장음표시 사용
302쪽
GEORGII AGRICOLAE DE RE METALLICA
e R ip s I de diuerso uenarum praeparandarum opificio nune scribam de uaria earunde excoquendarum ratione. Quanquam enim qui uenas uru
& torrent & cremat, aliquid detrahiat de his, quae
cum metallis miri uel composita esse solent: mulotum, qui tundunt pilis: plurimum,qui lauant, inobrant, discernunt, omne tamen id quod metalloruspeciem ab oculis remouesiac efficit insorine quid dam-rude adimere n5 possunt. quocirca necessario inuenta est excoctio,qua ter e succi concreti, lapides sic separatur a metallis ut suus eui color insidea ut puru fiat, ut multis in rebus homini magno usui sit. Cum autem excoctio sit eorum,quar, anteaquam uenae excos querentur,cum metallis erant permista, secretio, quod Φ metallia igni quo dammodo perficitur. Verum quia uenae metallicae multu inter se disserunt, primo metallis, quae in se continent: deinde cuiusq3 metalli copia uelino apia,quae eis est: tum hac re,quod aliae cito igni liquescanhaliae tarde earum excoquendarum plures rationes sunt: quarum una ut excoctores ex risdem venis plus metaIli quam alia coficerent eos assiduos rerum usus docuit. Etsi uero pluribus interdum excoquendi rationibus ex ηsdem uenis par metaloli pondus conflare possunt, tamen maiori sumptu opus est ad unam quatra ad aliam. At* uenae quidem uel in tarnace uel extra excoquuntur. Si insornace, aut eius ore ad tempus clauso,aut semper patente: si extra fornace, uestri ollis uel in canalibus.Sed ut res fiat dilucidior, singula persequar exorsus a domicilio & sornacibus. Murus, qui secundus futurus est, latere uel saxo ducatur crassus pedes duos & totidem palmos,ut ad onus ferendum sit idoheus: altus pedes quindecim: longus pro numero somacum extruendarinquarum in uno domicilio esse solent pleru* sex,raro plures, saepius minus multae. Earum uero tres parietes, posteriorem dico qui est ad murum, & uot iusin lateris, esse factos ex natiuis Iapidib. satius est quam ex coctis. Nam
lateres cu excoctor, uel qui succedit uicarius eius muneri, decutit cadmias, quae interea,dum excoquerentur uenae, ad parietes adhaeserunt, cito faciutuitium & franguntur. At natiui quidam lapides iniuriis ignium resistunt.& ad longum tempus durant: maxime uero hi ipsi qui molles sunt & fibra. rum expertes contra duri & quibus multae sunt fibrae igni dissiliunt 8c dissipantur: qua de causa sornaces, ex his saetae, facile ab ignibus labefactantur.& cum decutiuntur cadmiae,cons inguntur.Prior autem paries conficiatur ex coetis lapidibus, & inferiore parte habeat os latum palmos tres, altu sesoraede, cum iam secus fuerit paratus. Posteriori uero parieti sit foramenm uersus ad cubiti altitudinem, anteaquam lacus fuerit praeparatus: id longum
303쪽
longum sit tres palmocin quod 3c seramen muri,longum pedem,nam terispum muri semicem habeat, imponatur fistula ferrea uel aenea, in qua nares tollium eollocentur: sed totus paries prior ideo non sit altior quincppedio buxut in sernacem Omode uena conqci possit una cum his, quibus magis
stro ad eam exeoquendam opus estiat utriusq; lateris paries altus existat pedes sex posterior septem crassus palmos tres: quae* tarnacum intus lata sit quin* palmos,longa sex & digitum.Latitudinem autem nune metimur interuallo quod est inter utriuso lateris parietes interie Rim: longitudinem eo quod est inter priorem parietem & posteriorem. Suprema uero cuius sornacis pars aliquanto plus se dilatet. Sint etiam muro aliquot ostia: si sex fuerint fornaces duo: unum inter secundam et tertiam fornace alterum inter quartam Sc quintam: ea lata sint cubitum, alta pedes sex: ut excocteses eis egredientes oc regredientes offensiunculam non accipiant. Quineti1 ad dextrum latus primae Hrnacis ostium esse necesse est, similiter ad sinistrum ultimae, si murus longius suerit nec ne fuerit ductus. Longius uero tu ducis tur, cum ossicina secundarum Amatu, aut aliud aedificium cum hae prima rum fornacum ossicina c5iungitur,solum pariete separatur.Excociora
