonum partes accipito, & unam pulueris terrae contusae,eo scp pulueres inter se rastello bene misceto: tum aquam infundes ita madefacito ut in pilae figuram niuis instar facile Armari possit.Talis quidem puluis si Ieuis suerit,magis madefiat aqua: st grauis minus. Sed fornata
nouae tantummodo lutum interius illi natur: cum ut hiantium parietum caua si quae fuerint, compleantur, tum maxime ut id saxa tueatur ab iniuria iagnium. At quia ueteris fornacis in qua uena excocta fbit saxa cum postqua refrixit minister cadmias, quae ad parietes adhaeserunt, serrea spatha decus tit,atin serreo rutro & rastro quinquedenti extrahit franguntur,ipsius caua sutit primo kakmentis saxorum uel laterum complenda. Faciat autem id is psum manus in fornacem per eius os immittens aut scalis ad eandem appoositis earum gradibus ascendens per superiorem parte patentem: quibus scalis superius asseris pars si astixa ut ad eam se applicare & reclinare pos deinde iisdem scalis usus parietibus lutum illinat ipatha lignea pedes quatuor horiga crassa digitum, inserius ad altitudinem pedis lata palmum, uel euam latior: alioqui digitos duos Sc dimidium. Hac eadem lutum, parietibus sornacis interius illitum aequet. Attamen aeneae fistulae os ex luto no emineat, ne materia circa id serruminata impediat excoctionem. Folles enim per eam
fornaci inspirare no possunt.Tum idem minister paucum puluerem carbo num in
323쪽
i uni in Aueam iniiciat eum terreno puluere conspergat:mox uasculo inosiindat aquam: scopis undiP foueam uerrat: hsdem eandem aquam turbida impellens in secum fornacis ipsum etiam uerrat: deinde puluerem mistum&madefactum in sernacem inhelat: iterum* scalarum gradibus ascendes pilo in fornacem immisso puluerem tundat, ut secus fiat solidus. Pilum aut teres sit Sc lolitum palmos tres. inferius latum digitos quin*, superius tres& dimidium . Nam in metae superius rectae figuram formatum esse debet: Manubrium pili teres longu sit pedes quin y, ci assum digitos duos &diamidium.Pitu praeterea superiore parte,qua in ipso includitur manubriu circulo ferreo duos digitos lato cingatur. Sunt qui eius loco utuntur duobus pilis teretibus tam in serius quam superius latis digitos tres & dimidiu: sunt
qui duabus spathis Itaneis, sed pila spathis praestant. Simili modo in seoiaeam, quae est extra fornacem, in iciat puluerem compositum&madelaoctum, eum ψ pilo tundat: in quam fere completam rursus conqciat pulues
rem, at* eum sursum uersus fistulam aeneam pilo protrudat ut ad digitum subrius ore sociis decliuis descendat in foveam catini : possim metallum defluere. Iteret autem eadem uso dum fouea fuerit completa: quam mox curuata lamina ferrea, longa palmos duos & totidem digitos lata tres diogitos, superius hebete, inserius acuta excindat, ut catinus fiat rotundus &iatus pedem, altus palmos duos, si centumpondium plumbi continere deo het: sin libras tantum septuaginta latus palmos tres altus aeque ac prior palmos duos. Foueam uero excisam rursus tundat pilo aeneo terete, altos diogitos quin Φ, lato totidem: cui sit manubrium teres, curuatum,crassum sesaquidigitum: aut altero pilo aeneo, sormato in figuram metae superius recissae: cui impositus sit turbo inserius recisus,ut meaia pili pars manu prehendi possit quod altum sit digitos sex inferiore parte Iatum digitos quin , superiore quatuor: alu eius loco usurpant spatham ligneam inserius latam palomos duos & dimidium,crassam unum. Catino praeparato redeat ad fornaocem,& oris utriin lateri ac superiori eius parti lutum simplex illinat. In infe
riore uero ponat lutu, qd inserius intinxit in puluere a carbonib. resolutu: quo cauere poterit ne lutum, et puluerem ad se trahens, m uitiet: tum inos Arnacis imponat bacillum rectum et teres,longum dodrantem crassum digitos tres. Postea ad lutum apponat carbonem ita longum et latum, ut os totum occludat. Quod si unus carbo tam magnus in promptu non fuerit. duos in eius locum supponat. Ore sic obstructo tot carbones,quot capit alveus bracteis ligneis contextus,iniiciat in somacem. Ne uero carbo quo Oe lusum est os somacis,iunt excidat, eum magister manu teneat. Sint autem carbones, qui in tarnacem iniiciuntur, mediocres: magni enim sollium Raatum impediunt,ne per somacis os exire possit in catinum,eum m calefacere.
