장음표시 사용
331쪽
Altera uenam excocstio quodamodo est media inter ea quae fit in Arrias eccuius os ad tempus clauditur,& prima earu quae Eut iri fornace, cuius os
332쪽
seniore est apertum: hac ratione excoquuntur uenae auri uel argenti minis nem diuites nem paupere sed mediocres, quae iacile liquescuhes quas plubum procliuius combibit: ea iccirco inuenta est ut plurima uenae pars una opera sine multo labore,sine magna impensa excoqui,et mox cum plumbonermisceri possit. max duos habet catinos, unum, cuius pars dimidia est extra krnacem dimidia intra eam ut plumbum in ipsum iniectum, quod eius vars contineatur in sernace, metalla uenarum facile liquescentium sorbe
plumbum uel spumam argenti in eum amiciunt: ipsi quo* ad hanc addit menta eadem,quae proximi, adhibent. Haec autem excoquendi ratio est in usu Norico.
occes Lae A B. Catinis superior c. tinferior D. Ad alteram fornacemstat magister, σμrcilla ferrea tionabit recrementa: Furcilla E. tam ligneum quo ρο-nes exp3rite conflati ὀetralaint in F. Catini furerioris dimidia pars consticitur in abera fornace aperta G. Dimidia ea a fornacem est H. Minister parat calvum, Ada fornace separatrum M videri possit 1. Contκs T. Piuvenea L. scala M. Cochlear N.
334쪽
iccirco ut maior uenarum pars in eam iniici possit. Quod si fodinae excoctoribus uenarum copiam suppeditent, eas in eadem sornace, si nec ipsa nec ei. iis uel sociis, uel catinus uiuum secerit, tribus diebus continuis interdiu &noctu excoquunt: quocirca in istiusmodi fornacibus plerun* omnes cad. miarum species reperiutur&tsi uero id genus fornaci catinus est catino serinacis omniu primae non dissimilis praeterquam quod os habeat, tame quia magna uenae moles continanter 8c in ea excoquitur, & liquesecta emuit, &recrementa sunt detrahea , opus est altero catino, in quem ore prioris, cum plenus fuerit, aperto materia liquida influat. Cum autem aliquis excoctor in hoc labore operam duodecim horarum spacio consumpserit, semper aliisus in eius locum succedinhac ratione uenae aeris & plumbi nigri atq; auri et
argenti pauperrimae excoquuntur: nam reliquis tribus propter impensas, quae sunt in eas faciendae excoqui nequeunt: etenim tametsi uenae centumspondium tantummodo auri drachmam unam uel duas aut argenti senum ciam ues unciam in se contine sitamen magna eius pars cotinenter excoquiatur sine caris additamentis: qualia sunt plumbum spuma argenti molybdaenae Na ad hae excoctione nobis solo pyrite, in quo aliqua aeris portio insit, uel qui facile igni liquescit opus est: quin etiam panes inde conflati, sin ulluamplius auruin uel argentum sorbuerint,rursus reficiuntur solo pyrite cruodo. Attamen si ex elusinodi uenis pauperibus cum pyrite tantummodo exoco stis materia,ex qua panes conflantur,confici non poterit,adiiciantur alia
additamenta prius non excocta: utpote lapis plumbarius lapides qui facile igni liquescunt secundi generis, & arenae ab eis resolutae, saxum calcarium,tosus candidus saxum fissile album,uena ferri uel arida lutei coloris. Quanquam autem haec uenas excoquendi ratio rudis & nobis non magno usui es Ie uideri potest.tamen est artificiosa & utilis ea enim magnu uenaru ponadus, in quo auri & argenti & arris exigua portio inest,ad paucos panes, qui metallum in se contineant, redigit: quieto primo cocti propter cruditatem habiles non sunt se dae coctioni,qua uel plumbum metalla preciosa, quae in panibus insunt combibit,uel ex eis aes conflatur, tamen ut ad eam apti fiaant: saepius & quidem interdum septies aut octies, ut proximo libro explis
caui cremanturiistiusmodi autem excoctores adeo acuti & solertes sunt, ut omne aurum uel argentum quod artifex uenae experiundae in ea dixerit insesse ex ipse excoquedo eliciant: quod si cum quis prima opera panes ex ueona conficit ei auri drachma uel argenti semuncia defuerit, eam secunda ex recrementis elicit i At haec uenarum excoquedarum ratio uetus est & apud eos plerosep omnes,qui aliis utuntur,Peruulgata.