tem & qui in prima fornace munus perscit, & qui in ultima, contemplatus rus solles, aliudue facturus, ad finem muri egreditur suo ostio: quis uero alius sibi eum altero commu uerum fornaces iccirco inter se distant pedi bus sex, ut excoctores, eorum* ministri uim caloris facilius sustinere posis sint. Quoniam uero quae* interius est lata quin palmos,alia ab Hia distat pedibus sex primae fornacis dextro lateri est spatium quatuor pedum & trium palmorum, atq; tantudem sinistro ultimae,si sex fuerint sornaces in una ossicina, necesse est ut murus longus sit pedes duos 5c quinquaginta: nam interior tot macum latitudo efficit pedes septem & semissem: interualla,
quae sunt ab unius Arnacis caua parte ad alterius fornacis partem caua, pes des triginta: spatium alterius lateris primae 8c ultimae fornacis pedes noue.& palmos duos, crassitudo duorum muroru transuersorum pedes quino rqu rum mensurarum summa essicit pedes duos & quinquaginta . m exa.i tra unamquan fornacum sit uea quae repleta puluere de quo postea discturus sum, fistucatione spissetur: atq; eo modo fiat catinus, qui metallum . sornace defluens excipiati
305쪽
tres,altum cubitum, ex saxis uel lateribus factum,faxis latum tectum: quod ni esset atq; ita se haberet uis ignium humorem ex terra eliceret, tam ad socii cuiusq; sornacis quam ad catinum, eosw madidos inflaret: inflati uitium fascerenti & metallum partim absorberent, partim misceretur cum recremenstis:quo modo conflatura magnu damnum contraheret ex unoquo* praesterea humoris receptaculo canalis structilis aeque ac ipsum altus, sed latus digitos sex per murum, ad quem est sornax extrueta, ad alterum eius latus, siue prius siue posterius penetret & ascendat, qua patens halitum, in quem humor est conuersus, expiret de tubo uel fistula aenea aut serrea: quae ratio receptaculi conficiendi canalisw, longe optima est: alijs quidem est canalis priori similis: humoris uero receptaculum dissimile: nam trasuersum sub catino non latet, sed rectum, at* longum est pedes duos palmum: latum pedem & palmos tres altum pedem & palmum: quae ratio receptaculi consciendi sic a nobis non improbatur, ut eorum qui receptaculum vacans casnali struunt: hoc uero iccirco improbatur, quod ab ipso foramen non pateat ad aerem per quod halitus solute & libere penetrent.
Fornaces A. Catinus B. Olli Saxum quo tegitur E. Canalis si Tubuia balitum expirans H.
306쪽
A tergo autem secundi muri ad pedes quindecim ducatur primus murus altus pedes tredecim. In v tro P collocetur trabes latae crasi e pedem lono ad pedes decem & nouem aio palmum. Hae inter se diliet tribus pedibus. um autem secundus murus duobus pedibus altior sit primo in eius tergo facienda sunt caua, alta pedes duos lata pedem longa pedem & palmum iri quibus cauis, quasi in quibusdam formis, altera trabium capita locentur: at in eiusmodi capitum formis includantur capita totidem tignorum statutoom: quae alta sint pedes quatuor & uigin ta lata & crassa palmos tres: ex quos rum capitibus superioribus rursus totide tinna pertineant ad capita tignos rum, quae muro primo superposita sunt. Horum autem superiora capita informis tignorum statu torum, inferiora in sorinis trabium muro primo suo perpositarum includanturiat haec tigna sustineant tectium quod e tegulis coctilibus constet. Singula etiam id genus tigna sin ulis tignis sulciantur: singulis transuersariis coniungan tur cum statutis: a a quae statuta, qua sunt sornaces assigantur asserculi crebri crassi circiter digitos duos lati palmum:
quibus 8c cratibus, inter tigna interpositis tutu illi natur, ut & tignis &craotibus ab incendio non sit periculum. At hoc sine modo se habeat posterior ossicinae pars quae in se continet solles eorum sedilia machinam quae solles comprimit organumquod eosdem diducit: de quibus omnibus paulo
307쪽
A seonte uero somacum ducatur tertius murus longus, item quartus: uter sit pedes ξouem altus: aeque uero longus & craissius ac alii duo: sedi quartua
308쪽
quartus distet a tertio pedes nouem,tertius a secudo pedibus uno 5c uisiti,ti atq; semipede:a quo secudo ad pedes duodecim tigna quatuor saxis iubastratis erigantur,alta pedes septem & dimidium,lata dc crassia cubitum: quorum capita includatur in sorinis immissae trabis, latae cubitum, crassar pede:
quae duobus pedibus &totide palmis longior sit spacio, quod est inter sescundum & quintum muru transuersum, ut eius capita muris transuersis sua
perponi positiat. Quod si una trabs tam longa in promptu no fuerit, in eius locu substituantur duar: quia ured ea longitudo est & tinna statuta paribus distinguenda sunt interuallis necesse est ut aliud ab alio oc extimum utru a muro transuerso absit pedes noue, palmia uiau,digitos duos, & duas digiti quintas. In hac trabe longa & muro tertio ac quarto collocetur trabes duis odecim longae pedes quatuor &uiginti,tatae pede crassae palmos tres quae inter se distent pedibus tribus . palmo uno digitis duobus: in quarum sors mis qua locatae sunt in trabe longa, includantur capita totidem tignoru oblique erectorum in aduersa illa, quae recta super secundum murum statuta sunt. Attamen obliquorum capita statutorum capita non attingant, sed ab eis pedes duos absint,ut per eam partem camini patentem sornaces fumuni emittant. Ne ueri; obliqua incidant in recta partim caueatur bacillis ferreis, quae ex singulis ad singula cis opposita pertineant: partim tignis, quanquararis, quae item a nonnullis obliquis ad recta, quae ex eorum regione sunt.
pertingant & ipsis dent stabilitatem: quibus et obliquis qua spectant tigna recta tum affgantur crebri asserculi, crassii circiter digitos duos, lati palinu. ac inter se dis Lites palmu tu tutu illinatur, ne cocipiant igne. At in trabili supradictam sormis, qua quarto muro superpositae sunt includntur inseriora capita totide tignorii oblique crectom in priora obliqua: cu quom capitistius sic comittantur et copuletur,ut ex eis dilabi no possin quinetia firmentur substructionibus quae fian t ex tignis transuersis & obliquis. Atm tigna illa etiam sustineat tectum. Hoc modo se habcat prior ossicinae pars, in tres rursus partes distributa: quarum prima, lata pedes duodecim, est sub rami, no qui constat ex duobus parietibus recto S obliquo: altera, totidem peis
des lata recipit uenam excoquendam,additamenta, carbones,aliam quibus opus est excoctoribus: tertia lata pedes nouem,continet duo consavia paribus in teruallis distincta, in quorum altero est fornacula, in altero conciuaditur metallu in secudis sornacib. excoquedu.Ita necesse est huic ossicinae esse praeter quatuor muros longos septem, qui inter illos sint, transuersos: quorum primus a superiore capite primi muri longi perducatur ad superiistis caput secundi muri longi: secundus ab hoc capite procedat ad caput tertii muri longi tertius rursus ab hoc capite transiens per medium spaciu peris ueniat ad caput quarti muri longi. Quartus uerὀ ex inseriore capite primi muri longi ducatur ad inferius caput secundi muri longi: quintus ex hoc capite ad caput tertii muri longi pertineat: sextus rursus ab hoc capite tendat ad caput quarti muri longi: at septimus spatium, quod est inter tertium de
quartum murum longum,in duas partes diducat.
Huri longi statuor: Primus A. Secundus B. Tertius C. Quartus D. Mura transuesi septem: Primus E. Secundus P. Tertius G. Quartus H. Quintus I. Sextus K. IUtims siue medias L.