Tum idem magister carboni ad os Amacis apposito lutum illinat, at bascit tu ex ipso extrahat: sic max est praeparata. At minister rursus tot caro hones maiores, quot aluei quatuor uel quin* capiunt, in sornacem iniici-
. at,& eam lotam compleat carbonibus: paucos etiam carbones conssciat ini. catinum, a ' superiniiciatprunas ut calefiat. Ne uero ignis flamma pex os h fornacis uigressa carbones incendat,id ipsum Iuto oblinat, uel claudat ollae
324쪽
DE RE ET ALLic Afragmento Veruntamen aliqui uesperi non calefactu ni catinum, sed niaxonos carbones ad marginem eius sic ponunt,ut alius alio nitatur: qui prio rem rationem sequuntur, mane uerrunt catinum, Purgantq3 a carbunculia& cineribus: qui posteriorem,mane titiones ardentes,quos custos ossici parauit,carbonibus superiniiciunt. Forirax A. Sca B. Aseris pars adeas lixa c. M.tram D. Rastrum quinqaedens E. Spatha lignea F. Scorae G. Pilum H. Piu aqviliter lata I. Duastathae librneae T. Curitata umbra L. Pilin aeneum N. Alteram . pilum aenein N. spatha lata o. Bacillum P. Aluctu bracteis ligneis contextus in Vasi e corio facta Aio, qκi,M 4- , qua ιὰ restinguendam incentum, si quo officiηε conflagrare .
caperi hauritur R. Siphaneuia oricbalcem, sto eav -- .sta exprimitur S. Vnci Aio T. Rutrumvir in v. OIera rias terramberreo instrumento uerberans π.Quarta uero hora magister exordiatur opera primo carbunculuara
dentem per fistula aenea inter nares selliu immittat in fornace: atq; follibus ignem
325쪽
3 os ignem excitet quo modo tam catinus quam sociis dimidiae horae spacio sa,
tis calefiunt: ac certe quidem si praecedente die uena in eadem fornace sue rit excocta citius calefiunt: si non fuerit excoctia, tardius. Focus vero Sc castinus ni ante calcfiant quam inissciatur uena excoquenda,ipsi uitium iacient, metalla damnum. Nam si puluis, ex quo utercp est consectius, uerit aestiuo tempore humidus, hiberno congelaverit, uter ruptus una cum metallis& alijs tonitru instar lonum landens dis spatur non sine magno hominum periculo. Deinde magister inriciat in fornacem recrementa: quae liquefacta ex ore defluent in catinum: mox obstruat os luto,cum quo puluis carbonueli permistu : id autem manu apponat ad pilum ligneum teres crassii in dio stos quino altum palmos duos: cuius manubrium sit longum pedes tres.
um conto uncinato recrementa extrahat ex catino: et si uenam auri uel aris
genti diuitem excocturus est, plumbi centum pondium in ipsum imponat: sin pauperem dimidium ad illam enim ei multo plumbo opus est: ad hanc, pauco. Mox plumbo superin iciat titiones ut liquescat: postea rite faciat Oomnia & ordine quodam iniiciat in fornacem, primo tantam panum,ex Pyrite conflatorum, portionem, quanta ad uenam excoquendam opus est: deo
inde uenae cum spuma argenti & molybdaena atq; lapidibus qui facile igni
Iiquescunt secundi generis mistae tantum, quantum duo aluei capiunt: tum tot carbones, quot recipit alveus bracteis ligneis contextus: postremd reo crementa fornace iam dictis rebus repleta uena paulatim excoquat sed eam non nimis ad posteriore fornacis parietem adiiciat, ne circa nares solliu sero ruminata spiritui impedimento fit,ignis* minus luculenter ardeat. Is certe in priostantium excochorii numero semper habitus est qui quatuor elementa potest temperare.Teinperat autem qui uenae,quae terrae particeps est,n5 Plus quam conuenit in fornacem iniicit:qui aquam quoties hanc res postulat infundit: qui flatus sollium moderatur arte: qui in ignem,qua parte luculenter ardet uenam iacit. Magister quidem aquam in utrano sornacis par tem paulatim infundens carbones madefaciat, ut ad eos adhaercscant tenti
iissimae uenarum partes, quae alioqui flatu sollium, & ut ignium agitatae Scsublatae cum sumo euolarent. Sed quia diuersa uenarum excoquendaru natura est, excoctores necesse habent focum nunc altum nunc humilem para re,& fistulam in qua nares follium sitae sunt, interdum ualde, interdum pasrum decliuem ponere: ato tarnaci flatum sollium modd lenem modd uehementem inspirare. Etenim ad uenas, quae cito calefiunt & liquescunt, ex cooetoribus opus est humili soco, fistula quae parum decliuis sit posita flatu sollium lcni: contra ad eas, quae tarde calefiunt & liquescunt alto soco, fistula, quae multum decliuis sit collocata flatu sollium uchemente: ad has etiam os pus ipsis est fornace multum calfacta, & in qua prius recrementa sunt recos sta uel panes ex pyrite conflati, uel lapides, qui facile igni liquescunt, cocti: quae ni fiant uenae insidentes in soco sornacis, os obstruunt 8c quasi suis cant: quod etiam minutulae particulae metallicae, quae, dum uenae lauaretur, subsederun t facere solet. Magni praeterea solles habeant latas nares: si enim angustae fuerint, multus & magnus flatus nimis areste Sc acute inspiratur maci: unde materia liquefacita restigeratur, & circa nares serruminatur.