335쪽
Quanquam autem uena plumbi nigri in tertia fornace, cuius os semper patet, excoqui solet, tamen non pauci eam in propriis quibusdam sorn
336쪽
3io DE RE M E T ALLic Acibus excoquunt: quorum rationes breuiter exponam. Carni uenam isti,
us plumbi primo urunt deinde malleis teretibus, sed admodum latis, sean. ount & cominuunt: tum in duos humiles muros soci, qui est in sornace ex xis quae iniuriis ignium resistunt, & ambusti in calcem non abeunt, facta 8c concamerata imponunt ligna uiridia eis parida superimponunt,ais in
ipsa ue iam comici utiquae lignis incensis stillat plubo: quod defluit in subisiectum socum decliuem is ex puluere carbonum & terreno constat: in* eo est ma onus catinus cuius dimidia pars subit sub fornacem dimidia ex ea extati in ςune influit plumbum: quod excoctor, recrementis & caeteris prius rutro detractis cochleari essundit in proximos catinos ex quibus plumbeae massae postquam res ixerunt, extrahuntur. Fornacis autem tergo est fora. meri quadrangulum, ut ignis plus flatus concipere, utin excoctor per id insornacem serpere quoties res postulat, possit. Saxones quoci' qui Giteluincolunt uenam plumbi in sornace, furno non dissimili, excoquentes ligna
per soramen quod est in tergo fornacis imponula quaecum uehementer ars dere coeperint plumbum ex uena destillat in catinum: quem eo repletu exoco sto conto aperit quo modo plumbum una cum recrementis influit in M.
terunt catinum subiectum: mox haec detrahit. Postremd plumbea massam refrigeratam ex catino eximit. At Vestolati ad decem carbonii plaustra sic accumulant in aliquo decliui montis loco, quo uallem attingit, ut cumulus superius fiat planus:cui stramina ad trium uel quatuor digitorum crassitudinem iniiciunt: quibus tantam uenam plumbi puram,quantam cumulus serre potest superimiciunt. Deinde carbones cum flauerit uentus,accendunt: is uroci ignem ut uenam excoquatiquomodo plumbii destillans ex cumusto effluit in uallis planiciem, latae maux,sed non admodum crassae, sunt: in promptu autem sunt aliquot uenae plumbi centupondia: quam si res besne procedit cumulo inspergunti massas illas lata quod impurae sint impo. nunt lignis aridis, quae sustinent uiridia catino magno imposita, etsi incensis illas recoquunt. Poloni uero socis utuntur ex luto, quod latcres cinis punt sectis altitudine pedum quatuorihi ut in Q sunt decliuesIn superiore foci parte plana collocant magna ligna:eis p parua superimponun t luto initer ipsa interiecto: quibus tenuia lipnorum resegminasuperin aciut, at* eis rursus uenam plumbi puram eam* lignis magnis cotegunt quibus incen sis uena liquescit & defluit in ligna inferiora ea cum ignis etiam cosumpse rit materiam metallicam colligunt: ipsam , si res postia lauerit, iterum atapiterum isto modo excoquunt: ex qua tandem lignis,quae catino magno su perimposita sunt, superiniecta conflantur masse plumbeae. Recrementa uero una cum rametis lotura collectis in tertia fornace, cuius os semper patet,
337쪽
LIBER NON Quinetiam ope preciu est sortiacum, maxime earum in quibus uenae Preciosae excoquuntur, cameras, quae crassiorem sumi partem, metallis nocarentem,
338쪽
carentem, concipiant & coerceant,construere:quo sene modo duae pleru*fornaces coniunguntur sub unam testudinem: quam murus, ad quem illae sunt extructae, & quatuor pilae sustinent: sub qua uenarum excoctores suum unus perfici utieadem testudo habet duo foramina,per quae sumus e soronaribus ascendit in latam illam camera:quae quo latior est, eo plus sumi concipit. In huius media supra testudinem parte est foramen,altu palmos tres, Iatum duos: id uirius* fornacis sumum, ad camerae latera ascendetem usq ad eius testudinem, & cum eluetari iasi possit rursus descelidentem, excipiu& per caminum,quem Graeci καπνοδολυ, nomine ex re inuento, appellat, emittit qui totus in muro inclusus habet aliquot bracteas serreas, ad quas
materia metallica, cum sumo sublata tenuior adhaerescit, ut crassior ex qua fit cadmia, ad cameram, quae non raro in stirias concrescit in altero camerae latere est senestra in quam vitrea specularia fiunt imposita ut lume transmitatere sumu coercere possit in altero ianua, quae cum uenae in sornacibus exiscoquuntur, tota clauditur,ut nullus fumus exire possit: cum seligo & potnpholyx abstergedae sunt,aut cadmia decu tieda, apetitur, ut operarius ascendens peream in cameram ingredi possiti ea uero fuligo cu pompholyge permista bis singulis annis undi in abstersa, 5c cadmia deculsa per canalem longum, ex quatuor asseribus coniunctis in quadranguli figuram sorinatu, ne a uolet delicitur in solum officinae,& aquis salsis asperetiturirursiis* cum uena&spuma argenti excocta dominis emolumento est . les aulcm cameare,quae materiam metallica cum fumo sublatam excipiunt, utiles sunt, cem ad omnes uenas metalli diuites, tum maxime ad minutulas particulas mestallicas, ex uenis saxisin contusis & lauatis collectas: quod hae ipsae ex igni