309쪽
rum sedilia, machina quae solles comprimit, organum quod eosdem diduscit. Quisq; autem sollis ex corpore & capite constat: corpus uero compossitum est ex duobus tabulatis, duobus arcubus, duobus corijs: sed superisus tabulatum crassiim est palmum, longuini quin* pedes 8c tres palmos, latum posteriore parte,ubi utrunq; eius latus parum arcuatur pedes duos &dimidium : priore ex qua caput attingit cubitum. Etenim totum llis cors pus caput uersiis angustatur: quod alitem nunc tabulatum appellamus, constat ex duabus tabulis abiegnis coagmentatis et conglutinatis, atq; ex duas bus tabellis tiliaceis, quae tabularum latera cingunt, oc latae sent posteriore Parte digitos septem, priore, ex qua caput sellis attingunt, sesquidigitum: quae tabellae cum tabulis iccirco cogi utinantur, ut eis ferrei claui, in corium& ipsas adacti, minus noceant. Attamen quidam nullis tabellis cingunt lasbulas, sed his solis, & quidem admodum crassis utuntur. Superius illud taabulatum
310쪽
bulatum habet foramen Sc caudam. Foramen abest ab ea parte,ex qua tabulatum attingit caput sellis pedem & tres palmos. Est uero in medio tabula, ti longum digitos sex, latum quatuoriat eius operculum longum & latum est palmos duos & digitum, crassum digitos tres,ex cuius posteriore parte ideo particula superius excisa est, ut manu teneri queat: item ex priore & lateribus superius,ut in tabellis latis palmum, crassis digitos tres simili modo excisis, sed inserius, uersari possitiNam operculum obductum claudit fora.
men, reductium aperit: uetam excoctor soramen tunc paululum, ut flatus
per ipsuna exeat ex solle,aperit cum in metu est propter coriu, quod ditanipi solet ubi sollis uehementius & crebrius fuerit tinflatus: claudit uero idem cum corio rupto flatus dissipatur: ueruntamen alii superius tabulatum bis, terve perforant: in quibus foraminibus rotundis,quae ipsi loco quadrantuli soraminis sunt: turbines includunt,eos cp, cum res postulaueri .rursus exatrahunt. Sed cauda li num est longum palmos septem, uel etiam longius. ut extare possit: cuius dimidia pars lata palmos duos & crassia palmum cum ultima huius tabulati parte conglutinatur & ad eam assigitur clauis ligneis. glutino oblitis: dimidia e tabulato extat& eminet teres at* crassa digitos
septem. Cum cauda praeterea ct tabulato conglutinatur tabula longa pedes duos,lata totidem palmos, crassa Palinum: quinetiam cum eius deni tabula
ti parte inferiore conglutinatur altera tabula etiam longa pedes duos: quae distat ab ultima tabulati parte tribus palmis:ato hae duae tabulae propterea cum tabulato consutinantur, & ad ipsum clauis ligneis glutino oblitis alliguntur ut uim diducendi & comprimendi sustinere possit. In serius aute trab ulatum aeque ac superius conglutinatu est ex duabus tabulis abiegnis; &duabus tabellis siliaceis: aeque etiam latum & crassiim est,sed longius cubi to:etenim capitis pars est,ut paulo post dicam. Habet hoc inferius tabulatu foramen spiritale Sc annulum serreum: soramen abest ab ultima eius parte circiter cubitum. Est uero in medio latitudinis ciusdem tabulati longum pedem & latum tres palmos: quod aequaliter diuidit columella: quae pars est tabulati ex ipso non excisa similiter longa palmis sed lata tertiam digiti paratem. At soraminis operculii longii est pedc Sc digitos tres , latu palmos tres& totide digitos.Constat aut ex tabesta subtili & pelle caprina ea tegete: cuius pars pilosa spestat terra ; ad superiore huius tabellae parte minutis clauis serreis est assixa pars corii duplicati 5 lati palmu, tam longi quam lata est tabella. Altera uero corii pars, quae post tabella est, aeque ac tabulatu bis est perforata: quae duo soramina distant inter se distitis septem: per ea penetras
lorum extra inferiorem tabulati partem connectitur: sic tabella cum superiore tabulati parte copulata, de eo non decidit: at hoc modo se habet
perculum & soram e spiritale.Quod cum sellis diducitur, aperiri solet, cum
comprimitur,claudi. Verum annulus serreus, paululu compressus, longus
est palmos duos, latus palmum: qui post soramen spiritale circiter spacium pedaneuid inseriorem tabulati partem fibula ferrea assigitur. Distat uero aposteriore sollis parte ad palmos tres: in annulum istum per transuersam talaula quae sollium sedilis pars est penetrantem pessulus ligneus adigitur,ut inserius tallis tabulatu permaneat immobile: quanq; sunt qui annulo rcio