326쪽
atm obstruit os fornacis: qua re domini magnum damnum faciunt. Quod si uena cumuletur & non liquescasi coctor scalis ad latus sornacia apposidiis ascendens eam cuspidato uel uncinato conto diuidat quo etiam in fistu lain in qua sollium nares iacent, immisso deorsum uersus uenam circa eam serruminatam dimoueat. Post autem quartam horae partem cum iam plumbum quod minister in catinum posuit, liquefactum fuerit, magister conto aperiatos fornacis bacillum est serreum longum pedes tres & dimidiu, priore parte cuspidatum & parum curuatum, posteriore cauum, ut manubmili neum in ipsum includi queati quod longum est pedes tres: ita crasium ut manu bene teneri possit.Tunc uero e fornace primo in catinum defluunt re crementa: in quae lapis cum metallo permistus, uel ad quem illud adhaeret, mutatus est: item in terra & succus concretus: deinde materia,ex pyrite conflata defluit: tum aurum uel argentu,quod plumbum liquidum quod continet catinus,combibit. Cum autem ea,quae cffluxerunt, aliquandiu in cati no steterin ut unum ab alio separari possi x tunc magister prius recrementa uel conto uncinato detrahat, uel surcilla serrea tollat: quae, quod leuissima sint supernatant. Posterius panes,ex pyrite coflatos, detrahit: qui quod mediocriter graues sint, medium locum tenent. At misturam auri uel argenticum plumbo, quae,quia grauissima est, infimum locu obtine .in catino rea linquat. Quoniam uero di Terentia est in recreinentis,quod suprema paucumetallum in se cotineant: media eius plus infima multum, quar V separatim ab at is in aliquo loco reponat, ut ad singulos aceruos, cu ea recocturus sit, additamenta ad acere possit accomodata,& tantum plumbi pondus,quanotum metallum quod in recrementis inest,postula imponere. In recremenstis autem recoctis si multum olent, aliquid metalli inest: si non olent, nihil quicquamssieparatim etiam panes,exPyrite costatos reponat qui quia prooximi suerunt metallo, eius plusculum in ipsis quam in recrementis inest: ex his autem omnibus panibus conficitur meta : nam latissimus qui semper inferius locatur. Sed contus uncinatus priore parte habet uncu, ex quo nosmen inuenit: caetera conto aflimilis est. Mox masister minus claudat os sorinacis,cam cp rebus supra dictis compleat: iterumq3 uena excocta os aperiat& recremen ta,quae defluxerunt in catinum, at panes ex pyrite conflatos, ex eo extrahat conto uncinato eundem laborem iteret uso dum certa & definita uenae pars suerit excocta, & tempus operae praeterierit. Vertam si uesna diues suerisiopera perficitur octo horis: si pauper,longiore tempore. At tame si uena fiterit ditissima quia Ocyus quam octo horis excoquitur,interadum altera opera cum prima coniungitur,ambaeq; persciuntur decem licia rarum spacio. Sed cum uena omnis iam suerit excocta spumae argenti et molybdaenae tantum, quantum capit alveus in fornacem iniiciat, ut metallum,
quod alioqui in cadmiis remaneresicum ipsis liquefactis effluat. At cum postremo recrementa & panes ex pyrite costatos ex catino extraxerit, tum ex
eo plumbum cum auro uel argento permistum cochleari effundat in catilolos aeneos uel sencos, latos palmos tres, altos totidem digitos, sed interius luto prius oblitos & calfaciendo rursus siccatos, ne candens colliquefactosperi umpat. Cochlear uero ferreum sit latum palmos duos: quod ad caetera