sortiacum soleant evolare. Drauces A. Te lao P. Pilae c. Camera D. roramen E. taminia F. Fenestra G. Ianua N. Caralis ti
339쪽
Exposui generatim quarunda uenarii excoquendam ratione: nuc singilatatim dica de cuius in metalli uenis qmodo excoquedae, uel ex ipsis metallacofici eda sint,orsus ab auro: eius arena & rameta lotura, uel puluis alio modo colle
340쪽
3 24 DE RE METALLic Ado collectus saepius excoqui non debet sed aut cu argento uiuo permissiceri& aqua tepida astusa omnis spurcicia clui: quam rationem septimo libro explicaui:aut in aqua, quae aurum secernit ab argento,coni j ci, quae etiam ipsa illud separat a spurcicia. Cernimus enim aurum in ampulla vitream delabi: sed postquam omnis aqua ex puluere destillarit, is no raro suiuus in ampullae fundo residet: qui tapius oleo ex sece uini sco consectio madefaetias siecetur:& in catinum coniecitus cum nitro saeticio, quod chrysocollam nominamus uel halinitro & sale excoquaciariaut ide puluis cominutus in argentum liquefactu quod ipsum c5bibit iniiciatur: a quo rursus id aqua illa uaslens separet. Sed auri uenam excoquere oportet, uel extra fornacem in catis no uel in sornace: in illo parua eius portione, in hac grande: etenim auri rus
dis quicun* color ei insederit cominuti,sulfuris, salis singulorum libra ae, his triens, aridae uini secis quadrans tribus horis lento igni coqui debent in catino: deinde acriori ut liquescant: mistura in argentum liquefactu iniici. Eiusdem auri rudis cominuti libra,& stibist ite cominuti, selibra permisceantur:& in catinu coni ei ta simul cum scobis aeris elimatae eis subiectae semuncia coquantur uso dum liquescant: tum globulorii plumbeoru sextans in. ij ciatur in eunde catinii. Quam primu uero mistiira expirat odorem scobsseret elimata ad eam adiiciatur: uel, si ea in promptu non lacri eius squama: Dπaq; enim Dangit uires stibii .Quod cum ignis cosumit non modo una cueo quae ipsius stibin uis est aliqua auri particula, sed etiam a ciati,si cum auro fuerit permisti consumitur:massa ex catino fietili exempta & res isterata in catino cinereo excoquatur primo us p dum stibium ex salet: deinde doa nec plumbum ab eo separetur. Eodem modo pyrites,qui aurum in se contisnet,cominutus coquatur sed ipse&mbium par pondus habere debent: uerum ex eo multis ali js modis aurum confici potest. Nam cominuti pars permiscetur cum aeris partibus sex sulfuris parte una salis parte dimidia omnis busq; in ollam inteistis supersunditur uinum, quod e secibus uini liquidis, in ampulla excoliis destillauit.Olla operculata et luto oblita in loco calido reponitur,ut mistura,vino madefacta,sex dierum spacio siccetur: deinde tribus horis igni leni coquitur: tum cum plumbo mista acriori. Postiaenad coni j citur in catinu cinereum,& aurum a plumbo separatur. Aut ramenti ex prrite alioue lapide,ad quem aurum adfaeret, lotura collectit libra miscetur cussis selibra aridae uini secis selibra,recrementorum uitri triente, recrementorum auri uel argenti sextante,aeris sicilico. Catinus in que haec coiecta sunt, opercuIo tessitus oblinitur Iuto, 6c imponitur in fornacula quae modicis Horami nibus flatu inspiratur: at coquitur donec ipsa rubestat,& res i niectae
comisceanturiqd ipsis quatuor uel quin horaru spacio solet accidere. Mis ra restigerata rursus teritur in puluerem, & ad eam spumae argenti libra adijcitur, rursus* in altero catino coquitur usq; ad eum finem dum liqueo scat. Massa exempta & a recrementis purgata inisscitur in catillum cinereumat aurum a plumbo separatur. Aut puluis qui habet talis ramenti met salici lotura colle sti &praeparati, salis, nati nitri, aridae uini secis, recremens torum uitri singulorum libram coquitur donec liquescat. Re geratus 5c
comminutus lauatur: mox ad eum adiicitur argenti libra, scobis aeris elismatae triens , spumae argenti sextans : & iterum coquitur usque dum liquetur.