327쪽
attinet ali js assimile: quae omnia iccirco tam longa bacilla habent serrea, ne ignis ligneum manubrium comburat. Porro cum iam stantium fuerit ex catino effusium, tum praesectus rationibus, & praeses Adinae panes appen dant. Magister uero conto totum sernacis os perfringat: atqν ex ea altero conto uncinato & rutro ac rastro quinquedenti cadmias & carbones extrahat.Contus ille non dissimilis sit altero uncinato, sed maior & latior. num uero manubrium longum sex pedes ex dimidia parte serreum existat, ex dimidia ligneum. Fornace autem refrigerata magis er cadmias ad parietes adohuc adhaeretes decutiat spatha quadrangula, longa digitos sex, lata palm priore parte acuta : quae teres manubrium habeat longum pedes quatuor, dimidia ex parte ferreum ligneum ex dimidia. Aio haec prima uenam mcoquendarum ratio est. Venae autem auri & argenti diuites, quia plerun
ex inaequalibus partibus constant,quorum aliae Ocyus aliae tardius liquans tur,tribus pocillimum de causis non possunt alia ratione citius 5c commos dius excoqui:quarum una est: quoties os sornacis oppilatum conto aperio tu toties excoctor potest considerare utru uena nimis lente uel cito lique scat an sparsim seruens non coeat in unum: primo modo uena tardius excoxitur non sine maiore impendio: altero metallum,cum recrementis permium ex fornace effluit in catinum, in quod recoquendum rursus impensa facienda est: tertio metallu ignis ardore consumitur.His uero incommodis
haec remedia sunt: si uena lente liquescit aut non coit,oportet aliquam porotionem ad additamenti, quod uenam liquefacit, pondus adincere: si nimis cito Iiquescit aliquam de eo detrahere.Altera causa est: toties inimiram auari cum plumbo,uci argenti cum eodem, quod stannum nominatur, experiori possumus, quoties ea ex fornace conto aperta,effluxerit,& in catino reseoderit quod experimentum nos docet de mistura auro uel argento ne sit dio uitior facta cum os sornacis aut secundo recluditur aut tertio: an debilis Ruiribus carens nullum amplius aurum uel argentum sol buerit. Etenim fidi uitior faesta suerit, aliqua plumbi portione ad eam adtedia uires eius resci debent: si non, ex catino est essundenda ut aliud plumbum recens imponi possit. Tertia causa de tribus est: quandoquidem sornacum os, cum uenae caeteris rationibus excoquuntur, semper patet, anteaquam auri uel argenti diuites quae eiusmodi sunt ut diutius repugnent &resistant ignis ardori,calefiant & liquentur, additamenta facile liquescentia ex fornacibus emuunt. Sequitur igitur, ut aliqua taliu uenarum pars aut comburatur aut cadmia commisceatur: quo modo interdum uenarum mas Iulae, prorsus non liquo saetae in cadmia solent inueniri: contra edm eaedem ore fornacis ad tempus clauso excoquuntur,necesse est ipsas & additamenta simul coqui & permiosceri. Quanquam enim additamenta citius quam uenae liquescunt, tamen ea
liquefaeia,quia sunt in tarnace conclusa, uenam quae non facile liquatur, lisquefaciunt&cum plumbo permiscent. Id enim combibit aurum uel argentum non aliter ac plumbum candidum uel nigrum, in eatino liquefactum. sorbet aliud non liquefaetum,cum in ipsum coniec tum fuerit. Si uero lique ni hum non liquefacto superfunditur, id, quia undio defluit, similiter non liquefacit. Ex his igitur omnibus sequitur uenas auri ues argenti diuites in fornace.
328쪽
3 DE R E METALLic Ain fornace cuius os semper patet, tam utiliterexcoqui no posse, quam in ciccuius os ad tempus iccirco clausum est ut intercaeuena cum additamentis Ilia quatis coqui possit: at* postea ore aperto una Muere in catinum, dc cum plumbo ibi liquefiusto permisceri. Haec autem uenarum excoquedarum motio nostris & Boemis inusitata. Tres μrraces AB c. Ad primam stat excoctor T co Aleari misturam ex catino effundit incandos: Catinus D. CMehlear E. Catilli P. Pilum ligneum teres G. Ad alteram fornacem stat excoctor, oecento eius os aperit e Contus Η. Ninister scalis, ad tertiamfornacem effractam cppositis, piaribus insistens cadmias decutite Scalae I. spatha K. Altereonius uncinatus L. Praesis folinae panem,in quem ligonem infixit,appensiurus ad libram ponat N. Alter sodinae praeses cistam,in tua res uas consulis,arerit N.
329쪽
Etsi uero in reliquis tribus uenarum excoquendarum rationibus quaedaest similitudo,quod ora soria acum semper pateant ut metalla liquefacta ccta tinenter effluere possint, tamen multum inter se distcrun unam os primae au
330쪽
ius in fornace R angustius est quam tertiae: atq; praeterea occultum & lascias: quod mox excipit catinus altior qua ira solum ossicinae sesquipedem, ut ad laeuam inserius fieri post it catinus: in quem postquam recrcincta, quae
fornax occulto ore cruciauit conto uncinato subleuata fuerint, ex superio. re catino,cum iam sere plenus fuerit,aperto mistura auri uel arieti cu plumabo,& pyrites liqueficius ex quo scisso conficiuntur panes,defluant: sed panes fracti rursus conficiuntur in fornacem,ut omne metallum excoqui posssit. Mistura uero in catillos ferreos cssunditur: excoctor aute, praeter Plumsbum ci* cognata utitur additamentis quae cutet uenae cdueniunt: de quishus libro septimo satis super* dixi. ista metallorum conflatura uenis, quae sicile igni liquescunt,utilis est quod breui tempore excoquantur quae dimculter, mutilis,quod longo: cum enim additamenta liquata in fornace no remaneant at teris acc5mo data esse non potest: hac certe ratione cadmiae at recrementa c5modissime quod cito liquestant, excoquuntur. Sed excoctorem industrium & experiente es Ie oportet,ac in primis prouidere,ne uenae, cum additam et is permistae, plus quam fornaci conueniat,in eam infundat. Pulvis autem, ex quo huius fornacis & sequentis sociis & catini confici soalciat plerunt si ex paribus pulueris carbonii & terrae, uel eorundem &cio neris partibus: uerum cum huius sornacis secus paratur bacillum, quod adsisperiorem ustn catinum pertinet in ipsum imponitur:& quide altius si ii cona excoqueda lacile liqucscit minus alte si difficulter: tam aut catino quam soco praeparato bacillii retro tractium ex fornace eximitur, ut os pateat: per quod materia liquata continenter emuit in catinum: qui proximus fornaci fit ut ipse magis caleat,mistura fiat purior. Quod si uena excoqucda non Docile liquatur, iocus fornacis neq; nimium decliuis fiat, ut & additamenta lioquelaeta non defluant in catinum priusqua uena excoquatur, Sc metallum non resideat in cadmia,quae est in lateribus fornacis: nec unquam excoctor adeo tundat socii ut ualde durus fiat:nec comittat, ut inserior oris pars tunsdendo dura fiat: etenim nec ipsa expirare potest, nec materia liquata libere ex fornace effluere. Vena praeterea quae non iacile liquestit coiiciatur in posteriorem sere sornacis partem, ut diutius excoquatur: quaeuis uero in eam partem uersus quam ignis luculenter ardet qua ratione excoctor eum, quo uelit ducet. Sed utra tadem naris lucida fuerit ea significat omnem uenam, quae est ad sornacis latus in quo naris illa collocatu coniectoa, esse excocita. Si uero uena facile liquescit tantum eius, quantum capit alveus unus 5 alater injiciatur in priorem fornacis partem, ut ianis hinc repulsus etiam uena circa nares sollium serruminatam excoquat. Haec autem excoquendi ratio
apud Rhetos perantiqua est apud Boemos non ita sine uetus.
Fornaces De A B. Catinus superior C. Catinus inferior D. Exc ctor ad priorem fornacem stans uncinato conto recrementa detrahιt: Contκs uncinatus E. Recrementa F. Minister sit da aquam hauriens, in , candentia recrementa infuniens ea restinuit G. Alueri bracteis
Igneis contexos Η. Rutrum usitatum l. Vena excoquenda K. Αἐ
alteram fornacem magister stans, 1 catinum par.ns eum duobus plu, tundit: 'la L. Contus N.